صفحهای تازه حاوی «<big>'''جمعیت؛'''</big> مجموعه افراد یک سرزمین. جمعیت، دارای ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی است. ساختار جمعیت و مسایل گوناگون آن ریشه در باورها، ارزشها و رفتار جوامع دارد. عناصر مختلف سبک زندگی مانند ازدواج بههنگام، احسان به وا...» ایجاد کرد |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
==زمینههای اثرگذار بر جمعیت== | ==زمینههای اثرگذار بر جمعیت== | ||
جامعهشناسان معتقدند که تغییر سبک زندگی انسانها با شروع دوران مدرنیته، بر میزان جمعیت کشورها اثرگذار بوده است. با پیشرفت علم و بالارفتن سطح [[بهداشت بارداری|بهداشت]]، بسیاری از بیماریها قابل پیشگیری یا درمانپذیر شدند و از میزان مرگومیر کاسته شد. همچنین پیشرفت علم، امکان پیشگیری از بارداری را آسانتر کرد و از سوی دیگر، با صنعتیشدن کشورها، افزایش تولید و حضور زنان در بازار کار، به گرایش کمتر آنها به [[فرزندآوری]] انجامید. در دوران پسامدرن، ظهور فناوریهای ارتباطی، باعث سرگرمشدن انسانها شده و فرصت کمتری برای پرداختن به فرزند باقی گذاشته است. امروزه بسیاری کشورها بهویژه در اروپا، با مسئلۀ کاهش شدید فرزندآوری مواجهاند و برای جبران آن، به سیاستهای مهاجرپذیری متوسل شدهاند. پژوهشگران یکی از دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری در ایران را نیز نفوذ مدرنیته و رواج سبک زندگی غربی و اندیشههای فیمینستی میدانند که میزان باروری را در سالهای اخیر کاهش داده است. از آنجا که ایران کشوری در حال توسعه بوده و کاهش جمعیت را نمیتواند با بهرهگیری از تعداد زیاد مهاجرین خارجی حل کند، صاحبنظران تدوین و اجرای سیاستهای جمعیتی کارآمد برای مقابله با کاهش جمعیت در کشور را ضروری میدانند.<ref>[http://ippra.com/policy/health-policy/articles/400-mokhtari1.html «نگاهی به سیاست افزایش جمعیتی اخیر ایران»، وبسایت تجزیه و تحلیل سیاستگزاریهای عمومی.]</ref> | جامعهشناسان معتقدند که تغییر سبک زندگی انسانها با شروع دوران مدرنیته، بر میزان جمعیت کشورها اثرگذار بوده است. با پیشرفت علم و بالارفتن سطح [[بهداشت بارداری|بهداشت]]، بسیاری از بیماریها قابل پیشگیری یا درمانپذیر شدند و از میزان مرگومیر کاسته شد. همچنین پیشرفت علم، امکان پیشگیری از بارداری را آسانتر کرد و از سوی دیگر، با صنعتیشدن کشورها، افزایش تولید و حضور زنان در بازار کار، به گرایش کمتر آنها به [[فرزندآوری]] انجامید. در دوران پسامدرن، ظهور فناوریهای ارتباطی، باعث سرگرمشدن انسانها شده و فرصت کمتری برای پرداختن به فرزند باقی گذاشته است. امروزه بسیاری کشورها بهویژه در اروپا، با مسئلۀ کاهش شدید فرزندآوری مواجهاند و برای جبران آن، به سیاستهای مهاجرپذیری متوسل شدهاند. پژوهشگران یکی از دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری در ایران را نیز نفوذ مدرنیته و رواج سبک زندگی غربی و اندیشههای فیمینستی میدانند که میزان باروری را در سالهای اخیر کاهش داده است. از آنجا که ایران کشوری در حال توسعه بوده و [[کاهش جمعیت]] را نمیتواند با بهرهگیری از تعداد زیاد مهاجرین خارجی حل کند، صاحبنظران تدوین و اجرای سیاستهای جمعیتی کارآمد برای مقابله با کاهش جمعیت در کشور را ضروری میدانند.<ref>[http://ippra.com/policy/health-policy/articles/400-mokhtari1.html «نگاهی به سیاست افزایش جمعیتی اخیر ایران»، وبسایت تجزیه و تحلیل سیاستگزاریهای عمومی.]</ref> | ||
==اهمیت و جایگاه== | ==اهمیت و جایگاه== | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
==دیدگاههای نظری== | ==دیدگاههای نظری== | ||
توماس مالتوس، اقتصاددان انگلیسی در سال 1798م با اشاره به ناترازی جمعیت و وسایل [[معیشت]]،<ref>حلمسرشت، جمعیت و تنظیم خانواده، 1378ش، ص38 ـ 39.</ref> این دیدگاه را مطرح کرد که با توجه به محدودیت منابع طبيعي و محصولات کشاورزی، افزایش جمعيت موجب تنگدستي افراد جامعه ميشود. وی با راهحلهای اجتماعی مانند کمک به فقرا و تأمین مسکن بهویژه برای طبقات کمدرآمد مخالف بود و عقیده داشت که این راهبردها جوانان را به ازدواج ترغیب میکند و فقرا را به زیادهخواهی ميکشاند. <ref>كتابي، درآمدي بر انديشه و نظريههاي جمعيتشناسي، ١٣٧٧ش، ص2.</ref> او بر کاهش جمعیت و تحدید ارادی زادوولد از طریق ازدواج دیرهنگام و پرهیزگاری جنسی قبل و بعد از ازدواج، تأکید میکرد. وی معتقد بود که از طریق کنترل | توماس مالتوس، اقتصاددان انگلیسی در سال 1798م با اشاره به ناترازی جمعیت و وسایل [[معیشت]]،<ref>حلمسرشت، جمعیت و تنظیم خانواده، 1378ش، ص38 ـ 39.</ref> این دیدگاه را مطرح کرد که با توجه به محدودیت منابع طبيعي و محصولات کشاورزی، افزایش جمعيت موجب تنگدستي افراد جامعه ميشود. وی با راهحلهای اجتماعی مانند کمک به فقرا و تأمین مسکن بهویژه برای طبقات کمدرآمد مخالف بود و عقیده داشت که این راهبردها جوانان را به ازدواج ترغیب میکند و فقرا را به زیادهخواهی ميکشاند. <ref>كتابي، درآمدي بر انديشه و نظريههاي جمعيتشناسي، ١٣٧٧ش، ص2.</ref> او بر [[کاهش جمعیت]] و تحدید ارادی زادوولد از طریق ازدواج دیرهنگام و پرهیزگاری جنسی قبل و بعد از ازدواج، تأکید میکرد. وی معتقد بود که از طریق [[کنترل جمعیت]]، جامعهای مرفه به وجود خواهد آمد و فقر ریشهکن خواهد شد.<ref>نجانی و دیگران، جمعیت، توسعه و بهداشت باروری، 1378ش، ص19.</ref> | ||
رویکرد دیگری به افزایش جمعیت توجه دارد و معتقد است که تراکم جمعیت، انسان را به کار، رقابت و تولید بیشتر وامیدارد که نتیجۀ آن تولید ثروت است.<ref>حلمسرشت، جمعیت و تنظیم خانواده، 1378ش، ص11.</ref> از این منظر، زمین دارای امکانات لازم برای زندگی جمعیت بسیار بیشتری از انسانها است و باتوجه به کارکردهای جمعیت مانند پیشرفت جامعه و افزایش قدرت حکومت، باید از آن استقبال کرد. برخى اقتصاددانان، افزایش و تراکم جمعیت را علت اساسى فنون تولیدى و در نتیجه، رشد و پیشرفت اقتصادى میدانند.<ref>کلانترى و صادقى دهچشمه، «برآورد و مقایسۀ چند شاخص جمعیتی در ایران و برخی کشورهای توسعهیافته و درحال توسعه»، 1385ش، ص153.</ref> در متون دین اسلام فرزندآوری و تکثیر نسل براي [[مسلمانان]] دارای ارزش ذاتی است و ريشه در جنبۀ معنوی زندگی انسان دارد. آموزههای اسلامی تجرد را مذموم دانسته و بر ازدواج بههنگام و آسان و توجه به تمايل [[فطرت|فطری]] انسان به فرزندآوری، تأکید کرده است.<ref>میرهاشمی و جلیلی کلهری، «تبيين و بررسي ديدگاههای مستنبط از آيات و روايات دربارة سياست راهبردي تكثير مواليد و افزايش جمعيت در اسلام»، 1396ش، ص186.</ref> | رویکرد دیگری به افزایش جمعیت توجه دارد و معتقد است که تراکم جمعیت، انسان را به کار، رقابت و تولید بیشتر وامیدارد که نتیجۀ آن تولید ثروت است.<ref>حلمسرشت، جمعیت و تنظیم خانواده، 1378ش، ص11.</ref> از این منظر، زمین دارای امکانات لازم برای زندگی جمعیت بسیار بیشتری از انسانها است و باتوجه به کارکردهای جمعیت مانند پیشرفت جامعه و افزایش قدرت حکومت، باید از آن استقبال کرد. برخى اقتصاددانان، افزایش و تراکم جمعیت را علت اساسى فنون تولیدى و در نتیجه، رشد و پیشرفت اقتصادى میدانند.<ref>کلانترى و صادقى دهچشمه، «برآورد و مقایسۀ چند شاخص جمعیتی در ایران و برخی کشورهای توسعهیافته و درحال توسعه»، 1385ش، ص153.</ref> در متون دین اسلام فرزندآوری و تکثیر نسل براي [[مسلمانان]] دارای ارزش ذاتی است و ريشه در جنبۀ معنوی زندگی انسان دارد. آموزههای اسلامی تجرد را مذموم دانسته و بر ازدواج بههنگام و آسان و توجه به تمايل [[فطرت|فطری]] انسان به فرزندآوری، تأکید کرده است.<ref>میرهاشمی و جلیلی کلهری، «تبيين و بررسي ديدگاههای مستنبط از آيات و روايات دربارة سياست راهبردي تكثير مواليد و افزايش جمعيت در اسلام»، 1396ش، ص186.</ref> | ||
