پرش به محتوا

مترو: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
ایجاد لینک داخلی
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:مترو (2).jpg|بندانگشتی|جایگزین=مترو تجریش|ایستگاه مترو تجریش تهران]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
'''{{درشت|مترو؛}}''' قطار تندروی زیرزمینی برای حمل‌ونقل عمومی.
| تصویر            =مترو (2).jpg
| زیرنویس تصویر    =ایستگاه مترو تجریش تهران 
| image_alt        =مترو تجریش|
| فایل پادکست      =مترو.ogg 
| حجم فایلپادکست    =9 
| تاریخ پادکست      =31-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


مترو در کلان‌شهرها با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در حمل‌ونقل عمومی و اثرگذار بر سبک زندگی بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش [[استرس]] حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند. بهره‌گیری از مترو، فرهنگ خاص خود را نیز در جامعه پدیدآورده است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|مترو؛}}''' قطار تندروی زیرزمینی برای جابه‌جایی درون‌شهری مسافران.
 
مترو در [[کلان‌شهر|کلان‌شهرها]] با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در [[حمل‌ونقل همگانی|حمل‌ونقل عمومی]] و اثرگذار بر [[سبک زندگی]] بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش [[استرس]] حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند.  


== معرفی ==
== معرفی ==
مترو، از سیستم‌های حمل‌ونقل همگانی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»،  1399ش، ص337-339.]</ref> و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ راه‌آهن است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref> مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/مترو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.]</ref> استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref>
مترو، از سیستم‌های [[حمل‌ونقل همگانی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»،  1399ش، ص337-339.]</ref> و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ [[راه‌آهن]] است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref> مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/مترو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.]</ref> استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref>


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
[[پرونده:مترو (1).jpg|alt=افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن|بندانگشتی|تصویری از افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن در سال ۱۸۶۳م]]
[[پرونده:مترو (1).jpg|alt=افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن|بندانگشتی|تصویری از افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن در سال ۱۸۶۳م]]
قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در انگلستان و در سال ۱۸۶۳م به کار گرفته شد. در آسیا نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در ژاپن بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در [[ایران]]، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال [[تهران]] به حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–[[کرج]] بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند [[اصفهان]]، [[شیراز]]، [[تبریز]]، [[مشهد]] و کرج به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در [[انگلستان]] و در سال ۱۸۶۳م به کار گرفته شد. در [[آسیا]] نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در [[ژاپن]] بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در [[ایران]]، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال [[تهران]] به [[حرم عبدالعظیم حسنی|حرم حضرت عبدالعظیم]] در [[شهرری]] مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–کرج بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند [[اصفهان]]، [[شیراز]]، [[تبریز]]، [[مشهد]] و [[کرج]] به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.]</ref>


== استفاده‌کنندگان ==
== استفاده‌کنندگان ==
استفاده از مترو، مخصوص گروه یا قشر خاصی نبوده و عموم مردم برای جابه‌جایی بین مناطق مختلف درون‌شهری، آن را استفاده می‌کنند. کاربران اصلی مترو، افرادی هستند که برای انجام کارهای شخصی و روزمره یا رفتن به محل کار و تحصیل، خواهان بهره‌گیری از وسایل حمل‌ونقل عمومی، ارزان و سریع هستند. در تهران حدود ۳۲درصد مردم از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»،  خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref> ارزانی و سرعت جابجایی با مترو موجب افزایش استقبال از آن شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/715752/آمار-مسافران-مترو-بیشتر-شد-روزانه-چند-میلیون-مسافر-در-مترو آل‌داوود، «آمار مسافران مترو بیشتر شد»،  همشهری آنلاین.]</ref>
استفاده از مترو، مخصوص گروه یا قشر خاصی نبوده و عموم مردم برای جابه‌جایی بین مناطق مختلف درون‌شهری، آن را استفاده می‌کنند. کاربران اصلی مترو، افرادی هستند که برای انجام کارهای شخصی و روزمره یا رفتن به محل کار و تحصیل، خواهان بهره‌گیری از وسایل حمل‌ونقل عمومی، ارزان و سریع هستند. در تهران حدود ۳۲درصد مردم از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»،  خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref> ارزانی و سرعت جابه‌جایی با مترو موجب افزایش استقبال از آن شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/715752/آمار-مسافران-مترو-بیشتر-شد-روزانه-چند-میلیون-مسافر-در-مترو آل‌داوود، «آمار مسافران مترو بیشتر شد»،  همشهری آنلاین.]</ref>


=== استفادهٔ رایگان از مترو در مناسبت‌های خاص ===
=== استفادهٔ رایگان از مترو در مناسبت‌های خاص ===
در برخی مناسبت‌های ملی و مذهبی مانند ۲۲ بهمن، [[عاشورا]]، [[اربعین]] و [[شب قدر]]، استفاده از مترو در برخی شهرها مانند تهران، رایگان می‌شود.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref> همچنین روز ولادت [[حضرت فاطمه|حضرت زهرا]] که در [[ایران]] به‌عنوان [[روز مادر]] و روز زن شناخته می‌شود، استفاده از مترو برای بانوان رایگان است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4034449-مترو-برای-این-افراد-رایگان-است «مترو برای این افراد رایگان است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در اول ماه مهر نیز که روز بازگشایی [[مدرسه|مدارس]] و دانشگاه‌ها است، استفاده از مترو برای دانش‌آموزان و دانشجویان، رایگان است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref>
در برخی مناسبت‌های ملی و مذهبی مانند [[راه‌پیمایی ۲۲ بهمن]]، [[عاشورا]]، [[اربعین]] و [[شب قدر]]، استفاده از مترو در برخی شهرها مانند تهران، رایگان می‌شود.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref> همچنین روز ولادت [[حضرت فاطمه]] که در [[ایران]] به‌عنوان [[روز مادر]] و [[روز مادر|روز زن]] شناخته می‌شود، استفاده از مترو برای بانوان رایگان است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4034449-مترو-برای-این-افراد-رایگان-است «مترو برای این افراد رایگان است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در اول ماه [[مهر (ماه)|مهر]] نیز که روز بازگشایی [[مدرسه|مدارس]] و [[دانشگاه|دانشگاه‌ها]] است، استفاده از مترو برای دانش‌آموزان و دانشجویان، رایگان است.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/896185-مترو-برای-چه-افرادی-رایگان-می-شود «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»،  وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref>


== دلایل استفاده ==
== دلایل استفاده ==
بهره‌مندی از سیستم حمل‌ونقل عمومی درون‌شهری، از الزامات زندگی شهرنشینی است که فناوری را برای بهینه‌سازی زیست اجتماعی انسان‌ها به خدمت گرفته است. در گذشته، به‌دلیل کوچک‌بودن شهرها و کوتاهی مسافت بین مقصدهای مختلف در یک شهر، شهروندان به‌صورت پیاده یا با دوچرخه این مسافت‌ها را طی می‌کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران؛ ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص237-238.]</ref>
بهره‌مندی از سیستم حمل‌ونقل عمومی درون‌شهری، از الزامات زندگی شهرنشینی است که فناوری را برای بهینه‌سازی زیست اجتماعی انسان‌ها به خدمت گرفته است. در گذشته، به‌دلیل کوچک‌بودن شهرها و کوتاهی مسافت بین مقصدهای مختلف در یک شهر، شهروندان به‌صورت پیاده یا با دوچرخه این مسافت‌ها را طی می‌کردند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران؛ ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص237-238.]</ref>


امروزه با گسترش شهرها، مسافت بین مناطق مختلف درون‌شهری طولانی شده و شهروندان برای رفتن به نقاط مختلف شهر و انجام کارهای روزمره از وسایل نقلیهٔ عمومی مانند اتوبوس شهری، تاکسی و مترو استفاده می‌کنند. در کلان‌شهرها استفاده از خودروی شخصی موجب افزایش ترافیک و خطر تصادف می‌شود که آن نیز در گرایش افراد به وسایل حمل‌ونقل عمومی اثرگذار است. همچنین برتری مترو در نظم، نظافت، سرعت و فراوانی ایستگاه‌ها در نقاط مختلف شهر، سبب گرایش شهروندان به استفادهٔ بیشتر از این وسیلهٔ حمل‌ونقل عمومی نسبت به سایر وسایل نقلیهٔ عمومی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2102785/بررسی-پارامترهای-موثر-در-بهبود-کیفیت-فضایی-مترو-در-شهر-تهران-مطالعه-موردی-ایستگاه-های-فرهنگسرا-و-علم-وصنعت خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»،  1401ش، ص90-91.]</ref>
امروزه با گسترش شهرها، مسافت بین مناطق مختلف درون‌شهری طولانی شده و شهروندان برای رفتن به نقاط مختلف شهر و انجام کارهای روزمره از [[وسیله نقلیه|وسایل نقلیهٔ]] عمومی مانند [[اتوبوس شهری]]، [[تاکسی]] و مترو استفاده می‌کنند. در [[کلان‌شهر|کلان‌شهرها]] استفاده از خودروی شخصی موجب افزایش [[ترافیک]] و خطر [[تصادفات رانندگی در ایران|تصادف]] می‌شود که آن نیز در گرایش افراد به وسایل حمل‌ونقل عمومی اثرگذار است. همچنین برتری مترو در نظم، نظافت، سرعت و فراوانی ایستگاه‌ها در نقاط مختلف شهر، سبب گرایش شهروندان به استفادهٔ بیشتر از این وسیلهٔ حمل‌ونقل عمومی نسبت به سایر وسایل نقلیهٔ عمومی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2102785/بررسی-پارامترهای-موثر-در-بهبود-کیفیت-فضایی-مترو-در-شهر-تهران-مطالعه-موردی-ایستگاه-های-فرهنگسرا-و-علم-وصنعت خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»،  1401ش، ص90-91.]</ref>


ارائه خدمات رفاهی مانند نمازخانه،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/26583/ايستگاه‏هاي-مترو-مجهز-به-نمازخانه-می‏شوند «ایستگاه‌های مترو مجهز به نمازخانه می‌شوند»، وب‌سایت تابناک.]</ref> اتاق [[شیردهی]] مادران (برای مادرانی که به شکل اضطراری نیاز به تمیز کردن نوزاد، تعویض پوشک و شیردهی به نوزاد دارند)،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/152661/اتاق-مادرانه-مترو.html «22 اتاق مادرانه در مترو»، وب‌سایت روزنامۀ همشهری.]</ref> سرویس بهداشتی،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737800/ایستگاه-های-جدید-مترو-سرویس-بهداشتی-خواهند-داشت «ایستگاه‌های جدید مترو سرویس بهداشتی خواهند داشت»، خبرگزاری مهر.]</ref> پله برقی و نظافت مداوم محیط داخلی مترو سبب شده مسافران علاوه‌بر امکان دسترسی سریع به مکان‌های مختلف شهری، در مواقع لزوم از این امکانات رفاهی برای رفع نیازهای ضروری خود استفاده کنند.<ref>[https://36321940.khabarban.com/ «بازگشت متروی تهران به لقب تمیزترین متروی جهان»، وب‌سایت خبربان.]</ref>
ارائه خدمات رفاهی مانند [[نمازخانه]]،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/26583/ايستگاه‏هاي-مترو-مجهز-به-نمازخانه-می‏شوند «ایستگاه‌های مترو مجهز به نمازخانه می‌شوند»، وب‌سایت تابناک.]</ref> [[اتاق شیردهی]] مادران،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/152661/اتاق-مادرانه-مترو.html «22 اتاق مادرانه در مترو»، وب‌سایت روزنامۀ همشهری.]</ref> سرویس بهداشتی،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737800/ایستگاه-های-جدید-مترو-سرویس-بهداشتی-خواهند-داشت «ایستگاه‌های جدید مترو سرویس بهداشتی خواهند داشت»، خبرگزاری مهر.]</ref> [[پله‌برقی]] و نظافت مداوم محیط داخلی مترو سبب شده مسافران علاوه‌بر امکان دسترسی سریع به مکان‌های مختلف شهری، در مواقع لزوم از این امکانات رفاهی برای رفع نیازهای ضروری خود استفاده کنند.<ref>[https://36321940.khabarban.com/ «بازگشت متروی تهران به لقب تمیزترین متروی جهان»، وب‌سایت خبربان.]</ref>


== مزایای استفاده از مترو ==
== مزایای استفاده از مترو ==
# جابه‌جایی انبوه مسافر در زمان کوتاه؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2102785/بررسی-پارامترهای-موثر-در-بهبود-کیفیت-فضایی-مترو-در-شهر-تهران-مطالعه-موردی-ایستگاه-های-فرهنگسرا-و-علم-وصنعت خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»،  1401ش، ص90-91.]</ref>
# جابه‌جایی انبوه مسافر در زمان کوتاه؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2102785/بررسی-پارامترهای-موثر-در-بهبود-کیفیت-فضایی-مترو-در-شهر-تهران-مطالعه-موردی-ایستگاه-های-فرهنگسرا-و-علم-وصنعت خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»،  1401ش، ص90-91.]</ref>
# کاهش ترافیک شهری؛
# کاهش ترافیک شهری؛
# کاهش آلودگی هوا؛<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref>
# کاهش [[آلودگی هوا]]؛<ref>[https://www.irna.ir/news/85243283/۳۴-درصد-از-مردم-تهران-از-ناوگان-حمل-و-نقل-عمومی-استفاده-می-کنند آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.]</ref>
# کاهش هزینه‌های مدیریت شهری؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.]</ref>
# کاهش هزینه‌های مدیریت شهری؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.]</ref>
# کاهش هزینه‌های شخصی؛
# کاهش هزینه‌های شخصی؛
خط ۳۳: خط ۶۲:
# صرفه‌جویی در زمان؛
# صرفه‌جویی در زمان؛
# تأمین سلامت، ایمنی و آسایش شهروندان؛
# تأمین سلامت، ایمنی و آسایش شهروندان؛
# کاهش نرخ تصادفات.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.]</ref>
# کاهش [[تصادفات رانندگی در ایران|نرخ تصادفات]].<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.]</ref>


== ظرفیت فرهنگی- اجتماعی ==
== ظرفیت فرهنگی- اجتماعی ==
مترو یکی از نقاط تمرکز جمعیتی است که از منظر کارشناسان، دارای ظرفیت بالایی برای ترویج فرهنگ‌سازی و جامعه‌پذیری است،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/145993/تن‌پوشی-فرهنگ-مترو.html گل‌محمدی، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین.]</ref> ازجمله:
مترو یکی از نقاط تمرکز جمعیتی است که از منظر کارشناسان، دارای ظرفیت بالایی برای [[جامعه‌پذیری]] است،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/145993/تن‌پوشی-فرهنگ-مترو.html گل‌محمدی، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین.]</ref> ازجمله:


* '''معرفی مشاهیر و نام‌آوران''': استفاده از نام مشاهیر و نام‌آوران ادبی برای نام‌گذاری برخی خطوط و ایستگاه‌های مترو مانند [[فردوسی]]، [[خیام]]، [[رودکی]]، [[ابن‌سینا]] و [[سعدی شیرازی|سعدی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref> برخی شخصیت‌های دینی و مذهبی مانند آیت‌الله طالقانی و علامه جعفری،<ref>[https://37490848.khabarban.com/ معدن‌پور، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان.]</ref> نام شهدا مانند آرمان علی‌وردی،<ref>[https://fararu.com/fa/news/672302/تصویری-از-نامگذاری-ایستگاه-مترو-به-نام-آرمان-علی‌وردی «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو.]</ref> برخی رویدادهای تاریخی مانند شهدای هفتم تیر<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1607363/چرایی-دودگرفتگی-در-ایستگاه-متروی-شهدای-هفتم-تیر «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و مدافعان سلامت<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1231302/نام-گذاری-جدید-در-مترو-به-نام-مدافعان-سلامت «نام گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و نمادهایی از احترام به ادیان همچون [[ایستگاه متروی مریم مقدس|مریم مقدس]]، سبب ارج نهادن به ارزش‌های فرهنگ و اجتماعی می‌شود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1756817/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88 «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز.]</ref>
* '''معرفی مشاهیر و نام‌آوران''': استفاده از نام مشاهیر و نام‌آوران ادبی برای نام‌گذاری برخی خطوط و ایستگاه‌های مترو مانند [[فردوسی]]، [[خیام]]، [[رودکی]]، [[ابن‌سینا]] و [[سعدی شیرازی|سعدی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref> برخی شخصیت‌های دینی و مذهبی مانند [[سید محمود طالقانی|آیت‌الله طالقانی]] و [[محمدتقی جعفری|علامه جعفری]]،<ref>[https://37490848.khabarban.com/ معدن‌پور، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان.]</ref> نام شهدا مانند [[آرمان علی‌وردی]]،<ref>[https://fararu.com/fa/news/672302/تصویری-از-نامگذاری-ایستگاه-مترو-به-نام-آرمان-علی‌وردی «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو.]</ref> برخی رویدادهای تاریخی مانند [[انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی|شهدای هفتم تیر]]<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1607363/چرایی-دودگرفتگی-در-ایستگاه-متروی-شهدای-هفتم-تیر «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و [[ایستگاه متروی مدافعان سلامت|مدافعان سلامت]]<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1231302/نام-گذاری-جدید-در-مترو-به-نام-مدافعان-سلامت «نام گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و نمادهایی از احترام به ادیان همچون [[ایستگاه متروی مریم مقدس|مریم مقدس]]، سبب ارج نهادن به ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی می‌شود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1756817/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%88 «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز.]</ref>
* '''ترویج [[حجاب]]''': برخی فعالان فرهنگی در عرصهٔ حجاب و عفاف با دایرکردن غرفه‌های تبلیغاتی در ایستگاه‌های مترو و دعوت از کارشناسان، علاوه بر نمایش محصولات حجاب مانند [[روسری]]، [[چادر]]، مقنعه و ساق‌دست، با خوش‌رویی به [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] و ترویج حجاب اسلامی پرداخته‌اند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6996615/مترو-و-کار-فرهنگی-برای-گسترش-فرهنگ-حجاب-و-عفاف-انتقال-پیام-فرهنگی-با-ابزار-هنر «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
* '''ترویج حجاب''': برخی فعالان فرهنگی در عرصهٔ [[حجاب]] و [[عفاف]] با دایرکردن غرفه‌های تبلیغاتی در ایستگاه‌های مترو و دعوت از کارشناسان، علاوه بر نمایش محصولات حجاب زنانه مانند [[روسری]]، [[چادر]]، [[مقنعه]] و ساق‌دست، به [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] و ترویج پوشش اسلامی برای [[زن|زنان]] پرداخته‌اند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6996615/مترو-و-کار-فرهنگی-برای-گسترش-فرهنگ-حجاب-و-عفاف-انتقال-پیام-فرهنگی-با-ابزار-هنر «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
* '''برپایی آیین‌های مذهبی''': برگزاری برخی جشن‌ها در اعیاد مذهبی، سبب جلب توجه و تمایل بسیاری از شهروندان و گردشگرانی می‌شود که از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/533240/برگزاری-جشن-سالروز-میلاد-حضرت-امام-رضا-علیه-السلام-در-ایستگاه‌های-منتخب-متروی-تهران «برگزاری جشن سالروز میلاد حضرت امام رضا در ایستگاه‌های منتخب متروی تهران»،  خبرگزاری میزان.]</ref>
* '''برپایی آیین‌های مذهبی''': برگزاری برخی جشن‌ها در اعیاد مذهبی، سبب جلب توجه و تمایل بسیاری از شهروندان و گردشگرانی می‌شود که از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/533240/برگزاری-جشن-سالروز-میلاد-حضرت-امام-رضا-علیه-السلام-در-ایستگاه‌های-منتخب-متروی-تهران «برگزاری جشن سالروز میلاد حضرت امام رضا در ایستگاه‌های منتخب متروی تهران»،  خبرگزاری میزان.]</ref>


خط ۴۹: خط ۷۸:


* '''انتقال بین‌نسلی فرهنگ و ادب ایرانی''': در برخی ایستگاه‌های مترو، دیوارکوب‌هایی وجود دارد که شعرهای معروف در فرهنگ و ادب ایرانی را هنرمندانه بازنمایی می‌کند و در انتقال مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی به نسل‌های آینده، نقش بسزایی دارد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref>
* '''انتقال بین‌نسلی فرهنگ و ادب ایرانی''': در برخی ایستگاه‌های مترو، دیوارکوب‌هایی وجود دارد که شعرهای معروف در فرهنگ و ادب ایرانی را هنرمندانه بازنمایی می‌کند و در انتقال مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی به نسل‌های آینده، نقش بسزایی دارد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref>
* '''تبلیغ رویدادهای مذهبی''': امروزه در سبک زندگی شهری با افزایش دغدغه‌ها، بسیاری از افراد، رویدادهای مهم دینی را فراموشی می‌کنند. دیوارنگاره‌ها و بنرها در ایستگاه‌های مترو با یادآوری موضوعات و مناسبت‌های دینی و مذهبی که بخش مهمی از فرهنگ و سبک زندگی ایرانی را شکل می‌دهد، تلاشی است برای جبران کاستی‌های سبک زندگی شهری در یادآوری ریشه‌های فرهنگ اصیل ایرانی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4096848/شور-حسینی-محرم-در-متروی-تهران-برگزاری-نمایشگاه-عکس-با-موضوع-محرم «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»،  خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''تبلیغ رویدادهای مذهبی''': امروزه در سبک زندگی شهری با افزایش دغدغه‌ها، بسیاری از افراد، رویدادهای مهم دینی را فراموشی می‌کنند. دیوارنگاره‌ها و بنرها در ایستگاه‌های مترو با یادآوری موضوعات و مناسبت‌های دینی و مذهبی که بخش مهمی از فرهنگ و سبک زندگی ایرانی را شکل می‌دهد، تلاشی است برای جبران کاستی‌های سبک زندگی شهری در یادآوری ریشه‌های [[فرهنگ ایرانی|فرهنگ اصیل ایرانی]].<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4096848/شور-حسینی-محرم-در-متروی-تهران-برگزاری-نمایشگاه-عکس-با-موضوع-محرم «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»،  خبرگزاری مهر.]</ref>
* '''گسترش فرهنگ تعامل و همیاری''': حضور جمعیت زیادی از مسافران در قطارهای مترو سبب شده فرهنگ تعامل و درک متقابل میان مردم گسترش یابد. از طرفی توجه به نظافت داخل قطارها و ایستگاه‌های مترو توسط مسافران در گسترش فرهنگ رعایت نظافت عمومی و حفظ پاکیزگی شهر در میان شهروندان اثرگذار است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/535577/ارتقا-سطح-فرهنگ-در-مترو «ارتقا سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان.]</ref>
* '''گسترش فرهنگ تعامل و همیاری''': حضور جمعیت زیادی از مسافران در قطارهای مترو سبب شده فرهنگ تعامل و درک متقابل میان مردم گسترش یابد. از طرفی توجه به نظافت داخل قطارها و ایستگاه‌های مترو توسط مسافران در گسترش فرهنگ رعایت نظافت عمومی و حفظ پاکیزگی شهر میان شهروندان اثرگذار است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/535577/ارتقا-سطح-فرهنگ-در-مترو «ارتقا سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان.]</ref>


== چالش‌ها ==
== چالش‌ها ==
با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدهٔ دست‌فروشی در مترو نیز گسترش یافته است. در [[تهران]]، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند لوازم آرایشی، بدلیجات، پوشاک، تنقلات و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل [[کودک|کودکان]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> [[زن سرپرست خانوار|بانوان سرپرست خانوار]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2042078/روایت-زنان-کار-در-متروی-تهران-در-میانه-ی-اپیدمی-کرونا پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.]</ref> و دختران جوان<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1843769/گونه-های-هویتی-زنان-دست-فروش-مترو بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.]</ref> نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدهٔ [[دست‌فروشی]] در مترو نیز گسترش یافته است. در [[تهران]]، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند [[لوازم آرایشی]]، [[بدلیجات]]، [[پوشاک]]، [[تنقلات]] و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل [[کودک|کودکان]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> [[زن سرپرست خانوار|بانوان سرپرست خانوار]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2042078/روایت-زنان-کار-در-متروی-تهران-در-میانه-ی-اپیدمی-کرونا پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.]</ref> و دختران جوان<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1843769/گونه-های-هویتی-زنان-دست-فروش-مترو بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.]</ref> نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>


از طرفی، سوءاستفادهٔ مالی از مسافران مانند کیف‌قاپی، دزدیدن گوشی، چندبار کارت کشیدن یا واردن کردن مبالغ بالاتر از قیمت اجناس را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85477038/دستگیری-دست-فروش-کلاهبردار-در-مترو-تهران آل‌داوود، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا]</ref>
از طرفی، سوءاستفادهٔ مالی از مسافران مانند [[کیف‌قاپی]]، دزدیدن گوشی، چندبار کارت کشیدن یا واردن کردن مبالغ بالاتر از قیمت اجناس را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85477038/دستگیری-دست-فروش-کلاهبردار-در-مترو-تهران آل‌داوود، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۶۲: خط ۹۱:
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مهر ۱۴۰۴ش.
* آل‌داوود، سیدجواد، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* آل‌داوود، سیدجواد، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
* آل‌داود، سیدجواد، «۳۴ درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۸ مهر ۱۴۰۲ش.
* آل‌داود، سیدجواد، «۳۴ درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۸ مهر ۱۴۰۲ش.

نسخهٔ کنونی تا ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۴۸

مترو
مترو تجریش
ایستگاه مترو تجریش تهران


مترو؛ قطار تندروی زیرزمینی برای جابه‌جایی درون‌شهری مسافران.

مترو در کلان‌شهرها با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در حمل‌ونقل عمومی و اثرگذار بر سبک زندگی بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش استرس حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند.

معرفی

مترو، از سیستم‌های حمل‌ونقل همگانی[۱] و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ راه‌آهن است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.[۲] مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.[۳] استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.[۴]

تاریخچه

افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن
تصویری از افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن در سال ۱۸۶۳م

قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در انگلستان و در سال ۱۸۶۳م به کار گرفته شد. در آسیا نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در ژاپن بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در ایران، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال تهران به حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–کرج بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند اصفهان، شیراز، تبریز، مشهد و کرج به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.[۵]

استفاده‌کنندگان

استفاده از مترو، مخصوص گروه یا قشر خاصی نبوده و عموم مردم برای جابه‌جایی بین مناطق مختلف درون‌شهری، آن را استفاده می‌کنند. کاربران اصلی مترو، افرادی هستند که برای انجام کارهای شخصی و روزمره یا رفتن به محل کار و تحصیل، خواهان بهره‌گیری از وسایل حمل‌ونقل عمومی، ارزان و سریع هستند. در تهران حدود ۳۲درصد مردم از مترو استفاده می‌کنند.[۶] ارزانی و سرعت جابه‌جایی با مترو موجب افزایش استقبال از آن شده است.[۷]

استفادهٔ رایگان از مترو در مناسبت‌های خاص

در برخی مناسبت‌های ملی و مذهبی مانند راه‌پیمایی ۲۲ بهمن، عاشورا، اربعین و شب قدر، استفاده از مترو در برخی شهرها مانند تهران، رایگان می‌شود.[۸] همچنین روز ولادت حضرت فاطمه که در ایران به‌عنوان روز مادر و روز زن شناخته می‌شود، استفاده از مترو برای بانوان رایگان است.[۹] در اول ماه مهر نیز که روز بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها است، استفاده از مترو برای دانش‌آموزان و دانشجویان، رایگان است.[۱۰]

دلایل استفاده

بهره‌مندی از سیستم حمل‌ونقل عمومی درون‌شهری، از الزامات زندگی شهرنشینی است که فناوری را برای بهینه‌سازی زیست اجتماعی انسان‌ها به خدمت گرفته است. در گذشته، به‌دلیل کوچک‌بودن شهرها و کوتاهی مسافت بین مقصدهای مختلف در یک شهر، شهروندان به‌صورت پیاده یا با دوچرخه این مسافت‌ها را طی می‌کردند.[۱۱]

امروزه با گسترش شهرها، مسافت بین مناطق مختلف درون‌شهری طولانی شده و شهروندان برای رفتن به نقاط مختلف شهر و انجام کارهای روزمره از وسایل نقلیهٔ عمومی مانند اتوبوس شهری، تاکسی و مترو استفاده می‌کنند. در کلان‌شهرها استفاده از خودروی شخصی موجب افزایش ترافیک و خطر تصادف می‌شود که آن نیز در گرایش افراد به وسایل حمل‌ونقل عمومی اثرگذار است. همچنین برتری مترو در نظم، نظافت، سرعت و فراوانی ایستگاه‌ها در نقاط مختلف شهر، سبب گرایش شهروندان به استفادهٔ بیشتر از این وسیلهٔ حمل‌ونقل عمومی نسبت به سایر وسایل نقلیهٔ عمومی شده است.[۱۲]

ارائه خدمات رفاهی مانند نمازخانه،[۱۳] اتاق شیردهی مادران،[۱۴] سرویس بهداشتی،[۱۵] پله‌برقی و نظافت مداوم محیط داخلی مترو سبب شده مسافران علاوه‌بر امکان دسترسی سریع به مکان‌های مختلف شهری، در مواقع لزوم از این امکانات رفاهی برای رفع نیازهای ضروری خود استفاده کنند.[۱۶]

مزایای استفاده از مترو

  1. جابه‌جایی انبوه مسافر در زمان کوتاه؛[۱۷]
  2. کاهش ترافیک شهری؛
  3. کاهش آلودگی هوا؛[۱۸]
  4. کاهش هزینه‌های مدیریت شهری؛[۱۹]
  5. کاهش هزینه‌های شخصی؛
  6. کاهش مصرف سوخت؛[۲۰]
  7. صرفه‌جویی در زمان؛
  8. تأمین سلامت، ایمنی و آسایش شهروندان؛
  9. کاهش نرخ تصادفات.[۲۱]

ظرفیت فرهنگی- اجتماعی

مترو یکی از نقاط تمرکز جمعیتی است که از منظر کارشناسان، دارای ظرفیت بالایی برای جامعه‌پذیری است،[۲۲] ازجمله:

طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران
* طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران
  • انتقال بین‌نسلی فرهنگ و ادب ایرانی: در برخی ایستگاه‌های مترو، دیوارکوب‌هایی وجود دارد که شعرهای معروف در فرهنگ و ادب ایرانی را هنرمندانه بازنمایی می‌کند و در انتقال مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی به نسل‌های آینده، نقش بسزایی دارد.[۳۱]
  • تبلیغ رویدادهای مذهبی: امروزه در سبک زندگی شهری با افزایش دغدغه‌ها، بسیاری از افراد، رویدادهای مهم دینی را فراموشی می‌کنند. دیوارنگاره‌ها و بنرها در ایستگاه‌های مترو با یادآوری موضوعات و مناسبت‌های دینی و مذهبی که بخش مهمی از فرهنگ و سبک زندگی ایرانی را شکل می‌دهد، تلاشی است برای جبران کاستی‌های سبک زندگی شهری در یادآوری ریشه‌های فرهنگ اصیل ایرانی.[۳۲]
  • گسترش فرهنگ تعامل و همیاری: حضور جمعیت زیادی از مسافران در قطارهای مترو سبب شده فرهنگ تعامل و درک متقابل میان مردم گسترش یابد. از طرفی توجه به نظافت داخل قطارها و ایستگاه‌های مترو توسط مسافران در گسترش فرهنگ رعایت نظافت عمومی و حفظ پاکیزگی شهر میان شهروندان اثرگذار است.[۳۳]

چالش‌ها

با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدهٔ دست‌فروشی در مترو نیز گسترش یافته است. در تهران، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند لوازم آرایشی، بدلیجات، پوشاک، تنقلات و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل کودکان،[۳۴] بانوان سرپرست خانوار[۳۵] و دختران جوان[۳۶] نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.[۳۷]

از طرفی، سوءاستفادهٔ مالی از مسافران مانند کیف‌قاپی، دزدیدن گوشی، چندبار کارت کشیدن یا واردن کردن مبالغ بالاتر از قیمت اجناس را افزایش می‌دهد.[۳۸]

پانویس

  1. شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.
  2. «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.
  3. دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.
  4. «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.
  5. «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.
  6. آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.
  7. آل‌داوود، «آمار مسافران مترو بیشتر شد»، همشهری آنلاین.
  8. «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  9. «مترو برای این افراد رایگان است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.
  10. «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  11. شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران؛ ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص237-238.
  12. خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»، 1401ش، ص90-91.
  13. «ایستگاه‌های مترو مجهز به نمازخانه می‌شوند»، وب‌سایت تابناک.
  14. «22 اتاق مادرانه در مترو»، وب‌سایت روزنامۀ همشهری.
  15. «ایستگاه‌های جدید مترو سرویس بهداشتی خواهند داشت»، خبرگزاری مهر.
  16. «بازگشت متروی تهران به لقب تمیزترین متروی جهان»، وب‌سایت خبربان.
  17. خاکسار و اشرفی، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران»، 1401ش، ص90-91.
  18. آل‌داوود، «34 درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا.
  19. شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.
  20. شمس کلائی، «مشکلات حل‌نشدنی مترو»، وب‌سایت روزنامۀ فرهیختگان.
  21. شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»، 1399ش، ص337-339.
  22. گل‌محمدی، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین.
  23. «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.
  24. معدن‌پور، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان.
  25. «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو.
  26. «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز.
  27. «نام گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز.
  28. «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز.
  29. «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.
  30. «برگزاری جشن سالروز میلاد حضرت امام رضا در ایستگاه‌های منتخب متروی تهران»، خبرگزاری میزان.
  31. «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.
  32. «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»، خبرگزاری مهر.
  33. «ارتقا سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان.
  34. «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.
  35. پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.
  36. بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.
  37. «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.
  38. آل‌داوود، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا

منابع

  • «استقبال کاربران خارجی شبکه‌های اجتماعی از تأسیس ایستگاه مترو مریم مقدس در تهران»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مهر ۱۴۰۴ش.
  • آل‌داوود، سیدجواد، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
  • آل‌داود، سیدجواد، «۳۴ درصد مردم تهران از ناوگان حمل و نقل عمومی استفاده می‌کنند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۸ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «آمار مسافران مترو بیشتر شد، روزانه چند میلیون مسافر در مترو جابه‌جا می‌شوند؟»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «ایستگاه‌های جدید مترو سرویس بهداشتی خواهند داشت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۵ش.
  • «ایستگاه‌های مترو مجهز به نمازخانه می‌شوند»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۸۷ش.
  • «ارتقاء سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۳۹۸ش.
  • «بازگشت متروی تهران به لقب تمیزترین متروی جهان»، وب‌سایت خبربان، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «برگزاری جشن سالروز میلاد حضرت امام رضا در ایستگاه‌های منتخب متروی تهران»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ تیر ۱۳۹۸ش.
  • بسنده، مریم و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، دوفصلنامهٔ پلیس زن، شمارهٔ ۳۶، ۱۴۰۱ش.
  • پیری، صدیقه و همکاران، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانهٔ اپیدمی کرونا»، پژوهش‌نامه زنان، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۱ش.
  • «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ش.
  • «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۳ش.
  • خاکسار، حسن و اشرفی، الهام، «بررسی پارامترهای مؤثر در بهبود کیفیت فضایی مترو در شهر تهران، مطالعه موردی ایستگاه‌های فرهنگسرا و علم و صنعت»، فصلنامهٔ اندیشهٔ راهبردی شهرسازی، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۱ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۳ شهریور ۱۴۰۳ش.
  • شمس کلائی، مهسا، «مشکلات حل‌نشدنی مترو»، وب‌سایت روزنامهٔ فرهیختگان، تاریخ بازدید: ۲۴ شهریور ۱۴۰۳ش.
  • «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۶ش.
  • شیرازی، حسین، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران؛ ضرورت وجود بستهٔ سیاسی هماهنگ»، فصلنامهٔ مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، شمارهٔ ۳۷، ۱۳۹۹ش.
  • گل‌محمدی، مهدیا، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۴۰۰ش.
  • «مترو برای چه افرادی رایگان می‌شود؟»، وب‌سایت شبکهٔ شرق، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
  • «مترو برای این افراد رایگان است»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۴۰۲ش.
  • «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ بهمن ۱۳۹۶ش.
  • «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۳۹۸ش.
  • معدن‌پور، نرگس، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۴۰۲ش.
  • «نام‌گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • «۲۲ اتاق مادرانه در مترو»، روزنامهٔ همشهری، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۴۰۰ش.