ابرابزار |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''تأدیب؛'''}} مبنای سبک زندگی اسلامی مؤدبانه و هدفمند. | |||
تأدیب، نوعی از [[تربیت]] اسلامی است که هدایت رفتار انسان را بر اساس آموزههای دینی، پیگیری میکند. هر | تأدیب، نوعی از [[تربیت]] اسلامی است که هدایت رفتار انسان را بر اساس آموزههای دینی، پیگیری میکند. هر منظومهٔ فرهنگی و اجتماعی با توجه به جهانبینی و سازههای معرفتی و ارزشی خود، نظام خاصی از [[آداب]] و روش ادبآموزی را مورد توجه قرار میدهد. تأدیب ناظر به قاعدهمندکردن رفتارها و حالات درونی، طبق قواعدی معین است که در سبک زندگی اسلامی، مهم است. | ||
== تعریف تأدیب == | == تعریف تأدیب == | ||
واژهٔ عربی «تأدیب» از ریشهٔ «ادب»، بهمعنای آراستن رفتار یا نفس است. تأدیب در متون دینی با مفهوم تربیت و نیز تهذیب نفس، قرابت معنایی دارد. از این منظر، تأدیب بهمعنای ایجاد نیکویی و تغییر مثبت در انسان است.<ref>امامیراد و محامی، «بررسی مفهوم ادب و تأدیب و نسبت آنها با تربیت و واژههای مرتبط دیگر»، 1393ش، ص41.</ref> تأدیب در [[فقه اسلامی|علم فقه]] گاهی بهمعنای [[تربیت دینی کودک|تربیت کودک]] همراه با [[تنبیه کودک|تنبیه]] بهعنوان وظیفهٔ والدین و آموزگار<ref>طباطبایی، العروه الوثقی، 1409ق، ص310.</ref> و گاهی مترادف «تعزیر» بهمعنای مجازات آمده است.<ref>طباطبایی، ریاض المسائل فی تحقیق االحکام بالدالئل، 1423ق، ج10؛ صانعی، «بررسی فقهی قلمرو اجرای تعزیر و تأدیب کودک»، 1397ش، ص38.</ref> مفهوم تأدیب سه قلمرو شناختی، عاطفی و رفتاری انسان را دربرمیگیرد و متناظر با آنها شامل [[علمآموزی]]، [[تربیت اجتماعی]]، اصلاح خلقیات و ویژگیهای درونی و فراگیری آداب و رفتارهای پسندیده میشود.<ref>امامیراد و محامی، «بررسی مفهوم ادب و تأدیب و نسبت آنها با تربیت و واژههای مرتبط دیگر»، 1393ش، ص33.</ref> | |||
== زمینههای تأدیب == | == زمینههای تأدیب == | ||
=== الف). زمینههای شناختی === | |||
===الف). زمینههای شناختی=== | متون دینی «عقل» را اولین و مهمترین زمینهٔ پذیرش ادب و رفتار مؤدبانه معرفی کرده است که از عمق [[فطرت]] انسان ناشی شده و به حقیقت باطنی دست مییابد.<ref>رضایی و دیگران، «عقل در قرآن از منظر تفسیر المیزان با رویکرد فلسفی»، 1402ش، ص182.</ref> این بعد باطنی و الهی بهعنوان منبع معرفت به انسان کمک میکند که با ساماندهی رفتار، سعادت فردی و اجتماعی را فراهم کند.<ref>حسینزاده، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص84.</ref> | ||
متون دینی «عقل» را اولین و مهمترین | |||
انسان با عملکردن مطابق عقل، خوشبختی را بهدست میآورد.<ref>حسینزاده، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص83-84.</ref> در همین چارچوب، همراهی با صاحبان عقل انسان را با ادب تربیت میکند. ملاک ثواب رفتارهای مثبت افراد نیز به عقل آنها نسبت داده شده و فضایل افراد با میزان فهم آنها سنجیده میشود.<ref>کلینی، کافی، 1365ش، ج1، ص12.</ref> | انسان با عملکردن مطابق عقل، خوشبختی را بهدست میآورد.<ref>حسینزاده، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص83-84.</ref> در همین چارچوب، همراهی با صاحبان عقل انسان را با ادب تربیت میکند. ملاک ثواب رفتارهای مثبت افراد نیز به عقل آنها نسبت داده شده و فضایل افراد با میزان فهم آنها سنجیده میشود.<ref>کلینی، کافی، 1365ش، ج1، ص12.</ref> | ||
تکیه بر عقل نشانههایی دارد که رفتار و گفتار انسان را از دیگران متمایز میکند و آداب متفاوتی را برای او رقم میزند. [[امام علی]] زبان را ترجمان و بیانگر عقل دانسته است.<ref>آمدی، غرر الحکم، 1366ش، ص209.</ref> از نظر آموزههای دینی، عقل نهتنها در تحقق ادب میان انسان با سایر مخلوقات بلکه در ارتباط میان مخلوق و خالق | تکیه بر عقل نشانههایی دارد که رفتار و گفتار انسان را از دیگران متمایز میکند و آداب متفاوتی را برای او رقم میزند. [[امام علی]] زبان را ترجمان و بیانگر عقل دانسته است.<ref>آمدی، غرر الحکم، 1366ش، ص209.</ref> از نظر آموزههای دینی، عقل نهتنها در تحقق ادب میان انسان با سایر مخلوقات بلکه در ارتباط میان مخلوق و خالق زمینهٔ برترین [[عبادت]] را فراهم میکند. امام علی معتقد است که عبادت خدا چیزی برتر از عقل نیست.<ref>حر عاملی، وسائل الیشعه، 1412ق، ج15، ص13.</ref> | ||
===ب) زمینههای اعتقادی=== | === ب) زمینههای اعتقادی === | ||
هر نظام اعتقادی ادب | هر نظام اعتقادی ادب ویژهٔ رفتاری را ایجاد میکند. نوع باور به خدا، انسان، طبیعت و سعادت در شیوهٔ تأدیب اثرگذار است. برای مثال باور به [[توحید]] خداوند، معاد، [[ولایتپذیری در سبک زندگی|ولایت]]، [[امامت]] و [[مرجع دینی]] سبک زندگی خاص را در ابعاد سیاسی، حقوقی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در پی دارد و روشهای خاصی را برای تأدیب بشر ایجاد میکند.<ref>حسینزاده سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص86.</ref> | ||
کسی که به حضور خدا در همهجا باور دارد، حتی در جاهای خلوت گناه نمیکند و گناه را بیادبی در برابر خدا میداند؛ برای مثال وقتی زلیخا بهدلیل شرم از بت، روی آن پارچه انداخت و از یوسف درخواست بیادبانه کرد، ادب یوسف که ریشه در باور او به حضور خدا در همهجا داشت، باعث شد که مرتکب [[خیانت زناشویی|خیانت جنسی]] نشود.<ref>قمی، تفسیر قمی، 1404ق ج1، ص342.</ref> در همین راستا [[امام خمینی]] عالم (دنیا) را محضر خدا میداند و از مردم میخواهد که در محضر خدا گناه نکنند.<ref>[https://farsi.rouhollah.ir/library/sahifeh-imam-khomeini/vol/13/page/461 خمینی، صحیفه امام خمینی، 1378ش، ج13، ص461.]</ref> | کسی که به حضور خدا در همهجا باور دارد، حتی در جاهای خلوت گناه نمیکند و گناه را بیادبی در برابر خدا میداند؛ برای مثال وقتی زلیخا بهدلیل شرم از بت، روی آن پارچه انداخت و از یوسف درخواست بیادبانه کرد، ادب یوسف که ریشه در باور او به حضور خدا در همهجا داشت، باعث شد که مرتکب [[خیانت زناشویی|خیانت جنسی]] نشود.<ref>قمی، تفسیر قمی، 1404ق ج1، ص342.</ref> در همین راستا [[امام خمینی]] عالم (دنیا) را محضر خدا میداند و از مردم میخواهد که در محضر خدا گناه نکنند.<ref>[https://farsi.rouhollah.ir/library/sahifeh-imam-khomeini/vol/13/page/461 خمینی، صحیفه امام خمینی، 1378ش، ج13، ص461.]</ref> | ||
===ج) زمینههای آموزشی=== | === ج) زمینههای آموزشی === | ||
در سبک زندگی اسلامی، آموزش ادب جایگاه بالایی دارد و در این میان بر آموزش ادب به [[کودک|کودکان]] بهدلیل موقعیت سنی و ویژگیهای خاص [[ | در سبک زندگی اسلامی، آموزش ادب جایگاه بالایی دارد و در این میان بر آموزش ادب به [[کودک|کودکان]] بهدلیل موقعیت سنی و ویژگیهای خاص [[روانشناسی|روانشناختی]]، تأکید بسیار شده است<ref>حسینزاده سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص150.</ref> | ||
در روایتهای رسیده از [[اهلبیت]] [[پیامبر اسلام]] به مراحل | در روایتهای رسیده از [[اهلبیت]] [[پیامبر اسلام]] به مراحل سهگانهٔ [[فرزندپروری|فرزند پروری]] و ادبآموزی او، از تولد تا ۲۱سالگی اشاره شده است. بر اساس این روایات، کودک تا هفتسالگی در خانه مقام سروری دارد. هفت سال دوم، سن تعلیم و ادبپذیری و فرمانبرداری بوده و هفت سال سوم، سن نظرخواهی و [[مشاوره|مشورت]] است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، 1412ق، ج،15 ص195.</ref> | ||
کارشناسان این مرحلهبندی تربیتی را مطابق با اقتضائات سنی و روانی فرزند دانسته و معتقدند که کودکان در هفت سال اول برای آموزشهای غیرمستقیم و هفت سال دوم برای آدابآموزی مستقیم آمادگی دارند، اما فرزند در هفت سال سوم زندگی به تناسب فطرت خود، برای پذیرش نیازمند استدلال عقلی است و از طرف دیگر مانند یک وزیر باید مورد مشورت قرار بگیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/6530/75026/ | کارشناسان این مرحلهبندی تربیتی را مطابق با اقتضائات سنی و روانی فرزند دانسته و معتقدند که کودکان در هفت سال اول برای آموزشهای غیرمستقیم و هفت سال دوم برای آدابآموزی مستقیم آمادگی دارند، اما فرزند در هفت سال سوم زندگی به تناسب فطرت خود، برای پذیرش نیازمند استدلال عقلی است و از طرف دیگر مانند یک وزیر باید مورد مشورت قرار بگیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/6530/75026/ÙرائتÛ-از-ÛÚ©-ØدÛØ«-ÙبÙÛ-Ù¾ÛراÙ
ÙÙ-Ù
راØÙ-Ù-د٠«قرائتی از یک حدیث نبوی پیرامون مراحل و دورههای تربیتی; راهنمای تربیت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
امروزه [[مدرسه]] بهعنوان | امروزه [[مدرسه]] بهعنوان خانهٔ دوم کودکان، محیط مناسبی برای تأدیب شناخته میشود. علاوهبر برنامهریزیهای درسی و آموزش، محیطآرایی و رفتار عوامل مدرسه نیز در ادبآموزی دانشآموزان مؤثر است. بهطور مثال داشتن روابط نیکو در میان [[نقش تربیتی معلم|معلمان]] و مدیران با یکدیگر و همچنین احترام به افکار دانشآموزان میتواند بهصورت پنهانی در آداب دانشآموزان مؤثر واقع شود. همچنین استفاده از تحقیق و [[کتاب]]های داستانی و کلیپهای مربوط با آداب نیز میتواند در ادبآموزی دانش آموزان تأثیر گذار باشد.<ref>ندیمی شاهوردی، «نقش مدارس در پرورش اخلاق و ادب دانشآموزان»، زمستان 1396ش، ص125.</ref> | ||
===د) همنشینی=== | === د) همنشینی === | ||
بر اساس آموزههای دینی بسیاری از آداب رفتار در زمینههای مختلف و رشد اخلاق و پیشرفت در تربیت نفس از طریق معاشرت با دیگران حاصل میشود.<ref>حسینزاده سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص187.</ref> نقش همنشین در تکوین یا تغییر آداب تا آن حد با اهمیت است که [[حضرت محمد|رسول خدا]] انسان را به دیندوست و همنشین خود دانسته و به همگان توصیه کرده است که در انتخاب دوستان خود دقت داشته باشند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۵ش، ج۲، ص۳۷۵.</ref> | بر اساس آموزههای دینی بسیاری از آداب رفتار در زمینههای مختلف و رشد اخلاق و پیشرفت در تربیت نفس از طریق معاشرت با دیگران حاصل میشود.<ref>حسینزاده سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، 1393ش، ص187.</ref> نقش همنشین در تکوین یا تغییر آداب تا آن حد با اهمیت است که [[حضرت محمد|رسول خدا]] انسان را به دیندوست و همنشین خود دانسته و به همگان توصیه کرده است که در انتخاب دوستان خود دقت داشته باشند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۵ش، ج۲، ص۳۷۵.</ref> | ||
پیشوایان [[دین]]، مجالست با دانشمندان را دارای [[برکت]] برشمرده<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، 1417ق، ج۴، ص۱۶۰.</ref> و به همنشینی با عالمان،<ref>متقی هندی، کنزالعمال، 1989م، ج۱۰، ص۱۷۰.</ref> مؤمنان<ref>دیلمی، اعلامالدین، ۱۴۰۸ق، ص198.</ref> و نیکان سفارش کردهاند.<ref>ورام، مجموعه ورام، بیتا، ج۲، ص۱۲۲.</ref> | پیشوایان [[دین]]، مجالست با دانشمندان را دارای [[برکت]] برشمرده<ref>بغدادی، تاریخ بغداد، 1417ق، ج۴، ص۱۶۰.</ref> و به همنشینی با عالمان،<ref>متقی هندی، کنزالعمال، 1989م، ج۱۰، ص۱۷۰.</ref> مؤمنان<ref>دیلمی، اعلامالدین، ۱۴۰۸ق، ص198.</ref> و نیکان سفارش کردهاند.<ref>ورام، مجموعه ورام، بیتا، ج۲، ص۱۲۲.</ref> | ||
===ه) زمینههای محیطی=== | === ه) زمینههای محیطی === | ||
از زمینههای مهم مؤثر بر ادبآموزی، عوامل محیطی مانند جغرافیا، نوع [[خانواده]]، آبوهوا، شهرنشینی یا روستانشینی است که بر گرایش و | از زمینههای مهم مؤثر بر ادبآموزی، عوامل محیطی مانند جغرافیا، نوع [[خانواده]]، آبوهوا، شهرنشینی یا روستانشینی است که بر گرایش و نحوهٔ ادبآموزی اثرگذار است. برای مثال صاحبنظران حتی رحم مادر را در گرایش به نوع آداب و تربیت مؤثر میدانند و معتقدند که شرایط روحی مادر در دورهٔ [[بارداری]] نقش مهمی در شکلگیری شخصیت کودک دارد و به شکوفایی برخی ویژگیهای ارثی کمک یا از شکوفایی آن ممانعت میکند و تأثیر مستقیم در ادبآموزی، شخصیت اخلاقی و صفات روحی فرزند دارد. | ||
همچنین به نظر کارشناسان، وراثت (ژنتیک) میتواند زمینهساز آدابپذیری یا آدابگریزی را فراهم کند اما | همچنین به نظر کارشناسان، وراثت (ژنتیک) میتواند زمینهساز آدابپذیری یا آدابگریزی را فراهم کند اما این نقش بهمعنای جبرگرایی و ایجاد خلقیات جدیدی نیست بلکه فقط از جهت شدت و ضعف بر روحیات اثرگذار است.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، 1391ش، ج۱، ص۹۴–۹۵.</ref> | ||
== بایستههای ادبآموزی == | |||
# آراستهبودن آموزگار به ادب؛ | # آراستهبودن آموزگار به ادب؛ | ||
# آموزش با | # آموزش با کردار، پیش از آموختن ادب با گفتار؛ | ||
# انتخاب | # انتخاب مناسبترین زمان برای آموزش؛ | ||
# | # مدیریت و برنامهریزیِ تربیتی؛ | ||
# | # روانشناسی مخاطب و برخورد صحیح و علمی با وی؛ | ||
# | # تشویق نیکوکار برای تنبیه بدکار؛ | ||
# [[مدارا]]؛ | # [[مدارا]]؛ | ||
# | # تصریح نکردن به لغزشها؛ | ||
# اجتناب از خشونت بدون ضرورت؛ | # اجتناب از خشونت بدون ضرورت؛ | ||
# عدالت در | # عدالت در کیفر هنگام ضرورت.<ref>[https://hadith.net/post/27475/ادب/p13/ «ادب»، پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه.]</ref> | ||
# از نظر قرآن [[خانواده]] | # از نظر قرآن [[خانواده]] مسئولیت اصلی تأدیب را بهعهده دارد و مسئولیت [[پدر]] دوچندان است.<ref>سورهٔ تحریم، آیهٔ 6.</ref> | ||
== آفات تأدیب == | == آفات تأدیب == | ||
آفات | آفات ادبآموزی در خانوادهها عبارت است از: افراط در محبّت، برخوردهای تند و [[خشونت خانگی|خشن]]، عصبانیت، تحقیر و سرزنش و ناسزاگویی. برخی آفات نیز به سیاستگزار فرهنگی بازمیگردد، مانند اکتفاکردن به موعظه، به کارگیریِ خشونت بدون ضرورت و تجاوز از مرز عدالت در کیفر.<ref>[https://hadith.net/post/27475/ادب/p13/ «ادب»، پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه.]</ref> | ||
== مناسبترین زمان تأدیب == | == مناسبترین زمان تأدیب == | ||
تأدیب یک فرایند مستمر است که از بدو تولد شروع میشود و تا پیری ادامه پیدا میکند؛ اما کارشناسان بهترین و مناسبترین دوران برای این آموزش را دوران کودکی و بهویژه هفت سال دوم [[زندگی]] کودک میدانند. در این دوران که آن را دوران تعلیم خواندهاند، کودک نرمش بیشتری برای فراگیری دارد و میتوان از این فرصت برای آموزش ادب درست زندگی برای او سود جست.<ref> | تأدیب یک فرایند مستمر است که از بدو تولد شروع میشود و تا پیری ادامه پیدا میکند؛ اما کارشناسان بهترین و مناسبترین دوران برای این آموزش را دوران کودکی و بهویژه هفت سال دوم [[زندگی]] کودک میدانند. در این دوران که آن را دوران تعلیم خواندهاند، کودک نرمش بیشتری برای فراگیری دارد و میتوان از این فرصت برای آموزش ادب درست زندگی برای او سود جست.<ref>سورهٔ تحریم، آیهٔ 6.</ref> امام علی دل [[نوجوانی|نوجوان]] را به زمینی تشبیه میکند که برای پذیرش هر بذری آماده است.<ref>یوسفیان، مدیریت در خانه و خانواده، 1378ش، ص91.</ref> | ||
==الزامات ادبآموزی== | == الزامات ادبآموزی == | ||
# '''توجه به تأدیب؛''' کارشناسان، توجه والدین به ادبآموزی از همان ماهها و سالهای ابتدایی کودک را توصیه میکنند.<ref>نهجالبلاغه، ترجمهٔ شهیدی، ص297.</ref> | |||
# '''توجه به تأدیب؛''' کارشناسان، توجه والدین به ادبآموزی از همان ماهها و سالهای ابتدایی کودک را توصیه میکنند.<ref>نهجالبلاغه، | # '''دانش لازم برای تأدیب؛''' ادبآموزی کودکان از راههای توأم با [[محبت در خانواده|محبت]] و مهربانی و در قالب [[بازی]] و آموزشهای کودکانه و با ارائه محتوای صحیح و متناسب، بهتر صورت گیرد؛ از رسول خدا نقل شده که هرکس کودکی دارد، باید با او کودکانه رفتار کند.<ref>ابنبابویه، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج3، ص484.</ref> | ||
# '''دانش لازم برای تأدیب؛''' ادبآموزی کودکان از راههای توأم با [[محبت در خانواده|محبت]] و مهربانی و در قالب [[بازی]] و آموزشهای کودکانه و با ارائه محتوای صحیح و متناسب، بهتر صورت گیرد؛ از رسول خدا نقل شده که هرکس کودکی دارد، باید با او | |||
# '''تلاش و جدیت؛''' قرآن کریم دستآوردهای تربیتی و غیرتربیتی انسان را حاصل تلاش او میداند.<ref>سوره نجم، آیه 39.</ref> | # '''تلاش و جدیت؛''' قرآن کریم دستآوردهای تربیتی و غیرتربیتی انسان را حاصل تلاش او میداند.<ref>سوره نجم، آیه 39.</ref> | ||
# '''عادت به آداب شایسته'''.<ref>قمی، تفسیر القمی، 1404ق، ج2، ص164.</ref> | # '''عادت به آداب شایسته'''.<ref>قمی، تفسیر القمی، 1404ق، ج2، ص164.</ref> | ||
==تادیب در ادبیات فارسی== | == تادیب در ادبیات فارسی == | ||
تأدیب بهمعنای ادبآموزی و تربیت، در آثار [[شعر فارسی|منظوم]] و منثور فارسی و [[ضربالمثل]]ها بازتاب گسترده پیدا کرده است و شاعران و نویسندگان مشهور ایرانی دربارهٔ آن سروده و نوشتهاند؛ از جمله [[مولانا]] در سرودهای، ادب را لطف حق توصیف کرده است: | |||
تأدیب بهمعنای ادبآموزی و تربیت، در آثار [[شعر فارسی|منظوم]] و منثور فارسی و [[ضربالمثل | |||
{{شعر جدید | {{شعر جدید | ||
| عنوان = | |||
| شاعر = | |||
| متن = | |||
از خدا جوییم توفیق ادب \\ بیادب محروم گشت از لطف رب | از خدا جوییم توفیق ادب \\ بیادب محروم گشت از لطف رب | ||
بیادب تنها نه خود را داشت بد \\ بلک آتش در همه آفاق زد | بیادب تنها نه خود را داشت بد \\ بلک آتش در همه آفاق زد | ||
| خط ۸۱: | خط ۷۶: | ||
منقطع شد خوان و نان از آسمان \\ ماند رنج زرع و بیل و داسمان.<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh4 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر اول، بخش چهار، وبسایت گنجور.]</ref> | منقطع شد خوان و نان از آسمان \\ ماند رنج زرع و بیل و داسمان.<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh4 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر اول، بخش چهار، وبسایت گنجور.]</ref> | ||
}} | }} | ||
==پانویس== | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
*قرآن کریم. | * قرآن کریم. | ||
*نهجالبلاغه، | * نهجالبلاغه، ترجمهٔ سیدجعفر شهیدی، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | ||
*آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، قم، مکتب الاعلام اسلامی، | * آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم، قم، مکتب الاعلام اسلامی، ۱۳۶۶ش. | ||
*«ادب»، | * «ادب»، پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
*«قرائتی از یک حدیث نبوی پیرامون مراحل و دورههای تربیتی؛ راهنمای تربیت»، | * «قرائتی از یک حدیث نبوی پیرامون مراحل و دورههای تربیتی؛ راهنمای تربیت»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش. | ||
*ابنبابویه، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، | * ابنبابویه، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ق. | ||
*امامیراد، احمد، محامی، مصطفی، «بررسی مفهوم ادب و | * امامیراد، احمد، محامی، مصطفی، «بررسی مفهوم ادب و تأدیب و نسبت آنها با تربیت و واژههای مرتبط دیگر»، مجلهٔ مطالعات فقه تربیتی، دورهٔ ۱، شمارهٔ ۲، سال ۱۳۹۳ش. | ||
*بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دار الکتب العلمیة، | * بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق. | ||
*حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، | * حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۲ق. | ||
*حسینزاده، علی، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، قم، | * حسینزاده، علی، سبک زندگی: زمینههای پذیرش آداب، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۳ش. | ||
*خمینی، روحالله، صحیفه امام خمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، | * خمینی، روحالله، صحیفه امام خمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۸ش. | ||
*دیلمی، حسن بن ابیالحسن، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آلالبیت لاحیاء التراث، | * دیلمی، حسن بن ابیالحسن، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آلالبیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ق. | ||
*رضایی، سجاد و دیگران، «عقل در قرآن از منظر تفسیر المیزان با رویکرد فلسفی»، | * رضایی، سجاد و دیگران، «عقل در قرآن از منظر تفسیر المیزان با رویکرد فلسفی»، مجلهٔ خردنامهٔ قرآن و حدیث، دورهٔ اول، شمارهٔ ۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۲ش. | ||
*صانعی، ابوذر، «بررسی فقهی قلمرو اجرای تعزیر و | * صانعی، ابوذر، «بررسی فقهی قلمرو اجرای تعزیر و تأدیب کودک»، مجلهٔ مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال ۱۱، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۷ش. | ||
*طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، قم، چاپخانه مکتب العالم الاسلامی، | * طباطبایی، سیدعلی، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، قم، چاپخانه مکتب العالم الاسلامی، ۱۴۲۳ق. | ||
*طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، بیروت، | * طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، بیروت، مؤسسه االعلمی، ۱۴۰۹ق. | ||
*قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم، دار الکتاب، | * قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم، دار الکتاب، ۱۴۰۴ق. | ||
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، | * کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش. | ||
*متقی هندی، علاءالدین علی، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت، الرساله، | * متقی هندی، علاءالدین علی، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت، الرساله، ۱۹۸۹م. | ||
*مصباح یزدی، | * مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، بینالملل، ۱۳۹۱ش. | ||
*مولانا، مثنوی معنوی، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: | * مولانا، مثنوی معنوی، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۳ شهریور ۱۴۰۳ش. | ||
*ندیمی | * ندیمی شاهوردی، هادی، «نقش مدارس در پرورش اخلاق و ادب دانشآموزان»، مجلهٔ روانشناسی و علوم رفتاری ایران، شمارهٔ ۱۲، زمستان ۱۳۹۶ش. | ||
*ورام، ابن | * ورام، ابن ابی فراس، مجموعه ورام، قم، مکتبة الفقیه، بیتا. | ||
*یوسفیان، نعمتالله، مدیریت در خانه و خانواده، تهران، مرکز تحقیقات اسلامی، | * یوسفیان، نعمتالله، مدیریت در خانه و خانواده، تهران، مرکز تحقیقات اسلامی، ۱۳۷۸ش. | ||
