اپلیکهدوزی: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) +رده:صنایع دستی، +رده:هنرهای تزئینی (هاتکت)، ابرابزار |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =اپلیکه دوزی.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =اپلیکه گل | ||
|image_alt= | |image_alt=اپلیکه گل | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست =اپلیکه_دوزی14041014.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۳/۲۱ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۱۱-۱۰-۱۴۰۴ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | | عنوان اصلی = اپلیکهدوزی | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = | | عنوان علمی = تکنیک تزئینی پارچهدوزی | ||
| شاخه علمی = | | شاخه علمی = هنرهای سنتی{{سخ}}[[صنایع دستی]]{{سخ}}[[پارچهدوزی]] | ||
| نوع مفهوم = | | نوع مفهوم = تکنیک تزئینی | ||
| معنای اصطلاحی = | | معنای اصطلاحی = چسباندن یا دوختن قطعات پارچه رنگی روی پارچه زمینه برای ایجاد طرح یا تزیین | ||
| حوزه کاربرد = | | حوزه کاربرد = لباس مجلسی و شب{{سخ}}پوشاک سنتی{{سخ}}کیف و کفش{{سخ}}لوازم خانگی{{سخ}}کالای خواب{{سخ}}تابلوهای هنری | ||
| گستره جغرافیایی = | | گستره جغرافیایی = | ||
| منشأ تاریخی = | | منشأ تاریخی = | ||
| نخستین کاربرد = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | | ریشه واژه = واژه فرانسوی appliqué بهمعنای «بهکار بردن» | ||
| مرتبط با = | | مرتبط با = [[سوزندوزی]]{{سخ}}[[نمددوزی]]{{سخ}}صنایع دستی ایران{{سخ}}[[چرخدوزی]] | ||
| اهمیت = | | اهمیت = ایجاد جلوههای بصری برجسته و هنری{{سخ}}تزئین لباس و لوازم خانگی{{سخ}}تداوم هنر سنتی | ||
| مبدع = | | مبدع = | ||
| مروج = | | مروج = | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''اپلیکهدوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر بهمنظور تزیین یا ایجاد طرح. | |||
'''اپلیکهدوزی؛''' چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر بهمنظور تزیین یا ایجاد طرح. | |||
اپلیکهدوزی یک تکنیک تزئینی در [[پارچهدوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و با بافتهای مختلف مانند [[نمد]]، [[گیپور]] یا [[توری]]، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده میشوند تا طرحهای برجسته و حجمدار ایجاد کنند. این هنر که به روشهای دستی یا با [[چرخ خیاطی]] اجرا میشود، در تزئین پوشاک بهویژه [[لباس مجلسی|لباسهای مجلسی]]، لوازم خانگی، کالای خواب و [[صنایع دستی]] کاربرد دارد و اغلب با دیگر روشهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]] یا [[مرصعدوزی]] ترکیب میشود. اپلیکهدوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد انجام میگیرد و برخلاف [[تکهدوزی]] ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد. | اپلیکهدوزی یک تکنیک تزئینی در [[پارچهدوزی]] است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و با بافتهای مختلف مانند [[نمد]]، [[گیپور]] یا [[توری]]، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده میشوند تا طرحهای برجسته و حجمدار ایجاد کنند. این هنر که به روشهای دستی یا با [[چرخ خیاطی]] اجرا میشود، در تزئین پوشاک بهویژه [[لباس مجلسی|لباسهای مجلسی]]، لوازم خانگی، کالای خواب و [[صنایع دستی]] کاربرد دارد و اغلب با دیگر روشهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]] یا [[مرصعدوزی]] ترکیب میشود. اپلیکهدوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد انجام میگیرد و برخلاف [[تکهدوزی]] ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد. | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۸: | ||
اپلیکهدوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونههای مختلفی اجرا میشود: | اپلیکهدوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونههای مختلفی اجرا میشود: | ||
* '''اپلیکه نمدی''': نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون [[خانه]] و [[آشپزخانه]]، [[اسباببازی]] و تابلوهای دیواری کاربرد دارد. | * '''اپلیکه نمدی''': نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون [[خانه]] و [[آشپزخانه]]، [[اسباببازی]] و تابلوهای دیواری کاربرد دارد. | ||
* '''اپلیکه گیپور''': پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در [[ | * '''اپلیکه گیپور''': پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در [[لباس مجلسی|لباسهای مجلسی]]، [[لباس عروس]] و [[لباس شب]] استفاده میشود. | ||
* '''اپلیکه توری''': برای بخشیدن جلوهای شیک و براق به یقه، آستین یا بخشهای مختلف لباسهای زنانه بهکار میرود. | * '''اپلیکه توری''': برای بخشیدن جلوهای شیک و براق به یقه، آستین یا بخشهای مختلف لباسهای زنانه بهکار میرود. | ||
* '''اپلیکه سنتی''': با استفاده از نقوش و طرحهای اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده میشود.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> | * '''اپلیکه سنتی''': با استفاده از نقوش و طرحهای اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده میشود.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۹: | ||
== کاربردها و زیباییشناسی == | == کاربردها و زیباییشناسی == | ||
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل [[جهیزیه]]، [[سیسمونی]]، نو کردن لباسهای کهنه، [[عروسک]] روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده میشود. همچنین اپلیکهدوزی در [[طراحی مد]] برای افزودن بافت، حجم و جلوهای سهبعدی به لباسهای ساده، بهویژه در [[لباس شب|لباسهای شب]] و [[لباس مجلسی|مجلسی]] کاربرد گستردهای دارد<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> و در تزئین کالای خواب مانند [[لحاف]]، منسوجات خانگی و [[صنایع دستی]] مانند تابلو، استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | [[پرونده:اپلیکه دوزی۱.jpg|جایگزین=کت زنانه اپلیکهدوزی شده|بندانگشتی|کت زنانه اپلیکهدوزی شده]] | ||
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل [[جهیزیه]]، [[سیسمونی]]، نو کردن لباسهای کهنه، [[عروسک]] روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده میشود. همچنین اپلیکهدوزی در [[طراحی مد]] برای افزودن بافت، حجم و جلوهای سهبعدی به لباسهای ساده، بهویژه در [[لباس شب|لباسهای شب]] و [[لباس مجلسی|مجلسی]] کاربرد گستردهای دارد<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> و در تزئین کالای خواب مانند [[لحاف]]، منسوجات خانگی و [[صنایع دستی]] مانند تابلو، استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/applique-art/#:~:text=اپلیکه%20(Applique)%20در%20تعریف%20لغوی، حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.]</ref> | |||
اپلیکهدوزی اغلب با دیگر تکنیکهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]]، [[مرواریددوزی]] و [[نگینکاری]] ترکیب میشود تا اثر نهایی پیچیدهتر و ارزشمندتر گردد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> | اپلیکهدوزی اغلب با دیگر تکنیکهای تزئینی مانند [[سنگدوزی]]، [[مرواریددوزی]] و [[نگینکاری]] ترکیب میشود تا اثر نهایی پیچیدهتر و ارزشمندتر گردد.<ref>[https://olkabotik.com/اپلیکه-دوزی-چیست/ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.]</ref> | ||
== تفاوت با دیگر تکنیکها == | == تفاوت با دیگر تکنیکها == | ||
برخلاف [[تکهدوزی]] ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصلهکردن دارد، | برخلاف [[تکهدوزی]] ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصلهکردن دارد، اپلیکهدوزی عموماً جنبهای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرحهای برجسته و حجمدار هدف اصلی آن است.<ref>[https://viragostarmoin.com/embroidery-applique#:~:text=چه%20نوع%20پارچههایی%20برای%20اپلیکه، «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.]</ref> تکنیک اپلیکهدوزی بهعنوان یکی از زیرمجموعههای اصلی هنر [[سوزندوزی]]، با هنرهایی مانند [[آجیدهدوزی]]، [[چهلتکهدوزی]]، [[لحافدوزی]]، [[مطلسهدوزی]]، [[خاتمدوزی]] و [[مرصعدوزی]] نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آنها بهکار میرود.<ref>فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۷۹: | خط ۸۱: | ||
* محمدی القار، معصومه، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، ۱۳۹۸ش. | * محمدی القار، معصومه، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، ۱۳۹۸ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{نساجی}} | |||
[[رده:صنایع دستی]] | |||
[[رده:هنرهای تزئینی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۵:۴۳
 اپلیکه گل | |
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | اپلیکهدوزی |
|---|---|
| عنوان علمی | تکنیک تزئینی پارچهدوزی |
| شاخه علمی | هنرهای سنتی صنایع دستی پارچهدوزی |
| نوع مفهوم | تکنیک تزئینی |
| معنای اصطلاحی | چسباندن یا دوختن قطعات پارچه رنگی روی پارچه زمینه برای ایجاد طرح یا تزیین |
| حوزه کاربرد | لباس مجلسی و شب پوشاک سنتی کیف و کفش لوازم خانگی کالای خواب تابلوهای هنری |
| ریشه واژه | واژه فرانسوی appliqué بهمعنای «بهکار بردن» |
| مرتبط با | سوزندوزی نمددوزی صنایع دستی ایران چرخدوزی |
| اهمیت | ایجاد جلوههای بصری برجسته و هنری تزئین لباس و لوازم خانگی تداوم هنر سنتی |
اپلیکهدوزی؛ چسباندن یا دوختن قطعات کوچکی از پارچه با رنگها و طرحهای متفاوت روی یک پارچهٔ دیگر بهمنظور تزیین یا ایجاد طرح.
اپلیکهدوزی یک تکنیک تزئینی در پارچهدوزی است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ و با بافتهای مختلف مانند نمد، گیپور یا توری، روی یک پارچه زمینه دوخته یا چسبانده میشوند تا طرحهای برجسته و حجمدار ایجاد کنند. این هنر که به روشهای دستی یا با چرخ خیاطی اجرا میشود، در تزئین پوشاک بهویژه لباسهای مجلسی، لوازم خانگی، کالای خواب و صنایع دستی کاربرد دارد و اغلب با دیگر روشهای تزئینی مانند سنگدوزی یا مرصعدوزی ترکیب میشود. اپلیکهدوزی با هدف زیباسازی و ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد انجام میگیرد و برخلاف تکهدوزی ساده، ماهیتی هنری و تزئینی دارد.
تعریف اپلیکهدوزی
اپلیکهدوزی (از واژه فرانسوی appliqué بهمعنای «بهکار بردن») یک تکنیک تزئینی در هنر پارچهدوزی است که در آن قطعاتی از پارچههای رنگارنگ، در اندازهها و بافتهای مختلف، روی یک پارچهٔ زمینه دوخته یا چسبانده میشوند.[۱] این روش علاوه بر ایجاد جلوههای بصری منحصربهفرد و حجمدار، برای تزئین پوشاک، لوازم خانگی، آثار هنری و صنایع دستی بهکار میرود.[۲]
انواع اپلیکهدوزی
اپلیکهدوزی بسته به جنس پارچهٔ مورد استفاده به گونههای مختلفی اجرا میشود:
- اپلیکه نمدی: نمد به دلیل انعطاف و سهولت برش، اغلب در تزئین وسایلی مانند تشک و بالش، دکوراسیون خانه و آشپزخانه، اسباببازی و تابلوهای دیواری کاربرد دارد.
- اپلیکه گیپور: پارچه گیپور با ایجاد بافت برجسته و بازتاب نور، معمولاً در لباسهای مجلسی، لباس عروس و لباس شب استفاده میشود.
- اپلیکه توری: برای بخشیدن جلوهای شیک و براق به یقه، آستین یا بخشهای مختلف لباسهای زنانه بهکار میرود.
- اپلیکه سنتی: با استفاده از نقوش و طرحهای اصیل، در تزئین کیف، کفش، رومیزی و پوشاک سنتی استفاده میشود.[۳]
مواد و روشهای اجرا
پارچههای متنوعی مانند کتان، ساتن، نمد، گیپور، چرم، توری و پارچههای طرحدار برای اپلیکهدوزی، مناسب هستند. برخی پارچهها برای جلوگیری از ریشریش شدن نیاز به لایهای محافظ (لایی) دارند.[۴] در اپلیکهدوزی از تکهپارچههایی با نقوش ساده، راهراه، گلدار، چهارخانه و طرحهای عروسکی نیز بهعنوان اپلیکه روی پارچهٔ اصلی دوخته میشوند.[۵] اپلیکههای آماده در دو نوع چسبدار و ساده در بازار موجود هستند که نوع چسبدار آن با اتو به پارچه چسبانده میشوند. این روش به دلیل دقت و سرعت اجرایی، روزبهروز محبوبیت بیشتری در صنعت مد پیدا کرده است.[۶]
پارچههای طرحدار یا نقوش آماده[۷] معمولاً با دست یا با استفاده از چرخ خیاطی، دوخته میشوند:
- اپلیکه با چرخ خیاطی: روشی سریع و دقیق که در آن قطعات از پیش برشخورده (گاهی با لیزر) با دوخت زیگزاگ یا راسته روی زمینه ثابت میشوند.[۸]
- اپلیکه دستی: روشی سنتی و ظریف که با سوزن و نخ انجام میشود بهدلیل نیاز به مهارت فنی بالا و صرف زمان طولانی، ارزش هنری بالاتری دارد.[۹] در روشهایی مانند «چرخش سوزنی»، لبههای قطعات بهصورت تمیز به داخل تا شده و دوخته میشوند. این عمل باعث ایجاد خط دوختی دقیق و بدون لبههای خام (ریشریش) بر روی کار میگردد.[۱۰]
سبکهای مختلف
در تکنیک خیاطی اپلیکه امکان اجرای طرحهای متنوع و دلخواه وجود دارد. این روش امکان برش و دوخت اشکال گوناگون را بر روی پارچهٔ زمینه فراهم میسازد. با این حال، اجرای فرمهای پیچیده نظیر اشکال منحنی، موجدار یا دایرهای، مستلزم دقت در مرحله دوخت است و انتخاب طرحهای ساده، تسهیلگر فرایند کار خواهد بود.[۱۱]
اپلیکهدوزی، سبکهای مختلفی دارد؛ ازجمله:
- لبهصاف: لبههای قطعه اپلیکه به دقت تا و دوخته میشوند تا خطی تمیز و فاقد ریشه و درز اضافی ایجاد شود.
- لبهخام: قطعات مستقیماً دوخته میشوند و لبههای آنها بدون پرداخت باقی میماند؛ روشی سریع و مناسب برای طرحهای غیررسمی.
- معکوس: در این روش با دوخت و سپس برش لایههای رویی، رنگهای لایههای زیرین نمایان میشود تا طرحی پیچیده، تازه و چشمنواز ایجاد شود.
- کوک تزئینی: در این سبک با تمرکز بر زیبایی، از دوختهای تزئینی چرخ خیاطی مانند دندانموشی برای مرزبندی و زیباسازی بیشتر استفاده میشود.[۱۲]
کاربردها و زیباییشناسی
از اپلیکه در تزیین انواع لباس، کیف و کفش، پوشاک، وسایل جهیزیه، سیسمونی، نو کردن لباسهای کهنه، عروسک روی لباس کودکان و ساختن تل و دستبند، استفاده میشود. همچنین اپلیکهدوزی در طراحی مد برای افزودن بافت، حجم و جلوهای سهبعدی به لباسهای ساده، بهویژه در لباسهای شب و مجلسی کاربرد گستردهای دارد[۱۳] و در تزئین کالای خواب مانند لحاف، منسوجات خانگی و صنایع دستی مانند تابلو، استفاده میشود.[۱۴]
اپلیکهدوزی اغلب با دیگر تکنیکهای تزئینی مانند سنگدوزی، مرواریددوزی و نگینکاری ترکیب میشود تا اثر نهایی پیچیدهتر و ارزشمندتر گردد.[۱۵]
تفاوت با دیگر تکنیکها
برخلاف تکهدوزی ساده که اغلب هدفی کاربردی مانند وصلهکردن دارد، اپلیکهدوزی عموماً جنبهای تزئینی و هنری محض دارد و ایجاد طرحهای برجسته و حجمدار هدف اصلی آن است.[۱۶] تکنیک اپلیکهدوزی بهعنوان یکی از زیرمجموعههای اصلی هنر سوزندوزی، با هنرهایی مانند آجیدهدوزی، چهلتکهدوزی، لحافدوزی، مطلسهدوزی، خاتمدوزی و مرصعدوزی نیز مرتبط است و گاهی در ترکیب با آنها بهکار میرود.[۱۷]
پانویس
- ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ سنجری، گلدوزی با ماشین، 1390ش، ص175.
- ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص39.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.
- ↑ محمدی القار، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، 1398ش، ص46.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ حاجیبابایی، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک.
- ↑ «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین.
- ↑ فخاری و امیدقائمی، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، 1380ش، ص69.
منابع
- «آشنایی با هنر اپلیکه»، وبسایت تندیس برتر، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۲ش.
- «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت الکا بوتیک، تاریخ درج مطلب: ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «اپلیکهدوزی چیست؟»، وبسایت ویرا گستر معین، تاریخ بازدید: ۲۰ آذر ۱۴۰۴ش.
- حاجیبابایی، آرزو، «اپلیکه (Applique) چیست؟»، مجله مد سارک، تاریخ درج مطلب: ۳۰ جولای ۲۰۲۴م.
- حیدری، الهه، «اپلیکهدوزی»، نخستین کنفرانس طراحی لباس، تکنولوژی دوخت، نساجی و پوشاک، بهمن ماه ۱۳۹۹ش.
- سنجری، توران، گلدوزی با ماشین، تهران، سازمان آموزش فنی و حرفهای، ۱۳۹۰ش.
- فخاری، فاطمه و امیدقائمی، جعفر، آموزش تکهدوزی و چهلتکه باران، اصفهان، بصائر، ۱۳۸۰ش.
- محمدی القار، معصومه، چهلتکهدوزی با ماشین (مقدماتی)، گرگان، نشر پیک ریحان، ۱۳۹۸ش.
