حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =تنگه هرمز.png | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =تصویر ماهوارهای تنگه هرمز | ||
| image_alt = | | image_alt =تصویر ماهوارهای تنگه هرمز | ||
| فایل پادکست =تنگه هرمز.ogg | | فایل پادکست =تنگه هرمز.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =9/85 | | حجم فایلپادکست =9/85 | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
== اهمیت تنگه هرمز == | == اهمیت تنگه هرمز == | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۱.jpg|جایگزین=آمار تجارت نفت از طریق تنگه هرمز|بندانگشتی|تجارت نفت از طریق تنگه هرمز بر اساس مبدا و مقصد، ۲۰۱۴-۲۰۲۴]] | |||
اهمیت خلیج فارس همواره در طول تاریخ، وابسته به تنگه هرمز بوده است که بدون آن، خلیج فارس به حوضچهای کمعمق تبدیل میشد و در اثر تبخیر آب درنهایت به خشکی میگرایید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/آنچه-باید-درباره-تنگه-هرمز-بدانید «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | اهمیت خلیج فارس همواره در طول تاریخ، وابسته به تنگه هرمز بوده است که بدون آن، خلیج فارس به حوضچهای کمعمق تبدیل میشد و در اثر تبخیر آب درنهایت به خشکی میگرایید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> تنگه هرمز همواره بهعنوان تنها مسیر دسترسی به خلیجفارس و راه دریایی منحصربهفرد به کشورهای این منطقه، برای امپراتوریها، قدرتهای استعماری و برای خود کشورهای منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. این اهمیت زمانی به سطحی استثنایی ارتقا یافت که نفت در خلیج فارس کشف شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/895145/آنچه-باید-درباره-تنگه-هرمز-بدانید «آنچه باید درباره تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۹: | ||
== جزایر تنگه هرمز == | == جزایر تنگه هرمز == | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۲.png|جایگزین=جزایر پیرامون تنگه هرمز|بندانگشتی|جزایر پیرامون تنگه هرمز]] | |||
در تنگه هرمز جزایر متعددی واقع شدهاند که متعلق به دو کشور ایران و عمان هستند. | در تنگه هرمز جزایر متعددی واقع شدهاند که متعلق به دو کشور ایران و عمان هستند. | ||
* '''جزایر ایران:''' مهمترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از: [[جزیره قشم|قشم]]، [[جزیره هرمز|هرمز]]، [[جزیره لارک|لارک]]، [[جزیره هنگام|هنگام]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، [[تنب بزرگ]] و [[تنب کوچک]]. این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصلهای اندک از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی نیز دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیها و عربها تشکیل میدهند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | * '''جزایر ایران:''' مهمترین جزایر ایرانی در منطقه عبارتند از: [[جزیره قشم|قشم]]، [[جزیره هرمز|هرمز]]، [[جزیره لارک|لارک]]، [[جزیره هنگام|هنگام]]، [[جزیره ابوموسی|ابوموسی]]، [[تنب بزرگ]] و [[تنب کوچک]]. این جزایر در دهانه خلیج فارس و در فاصلهای اندک از تنگه هرمز قرار دارند و از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردارند. تنب کوچک در مجاورت تنب بزرگ واقع شده و اهمیت سیاسی نیز دارد. ساکنان این جزایر را ایرانیها و عربها تشکیل میدهند.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/3965 مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام.]</ref> | ||
| خط ۲۲۴: | خط ۲۲۶: | ||
== کنترل تنگه هرمز توسط ایران == | == کنترل تنگه هرمز توسط ایران == | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۳.jpg|جایگزین=تهدید سید علی خامنهای به بستن تنگه هرمز|بندانگشتی|تهدید سید علی خامنهای رئیس جمهوری وقت ایران به بستن تنگه هرمز در سال ۱۳۶۴ش ]] | |||
قبل از انقلاب اسلامی، [[محمدرضا پهلوی]] تلاش کرد حاکمیت ایران بر این منطقه را تثبیت کند. این تنگه پس از سال ۱۳۵۷ش بهعنوان اهرم فشار علیه کشورهای متخاصم و یکی از ابزارهای مهم جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای بینالمللی و مواجهه با تحریمها و تنشها بوده است؛ بهویژه در دوران [[جنگ ایران و عراق]]. در [[مهر (ماه)|مهر]] ۱۳۶۲ش، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] این تهدید را به صورت علنی مطرح کرد و همچنین [[سید علی خامنهای]] در همان سال اعلام کرد که در صورت حملهٔ عراق به نفت ایران، ایران تنگه هرمز را به روی کشورهای صادرکننده نفت خواهد بست. در اواخر دههٔ ۶۰ شمسی، ایران با خرید زیردریاییهای تهاجمی از روسیه، کنترل این تنگه را جدیتر دنبال کرد. در سالهای اخیر، بهویژه پس از خروج آمریکا از توافق هستهای در سال ۱۳۹۷ش، ایران بار دیگر تهدید کرد که در صورت ممانعت از صادرات نفتش، اجازهٔ صادرات نفت هیچ کشوری از منطقه را نیز نخواهد داد. پس از [[جنگ ۱۲ روزه]] میان ایران و [[اسرائیل]] در خرداد ۱۴۰۴ش، تهدید به بستن تنگه هرمز بهطور جدیتری مطرح شد و واکنشهای داخلی و خارجی را به همراه داشت. ایران که حملات مستقیم اسرائیل و ایالات متحده را تجربه کرده بود، گزینه بستن تنگه هرمز را بهعنوان یک اقدام تلافیجویانه در نظر گرفت. کارشناسان نظامی ایران اعلام کردند که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در آمادهباش کامل هستند و در صورت لزوم، این تهدید میتواند به مرحله عملی برسد. این تهدیدها بهویژه در شرایط افزایش تنشها و تهدیدات نظامی از سوی آمریکا جدیتر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سرگرمی-44/3163696-روایت-دهه-تهدید-چگونه-تنگه-هرمز-تبدیل-به-اهرم-فشار-ایران-شد «روایت ۴ دهه تهدید؛ چگونه تنگه هرمز تبدیل به اهرم فشار ایران شد»، وبسایت خبرفوری.]</ref> | قبل از انقلاب اسلامی، [[محمدرضا پهلوی]] تلاش کرد حاکمیت ایران بر این منطقه را تثبیت کند. این تنگه پس از سال ۱۳۵۷ش بهعنوان اهرم فشار علیه کشورهای متخاصم و یکی از ابزارهای مهم جمهوری اسلامی ایران در سیاستهای بینالمللی و مواجهه با تحریمها و تنشها بوده است؛ بهویژه در دوران [[جنگ ایران و عراق]]. در [[مهر (ماه)|مهر]] ۱۳۶۲ش، [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] این تهدید را به صورت علنی مطرح کرد و همچنین [[سید علی خامنهای]] در همان سال اعلام کرد که در صورت حملهٔ عراق به نفت ایران، ایران تنگه هرمز را به روی کشورهای صادرکننده نفت خواهد بست. در اواخر دههٔ ۶۰ شمسی، ایران با خرید زیردریاییهای تهاجمی از روسیه، کنترل این تنگه را جدیتر دنبال کرد. در سالهای اخیر، بهویژه پس از خروج آمریکا از توافق هستهای در سال ۱۳۹۷ش، ایران بار دیگر تهدید کرد که در صورت ممانعت از صادرات نفتش، اجازهٔ صادرات نفت هیچ کشوری از منطقه را نیز نخواهد داد. پس از [[جنگ ۱۲ روزه]] میان ایران و [[اسرائیل]] در خرداد ۱۴۰۴ش، تهدید به بستن تنگه هرمز بهطور جدیتری مطرح شد و واکنشهای داخلی و خارجی را به همراه داشت. ایران که حملات مستقیم اسرائیل و ایالات متحده را تجربه کرده بود، گزینه بستن تنگه هرمز را بهعنوان یک اقدام تلافیجویانه در نظر گرفت. کارشناسان نظامی ایران اعلام کردند که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در آمادهباش کامل هستند و در صورت لزوم، این تهدید میتواند به مرحله عملی برسد. این تهدیدها بهویژه در شرایط افزایش تنشها و تهدیدات نظامی از سوی آمریکا جدیتر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سرگرمی-44/3163696-روایت-دهه-تهدید-چگونه-تنگه-هرمز-تبدیل-به-اهرم-فشار-ایران-شد «روایت ۴ دهه تهدید؛ چگونه تنگه هرمز تبدیل به اهرم فشار ایران شد»، وبسایت خبرفوری.]</ref> | ||
=== بستن تنگه هرمز === | === بستن تنگه هرمز === | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۴.mp4|بندانگشتی|اعلام بسته شدن تنگه هرمز توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] | |||
بهدنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، فرمان بستهشدن تنگهٔ هرمز از سوی [[علیرضا تنگسیری]]، فرمانده [[نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] صادر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3204042-لحظه-تاریخی-دستور-شهید-تنگسیری-برای-بسته-شدن-تنگه-هرمز-ویدئو «لحظه تاریخی دستور شهید تنگسیری برای بسته شدن تنگه هرمز/ ویدئو»، وبسایت خبر فوری.]</ref> مقامات تهران اعلام کردند که تردد تمامی کشتیها از این آبراه باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتیهای مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور داده نشد. نمایندهٔ ایران در ژنو اعلام کرد که کشتیهای غیرمتخاصم میتوانند بهشرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آنها حمایت نکنند و بهطور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلامشده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطهٔ ایرانی از تنگه هرمز عبور کنند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> بر اساس گزارشها از زمان آغاز [[جنگ رمضان]] تا زمان آتشبس و آغاز مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان ماندند و زنجیرهٔ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شد و ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی در ۱۸۷ نفتکش در منطقه تجمع کردند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309192/کاهش-شدید-تردد-در-هرمز؛-فقط-15-کشتی-در-4-روز-عبور-کردند «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.]</ref> | بهدنبال اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تمامیت ارضی ایران از [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، فرمان بستهشدن تنگهٔ هرمز از سوی [[علیرضا تنگسیری]]، فرمانده [[نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] صادر شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3204042-لحظه-تاریخی-دستور-شهید-تنگسیری-برای-بسته-شدن-تنگه-هرمز-ویدئو «لحظه تاریخی دستور شهید تنگسیری برای بسته شدن تنگه هرمز/ ویدئو»، وبسایت خبر فوری.]</ref> مقامات تهران اعلام کردند که تردد تمامی کشتیها از این آبراه باید با هماهنگی ایران انجام شود. در این راستا، به کشتیهای مرتبط با آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان آنها اجازه عبور داده نشد. نمایندهٔ ایران در ژنو اعلام کرد که کشتیهای غیرمتخاصم میتوانند بهشرطی که در اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران مشارکت نداشته یا از آنها حمایت نکنند و بهطور کامل از مقررات ایمنی و امنیتی اعلامشده پیروی کنند، با هماهنگی مقامات مربوطهٔ ایرانی از تنگه هرمز عبور کنند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> بر اساس گزارشها از زمان آغاز [[جنگ رمضان]] تا زمان آتشبس و آغاز مذاکره، بیش از ۸۰۰ فروند کشتی با هزاران خدمه، در دو طرف این تنگه سرگردان ماندند و زنجیرهٔ تأمین انرژی جهانی با اختلال مواجه شد و ۱۷۲ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی در ۱۸۷ نفتکش در منطقه تجمع کردند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309192/کاهش-شدید-تردد-در-هرمز؛-فقط-15-کشتی-در-4-روز-عبور-کردند «کاهش شدید تردد در هرمز؛ فقط 15 کشتی در 4 روز عبور کردند»، نورنیوز.]</ref> | ||
| خط ۲۷۱: | خط ۲۷۵: | ||
=== واکنش آمریکا === | === واکنش آمریکا === | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۵.jpg|جایگزین=واکنش ترامپ به بسته شدن تنگه هرمز|بندانگشتی|واکنش ترامپ به بسته شدن تنگه هرمز در شبکه اجتماعی ]] | |||
[[دونالد ترامپ]]، رئیسجمهور ایالات متحده، ابتدا ادعا کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمیکند»؛ اما پنج روز بعد نوشت: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این اظهارات متناقض را نشاندهندهٔ سردرگمی در سیاستهای [[کاخ سفید]] دربارهٔ یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه [[سیانان (رسانه)|سیانان]] این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید. بهرغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاههای این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، بهویژه از طریق [[تنگه هرمز]] تأمین میشود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | [[دونالد ترامپ]]، رئیسجمهور ایالات متحده، ابتدا ادعا کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمیکند»؛ اما پنج روز بعد نوشت: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این اظهارات متناقض را نشاندهندهٔ سردرگمی در سیاستهای [[کاخ سفید]] دربارهٔ یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه [[سیانان (رسانه)|سیانان]] این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید. بهرغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاههای این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، بهویژه از طریق [[تنگه هرمز]] تأمین میشود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | ||
