بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۸۰: خط ۸۰:
# انجام هر فعالیت دیگری که با اصل عبور بی ارتباط باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1244801/بررسی-ازادی-عبور-از-تنگه-ها-و-امکان-مسدود-کردن-تنگه-هرمز-در-حقوق-بین-الملل?q=حاکمیت%20قاعدۀ%20عبور%20بی‌ضرر%20بر%20تنگه%20هرمز&score=8201.062&rownumber=2 بحرینی و مجدزاده خاندانی، «بررسی آزادی عبور از تنگه‌ها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بین‌الملل»، 1395ش، ص82.]</ref>
# انجام هر فعالیت دیگری که با اصل عبور بی ارتباط باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1244801/بررسی-ازادی-عبور-از-تنگه-ها-و-امکان-مسدود-کردن-تنگه-هرمز-در-حقوق-بین-الملل?q=حاکمیت%20قاعدۀ%20عبور%20بی‌ضرر%20بر%20تنگه%20هرمز&score=8201.062&rownumber=2 بحرینی و مجدزاده خاندانی، «بررسی آزادی عبور از تنگه‌ها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بین‌الملل»، 1395ش، ص82.]</ref>


== ادارهٔ تنگه هرمز ==
== ادارهٔ تنگه هرمز در گذشته ==
وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آب‌های سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به‌عنوان آب‌های سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به‌عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته می‌شود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتی‌ها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/بستن-تنگه-هرمز-خلاف-حقوق-بین-الملل «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آب‌های خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگه‌ای که کاملاً در آب‌های سرزمینی دو کشور است، تابع قاعده عبور ترانزیت نیست، بلکه تابع قواعد عبور بی‌ضرر است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتی‌های جنگی می‌تواند مجوز قبلی بخواهد، درحالی‌که عبور ترانزیت برای تنگه‌های بین‌المللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتی‌ها از جمله نظامی و زیردریایی‌ها می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref>
وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آب‌های سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل به‌عنوان آب‌های سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن به‌عنوان منطقه مجاور در نظر گرفته می‌شود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتی‌ها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/بستن-تنگه-هرمز-خلاف-حقوق-بین-الملل «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بین‌الملل؟»، فارس‌نیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آب‌های خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگه‌ای که کاملاً در آب‌های سرزمینی دو کشور است، تابع قاعده عبور ترانزیت نیست، بلکه تابع قواعد عبور بی‌ضرر است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتی‌های جنگی می‌تواند مجوز قبلی بخواهد، درحالی‌که عبور ترانزیت برای تنگه‌های بین‌المللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتی‌ها از جمله نظامی و زیردریایی‌ها می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref>


خط ۳۱۶: خط ۳۱۶:
تنها پس از یک روز از اعلام این‌که [[جمهوری اسلامی ایران]] مطابق توافقات پیشین، با عبور تعداد محدودی از کشتی‌های نفتکش و تجاری از تنگه هرمز به‌صورت مدیریت‌شده موافقت کرده؛ بنا بر اظهارات سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، ادامهٔ راهزنی دریایی آمریکا تحت عنوان محاصره، سبب شد که کنترل تنگه هرمز به وضعیت پیشین بازگردانده شده و دوباره بسته شود.<ref>[https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/383462/تنگه-هرمز-دوباره-بسته-شد «تنگه هرمز دوباره بسته شد»، وب‌سایت روزنامه اقتصادی تعادل.]</ref>
تنها پس از یک روز از اعلام این‌که [[جمهوری اسلامی ایران]] مطابق توافقات پیشین، با عبور تعداد محدودی از کشتی‌های نفتکش و تجاری از تنگه هرمز به‌صورت مدیریت‌شده موافقت کرده؛ بنا بر اظهارات سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، ادامهٔ راهزنی دریایی آمریکا تحت عنوان محاصره، سبب شد که کنترل تنگه هرمز به وضعیت پیشین بازگردانده شده و دوباره بسته شود.<ref>[https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/383462/تنگه-هرمز-دوباره-بسته-شد «تنگه هرمز دوباره بسته شد»، وب‌سایت روزنامه اقتصادی تعادل.]</ref>


=== نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس ===
=== مدیریت تنگه هرمز توسط ایران ===
حساب رسمی مدیریت آبراهه خلیج‌فارس با شناسۀ PGSA_IRAN@ در پلتفرم ایکس فعالیت خود را با هدف اطلاع‌رسانی درباره اقدامات و برنامه‌های این سازمان از ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش آغاز کرد. پیشتر نیز شبکه پرس‌تی‌وی از طراحی و استقرار سامانه‌ای برای اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز خبر داده بود. بر اساس این گزارش، مقررات و ضوابط عبور از تنگه هرمز از طریق نشانی رایانامه info@PGSA.ir به شناورها ابلاغ می‌شود و کشتی‌ها موظفند با رعایت این چارچوب، مجوز لازم برای تردد را دریافت کنند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/318305/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3 «آغاز فعالیت حساب رسمی «مدیریت آبراهه خلیج فارس» در ایکس»، نورنیوز.]</ref> در واکنش به تأسیس نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس پنج کشور عربی حوزه خلیج فارس بحرین، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات با ارسال نامه‌ای رسمی به سازمان بین‌المللی دریانوردی مخالفت خود را اعلام کردند. آن‌ها از کشتی‌های تجاری خواسته‌اند با این نهاد ایرانی همکاری نکنند و از مسیر تعیین‌شده توسط ایران استفاده نکنند.<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/177944634014665 «مخالفت ۵ کشور عربی با نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس ایران؛ عمان در کنار تهران»، وب‌سایت شهر خبر.]</ref>
حساب رسمی مدیریت آبراهه خلیج‌فارس با شناسۀ PGSA_IRAN@ در پلتفرم ایکس فعالیت خود را با هدف اطلاع‌رسانی درباره اقدامات و برنامه‌های این سازمان از اردیبهشت ۱۴۰۵ش آغاز کرده است. مقررات و ضوابط عبور از تنگه هرمز از طریق نشانی رایانامه info@PGSA.ir به شناورها ابلاغ می‌شود و کشتی‌ها با رعایت این چارچوب، مجوز لازم را برای تردد دریافت می‌کنند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/318305/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3 «آغاز فعالیت حساب رسمی «مدیریت آبراهه خلیج فارس» در ایکس»، نورنیوز.]</ref> نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس در اطلاعیه‌ای محدودۀ تحت نظارت و مدیریت ایران بر تنگۀ هرمز را مرز این محدوده از خط واصل کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات در شرق تنگه، تا خط واصل انتهای جزیرۀ قشم در ایران و ام‌القیوین در امارات در غرب تنگه تعیین کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1164605/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «محدوده مدیریت ایران بر تنگه هرمز اعلام شد (+عکس)»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


علاوه بر نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس، سایت بیمه ایرانی هرمز سیف (Hormuz Safe) برای ارائه خدمات بیمه‌ای به محموله‌های عبوری از تنگه هرمز در اردیبهشت ۱۴۰۵ش راه‌اندازی شده است. این پلتفرم که با هدف مدیریت ریسک در این آبراه حیاتی ایجاد شده، امکان صدور سریع و رمزنگاری‌شده بیمه‌نامه‌های دریایی و گواهی‌های مسئولیت مالی را فراهم می‌آورد. پرداخت حق بیمه از طریق بیت‌کوین انجام می‌شود و پوشش بیمه‌ای بلافاصله پس از تأیید، همراه با یک رسید امضاشده به مالک محموله اعطا می‌شود. برآورد شده که اجرای این طرح می‌تواند درآمدی بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار برای ایران ایجاد کند.<ref>[https://farsnews.ir/Sadeghi/1778951656940377575/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF?lang=fa صادقی، «تارنمای بیمه ایرانی تنگه هرمز راه‌اندازی شد»، خبرگزاری فارس.]</ref>
علاوه بر نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس، سایت بیمه ایرانی هرمز سیف (Hormuz Safe) برای ارائه خدمات بیمه‌ای به محموله‌های عبوری از تنگه هرمز در اردیبهشت ۱۴۰۵ش با هدف مدیریت ریسک در این آبراه ایجاد شده است، که امکان صدور بیمه‌نامه‌های دریایی را فراهم می‌آورد.<ref>[https://farsnews.ir/Sadeghi/1778951656940377575/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF?lang=fa صادقی، «تارنمای بیمه ایرانی تنگه هرمز راه‌اندازی شد»، خبرگزاری فارس.]</ref>


=== محدوده نظارتی جدید تنگه هرمز ===
روزانه تعدادی کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری، پس از اخذ مجوز و با هماهنگی و تحت حفاظت امنیتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با وجود ناامنی ایجادشده توسط ارتش امریکا از تنگه هرمز عبور می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6837554/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DB%B3%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر]؛ [https://www.mehrnews.com/news/6836091/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref>
نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس در اطلاعیه‌ای دو‌زبانۀ فارسی و انگلیسی، همراه با نقشه، محدودۀ تحت نظارت و مدیریت ایران بر تنگۀ هرمز را مشخص کرد. بر این اساس، مرز این محدوده از خط واصل کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در امارات در شرق تنگه، تا خط واصل انتهای جزیرۀ قشم در ایران و ام‌القیوین در امارات در غرب تنگه تعیین شده است. بر پایۀ این اطلاعیه، هرگونه تردد در این محدوده برای عبور از تنگۀ هرمز، مستلزم هماهنگی با مدیریت آبراه خلیج فارس و دریافت مجوز از این نهاد است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1164605/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «محدوده مدیریت ایران بر تنگه هرمز اعلام شد (+عکس)»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
 
=== تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز با وجود محاصره دریایی آمریکا ===
تعدادی کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری، پس از اخذ مجوز و با هماهنگی و تحت حفاظت امنیتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، علی‌رغم ناامنی ایجادشده توسط ارتش امریکا از تنگه هرمز عبور کردند. نیروی دریایی سپاه یک آبراه ایمن برای کشتیرانی و استمرار تجارت جهانی ایجاد کرده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6837554/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DB%B3%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر]؛ [https://www.mehrnews.com/news/6836091/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref>


=== بحران ایجاد شده در تنگه هرمز ===
=== بحران ایجاد شده در تنگه هرمز ===