پالایش متن
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۸: خط ۳۸:


== سفرها ==
== سفرها ==
[[پرونده:ابوریحان بیرونی۰۱.png|جایگزین=تصویری از جلد کتاب آثار باقیه |بندانگشتی|تصویری از جلد کتاب آثار باقیه ]]
ابوریحان بیرونی تا حدود ۲۵سالگی زادگاه خود را ترک نکرد و در این مدت به تکمیل پژوهش‌های علمی، به‌ویژه در ستاره‌شناسی و رصد، پرداخت. با وقوع ناامنی‌ها و جنگ‌های داخلی، در سال ۳۸۷ق به [[بخارا]]، پایتخت [[سامانیان]]، رفت و در آنجا مورد حمایت منصور سامانی قرار گرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> او در سفر به [[ری]] با دو ستاره‌شناس و ریاضی‌دان ایرانی دیدار کرد و رساله‌ای دربارهٔ یکی از ابزارهای رصد نگاشت. همچنین نزد اسپهبد ابوالعباس مرزبان بن رستم بن شروین رفت و کتاب «مقالید علم الهیئة» را به نام او تألیف کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
ابوریحان بیرونی تا حدود ۲۵سالگی زادگاه خود را ترک نکرد و در این مدت به تکمیل پژوهش‌های علمی، به‌ویژه در ستاره‌شناسی و رصد، پرداخت. با وقوع ناامنی‌ها و جنگ‌های داخلی، در سال ۳۸۷ق به [[بخارا]]، پایتخت [[سامانیان]]، رفت و در آنجا مورد حمایت منصور سامانی قرار گرفت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> او در سفر به [[ری]] با دو ستاره‌شناس و ریاضی‌دان ایرانی دیدار کرد و رساله‌ای دربارهٔ یکی از ابزارهای رصد نگاشت. همچنین نزد اسپهبد ابوالعباس مرزبان بن رستم بن شروین رفت و کتاب «مقالید علم الهیئة» را به نام او تألیف کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4762/39132/کیمیای-دانش-تولد-ابوریحان-بیرونی مهکام، «کیمیای دانش؛ تولد ابوریحان بیرونی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


خط ۴۵: خط ۴۶:


== فعالیت‌های علمی و آثار ==
== فعالیت‌های علمی و آثار ==
[[پرونده:ابوریحان بیرونی۱.jpg|جایگزین=یک طراحی از کتاب التفهیم ابوریحان بیرونی|بندانگشتی|یک طراحی از کتاب التفهیم ابوریحان بیرونی. در این نمایه، شماری از گام‌های ماه به تصویر کشیده شده است.]]
ابوریحان بیرونی ۱۸۰ اثر در قالب [[کتاب]] و [[مقاله]] در موضوعات [[ریاضی]]، [[ستاره‌شناسی]]، [[فقه اسلامی|فقه]]، [[کلام]]، [[پزشکی]]، [[داروشناسی]]، [[جغرافیا]]، [[شیمی]] و [[صرف‌ونحو]] نوشته است که ۱۱۰ اثر آن در رشتهٔ ریاضیات و [[نجوم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82214874/نگاهی-به-آثار-و-فعالیت-های-ابوریحان-بیرونی-خالق-نظریه-های-ماندگار «نگاهی به آثار و فعالیت‌های ابوریحان بیرونی خالق نظریه‌های ماندگار»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بیشترین اقامت و فعالیت‌های علمی، تحقیقات و تألیفات بیرونی در غزنی و در جریان حملهٔ محمود غزنوی به هند صورت گرفته است:
ابوریحان بیرونی ۱۸۰ اثر در قالب [[کتاب]] و [[مقاله]] در موضوعات [[ریاضی]]، [[ستاره‌شناسی]]، [[فقه اسلامی|فقه]]، [[کلام]]، [[پزشکی]]، [[داروشناسی]]، [[جغرافیا]]، [[شیمی]] و [[صرف‌ونحو]] نوشته است که ۱۱۰ اثر آن در رشتهٔ ریاضیات و [[نجوم]] است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82214874/نگاهی-به-آثار-و-فعالیت-های-ابوریحان-بیرونی-خالق-نظریه-های-ماندگار «نگاهی به آثار و فعالیت‌های ابوریحان بیرونی خالق نظریه‌های ماندگار»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بیشترین اقامت و فعالیت‌های علمی، تحقیقات و تألیفات بیرونی در غزنی و در جریان حملهٔ محمود غزنوی به هند صورت گرفته است:


خط ۱۲۴: خط ۱۲۶:


== نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی ==
== نقش ابوریحان بیرونی در فرهنگ و تمدن اسلامی ==
[[پرونده:ابوریحان بیرونی۲.jpg|جایگزین=تصویری از جلد کتاب تحقیق ماللهند |بندانگشتی|تصویری از جلد کتاب تحقیق ماللهند ]]
بیرونی با تأکید بر مشاهده، آزمایش و استدلال منطقی، پایه‌های روش علمی تجربی را تقویت کرد. او به‌جای تکیه بر نظریات پیشینیان، به آزمایش‌های عملی پرداخت و تعصب و تقلید محض در غیر مسایل [[تقلید فقهی|فقهی]] را نقد کرد. این نگرش، امروزه به‌عنوان اساس پژوهش‌های علمی در سراسر جهان شناخته می‌شود و سبک زندگی مبتنی بر عقلانیت و تجربه‌گرایی را ترویج می‌دهد.<ref>اشرفی خیرآبادی، «تاریخ نگاران: مردم‌شناسی در آثار ابوریحان بیرونی (با تکیه بر کتاب فی تحقیق ماللهند)»، 1387ش، ص۸۰–۸۹.</ref>
بیرونی با تأکید بر مشاهده، آزمایش و استدلال منطقی، پایه‌های روش علمی تجربی را تقویت کرد. او به‌جای تکیه بر نظریات پیشینیان، به آزمایش‌های عملی پرداخت و تعصب و تقلید محض در غیر مسایل [[تقلید فقهی|فقهی]] را نقد کرد. این نگرش، امروزه به‌عنوان اساس پژوهش‌های علمی در سراسر جهان شناخته می‌شود و سبک زندگی مبتنی بر عقلانیت و تجربه‌گرایی را ترویج می‌دهد.<ref>اشرفی خیرآبادی، «تاریخ نگاران: مردم‌شناسی در آثار ابوریحان بیرونی (با تکیه بر کتاب فی تحقیق ماللهند)»، 1387ش، ص۸۰–۸۹.</ref>


خط ۱۳۷: خط ۱۴۰:


== بزرگداشت و یادبودها ==
== بزرگداشت و یادبودها ==
[[پرونده:ابوریحان بیرونی۳.jpg|جایگزین=بخش ابوریحان بیرونی، مرکز تمدن اسلامی، تاشکند|بندانگشتی|بخش ابوریحان بیرونی، مرکز تمدن اسلامی، تاشکند، ازبکستان.]]
پژوهشگران ابوریحان بیرونی را نماد عقلانیت و پژوهش علمی و و یادبودهای پایدار او در سراسر جهان را گواه تأثیر ژرف و جاودانهٔ وی تلقی می‌کنند.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/report/147714/ابوریحان-بیرونی-دانشمندی-تمام-اعصار «ابوریحان بیرونی؛ دانشمندی برای تمام اعصار»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> برخی یادبودهای او عبارت‌اند از:
پژوهشگران ابوریحان بیرونی را نماد عقلانیت و پژوهش علمی و و یادبودهای پایدار او در سراسر جهان را گواه تأثیر ژرف و جاودانهٔ وی تلقی می‌کنند.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/report/147714/ابوریحان-بیرونی-دانشمندی-تمام-اعصار «ابوریحان بیرونی؛ دانشمندی برای تمام اعصار»، خبرگزاری ایبنا.]</ref> برخی یادبودهای او عبارت‌اند از:
* '''آرامگاه''': محل دفن ابوریحان بیرونی در ۱۳۵۲ش در [[غزنی]] کشف شد و محوطهٔ بزرگ پیرامون آن نشان می‌دهد که آرامگاه بیرونی، ساختمان بزرگی داشته و به‌مرور زمان تخریب شده است.<ref>جمعی از نویسندگان، غزنی؛ بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۹۸.</ref>
* '''آرامگاه''': محل دفن ابوریحان بیرونی در ۱۳۵۲ش در [[غزنی]] کشف شد و محوطهٔ بزرگ پیرامون آن نشان می‌دهد که آرامگاه بیرونی، ساختمان بزرگی داشته و به‌مرور زمان تخریب شده است.<ref>جمعی از نویسندگان، غزنی؛ بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۹۸.</ref>
خط ۱۴۴: خط ۱۴۸:
* '''تصویرپردازی''': فیلمی از زندگی ابوریحان به نام ''ابوریحان بیرونی'' در ۱۹۷۴م در [[ازبکستان]]، ساخته شده است.<ref>Abbasov, Shukhrat; Saidkasymov, Pulat; Shukurov, Bakhtiyer; Khamrayev, Razak (1975). "Abu Raykhan Beruni". IMDb. Retrieved 4 July 2018.</ref>
* '''تصویرپردازی''': فیلمی از زندگی ابوریحان به نام ''ابوریحان بیرونی'' در ۱۹۷۴م در [[ازبکستان]]، ساخته شده است.<ref>Abbasov, Shukhrat; Saidkasymov, Pulat; Shukurov, Bakhtiyer; Khamrayev, Razak (1975). "Abu Raykhan Beruni". IMDb. Retrieved 4 July 2018.</ref>
* '''تندیس''': تندیس ابوریحان بیرونی که یک کرهٔ زمین در دست دارد، در سازهٔ چهارطاقی دانشمندان ایرانی، در محوطهٔ [[دفتر سازمان ملل متحد در وین]] نصب شده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14000920000742/مهندسی-که-پزشک-مورخ-و-فقیه-بود--نظریه-تکامل-به‌روایت-ابوریحان-بیرونی «مهندسی که پزشک، مورخ و فقیه بود؛ نظریه تکامل به‌روایت ابوریحان بیرونی!»، خبرگزاری فارس.]</ref>
* '''تندیس''': تندیس ابوریحان بیرونی که یک کرهٔ زمین در دست دارد، در سازهٔ چهارطاقی دانشمندان ایرانی، در محوطهٔ [[دفتر سازمان ملل متحد در وین]] نصب شده است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/14000920000742/مهندسی-که-پزشک-مورخ-و-فقیه-بود--نظریه-تکامل-به‌روایت-ابوریحان-بیرونی «مهندسی که پزشک، مورخ و فقیه بود؛ نظریه تکامل به‌روایت ابوریحان بیرونی!»، خبرگزاری فارس.]</ref>
== نگارخانه ==


== پانویس ==
== پانویس ==