تشییع رهبر شهید

تصویری منتشرشده از تابوت سید علی خامنه‌ای و اعضای خانواده

تشییع رهبر شهید؛ تشییع پیکر رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران که بر اثر حمله آمریکا و اسرائیل به شهادت رسید.

برنامه‌ریزی‌ها

تأخیر در اجرا

سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، که در حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری در صبح ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، به شهادت رسید. در این حمله، چند عضو خانواده او نیز به شهادت رسیدند، اما به دلیل طولانی‌شدن جنگ رمضان و نیز متزلزل بودن آتش‌بس در پی ۴۰ روز جنگ، امکان تشییع رهبر شهید و اعضای خانواده ایشان تا ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ش، فراهم نشد.

مقدمات مراسم

امام جمعه مشهد در خصوص لزوم تمهیدات لازم برای اسکان در مشهد برای مراسم تشییع و تدفین به جامعه هتل‌داری، مراکز اسکان زائران توجه داد. مسئولان شهر مشهد، از برگزاری جلسات مختلف برای ایجاد آمادگی لازم برای مراسم تشییع و تدفین سید علی خامنه‌ای خبر دادند و این وعده را دادند که تمام مقدمات فراهم شده است.

نمادها و رویکرد تبلیغاتی

ستاد برگزاری مراسم در اطلاعیه شماره ۴، بسته هویت بصری ویژه‌ای را با عنوان «بدرقه آقای شهید ایران» برای فضاسازی شهری، اقلام تبلیغی، رسانه‌ای و محصولات فرهنگی تدوین کرد. نشان اصلی این مراسم تصویر «مشت گره‌کرده» انتخاب شده است. این نماد برگرفته از اولین پیام سید مجتبی خامنه‌ای، است که در آن اظهار داشت دست سالم سید علی خامنه‌ای در هنگام ترور مشت شده بوده است. برگزارکنندگان، این نماد را نشانه‌ای از ایستادگی در برابر استکبار معرفی کردند. جهت‌گیری محتوایی و شعار محوری این مراسم در داخل ایران، عبارت «باید برخاست» تعیین شده است که امتداد کلیدواژه «قیام لله» است که در پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران به مناسبت ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ استفاده شده است. همچنین برای مخاطبان خارجی و همسو در کشورهای منطقه، شعار قرآنی «قوموا لله» به‌عنوان نماد همبستگی، تجدید پیمان و تداوم مسیر پیشین اعلام گردید.

حضور هیئت‌های عالی‌رتبه خارجی

به گزارش رسانه‌ها، تاکنون بیش از ۳۰ کشور درخواست رسمی خود را برای حضور مقامات و هیئت‌های عالی‌رتبه در آیین تشییع و وداع با پیکر سید علی خامنه‌ای اعلام کرده‌اند. همچنین بر اساس گزارش کمیته امور بین‌الملل ستاد برگزاری، نمایندگانی از بیش از ۹۰ کشور برای شرکت در این مراسم اعلام آمادگی کرده‌اند که شامل سران کشورهای اسلامی و غیراسلامی، رهبران ادیان، علما، اندیشمندان و شخصیت‌های برجسته مذهبی از ادیان و مذاهب مختلف می‌شود. علاوه بر این، گروه‌های مردمی قابل توجهی از کشورهای اسلامی، به‌ویژه عراق، پاکستان و افغانستان نیز درخواست حضور در مراسم را ارائه کرده‌اند. روز جمعه ۱۲ تیرماه نیز مراسم رسمی ادای احترام سران کشورها، مقامات عالی‌رتبه، رهبران ادیان و دانشمندان کشورهای مختلف در تهران برگزار خواهد شد.

تاریخچه

تصویری از آماده‌سازی مصلی تهران برای مراسم وداع سید علی خامنه‌ای (منتشر شده در ۱۴ اسفند ۱۴۰۴)

اعلام برنامه تشییع

در ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ش، معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، از آمادگی مجموعه‌های خدماتی و اجرایی برای خاک‌سپاری رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران سخن گفت؛ بر اساس این سخنان، تشییع پیکر رهبر شهید در تهران، قم و مشهد قطعی است و نهادهای مسئول در حال تدارک برای مدیریت جمعیتی بیش از ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر در پایتخت هستند. همچنین محل خاک‌سپاری سید علی خامنه‌ای، طبق وصیت وی و توصیه‌های نزدیکان‌اش در حرم امام رضا خواهد بود؛ جایی که پدرش و مادرش دفن شده‌اند. وی اظهار داشت که این مراسم در پایان ذی‌الحجه و اوایل محرم برگزار می‌شود. این اظهارات از سوی مخاطبان و برخی رسانه‌ها به‌عنوان اعلام قطعی زمان و جزئیات مراسم تشییع تلقی شد و انتشار آن در بخش تعاملی خبرگزاری فارس، زمینه‌ساز انتشار گسترده آن در کانال‌ها و صفحات گوناگون فضای مجازی شد. بر این اساس، برخی رسانه‌ها برنامه زمان‌بندی تشییع رهبر شهید را چنین اعلام کردند: ۲۰، ۲۱ و ۲۲ خرداد وداع در مرقد امام خمینی؛ ۲۳ خرداد: تشییع در تهران؛ ۲۴ خرداد تشییع در قم؛ ۲۵ خرداد: تشییع در عراق و ۲۶ خرداد (اول محرم) تشییع و خاکسپاری در مشهد.

ستاد بزرگداشت مراسم، در اطلاعیه شماره ۱ که در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ش صادر شد، با تأکید بر پیگیری برنامه‌ریزی‌های لازم برای برگزاری مراسم وداع، تشییع و تدفین سید علی خامنه‌ای توسط دستگاه‌های مسئول و گروه‌های مردمی، شایعات و برخی گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای دربارهٔ جزئیات این رویداد را فاقد اعتبار دانست. این اطلاعیه از سوی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب اسلامی منتشر شد.

در پی اطلاعیه دوم منتشر شده از سوی «ستاد بزرگداشت»، برنامه تشییع و تدفین، بعد از دهه اول ماه محرم برگزار خواهد شد. طبق اطلاعیه سوم ستاد بزرگداشت جدول زمان‌بندی تشییع پیکر سید علی خامنه‌ای و اعضای خانواده ایشان، مصباح‌الهدی باقری‌کنی، سیّده‌بشری حسینی خامنه‌ای، زهرا حدادعادل و زهرا محمدی گلپایگانی به شکل زیر اعلام شده است:

• روزهای شنبه ۱۳ و یکشنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۵ش ۱۹ و ۲۰ محرم: مراسم وداع با پیکر در مصلای امام خمینی در تهران.
• دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵ش ۲۱ محرم: تشییع در تهران.
• سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵ش ۲۲ محرم: تشییع در قم.
• چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ش ۲۳ محرم: مراسم تشییع در نجف و کربلا.
• پنج‌شنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵ش مصادف با ۲۴ محرم و شب شهادت امام سجاد: تشییع در مشهد و تدفین در حرم امام‌رضا.

واکنش‌ها و پیامدها

مراسمات نمادین و غیابی

مسلمانان اهل‌سنت نماز میت غیابی را برای رهبر شهید انقلاب اسلامی در برخی کشورها مانند ترکیه، بوسنی و هرزگوین و پاکستان، اقامه کردند. همچنین در چندین شهر از کشور عراق، مراسم تشییع نمادین امام شهید انقلاب اسلامی ایران برگزار شد.

تعطیلات و عزای عمومی

همزمان با ایام تشییع و تدفین سید علی خامنه‌ای، ۱۶ تیرماه در تهران تعطیل عمومی اعلام شده است. همچنین در روز ۱۸ تیر، به مناسبت تدفین رهبری در مشهد، عزای عمومی در کشور اعلام شد.

محل دفن سید علی خامنه‌ای

محل دفن سید علی خامنه‌ای طبق وصیت او برنامه‌ریزی شده است. طبق گفته خود او، وی در دوران حضورش در ایرانشهر (استان سیستان و بلوچستان)، وصیت کرده بود تا اگر در همان‌جا از دنیا رفت، در ایرانشهر دفن گردد. طبق وصیت جدید ایشان قرار است ایشان را در حرم امام رضا در مشهد دفن نمایند.

در پی انتشار ادعاهایی برای دفن به ودیعه پیکر رهبری در حرم حضرت معصومه در قم، ستاد تشییع رهبر شهید با اطلاعیه‌ای، این موضوع را تکذیب کرد. بر اساس این اطلاعیه، جسد رهبری بدون دفن، نبش قبر یا تدفین به امانت، با حفظ احترام و موازین شرعی، نگهداری شده است.

منابع

• «اطلاعیه شماره ۱ ستاد بزرگداشت عروج خونین امام مجاهد شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای» وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ انتشار: ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «اطلاعیه شماره ۳ ستاد بزرگداشت عروج خونین امام مجاهد شهید»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «اطلاعیه شماره ۴ ستاد تشییع امام شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «اقامه نماز غیابی دانشجویان پاکستانی برای رهبر انقلاب»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ انتشار:۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «اقامه نماز میت غیابی برای رهبر شهید انقلاب اسلامی در بوسنی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ انتشار: ۲۲ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «تغییر زمان امتحانات دانشگاه‌ها در ایام تشییع رهبر شهید»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «حضور هیئت‌های عالی‌رتبه بیش از ۳۰ کشور در مراسم تشییع رهبر شهید». خرگزاری ایکنا. ۹ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۹ تیر ۱۴۰۵.
• «دفن امانتی پیکر رهبر شهید انقلاب تکذیب شد». خبرگزاری تابناک. ۱۰ تیر ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵.
• «رهبر شهید انقلاب در سه شهر کشور تشییع می‌شوند؛ اعلام محل دفن شهید خامنه‌ای»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ انتشار: ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «زمان‌بندی برنامه تشییع رهبر شهید»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «عزاداری باشکوه و تشییع نمادین پیکر شهید امام خامنه‌ای در ذی‌قار-عراق»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ زمان و جزئیات مراسم تشییع رهبر شهید چگونه شکل گرفت؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ انتشار: ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «مراسم عزاداری و تشییع نمادین رهبر شهید ایران در پایتخت عراق»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ انتشار: ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «نماز میت غیابی برای شهید امام خامنه‌ای در دیاربکر ترکیه»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ انتشار:۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «فرماندار مشهد: تمهیدات لازم برای مراسم تشییع رهبر شهید پیش‌بینی شد»، آخرین خبر، تاریخ انتشار:۱۶ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «علم الهدی جزئیات مراسم و تاریخ تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب را اعلام کرد»، اقتصادآنلاین، تاریخ انتشار:۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
• «وصیت آیت الله خامنه ای برای دفن در ایرانشهر»، آپارات، تاریخ انتشار:۲۵ بهمن ۱۳۹۶ش.
• «معاون شهرداری تهران: پیکر علی خامنه‌ای در مشهد دفن خواهد شد»، اوپک‌تایمز، تاریخ انتشار:۱۲ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «اعلام جزئیات جدید از مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب/ تشییع در نجف و کربلا»، خبرگزاری تابناک، تاریخ انتشار:۳۱ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «اطلاعیه شماره ۲ ستاد بزرگداشت عروج خونین امام مجاهد شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای قدّس‌الله‌نفسه‌الزکیه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ انتشار:۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
• «سه‌شنبه ۱۶ تیر تهران تعطیل شد/ پنجشنبه عزای عمومی در سراسر کشور»، خبرگزاری مهر، تاریخ انتشار:۱۰ تیر ۱۴۰۵ش.