سید محمد مجاهد: تفاوت میان نسخه‌ها

=== حضور سید مجاهد در جبهه‌ها ===

پس از صدور فتوای جهاد، سید مجاهد به‌همراه گروهی از علما و طلاب به ایران آمد و راهی تهران شد و از علما خواست برای اتحاد در جنگ با روسیه به پایتخت بیایند. سپس او به‌همراه شماری از علمای برجسته، از جمله [[محمدجعفر استرآبادی]]، [[محمدتقی برغانی]] و [[میرزا عبدالوهاب قزوینی،]] به [[تبریز]] رفت تا با حضور خود، مردم آذربایجان را برانگیزد و حمایت علما از این حرکت را نشان دهد.<ref>رضا قلیخان، روضه الصفا، ۱۳۸۵ش، ج۸، ص۶۴۲.</ref> حضور مستقیم او در جبهه، دلیل اصلی شهرتش به «مجاهد» بود.<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> این اقدام باعث شد نیروهای مردمی در کنار سپاه ایران به میدان آیند و روحیه‌ای تازه در جبهه‌ها ایجاد شود؛ بسیاری از گزارش‌ها، موفقیت‌های ابتدایی ایران در مقابله با روسیه را ناشی از همین انگیزش دینی و حضور فعال علما، به‌ویژه سید مجاهد، می‌دانند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، نشریه حوزه، ۱۳۸۰ش.]</ref>

=== مقابله سید مجاهد با فشار روس‌ها ===

در جریان جنگ‌های ایران و روس، سفیر روسیه که در اردوگاه سپاه ایران حضور داشت، برای بازداشتن ایران از ادامه جنگ، ابتدا با دولتمردان و سپس با علما وارد مذاکره شد؛ اما سید مجاهد و سایر مجتهدان هیچ‌گونه سازش را نپذیرفتند و جهاد در برابر روس‌ها را واجب دانستند. با آغاز نبرد، سپاه ایران با حمایت علما و فرماندهی عباس‌میرزا موفق شد بسیاری از مناطق اشغالی را بازپس گیرد و مردم برخی شهرها نیز به آن‌ها پیوستند. با این حال، به‌دلیل فرمان ناگهانی عباس‌میرزا مبنی بر عقب کشاندن شاهزادگان از خط مقدم، فرار برخی فرماندهان و اختلافات داخلی، انسجام سپاه از بین رفت و مناطق آزادشده یکی پس از دیگری سقوط کرد.<ref>جمال‌زاده، تاریخ روابط روس و ایران، ۱۴۰۴ش، ص۲۵۱.</ref>

در ادامهٔ جنگ، میان دربار قاجار، به‌ویژه عباس‌میرزا و سید مجاهد اختلافاتی ایجاد شد. این اختلافات مربوط به نحوهٔ مدیریت جنگ و برخی تصمیمات نظامی، ازجمله [[قلعه شوشی]] بود. سید محمد مجاهد عملکرد فرماندهان را ناشی از سهل‌انگاری یا ملاحظات سیاسی می‌دانست؛ در حالی که درباریان نفوذ او میان مردم را تهدیدی برای موقعیت خود ارزیابی می‌کردند و با تبلیغات منفی او را عامل ناکامی‌ها معرفی کردند. همچنین برخی عناصر آشوبگر به تحریک دربار، شرایطی ایجاد کردند که سید محمد مجاهد در معرض بی‌احترامی و فشار قرار گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، ۱۳۸۰ش.]</ref>

== بیماری و وفات ==

سید محمد مجاهد که در طول [[جنگ دوم ایران و روسیه]] در تبریز مستقر بود، قبل از اتمام جنگ به‌دلیل ابتلا به بیماری سوءهاضمه ناچار به ترک تبریز شد و به قزوین سفر کرد. وی در [[قزوین]] با بی‌احترامی و آزار برخی افراد روبه‌رو شد و سرانجام در [[۱۳ جمادی‌الثانی]] ۱۲۴۲ق بر اثر همان بیماری درگذشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/سید-محمد-مجاهد «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> طبق وصیت او، پیکرش به کربلا منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد. محل دفن او در ناحیهٔ [[بین‌الحرمین]] و در نزدیکی مدرسه‌ای منسوب به او قرار داشت. این مدرسه در سال ۱۴۰۰ق تخریب شد؛ اما مزار او با گنبدی کوچک همچنان باقی است.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref>