ازدواج دانشجویی
 بیستویکمین مراسم جشن ازدواج دانشجویی دانشگاه تهران | |
پادکست مقاله | 🡇
|
ازدواج دانشجویی؛ ازدواجی بهشرط دانشجو بودن زن و مرد یا یکی از آنها با هدف تسهیل در ازدواج.
ازدواج دانشجویی، رویکردی نوین در ایران است که از سال ۱۳۷۶ش با حمایت نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها آغاز شد و با هدف ترویج ازدواج آسان و بههنگام، میان جوانان رواج یافت. این نوع ازدواج که در آن دستکم یکی از زوجین دانشجو است، با ارائه تسهیلاتی مانند تخفیف شهریه و وام، به کاهش موانع مالی کمک میکند. آمارها نشان میدهد نرخ طلاق در این ازدواجها حدود ۶ درصد است که بیانگر موفقیت نسبی آنها است. از مزایای آن میتوان به حفظ شور جوانی، افزایش انگیزه تحصیلی و شکلگیری مسئولیتپذیری زودهنگام اشاره کرد، اما چالشهایی مانند مشکلات مالی و مسائل مربوط به تطابق فرهنگی خانوادهها نیز وجود دارد.
مفهومشناسی
ازدواج، پیوند زناشویی بین زن و مرد است که با جاریشدن صیغهٔ عقد ایجاد میشود.[۱] ازدواجی که در آن یکی از زوجین یا هر دو دانشجو باشند و مراسم ازدواج آنها بهدور از تشریفات و با تشویق و حمایت دانشگاه برگزار شود، ازدواج دانشجویی نام دارد.[۲]
تاریخچه و آمار
واژهٔ ازدواج دانشجویی برای اولینبار توسط یکی از اساتید دانشگاه تهران مطرح شد و نخستین ازدواج دانشجویی در سال ۱۳۷۶ش از سوی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها با شرکت ۶۰ زوج در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.[۳] طبق آمار رسمی، بیشترین میزان ازدواج دانشجویی در ایران، به تعداد ۶۰ هزار در سال ۱۳۹۲ش بوده است.[۴] براساس بررسیهای انجامگرفته، حدود ۶درصد از ازدواجهای دانشجویی، به طلاق انجامیده است.[۵] تاکنون دانشجویان ایرانی در کشورهایی مانند ارمنستان، انگلستان، اتریش، استرالیا، آذربایجان، آلمان، آمریکا، ایتالیا، ایرلند، تاجیکستان، ترکیه، دانمارک، روسیه، ژاپن، سوئد، فرانسه، فیلیپین، قبرس، کانادا، مالزی، هلند و هند در این طرح شرکت کردهاند.[۶]
نحوه برگزاری و تسهیلات
متولی اصلی برگزاری این مراسم، معاونت دانشجویی دانشگاهها است. شرایط شرکت شامل دانشجو بودن حداقل یکی از زوجین، ارائه عقدنامه و مدارک لازم، و انطباق تاریخ عقد با فراخوان دانشگاه است. زوجین مدارک خود را به دفتر نهاد رهبری در دانشگاه ارسال میکنند، سپس کارت دعوت تدارک دیده شده و جشن ازدواج در دانشگاه برگزار میشود.[۷] دانشگاههای مختلف تسهیلاتی برای تشویق این ازدواج در نظر میگیرند؛ در دانشگاه آزاد اسلامی، معافیت از شهریه نیمسال ازدواج برای کاردانی و کارشناسی و ۵۰درصد تخفیف برای مقاطع بالاتر؛ در دانشگاه پیامنور، معافیت از شهریهٔ یک سال، وام شهریه و هدیه نقدی؛ در دانشگاه صنعتی شریف، وام قرضالحسنه بدون کارمزد؛ و در دانشگاه علوم پزشکی ایران، اعطای تسهیلات بانکی.[۸]
عوامل موفقیت و مزایا
پژوهشها نشان دادهاند که عواملی چون ارتباطات سالم، تفاهم در زمینههای شغلی و رابطه جنسی سالم در موفقیت این ازدواجها نقش دارند.[۹] ازدواج دانشجویی با حفظ نشاط و شور جوانی، افزایش انگیزه و آرامش روحی همراه است[۱۰] و بهعنوان ازدواجی عاشقانه و پایدار شناخته میشود. این نوع ازدواج با بهرهمندی از تسهیلات دانشگاهی مانند تخفیف شهریه و وام، حمایت متقابل زوجین در امور تحصیلی[۱۱] و توقعات کم خانوادهها،[۱۲] زمینه را برای تجربهٔ احساسات عاطفی عمیق،[۱۳] جلوگیری از بیبندوباری، کاهش سن ازدواج، تمرکز بر تحصیل،[۱۴] پاسخ حلال به نیاز جنسی، فرزندآوری در سن مناسب، موفقیت همزمان در زندگی و تحصیل، کاهش فاصلهٔ نسلها،[۱۵] سازگاری با مشکلات زندگی،[۱۶] تقویت اعتمادبهنفس، مسئولیتپذیری و استقلال مالی را فراهم میکند.[۱۷]
ابزارهای تشویق به ازدواج دانشجویی
راههای تشویق و تسهیل ازدواج دانشجویی عبارتند از:
- آموزش مهارتهای زندگی بهعنوان یکی از مهمترین لوازم تحقق ازدواج آسان؛
- برگزاری جلسات مشاوره؛
- همکاری تشکّلهای مردمی و سازمانهای دولتی؛
- تحقق بلوغ و توانایی برای هماهنگی و سازگاری با جنس مخالف در دختر و پسر؛
- ایجاد فضایی امن برای آشنایی جوانان؛[۱۸]
- استفاده از ظرفیت رسانهٔ ملی.[۱۹]
- ساخت خوابگاه متأهلی.[۲۰]
چالشها
ازدواج دانشجویی با چالشهای متعددی روبهرو است؛ ازجمله نمادینشدن برخی از این ازدواجها که بعضی، مراسم مفصلی پیش یا پس از جشن دانشگاهی برگزار میکنند و با هدف ازدواج آسان همخوانی ندارد.[۲۱] همچنین افت تحصیلی، انصراف از تحصیل، مشکلات مالی، طلاق زودهنگام[۲۲] و مسئلهٔ سربازی پسر از دیگر چالشها بهشمار میرود.[۲۳]
موانعی مانند فقدان امکانات رفاهی در خوابگاهها، مشکلات اقتصادی، تردید در انتخاب بهدلیل آزادی روابط در دانشگاه و کاهش انگیزه نیز گزارش شده است.[۲۴] شرایط اقتصادی، بیکاری، مسکن گران، مجازی شدن ارتباطات و کمرنگ شدن انگیزههای ازدواج از دلایل کاهش آمار این ازدواجها در سالهای اخیر است.[۲۵]
علاوهبر این، مسائل مرتبط با خانواده نیز از چالشهای جدی محسوب میشود. تطابق فرهنگی میان خانوادهها بهویژه زمانی که زوجین اهل شهرهای مختلف باشند، ممکن است ناپایداری ازدواج را به دنبال داشته باشد.[۲۶] همچنین قرار ندادن بهموقع خانوادهها در جریان رابطه، بهدلیل طولانیشدن رسمیتیافتن ازدواج و افزایش وابستگی، میتواند به مخالفت آنها منجر شود؛[۲۷] ازاینرو جویا شدن نظر خانوادهٔ طرفین کمک زیادی به تصمیمگیری برای ادامه یا قطع رابطه میکند.[۲۸] از سوی دیگر، فراهمنبودن امکانات رفاهی و خوابگاه مناسب برای آغاز زندگی مشترک و نیز مشکل هزینه و درآمد، حمایت خانوادههای طرفین را اجتنابناپذیر میسازد.[۲۹]
نقش خانواده و واسطهگری در ازدواج دانشجویی
در ازدواج، مسألهٔ کفویت و تطابق فرهنگی، اعتقادی، اجتماعی و اقتصادی نسبت به احساسات اولویت دارد. به همین دلیل، در ازدواج دانشجویی، خواستگاری سنتی بهدلیل آشنایی خانوادهها با فضای کلی و بررسی تفاهمها توسط والدین و نیز خارج شدن دختر و پسر از فضای ذهنی حاکم بر دانشگاه، بر خواستگاری مستقیم اولویت دارد.[۳۰]
آماده نبودن فرزند برای ازدواج یا در نظر داشتن فرد دیگری از سوی خانواده، میتواند زندگی و آیندهٔ فرد را تحتتأثیر قرار دهد.[۳۱] مهمترین مشکل در این زمینه، نداشتن حس خوب والدین و احساس نادیده گرفته شدن اهمیت و اولویت آنها و ترجیح دادن ازدواج فرزندان مطابق میل خود است. برای حل این مسئله، پساز شناخت و آشنایی طرفین در دانشگاه و در صورت داشتن تناسب عاطفی و روحی، نمایندهٔ یکی از نهادهای دانشگاه بهعنوان واسطه، موضوع را به اطلاع والدین میرساند. در این مرحله، آشنایی کلی با دختر و پسر و خانوادهٔ آنها برای شناخت حداقلی انجام میشود. طرح موضوع توسط واسطه، موجب حس بهتر والدین و همراهی آنها میشود. سپس دختر و پسر با والدین خود دربارهٔ ازدواج گفتگو کرده، ضمن بیان علاقه به طرف مقابل، بر اهمیت نظر والدین برای خود تأکید میکنند.[۳۲]
علاوهبر این، عدم کنترل احساسات و انتخاب همسر بدون عقلانیت، باعث بروز مشکلات گوناگون در مراحل بعدی زندگی میشود.[۳۳] همچنین ملاقات و رابطهٔ زیاد میان دختر و پسر، به ایجاد رابطهٔ عاطفی پیش از ازدواج و در نتیجه عدم شناخت دقیق طرف مقابل میانجامد.[۳۴] شناخت واقعی در سایهٔ آگاهی کامل از نیازها، علایق و روحیات طرفین امکانپذیر است و جوان دانشجو ممکن است تحتتأثیر عوامل هیجانی نتواند به شناخت کافی دست یابد. براساس برخی تحقیقات، وجود یک شخص سوم (معرف) که از هر دو طرف شناخت کافی داشته باشد، میتواند به دوام ازدواج کمک کند.[۳۵]
سامانهٔ ازدواج دانشجویی همرسان
در راستای سامان دادن ازدواج دانشجویی، سامانه همرسان با شعار ازدواج آگاهانه، پایدار، بههنگام و آسان در سال ۱۴۰۱ش راهاندازی شد.[۳۶] این سامانه اقدام به معرفی باواسطه دانشجویان متقاضی ازدواج میکند. از همرسان، با هدف تسهیل ازدواج دانشجویان، واسطهگری برای ازدواج جوانان در چارچوب فرهنگ بومی و با محوریت خانواده، کمک به انتخاب آگاهانه در چارچوب فرهنگ خانوادهٔ ایرانیاسلامی رونمایی شده است.[۳۷]
پانویس
- ↑ بحرینی، «فلسفه ازدواج در اسلام»، وبسایت مرکز اسلامی انگلیس.
- ↑ «ازدواج دانشجویی چیست؟+نکتههای مهم ازدواج دانشجویی»، وبسایت عروس.
- ↑ «همه چیز دربارۀ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «صفر تا صد ازدواج دانشجویی، طلاق در ازدواجهای دانشجویی زیر 6 درصد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «صفر تا صد ازدواج دانشجویی، طلاق در ازدواجهای دانشجویی زیر 6 درصد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «ازدواج دانشجویی به خارج کشور هم میرود»»، وبسایت تبیان.
- ↑ «ازدواج دانشجویی»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه.
- ↑ «ازدواج دانشجویی رونق میگیرد؟»، وبسایت روزنامۀ فرهنگیان.
- ↑ فتحی آشتیانی و احمدی، «بررسی ازدواجهای موفق و ناموفق در بین دانشجویان»، 1383ش، ص14-15.
- ↑ «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وبسایت آویژه.
- ↑ «خاطرخواهی و ازدواج در دوران دانشجویی»، وبسایت تبیان.
- ↑ «فواید و معایب اصلی ازدواج دانشجویی که باید بدانید»، وبسایت مرکز مشاورۀ ستارۀ زندگی.
- ↑ «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «همه چیز دربارۀ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وبسایت آسمونی.
- ↑ «ازدواج دانشجویی چیست؟+نکتههای مهم ازدواج دانشجویی»، وبسایت عروس.
- ↑ نظارتیزاده، «ازدواج به سبک دانشجویی، از پیامک تشویق دانشجویان به ازدواج تا ماجرای خواستگاری در حیاط دانشگاه»، وبسایت خبربان.
- ↑ «صفر تا صد ازدواج دانشجویی، طلاق در ازدواجهای دانشجویی زیر 6 درصد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ سیفی، «ضرورت تخصیص اعتبار کافی برای ساخت خوابگاه متأهلی»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «فواید و معایب اصلی ازدواج دانشجویی که باید بدانید»، وبسایت مرکز مشاورۀ ستارۀ زندگی.
- ↑ «بابشدن ازدواج دانشجویی توسط چه کسی بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «صفر تا صد ازدواج دانشجویی، طلاق در ازدواجهای دانشجویی زیر 6 درصد»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «همه چیز دربارۀ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «عاشقی و ازدواج در دوران دانشجویی خوبه یا بد؟»، وبسایت نمناک.
- ↑ «فواید و معایب اصلی ازدواج دانشجویی که باید بدانید»، وبسایت مرکز مشاورۀ ستارۀ زندگی.
- ↑ «همه چیز دربارۀ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «بزرگترین معضل ازدواج دانشجویی چیست؟»، وبسایت افکارنیوز.
- ↑ «ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وبسایت آویژه.
- ↑ «عاشقی و ازدواج در دوران دانشجویی خوبه یا بد؟»، وبسایت نمناک.
- ↑ «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وبسایت آسمونی.
- ↑ «همه چیز دربارۀ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «سامانۀ همرسان تسهیلگر ازدواج جوانان است»، پایگاه اطلاعرسانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
- ↑ «معرفی سامانۀ ازدواج دانشجویی همرسان»، پرتال دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.
منابع
- «ازدواج دانشجویی آسانسازی ازدواج است یا طرحی نمادین؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۳۹۷ش.
- «ازدواج دانشجویی به خارج کشور هم میرود»»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۳۹۱ش.
- «ازدواج دانشجویی چیست؟ +نکتههای مهم ازدواج دانشجویی»، وبسایت عروس، تاریخ درج مطلب: ۲۴ جولای ۲۰۱۷م.
- «ازدواج دانشجویی چگونه است؟»، وبسایت آسمونی، تاریخ بازدید: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «ازدواج دانشجویی خوب است یا بد؟ بررسی مزایا و معایب»، وبسایت آویژه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دسامبر ۲۰۲۰م.
- «ازدواج دانشجویی»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «ازدواج دانشجویی رونق میگیرد؟»، وبسایت روزنامهٔ فرهنگیان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ تیر ۱۴۰۰ش.
- «بابشدن ازدواج دانشجویی توسط چه کسی بود؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- بحرینی، زهرا، «فلسفه ازدواج در اسلام»، وبسایت مرکز اسلامی انگلیس، تاریخ بازدید: ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ش.
- «بزرگترین معضل ازدواج دانشجویی چیست؟»، وبسایت افکارنیوز، تاریخ درج مطلب: ۳ تیر ۱۳۹۷ش.
- «خاطرخواهی و ازدواج در دوران دانشجویی»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مهر ۱۳۹۸ش
- سیفی، زهرا، «ضرورت تخصیص اعتبار کافی برای ساخت خوابگاه متأهلی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۱ش.
- «صفر تا صد ازدواج دانشجویی، طلاق در ازدواجهای دانشجویی زیر ۶ درصد»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۱۳۹۹ش.
- «عاشقی و ازدواج در دوران دانشجویی خوبه یا بد؟»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش.
- فتحی آشتیانی، علی و احمدی، خدابخش، «بررسی ازدواجهای موفق و ناموفق در بین دانشجویان»، دوماهنامهٔ علمی پژوهشی دانشگاه شاهد، سال ۱۱، شمارهٔ ۷، آبان ۱۳۸۳ش.
- «فواید و معایب اصلی ازدواج دانشجویی که باید بدانید»، وبسایت مرکز مشاورهٔ ستارهٔ زندگی، تاریخ بازدید: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «معرفی سامانه ازدواج دانشجویی همرسان»، پرتال دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ا۱۴۰۲ش.
- نظارتیزاده، عاطفه، «ازدواج به سبک دانشجویی، از پیامک تشویق دانشجویان به ازدواج تا ماجرای خواستگاری در حیاط دانشگاه»، وبسایت خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
- «همه چیز دربارهٔ ازدواج دانشجویی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۵ خرداد ۱۴۰۲ش.