بی‌بدن (فیلم)

بی‌بدن

پوستر فیلم سینمایی بی‌بدن
اطلاعات کلی
کشور	ایران
زبان	زبان فارسی
ژانر	درام جنایی
گونه	درام جنایی
عوامل فیلم
کارگردان	مرتضی علیزاده
تهیه‌کننده	سیدمصطفی احمدی
نویسنده	کاظم دانشی
بازیگران	الناز شاکردوست پژمان جمشیدی سروش صحت گلاره عباسی نوید پورفرج
تولید و نمایش
تاریخ اکران	۱۴۰۳ش
نخستین نمایش	۱۴۰۲ش
محل نخستین نمایش	جشنواره فیلم فجر
وضعیت	پخش‌شده
عملکرد
فروش	۴۷ میلیارد تومان

بی‌بدن؛ فیلم سینمایی با موضوع برداشت آزاد از پرونده قتل غزاله شکور.

فیلم بی‌بدن به کارگردانی مرتضی علیزاده و برگرفته از یک پروندهٔ قضایی است. این پرونده، یک پروندهٔ جنایی مربوط به دههٔ ۹۰ است که فضای فیلم بسیار شبیه فضای آن پرونده است؛ پروندهٔ قتل غزاله شکور به دست آرمان عبدالعالی، که چندین بار تا مرحلهٔ اجرای حکم رفت و برگشت؛ و سرانجام آرمان عبدالعالی اعدام شد.

معرفی

فیلم بی‌بدن اولین فیلم به کارگردانی مرتضی علیزاده است. او پیش از این با فیلم کوتاه «خوانا بنویسید» در جشنواره فیلم کوتاه دیده شده بود. فیلم بی‌بدن از بخش اصلی رقابت در چهل‌ودومین جشنواره فیلم فجر کنار گذاشته شد، اما بعداً در لیست اکران نوروزی سال ۱۴۰۳ش قرار گرفت. نام فیلم برگرفته از داستان فیلم و ماجرای پیدا نشدن جسد مقتول (ارغوان) است.

فیلم «بی‌بدن» در کمتر از یک ماه رکورد فروش آنلاین فیلم‌ها را شکست و بیش از ۱۰٫۵ میلیارد تومان فروش کرد. همچنین «بی‌بدن» با فروش ۴۷ میلیارد تومانی در اکران سینماها، لقب پرفروش‌ترین و پرمخاطب‌ترین فیلم اجتماعی تاریخ سینمای ایران را به خود اختصاص داد.

عناصر انسانی فیلم

1. بازیگران: الناز شاکردوست، پژمان جمشیدی، سروش صحت، گلاره عباسی و نوید پورفرج.
2. نویسنده: کاظم دانشی؛ دانشی علاوه بر نویسندگی کارگردانی هم می‌کند. فیلم «علف‌زار» اولین ساخته بلند سینمایی او است که در چهلمین جشنواره فیلم فجر جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد.
3. تهیه‌کننده: سیدمصطفی احمدی؛ احمدی تهیه‌کننده جوان سینمای ایران است. او با فیلم سینمایی درخت گردو به کارگردانی محمدحسین مهدویان، کار خود را شروع کرد. احمدی برنامه تلویزیونی دورهمی و سریال‌های نمایش خانگی هیولا، کلیله و دمنه، راز بقا و آفتاب‌پرست را نیز تهیه‌کنندگی کرده است.
4. کارگردان: مرتضی علیزاده؛ او پیش از این فیلم‌کوتاه «خوانا بنویسید» را با داستانی در خصوص فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق در هشت سال دفاع مقدس، کارگردانی و جایزه بهترین فیلم اقتباسی جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران را دریافت کرده است.

داستان فیلم

داستان فیلم اشاره زیادی به پرونده جنایی در دهه ۱۳۹۰ش دارد؛ پرونده قتل غزاله شکور به‌دست آرمان عبدالعالی، که سرانجام آرمان اعدام شد. فیلم بی‌بدن با ناپدید شدن ارغوان شروع می‌شود. ارغوان دختر دانشجویی است که با سروش رابطه دوستی دارد، آنها با هم اختلاف و مشاجره هم دارند. همه در جستجوی ارغوان هستند، از سویی پلیس و از سویی دیگر پدر و مادر ارغوان. آنها در نهایت با قتل و جسد ناپدید شده ارغوان مواجه می‌شوند.

محور فیلم

فیلم بی‌بدن با رویکرد آسیب‌شناسی خانواده و روابط اجتماعی جوانان ساخته شده که در فضای فیلم روابط آزاد دختران و پسران، بی‌غیرتی، قصور والدین در تربیت فرزندان، اثرگذاری منفی فضای مجازی و البته تأکید بر مجازات قصاص مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. فیلم به‌طور شفاف موضوع اعدام کردن یا نکردن قاتل، قصاص کردن یا نکردن، بخشیدن یا نبخشیدن و پیچیدگی‌های صدور حکم قطعی در مورد قتل و اثرگذاری این حکم در زندگی خانواده‌های قاتل و مقتول را به نمایش گذاشته است.

پیام‌های اجتماعی

فیلم «بی‌بدن» با نمایش رفتارهای منطقی و اخلاقی مادر غزاله، بر ترویج زیست اخلاقی تأکید می‌کند، اما در کنار آن، هنجارشکنی و اعتمادزدایی را نیز نشان می‌دهد: دوستی سروش و ارغوان، پنهان‌کاری مادر ارغوان و انتشار عکس‌های قدیمی ارغوان توسط پدر سروش و دوستش برای فریب افکار عمومی و بدنام‌کردن خانواده مقتول. فیلم از زاویه دید خانواده مقتول به اعدام نگاه می‌کند و درد آنها را نشان می‌دهد؛ هرچند بازپرس نیز برای بخشش و جلوگیری از اعدام تلاش می‌کند. همچنین کاستی‌های تربیتی والدین را برجسته می‌سازد: طلاق والدین سروش و تربیت نادرست او، فاصله پدر ارغوان با دخترش و پناه‌بردن او به جنس مخالف. نقش پدران نیز نقد می‌شود؛ پدر سروش با تکبر و پول‌محوری حقیقت را پنهان می‌کند و پدر ارغوان در نقش پدری کوتاهی کرده است. در نهایت، فیلم اثرات مخرب فضای مجازی را نشان می‌دهد؛ جایی که دروغ، قضاوت و هشتگ‌ها به ابزاری برای فشار و بی‌آبروکردن دیگران تبدیل می‌شوند.

انتقادات به فیلم

انتقادات به این فیلم را می‌توان در سه محور خلاصه کرد:

• القای خشونت و اضطراب زیاد: قتل ارغوان و پیدا نشدن جسدش، فشار روانی بر والدین، دلهره‌های مادر، آغاز فیلم با اعدام خیابانی، رفت‌وبرگشت حکم اعدام سروش و برخوردهای خشن پدر او، فضایی پرتنش می‌سازد.
• عدم شخصیت‌پردازی قاتل: سروش شخصیتی کم‌اهمیت و ناشناخته است که مخاطب او را نمی‌شناسد، کسی به او بها نمی‌دهد و حتی پدرش از سر غرور و لجبازی حاضر نیست حقیقت را بگوید؛ تلاش بازپرس هم برای نجات او بی‌نتیجه می‌ماند.
• اعتراض خانواده مقتول: خانواده غزاله شکور از سازندگان فیلم شکایت کردند و آن را موجب تازه‌شدن داغ‌شان، بی‌احترامی به دخترشان و ساخته‌شده بدون اجازه و بر پایه زندگی خصوصی خود دانستند.

منابع

• «بی‌بدن رکورد فروش آنلاین را زد»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مرداد ۱۴۰۳ش.
• «بیوگرافی کاظم دانشی از زندگی حرفه‌ای تا کسب سیمرغ بلورین»، وب‌سایت دلگرم. تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۴۰۳ش.
• تقی‌زاده، محمد، «نقد فیلم بی‌بدن»، وب‌سایت نواندیش ایرانیان، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
• حسن‌زاده، ماهان، «نقد فیلم بی‌بدن| بدون نشانه‌ای از سینما»، وب‌سایت گیمفا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مرداد ۱۴۰۳ش.
• حقیقی، سیدامیرشایان، «ماجرای یک پروندة رازآلود در بی‌بدن/ قصة دختری که جنازه ندارد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳ش.
• «خوانا بنویسید؛ بهترین فیلم اقتباسی جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شد»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۴۰۲ش.
• دین‌پرست، منوچهر، «نقد فیلم بی‌بدن| زجر بی‌پایان مادر»، وب‌سایت اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• رضایی، مریم، «نقد و بررسی فیلم بی‌بدن»، وب‌سایت کدومو، تاریخ بازدید: ۲۱ مهر ۱۴۰۳ش.
• فروزان، سیدحسام، «نقد و نظری به فیلم بی‌بدن، ساخته مرتضی علی‌زاده»، وب‌سایت میدان آزادی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «فیلم کوتاه کارگردان بی‌بدن به آنتن تلویزیون رسید/ روایتی متفاوت از نفاق»، وب‌سایت هنرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۴۰۳ش.
• «فیلم‌های سید مصطفی احمدی»، وب‌سایت فیلیمو، تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۴۰۳ش.
• مقدسیان، محمدرضا، «بدن پراکنده»، وب‌سایت فیلیموشات، تاریخ درج مطلب: ۷ فروردین ۱۴۰۳ش.
• منتظری، رضا، «نقد فیلم بی‌بدن؛ قصة آرمان و غزاله یا پرونده‌ای دیگر؟!»، وب‌سایت مجله مایکت، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «همه چیز دربارة فیلم سینمایی بی‌بدن از داستان تا بازیگران و زمان اکران»، وب‌سایت نیک صالحی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فوریه ۲۰۲۴م.
• یگانه، سعید، «نگاهی به فیلم بی‌بدن، فیلمی براساس داستان واقعی!؟»، وب‌سایت با سینما، تاریخ بازدید: ۲۵ مهر ۱۴۰۳ش.