زینتالسادات همایونی
| نام و شناسه | |
|---|---|
| نام | زینتالسادات |
| نام خانوادگی | همایونی |
| دیگر نامها | علویه همایونی بانو همایونی |
| شناختهشده برای | شاگردی بانو امین پایهگذاری مکتب فاطمه |
| زندگی و مرگ | |
| زادهٔ | ۱۲۹۶ش |
| درگذشت | ۱۰ تیر ۱۳۹۵ش |
| آرامگاه | امامزاده ابراهیم اصفهان |
| مشخصات فردی و اجتماعی | |
| محل زندگی | اصفهان |
| ملیت | ایرانی |
| دین | اسلام |
| تحصیلات | |
| تحصیلات | حوزوی و دانشگاهی |
| محل تحصیل | اصفهان تهران |
| درجه علمی | اجتهاد |
| فعالیت و خدمت | |
| منصب / پیشه | فقیه مجتهده مدرس |
| دوره | معاصر |
| خانواده | |
| همسر | محمد فیض |
| فرزندان | جواد فیض |
| پدر | سید رحیم همایونی |
| مادر | سلطانآغا همایونی |
| آثار و دستاوردها | |
| آثار | زن مظهر خلافت الله عشق ذوالقربی نسیم ولایت زندگانی بانوی ایرانی سفرنامه علویه همایونی |
| جوایز | چهره ماندگار جمهوری اسلامی ایران |
زینتالسادات همایونی؛ فقیه و مجتهدهٔ معاصر و از برجستهترین شاگردان بانو مجتهده امین.
زینتالسادات همایونی، معروف به بانو همایونی، از شاگردان بانو امین است که مدت پنجاه سال نزد او، شاگردی کرد. او نخستین دانشجوی زن دانشکده الهیات بود. بانو همایونی مکتب فاطمه را بهمنظور ایجاد محیطی اختصاصی برای تحصیل زنان در علوم دینی پایهگذاری کرد. بانو همایونی در سال ۱۳۸۸ش بهعنوان چهره ماندگار جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد و در سال ۱۳۹۰ش در همایش آمینه امین در اصفهان، از مقام او تجلیل شد. از بانو همایونی آثاری در زمینه علوم اسلامی و معارف اهلبیت منتشر شده است.
زندگینامه
زینتالسادات علویه همایونی، متخلص به علویه همایونی و مشهور به بانو همایونی،[۱] از سادات حسینی بود و در سال ۱۲۹۶ش در اصفهان به دنیا آمد.[۲] پدرش، سید رحیم همایونی، و مادرش، سلطانآغا همایونی، از خانوادهای بودند که پیوندی نزدیک با بانو امین داشتند. او دومین فرزند این خانواده بود و در کودکی تا حدود شانزدهسالگی نزد برادرش درس خواند.[۳] او با محمد فیض ازدواج کرد و حاصل این ازدواج، دکتر جواد فیض، پزشک نامدار اطفال در ایران، بود.[۴] محمد فیض در سال ۱۳۴۲ش درگذشت.[۵]
بانو همایونی در ۱۰ تیر ۱۳۹۵ش در ۹۹ سالگی درگذشت[۶] و در امامزاده ابراهیم اصفهان به خاک سپرده شد.[۷]
تحصیلات
تحصیلات اولیه و فراگیری معارف دینی
زینتالسادات تحصیلات ابتدایی خود را نزد مادر و تا پایهٔ نهم نزد برادرش آموخت و در کنار آن، به خیاطی و گلدوزی نیز مهارت یافت. در ۱۶ سالگی نزد بانو امین رفت و قرآن، شرح دعای کمیل، مقدمات عربی، شرح باب حادیعشر، رسالهٔ عملیه و اخلاق را آموخت.[۸] بعدها نیز اسرارالحکم سبزواری را نزد بانو امین خواند.[۹]
از آنجا که بانو امین و سلطانآغا، دوستان نزدیک یکدیگر بودند، زینتالسادات به شاگرد ویژهٔ بانو امین تبدیل شد. او نخستین شاگرد بانو امین بود و پنجاه سال نزد او به تحصیل ادامه داد.[۱۰] علویه همایونی در تمام این مدت بهطور مداوم در درس بانو امین حاضر بود[۱۱] و در سال ۱۳۵۵ش از بانو امین اجازهٔ روایت گرفت. متن اجازه بانو امین چنین است: «و اما بعد، سیدهٔ جلیله، عاملهٔ فاضله، زینتالسادات همایونی، فرزند مرحوم سید رحیم، از حقیر اجازه خواست. پس در اجازه دادن به او از خدا استخاره کردم و به او اجازه دادم که از طریق من، از مشایخ بزرگوارم به روشهای مخصوصی که در محل خودش روشن و ثبت شده است، تمام روایاتی را که برای من صحیح است، نقل روایت کند، از کتب تفسیر، ادعیه، حدیث و فقه و غیر اینها از مصنفات شیعه و روایات اهلسنت».[۱۲]
بانو علویه همایونی علاوهبر بانو امین در محضر اساتید دیگری چون حیدرعلی محقق ادبیات عرب و منطق، نزد صدرالدین کوپایی منطق، شرح منظومهٔ ملاهادی سبزواری، مغنی، معالم و شرح لمعه و در حضور نورالدین قودجانی اشنی اسفار اربعهٔ ملاصدرا را فراگرفت.[۱۳]
ورود به حوزه و دانشگاه
بانو همایونی در سال ۱۳۴۳ش، پساز فوت همسرش، در آزمون طلاب مدرسهٔ سپهسالار شرکت کرد. در آن زمان، جز بانو امین زن دیگری در حوزهٔ علوم دینی شناختهشده نبود.[۱۴] او همچنین در دانشکدهٔ وعظ و تبلیغ تهران (دانشکدهٔ الهیات کنونی) ثبتنام کرد و در آزمون ورودی آن پذیرفته شد.[۱۵] بااینحال، تحصیل او در این دانشکده ناتمام ماند؛ زیرا تا آن زمان دانشکده هیچ زنی را نپذیرفته بود و پساز پذیرش او، زنان دیگری نیز برای تحصیل مراجعه کردند. در همین میان، مسئولان دانشگاه در نامهای از او خواستند ادامهٔ تحصیل را در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه اصفهان بگذراند. او که در پی مدرک نبود، از ادامهٔ تحصیل در دانشگاه انصراف داد.[۱۶]
فعالیتها
ازجمله فعالیتهایی که بانو همایونی در زمینههای مختلف فرهنگی، سیاسی و دینی انجام داده، عبارت است از:
- تأسیس مکتب فاطمه بهعنوان اولین حوزه علمیهٔ بانوان، دستیابی به محصولات علمی عمیق و ماندگار در آن و توانمندسازی دانشجویان در تَصدّی امور مختلف؛[۱۷]
- تدریس زبان انگلیسی، تفسیر و اصول عقاید در مکتب فاطمه؛[۱۸]
- مکاتبه با رؤسای جمهور و مطالبهٔ ایجاد زمینهٔ مناسب برای رشد فکری و ارتقای علمی بانوان و جوانان؛[۱۹]
- تأسیس دبیرستان امین؛
- مدیرمسئول مدرسهٔ گلستانیان؛
- تدریس در جامعةالزهرا قم؛
- مدیریت دبستان نرجس؛[۲۰]
- ترجمه و تألیف کتب علمی.[۲۱]
ویژگیها و دیدگاهها
علویه همایونی را به مهربانی و برخورد نیکو با مردم، پاسخگویی به جوانان متناسب با توان عملی آنان، یاریرسانی در مشکلات،[۲۲] ولایتمداری و انقلابیبودن،[۲۳] صداقت،[۲۴] نظم و تدبیر ستودهاند.[۲۵]
علویه همایونی در برابر دیدگاه فمینیستی تساوی میان زن و مرد، به سخن امام علی استناد میکرد که تفاوتهای میان مردم را به خیر و صلاح آنان دانسته و تساویشان را سبب هلاکت شمرده است. بر همین اساس، معتقد بود زنان باید به جایگاه زنانهٔ خویش، از جمله نقش مادری و حجاب، افتخار کنند. او همچنین انتخاب حجاب را منوط به شناخت مقام و هویت واقعی آنان میدانست.[۲۶] علویه همایونی به شاگردان خود توصیه میکرد اوقات فراغتشان را به شناخت ویژگیهای زنان و پژوهش در این باره اختصاص دهند و برای تهذیب نفس، انسانسازی و تربیت نسل برنامهریزی کنند.[۲۷]
همایونی فرزندآوری و فرزندپروری را جزو اصالت زنان میدانست[۲۸] و با حضور بیحساب زنان در خارج از خانه مخالف بود. بانو همایونی بر این باور بود که تحصیل علوم دینی و صاحبنظر شدن در این زمینه، نباید مانعی برای رسیدگی به خانه و خانواده[۲۹] یا عاملی برای تفاخر بر همسر باشد. وی اولین اولویت زن را در زندگی خوب همسرداری میدانست.[۳۰]
آثار
بانو علویه همایونی کتابهای ذیل را به رشتهٔ تحریر درآورده است:
- ترجمهٔ اربعین هاشمیه (اثر بانو امین)؛[۳۱]
- زن مظهر خلافت الله؛
- ترجمهٔ بخشی از اسرارالایات ملاصدرا؛
- عشق ذوالقربی (دربارهٔ حضرت زهرا)؛
- نسیم ولایت (دربارهٔ امام علی)؛
- زندگانی بانوی ایرانی (دربارهٔ بانو امین)؛[۳۲]
- سفرنامهٔ علویه همایونی (سفرنامهٔ خودنوشت).[۳۳]
بزرگداشت
بانو همایونی در سال ۱۳۸۸ش، بهعنوان چهرهٔ ماندگار جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد و در سال ۱۳۹۰ش در همایشهای آمینهٔ امین[۳۴][۳۵] و زن نمونه و موفق از دیدگاه اسلام، از وی تجلیل شد.[۳۶] در اصفهان نیز خیابانی به جهت بزرگداشت او نامگذاری شده است.[۳۷]
پانویس
- ↑ علویه همایونی، سفرنامه، ۱۳۸۷ش، ص۹–۳۸.
- ↑ «بانوعلویۀ همایونی در سن 99 سالگی درگذشت»، خبرگزاری مهر.
- ↑ علویه همایونی، سفرنامه، ۱۳۸۷ش، ص۹–۳۸.
- ↑ علویه همایونی، سفرنامه، ۱۳۸۷ش، ص۹–۳۸.
- ↑ «زندگینامۀ بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون بانو امین.
- ↑ «بانوعلویۀ همایونی در سن 99 سالگی درگذشت»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «درگذشت بانو علویه همایونی»، خبرگزاری صداوسیما.
- ↑ «زندگینامۀ بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین.
- ↑ طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، ۱۳۸۰ش، ص۱۴۱.
- ↑ علویه همایونی، سفرنامه، ۱۳۸۷ش، ص۳–۳۲.
- ↑ طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، ۱۳۸۰ش، ص۱۴۱.
- ↑ طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، ۱۳۸۰ش، ص۲۸۹.
- ↑ «نگاهی به سیره بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامه کیهان.
- ↑ «زندگینامه بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین.
- ↑ «نگاهی به سیره بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامه کیهان.
- ↑ علویه همایونی، سفرنامه، ۱۳۸۷ش، ص۶۶–۷۲.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «زندگینامۀ بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «مروری بر زندگی بانو علویه همایونی»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «سفرنامه؛ بیان خاطرات شخصی و علمی بانو همایونی از زبان وی»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «زندگینامۀ بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین.
- ↑ «فخر جامعهٔ زنان»، روزنامهٔ جامجم، 1390ش، ص20.
- ↑ «زندگینامۀ بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین.
- ↑ رحمتآبادی، «روش بانو امین و استاد همایونی در برابر موج تجدّدخواهی»، وبسایت بلاغ.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «همایونی آراسته به علم امین»، وبسایت آپارات.
- ↑ «فخر جامعهٔ زنان»، روزنامهٔ جامجم، 1390ش، ص20.
- ↑ «نظر بانو مجتهده امین درباره بانو علویه»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «رونمایی از کتاب اربعین هاشمیه بانو علویه همایونی»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- ↑ «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرتالسادات امین»، وبسایت گیسوم.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «نگاهی به سیرهٔ بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامهٔ کیهان.
- ↑ «مروری بر زندگی بانو علویه همایونی»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «پیام رئیسجمهوری به همایش زن نمونه و موفق از دیدگاه اسلام»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «پیشنهاد نامگذاری یا تغییر نام تعدادی از خیابانها و معابر شهر اصفهان»، وبسایت شورای اسلامی شهر اصفهان.
منابع
- «بانو علویهٔ همایونی در سن ۹۹ سالگی درگذشت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۳۹۵ش.
- «پیام رئیسجمهوری به همایش زن نمونه و موفق از دیدگاه اسلام»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۳۹۰ش.
- «پیشنهاد نامگذاری یا تغییر نام تعدادی از خیابانها و معابر شهر اصفهان»، وبسایت شورای اسلامی شهر اصفهان، تاریخ بازدید: ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «درگذشت بانو علویه همایونی»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۳۹۵ش.
- «رونمایی از کتاب اربعین هاشمیه بانو علویه همایونی»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۱ش.
- «زندگانی بانوی ایرانی: بانوی مجتهده نصرتالسادات امین»، وبسایت گیسوم، تاریخ بازدید: ۱۰ دی ۱۴۰۱ش.
- «زندگینامه بانو همایونی شاگرد بانو امین»، وبلاگ کانون فرهنگی مجتهده بانو امین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ تیر ۱۳۹۵ش.
- «سفرنامه؛ بیان خاطرات شخصی و علمی بانو همایونی از زبان وی»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۳۸۸ش.
- طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، اصفهان، گلبهار، ۱۳۸۰ش.
- علویه همایونی، زینتالسادات، سفرنامه علویه همایونی، اصفهان، گلبهار، ۱۳۸۷ش.
- «فخر جامعهٔ زنان»، روزنامهٔ جامجم، شمارهٔ ۳۱۰۲، تاریخ انتشار: ۲۳ فروردین ۱۳۹۰ش.
- «مروری بر زندگی بانو علویه همایونی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ تیر ۱۳۹۵ش.
- «نگاهی به سیره بانوی مجتهده، علویه همایونی»، وبسایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مرداد ۱۳۹۵ش.
- «نظر بانو مجتهده امین دربارهٔ بانو علویه»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۳۹۵ش.
- «همایونی آراسته به علم امین»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۴۰۱ش.
- رحمتآبادی، اعظم، «روش بانو امین و استاد همایونی در برابر موج تجدّدخواهی»، وبسایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.