|
|
| (۳۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>''' حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. | | '''{{درشت|امام حسن عسکری؛}}''' امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. |
| | [[پرونده:امام حسن عسکری.png|جایگزین=خوشنویسی نام امام حسن العسکری در مسجدالنبی.|بندانگشتی|خوشنویسی نام امام حسن عسکری در مسجدالنبی.]] |
| | حسن بنِ علی بنِ محمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام [[شیعیان دوازدهامامی]]، ملقب به عسکری، در [[مدینه]] به دنیا آمد. او در ۲۲ سالگی پس از [[شهادت]] پدرش [[امام علی النقی|امام علیالنقی]]، [[امامت]] را بر عهده گرفت. دوران ششسالهٔ امامت او همزمان با خلافت معتز، مهتدی و معتمد عباسی بود و تمام آن در [[سامرا]] و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعهٔ شیعه، همانند پدرش، به توسعهٔ [[سازمان وکالت]] ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامهنگاری، به رهبری معنوی و پاسخگویی به مسائل دینی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. بهگزارش منابع تاریخی، وی در سامرا بهدستور خلیفهٔ عباسی، معتمد، مسموم شد و به [[شهادت]] رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که امروزه [[حرم عسکریین]] نامیده میشود، از [[زیارتگاه]]های مهم [[شیعیان]] بهشمار میرود. |
|
| |
|
| حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از شهادت پدرش امام هادی، امامت شیعیان را بر عهده گرفت. دوران ششساله امامت او همزمان با حکومت خلفای عباسی معتز و معتمد بود و تمام آن در سامرا و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعه شیعه، همانند پدرش، به توسعه سازمان وکالت ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامهنگاری، به رهبری معنوی و پاسخگویی به مسائل دینی و جمعآوری وجوه شرعی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. بهگزارش منابع تاریخی، وی در سامرا و به دستور خلیفه عباسی معتمد مسموم شده و به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که حرم عسکریین نامیده میشود، از زیارتگاههای مهم شیعیان است. | | == تولد و خانواده == |
| | بر اساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در [[۸ ربیعالثانی]] سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵.</ref> در برخی منابع دیگر [[امامیه]] و [[اهلسنت]]، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.</ref> پدرش [[امام علی النقی|علی بن محمد]] ملقب به هادی و نقی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی بهنام حُدَیث یا حدیثه<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> و سَلیل،<ref>ابنعبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> نیز نامیده شده و معروف به [[امالحسن]] بوده است.<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> |
|
| |
|
| == '''تولد و خانواده''' == | | == نسب، کنیه و القاب == |
| براساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در ۸ ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵</ref> در برخی منابع دیگر امامیه و اهلسنت، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.</ref>
| | نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیهٔ ابومحمد،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> ابوالحسن،<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref> اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> وی به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش [[امام علی النقی|امام هادی]] و جدش [[امام محمد تقی|امام جواد]] نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه،<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref> خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> بهدلیل اینکه امام حسن عسکری در شهر [[سامرا]] در منطقهای بهنام عسکر، به اجبار حکومت عباسی زندگی میکرد، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشفالغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> |
|
| |
|
| پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> سَلیل،<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه،<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> معروف به امالحسن،<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref><ref group="دیدگاه">عمه امام حسن عسکری یعنی حکیمه خاتون نقش پررنگی در زندگی ایشان داشته و بد نیست به این حیث توجه داده شود.</ref>
| | == همسر و فرزندان == |
| | بر اساس نقل رایج تاریخی، امام حسن عسکری، همسری انتخاب نکرد و نسل او از طریق کنیزی ادامه یافت<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/تحلیلی-از-ازدواج-حضرت-امام-حسن-عسکری-ع/ طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری»، وبسایت سخن تاریخ.]</ref> که در منابع گوناگون با نامهای [[نرجس خاتون|نرجس]]، سوسن، ریحانه، مریم، حکیمه و مَلیکه یاد شده است و در خانهٔ [[حکیمه خاتون]] زندگی میکرده است.<ref>[https://hadith.net/post/47116/مادر-امام-مهدي-ع/ «مادر امام مهدی»، وبسایت حدیث نت.]</ref> نرجس، مادر تنها فرزند امام حسن عسکری، به نام محمد است که با عنوان امام مهدی، دوازدهمین امام شیعیان شناخته میشود.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> در برخی منابع از فرزندان دیگری نیز برای امام حسن عسکری، نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری، امام»، ۱۳۹۱ش، ص618-619.</ref> [[حکیمه خاتون|حکیمه خاتون،]] دختر [[امام محمد تقی|امام محمدتقی]] و عمهٔ [[امام حسن عسکری]] که همعصر با چهار امام بوده است، در پرستاری و آموزش [[نرجس خاتون]]، نقش داشته و راوی و شاهد تولد [[امام مهدی]] است.<ref>[https://www.entizar.ir/article_73756.html شاکری، «زندگانی حکیمه خاتون »، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶.]</ref> |
|
| |
|
| == '''نسب و کنیه و القاب''' == | | == امامت == |
| نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیه ابومحمد،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> ابوالحسن،<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref> اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> وی به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش امام جواد نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref>
| | امامت حسن بن علی بن محمد، پس از شهادت پدرش [[امام علی النقی|علی بن محمد]]، از سال ۲۵۴ آغاز شد و تا ۲۶۰ق به مدت شش سال ادامه یافت.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> مهمترین دلیل بر امامت او، وصیت و احادیث پدرش، امام هادی، است که در زمینهٔ جانشینی فرزندش نقل شده است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۴–۳۲۰.</ref> شیعیان همچنین با نشانههایی مانند نصوص پیشین، مشاهده کرامات و هیبت حسن بن علی و اقرار دربار عباسی به جایگاه بلند وی، به امامت او ایمان میآوردند.<ref>[https://www.shiitestudies.com/article_243227.html امرائی و فلاحزاده، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۳.]</ref> |
|
| |
|
| مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه،<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref> خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> به دلیل اینکه امام در شهر سامرا در منطقهای به نام عسکر، به اجبارِ حکومت عباسی زندگی میکردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref>
| | دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲–۲۵۵ق)، مُهْتَدی (۲۵۵–۲۵۶ق) و معتمد (۲۵۶–۲۷۹ق) همزمان بود.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> این خلفا از منظر مورخان، سختگیریهای زیادی نسبت به وی داشتند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص268-269.</ref> امام حسن عسکری با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، ارتباط خود را با شیعیان حفظ کرد و از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری آنان مانند دیدارهای پنهانی،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص260-263.</ref> ارتباط حضوری،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.</ref> نامهنگاری<ref>صدوق، کمالالدین و اتمامالنعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و [[سازمان وکالت|شبکهٔ وکلا]] <ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.</ref> بهره میگرفت. |
|
| |
|
| == '''همسر و فرزندان''' == | | === کرامات === |
| براساس منابع تاریخی، نام همسر امام، نرجس، سوسن، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است<ref>[https://hadith.net/tag/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C(%D8%B9) «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.]</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref><ref group="دیدگاه">ماجرای ازدواج ایشان حرفهای بسیار مهم و قابل توجهی دارد که حتما باید منعکس شود.</ref>
| | در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی به امام حسن عسکری، منتسب شده است. شیعیان، امامان دوازدهگانه را در جایگاهی میدانند که با اذن خدا میتوانند امور خارقالعادهای را پدید آورند.<ref>[https://shiastudies.com/fa/صفات-و-کرامات-امام-حسن-عسکرى-علیه-السلا/ «صفات و کرامات امام حسن عسکری»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی]؛ [https://fa.al-shia.org/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8/#:~:text=%C2%C2%AB%C3%99%C2%85%C3%99%C2%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%86%D9%88%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%20%DB%8C%D8%BA%D9%81%D8%B1%D8%8C «کرامات امام حسن عسکری از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه]؛ [https://www.tebyan.net/news/389147/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%B1 «برخی از کرامات امام حسن عسگری از منابع معتبر»، وبسایت تبیان].</ref> |
|
| |
|
| == '''امامت''' == | | == سیره امام حسن عسکری == |
| امامت حسن بنعلی بنمحمد از سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ق و به مدت شش سال، پس از شهادت پدرش علی بن محمد آغاز شد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> مهمترین دلیل امامت او، وصیت و احادیث امام هادی است که در زمینه جانشینی فرزندش نقل شده است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۴-۳۲۰.</ref>
| | [[پرونده:امام حسن عسکری۱.jpg|جایگزین=تصویری از کتاب موسوعة الإمام العسكري|بندانگشتی|تصویری از کتاب موسوعة الإمام العسكري با نظارت علمی ابوالقاسم خزعلی]] |
| | [[عبادت]]، سخاوت، زهد و [[سادهزیستی]]، جذب عواطف و دلهای مشتاق، ترویج فرهنگ [[صرفهجویی]]، پرورش تفکر و تعقل در افراد، اهتمام به دو اصل [[تولی]] و [[تبری]]، پاسخ به پرسشهای روز، تشویق عالمان و دانشمندان راستین، تبیین جایگاه [[اهلبیت]] در [[جامعه]]، رهبری مبارزات سری و نجات جامعه از بحرانهای سرنوشتساز، بهعنوان مثال در زمان قحطی در شهر سامرا از ویژگیهایی است که مورخان در سیره فردی و اجتماعی امام حسن عسکری مورد توجه قرار دادهاند.<ref>[https://erfan.ir/farsi/85821.html «سیری در سیره فردی و اجتماعی امام حسن عسکری»، وبسایت عرفان.]</ref> بردباری، بخشش، پارسایی، پرهیز از [[نفاق]]، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، استواری بر [[دین]] و [[ولایت]]، حفظ [[آبرو]]، بهخصوص [[آبروی مؤمن]] و همبستگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان از ویژگیهای مورد تأکید امام حسن عسکری بود.<ref>[https://www.asrehamoon.ir/report/142667/امام-حسن-عسکری-ع-نماد-بی-نظیر-وحدت-اخوت-سیره-عملی-یازدهم-بهترین-الگو-تنگناهای-زندگی «امام حسن عسکری؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون.]</ref> او همچنین شیعیان را به تحصیل [[رزق]] و درآمد حلال از طریق زحمت و تلاش، سفارش میکرد و بر حمایت از تولیدکننده، گسترش [[همیاری]]، مشورت در امور اقتصادی و پرهیز از [[تجملگرایی]]، [[رشوه]] و [[اسراف]] تأکید داشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/اقدامات-اقتصادی-امام-حسن-عسکری-ع-جهت-کسب-درامد شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-100.]</ref> |
|
| |
|
| دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> این خلفا سختگیریهای زیادی نسبت به امام داشتند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۹-۲۶۸.</ref>
| | === سیره سیاسی === |
| | | عباسیان که به نام امیرالمؤمنین یا خلیفه بر مسلمین ریاست میکردند<ref>[https://www.ziaossalehin.ir/fa/content/458 «نقش تربیتی و سیاسی امام حسن عسکری»، وبسایت ضیاءالصالحین.]</ref> در سختترین شرایط سیاسی نیز امام یازدهم شیعیان را در سامرا تحتنظر داشتند. درباره إعمال محدودیت دستگاه خلافت عباسی نسبت به وی، دو علت بیان شده است: اول، افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در [[عراق]]؛ دوم، پایان دادن به امامت شیعه از طریق یافتن فرزند امام حسن عسکری؛ زیرا بر اساس اخبار و روایت مربوط به [[مهدویت]] میدانستند که [[مهدی]] از نسل او خواهد بود.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص67-72.]</ref> او هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه، میبایست در دارالخلافه حاضر میشد<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> و شیعیان نیز در همین مسیر رفتوآمد، با وی دیدار میکردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref> منابع تاریخی عملکرد سیاسی و دینی امام حسن عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانستهاند: |
| در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9) «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی.]</ref> امام از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای پنهانی<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۶۳-۲۶۰.</ref>، ارتباط حضوری در منزل یا در میان راه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.</ref> نامهنگاری<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و مهمتر از همه، استفاده از شبکه وکلا که نقش اساسی در انتقال پرسشهای دینی و وجوهات شرعی ایفا میکردند،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.</ref> بهره میگرفت.
| | * رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی؛ |
| | | * مدیریت بحران، تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی؛ |
| بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد:
| |
| | |
| # '''امامیه سیاسی:''' تأیید جایگاه امام عسکری توسط دربار عباسی.
| |
| # '''امامیه عوام:''' مراجعه به امام و مشاهده کرامت و هیبت امام.
| |
| # '''امامیه نصگرا:''' گرایش بر اثبات امامت بهواسطه نصوص و متون دینی قبلی.<ref>[https://www.shiitestudies.com/article_243227.html امرائی و فلاحزاده، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۳.]</ref>
| |
| | |
| == '''نقش سیاسی امام عسکری''' ==
| |
| مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> براساس گزارش منابع تاریخی، امام هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر میبایست در دارالخلافه حاضر میشد.<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفتوآمد خود را برای دیدن او آماده میکردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref>
| |
| | |
| محدودیتهای خلفای عباسی نسب به وی، به دو علت بود:
| |
| | |
| ۱) افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در عراق.
| |
| | |
| ۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که مهدی از نسل او خواهد بود.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref>
| |
| | |
| منابع تاریخی علمکرد سیاسی امام عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانستهاند: | |
| | |
| * استفاده از راهبرد تقیه؛ | |
| * گشترش و سازماندهی سازمان وکالت؛
| |
| * مدیریت بحران و تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی؛ | |
| * نفوذ معنوی نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی؛ | | * نفوذ معنوی نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی؛ |
| * رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی؛ | | * استفاده از راهبرد [[تقیه]]؛ |
| * تبیین موضوع مهدویت و آمادهسازی شیعیان برای دوران.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۹-۷۴.]</ref> | | * گسترش و سازماندهی سازمان وکالت بهعنوان یک ساختار دینی.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص74-79.]</ref> |
| | |
| == '''نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری''' ==
| |
| در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند واقفیه، غلات، مفوضه و صوفیه بودند که امام در راستای مناظره و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را دفع کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1816231/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸-۲۰۷.]</ref> یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، اسحاق کندی بوده است. کندی براساس عقاید خود درباره تناقضهای قرآن، کتابی نوشته بود که امام با شگرد حکمت و حسن تدبیر، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1816231/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸.]</ref>
| |
| | |
| === '''مکاتبات''' ===
| |
| در زمان امام، شیعیان در شهرهای کوفه، بغداد، نیشابور، قم، آبه (آوه)، مدائن، خراسان، یمن، ری، آذربایجان، سامراء، جرجان و بصره سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از امام ۱۳۰ نامه در هفت محور، توحید، امامت، کرامات و غرائب، فقهی، دعا، مواعظ و ردّ غلوّ در منابع مختلف نقل شده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_77543.html زارع بوشهری، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.]</ref> این نامهها شامل مکاتباتی با شیعیان قم و آوه، مردم مدینه، ابنبابویه و نیز نامه مفصلی به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور به منظور گسترش فرهنگ تشیع و پاسخ به شبهات است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_20753.html تربتی، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.]</ref>
| |
| | |
| == '''نقش اقتصادی عصر امام عسکری''' ==
| |
| اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل تأکید بر تحصیل رزق از طریق زحمت و تلاش،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-91.]</ref> تأکید برحلال بودن درآمد و مبارزه با رشوه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص92-94.]</ref> حمایت از تولیدکننده،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص94-95.]</ref> گسترش فرهنگ تعاون و همکاری،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص96-97.]</ref> مشورت در امور اقتصادی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص97-99.]</ref> و پرهیز از تجملگرایی و اسراف بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص99-100.]</ref>
| |
| | |
| == '''نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت''' ==
| |
| بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است:
| |
| | |
| # '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.</ref>
| |
| # '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref>
| |
| # '''اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئله عصر ظهور با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.<ref>[https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_144949.html ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.]</ref>
| |
| | |
| == '''اصحاب''' ==
| |
| بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت داشتند. امام عسکری در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref>
| |
| | |
| == '''آثار''' ==
| |
| میراث علمی حسن بنعلی بنمحمد عسکری در چند بخش دستهبندی میشود:
| |
| | |
| # '''روایات و احادیث:''' در منابع روایی شیعه، از او نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است. مجموع روایات امام ۳۴۰ روایت، که از این میان، ۱۸۶ روایت آنها در زمینه مسائل اعتقادی، ۷۱ روایت در زمینه احکام شرعی، ۶۵ روایت در زمینه مسائل اخلاقی و ۱۰ روایت در زمینه ادعیه و زیارات است. بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوه ارتباطی، با عنوان نظام وکالت و شیوه مکاتبه شناخته میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/448976/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۸-۹۶.]</ref><ref group="دیدگاه">شاید اگر جزئیات را در جدول قرار دهید جلوه بهتری پیدا کند</ref>
| |
| # '''رساله المقنعه:''' این کتاب در مورد مسائل حلال و حرام و منتسب به امام عسکری است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۹.]</ref><ref group="دیدگاه">این انتساب تا چقدر شهرت دارد؟ در همان منبعی که به آن استناد کرده اید نیز این انتساب را نتوانسته بپذیرد و آن را در نهایت به امام هادی نسبت داده است. بهتر است در این کتاب نیز اختلاف نسبت را مثل کتاب قبلی گزارش دهید.</ref>
| |
| # '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.<ref>[https://jqr.isca.ac.ir/article_22474.html?lang=fa رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.]</ref> از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوریهای گوناگونی بوده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷.]</ref> عدهای از علما این اثر را متعلق به امام دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3004/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.]</ref>
| |
| # '''نامهها:''' محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_72762.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.]</ref>
| |
| | |
| == '''اخلاق'''<ref group="دیدگاه">بر جنبه معنوی و عبادی ایشان هم خوب است کمی تأکید شود
| |
| | |
| https://www.khabaronline.ir/news/2109212/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9</ref> '''و سبک زندگی'''<ref group="دیدگاه">نیاز به بسط بیشتری دارد خصوصا گزارش جهت الگویی ایشان برای جوانان و سبک تربیتی ایشان در برخورد با جوانان خصوصا برای امروز بسیار مفید است:
| |
| | |
| نمونه منبع: https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=43916</ref><ref group="دیدگاه">تأکید بر اخلاق اجتماعی ایشان بیشتر شود
| |
| | |
| https://www.razavi.news/fa/note/125621/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2
| |
| | |
| https://www.shabestan.news/news/1836083/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%DB%8C
| |
| | |
| https://hawzah.net/fa/Article/View/97453/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85
| |
| | |
| https://www.asrehamoon.ir/fa/report/142667/preview/</ref> ==
| |
| حسن بنعلی بنمحمد عسکری در هیبت و جلال،<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.</ref> دانش، بردباری، بخشش، پارسایی، پروای الهی و دیگر مکارم اخلاقی برتر بود که دوست و دشمن به این برتری باور داشتند.<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.</ref> در سخنان او، دعوت به صبر، باور به فرج و انتظار ظهور بسیار سفارش شده است و بر تنظیم روابط درونی جامعه شیعه و نیکوکاری با برادران دینی تأکید شده است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۷-۵۲۶.</ref> امام از نظر اخلاقی در مبارزه با طاغوت و نشر فضیلت و ارزشها، الگو و اسوه جوانان است. یکی از ویژگیهای مهمی او در زندگی، انجام کار تشکیلاتی است که در بین جبهه حق محقق میشود.<ref>[https://nehzat.ir/fa/news/8582/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.]</ref><ref group="دیدگاه">از ادبیات دانشنامه فاصله گرفته اید و ارزشی نوشته اید. لطفا توصیفی گزارش کنید.</ref>
| |
| | |
| حسن عسکری ویژگیهای فرد مؤمن را در زندگی در پنج نشانه میداند؛ نماز پنجاه ركعت (مجموع نمازهای واجب و نوافل در شبانه روز)، انگشتر (عقیق) در دست راست كردن، در سجده پيشانى بر خاک نهادن، بسم الله الرحمن الرحيم را در نماز ظهر و عصر بلند گفتن و زیارت اربعین.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.</ref><ref group="دیدگاه">متن را روان بنویسید و فهرست درست کنید بهتر است.</ref>
| |
| | |
| == '''کرامات''' ==
| |
| در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی از حسن عسکری نقل شده است که شامل آگاهی از اندیشههای درونی، پیشبینی مرگ کنیز، تأثیر بر زندانبانان، اجابت دعای طول عمر برای معتمد،<ref>[https://shiastudies.com/fa/%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%D9%89-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7/ «صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی.]</ref> معجزه سخن گفتن با گرگ، جوشیدن چشمه شیر و عسل، معجزه بارش باران، آوردن ماهی از عمق دریا، نداشتن سایه،<ref>[https://ai14q.ir/imam_askari_kharegoaladat.html «پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وبسایت سربازان اسلام.]</ref> آزادی از زندان در وقت معین، تأمین مالی بدون درخواست، آگاهی از روزهخواری پنهانی،<ref>[https://fa.al-shia.org/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8/#:~:text=%C2%AB%D9%85%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%86%D9%88%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%20%DB%8C%D8%BA%D9%81%D8%B1,%DA%A9%D9%87%20%D9%87%D9%85%D9%87%20%DA%86%DB%8C%D8%B2%20%D8%AE%D9%88%D8%AF%20%D8%B1%D8%A7 «کرامات امام حسن عسکری علیهالسلام از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه.]</ref> هدایت ناصبی با نوشته بدون مرکب، نجات مسلمانان از تردید در برابر مسیحیان (معجزه استخوان پیامبر)، برآوردن حاجت مالی علی بن ابراهیم، تأثیر یک روزه بر دشمن سرسخت،<ref>[https://www.tebyan.net/news/389147/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%B1 «برخی از کرامات امام حسن عسگری علیهالسلام از منابع معتبر»، وبسایت تبیان.]</ref> شفای چشم نابینا، خبر از آینده و سفر به گرگان، دعای فرزنددار شدن و نجات از چاه آب در کودکی<ref>[https://www.valiasr-aj.com/persian/shownews.php?idnews=12281 «نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليهالسلام در منابع اماميه»، وبسایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت وليعصر(عج).]</ref> است.
| |
| | |
| == '''شهادت''' <ref group="دیدگاه">از حرم ایشان هیچ گزارشی نشده است. عسکریین و ارتباطی که بین این حرم و ایرانیان وجود دارد قابل گزارش است.</ref> ==
| |
| مُعْتَز علاوه بر زندانی کردن امام عسکری، به حاجِب مخصوص خود ابومحمد مأموریت داد امام را در مسیر کوفه به شهادت برساند ولی با آگاه شدن مردم، بینتیجه ماند<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۰۸.</ref> و در زمان مُهْتَدی و معتمد عباسی آزار و زندانی کردن امام همچنان ادامه یافت.<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص ۲۱۹-۲۰۵.</ref> مُهْتَدی عباسی نیز قصد داشت امام را در زندان به شهادت برساند اما با پایان یافتن دوران حکومتش این تصمیم عملی نشد.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۸.</ref> سرانجام امام در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ق به شهادت رسید و در کنار قبر پدرش دفن شد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.</ref> برخی از منابعی که به تحلیل وقایع تاریخی شهادت امام عسکری پرداختهاند، معتقدند او در ماههای ربیعالثانی و جمادیالاولی به شهادت رسیده است.<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰-۵۳۳.</ref><ref group="دیدگاه">از ادبیات دانشنامه فاصله جدی گرفته است. مختصر و مفید گزارش کنید؛ لازم نیست اینگونه داستانی روایت کنید:
| |
| | |
| این یک عبارت بدوی است شما فکر کنید بهتر از این را میتوانید بنویسید:
| |
| | |
| بر اساس منابع تاریخی، امام حسن عسکری در دوران خلافت مُعتز، مُهتدی و معتمد عباسی با حبس و محدودیت مواجه بود. در نهایت، او در سال ۲۶۰ قمری و به دستور معتمد عباسی درگذشت و در کنار قبر پدرش دفن شد. دربارهٔ زمان دقیق این رویداد، میان منابع اختلاف نظر وجود دارد.
| |
| | |
| </ref>
| |
| | |
| پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref> او پس از شهادت، در کنار پدرش امام هادی دفن شد<ref group="دیدگاه">در بند اول هم تکرار شد</ref><ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> که به حرم عسکریین شهرت دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref>
| |
| | |
| بر اساس اکثر منابع شیعه، رحلت امام عسکری طبیعی نبوده و او بر اثر مسمومیت از دنیا رفته است. در این منابع به شواهد زیر استناد شده است:
| |
| | |
| # خلفای عباسی طی شش سال امامت آن امام، پیوسته او را تحت نظر و در سالهایی در زندان داشتند.
| |
| # قبل از معتمد، سایر خلفا درصدد قتل امام برآمدند اما موفق نشدند.
| |
| # اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام.
| |
| # صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید.
| |
| # کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref>
| |
| | |
| == '''توسل و زیارت''' ==
| |
| شکى نیست که فضیلت توسل و زیارت امام حسن عسکری از زیارت سایر امامان کمتر نیست. برای توسل و زیارت امام حسن عسکری، موارد متعددی در منابع ذکر شده است. زیارت امام، واسطه رحمت و فیض الهی برای هر دو گروه شیعه و اهلسنت است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=%D8%B4%DA%A9%D9%89%20%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D9%87%20%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA,)%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%BB. «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا.] </ref><ref group="دیدگاه">از ادبیات دانشنامه فاصله گرفته اید و ارزشی نوشته اید. لطفا توصیفی گزارش کنید.</ref> برخی از عالمان روز پنجشنبه را متعلق به امام عسکری دانسته و معتقد است در تعقیب نماز صبح برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و در قبولی عبادات ناقص، به آن امام شفاعت برید.<ref>خمینی، روحالله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.</ref>
| |
| | |
| همچنین برای توسل به او حرزی نقل شده است.<ref>[https://erfan.ir/mafatih507/%D8%AD%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 «حرز امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت عرفان.]</ref> نماز توسل به حسن عسکری نیز چهار رکعت است که در دو رکعت اول بعد از حمد، پانزده مرتبه سوره زلزال و در دو رکعت دوم، بعد از حمد پانزده مرتبه سوره توحید خوانده شود و در پایان دعایی دارد که برای برآورده شدن حاجات و ازدواج معتبر توصیف شده است. صلوات خاصه و زیارت وداع عسکریین بر امام نیز در منابع آمده است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=%D8%B4%DA%A9%D9%89%20%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D9%87%20%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA,)%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%BB. «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا.] </ref><ref group="دیدگاه">صلوات خاصه و زیارت وداع مختص امام عسکری و جلوه متمایز ایشان نیست. حذف کنید.</ref>
| |
| | |
| == '''ارتباط امام عسکری با ایرانیان''' ==
| |
| از لحاظ کمّی، تعداد اصحاب ایرانی حسن عسکری در مقایسه با اصحاب عراقی کمتر بوده است، اما آثار علمی تألیف شده توسط آنان بیشتر است. فراوانی نگارش کتابهای مرتبط با مباحث فقهی، کلامی و ردیهنویسی توسط اصحاب ایرانی، نشاندهنده اهتمام آنان به حفظ مبانی اعتقادی شیعیان و انتقال صحیح آموزههای شرعی است. در زمینه فکری و اعتقادی، در اثر تلاش علمای شیعه ایرانی و مبارزه با نفوذ جریانهای انحرافی و غالیانه، تعداد کمتری از اصحاب ایرانی دچار انحراف شدهاند. تعداد وکلای ایرانی و افرادی که موفق به رؤیت مهدی شدند، نسبت به اصحاب عراقی به دلیل ضرورت این امر و به جهت دوری از امام و عدم دسترسی به او بیشتر بوده است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_73184.html کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.]</ref><ref group="دیدگاه">نیازی به ذکر عنوان مستقل برای این بحث نیست، در ادامه همان بحث اصحاب ذکر کنید.
| |
|
| |
|
| لطفا ادبیات متن را به سبک دانشنامه نزدیک کنید؛ ارزشی و با قضاوت نوشته شده است.</ref>
| | === سیره فرهنگی === |
| | در عصر امام حسن عسکری، فرقهها و نحلههای مختلفی همانند [[واقفیه]]، [[غلات]]، [[مفوضه]] و [[صوفیه]] بودند که او در قالب [[مناظره]] و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را رفع کند. یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، [[اسحاق کندی]] بوده است. کندی براساس عقاید خود دربارهٔ تناقضهای قرآن، کتابی نوشته بود که امام با گفتگو، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1816231/مناظرات-امام-حسن-عسکری-ع خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۷-۲۰۸.]</ref> |
|
| |
|
| == '''جایگاه امام عسکری در فرهنگ ایرانیان''' <ref group="دیدگاه">در این قسمت نیاز به تنوع و خروج از ساختار داریم. یعنی محتوایی که آوردهاید خوب است ولی قالب و سبک ارائه رو باید تغییر بدین. بدویترین کار اینه که بسیاری از اطلاعات رو ببرید در جدول. </ref> ==
| | در زمان او، شیعیان در شهرهای [[کوفه]]، [[بغداد]]، [[نیشابور]]، [[قم]]، [[آبه]] (آوه)، [[مدائن]]، [[خراسان]]، [[یمن]]، [[ری]]، [[آذربایجان]]، [[سامرا]]، [[جرجان]] و [[بصره]] سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از او ۱۳۰ نامه با محوریت [[توحید]]، [[امامت]]، [[کرامت|کرامات]]، [[دعا]]، [[موعظه|مواعظ]] و ردّ غلوّ<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_72762.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری»، ۱۴۰۰ش، ص109-110.]</ref> در منابع مختلف نقل شده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_77543.html زارع بوشهری، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.]</ref> این نامهها شامل مکاتباتی با شیعیان قم، نیشابور و آوه، [[مدینه]] و نیز [[ابنبابویه]] و اسحاق بن اسماعیل بهمنظور پاسخ به شبهات است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_20753.html تربتی، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.]</ref> |
|
| |
|
| === '''آیینهای ولادت و شهادت''' ===
| | در منابع تاریخی، اقداماتی از امام حسن عسکری با هدف آمادهسازی شیعیان برای ورود به [[عصر غیبت]] نقل شده است: |
| ولادت حسن عسکری هرسال با برگزاری برنامههایی مانند آذینبندی و نصب کتیبههای مذهبی و بنرهای تبریک در مساجد، تکایا، حسینیهها<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>، اماکن مذهبی؛ از جمله حرم امام رضا<ref>«آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی.</ref>، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران،<ref>[https://www.irna.ir/news/84540493/%D9%82%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.]</ref> حرم عبدالعظیم،<ref>[https://www.abdulazim.com/fa/%D8%AE%D8%A8%D8%B1/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%91%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%91%D8%B3-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%91%D9%84%D8%A7%D9%85 «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع).]</ref> حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران،<ref>[https://www.irna.ir/news/7597392/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.]</ref> معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی<ref>[https://www.irna.ir/news/7597392/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.]</ref> اجرا میشود. مراسمها با زمزمه دعای فرج،<ref>[https://www.irna.ir/news/84540493/%D9%82%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.]</ref> سخنرانی درباره ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، شعرخوانی در مدح اهلبیت، مولودیخوانی، توزیع شیرینی، شربت، میوه، نذورات مردمی و مراسمات عقد و ازدواج جوانان برگزار میشود.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
| | # '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن او با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸–۱۶۹.</ref> |
| | # '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' او در مواردی بهمنظور آموزش نحوهٔ حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را بهصورت کامل بیان نمیکرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرایند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref> |
| | # '''اطلاعرسانی دربارهٔ امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام حسن عسکری، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت امام مهدی و تثبیت آن نزد شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی به خواص، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئلهٔ [[عصر ظهور]] بوده است.<ref>[https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_144949.html ثنائی، «نقش امام حسن عسکری در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.]</ref> |
|
| |
|
| سالروز شهادت وی نیز با برگزاری ویژه برنامههای عزاداری با حضور زائران و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی،<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1243102/ «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.]</ref> سخنرانی مذهبی، مرثیهخوانی، سینهزنی، زنجیرزنی، توزیع نذورات<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8554578/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حرکت به سمت مسجد جمکران همراه است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060804391/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D9%85%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85 «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> برنامههای ندبههای انتظار ،سكوت رسا و ساعت سوگ به مناسبت شهادت امام عسکری، از رادیو فرهنگ پخش میشود که به بررسی سبک زندگی، سیره و آموزههای ایشان میپردازند.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1259579 «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسكری(ع) در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ.]</ref> همچنین نمایش رادیویی آخرین شهید نیز از رادیو نمایش پخش میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/96090502519/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ایسنا.]</ref>
| | == اصحاب == |
| | در منابع تاریخی، ۱۰۳ نفر از یاران، شاگردان، راویان و وکلای حسن بن علی بن محمد نام برده شدهاند که ۳۶ نفر آنها ایرانی هستند.<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> در برخی منابع، تعداد [[اصحاب ایرانی امام حسن عسکری]] بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده است. شمار اصحاب ایرانی که به جریانهای غالیانه منتسب شدهاند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با وی ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_73184.html کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری»، ۱۴۰۱ش، ص27-28.]</ref> |
|
| |
|
| === '''پویش و نذورات مردمی''' === | | == آثار == |
| بر پایه گزارش رسانهها، هر سال در ایام مختلف، پویشهای مردمی و گروههای جهادی مختلفی با رویکرد فرهنگیاجتماعی برگزار میشود؛ از جمله: پویش مردمی لتحر<ref>«ایتا - پویش مردمی لتحر #امام_حسن عسکری».</ref>،<ref group="دیدگاه">این پویش جاافتاده و مرسوم است؟ منبع آن فقط یک کانال ایتا است و قابل استناد نیست. در مقالات قبلی هم استفاده شده که حذف کردیم.</ref> پویش توزیع بستههای معیشتی و آموزشی به دانشآموزان و خانوادههای نیازمند،<ref>[https://farsnews.ir/sazandegi_qom/1758698665074467435/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B9?lang=fa «حمایت از دانشآموزان و خانوادههای نیازمند توسط گروه جهادی محبین امام حسن عسکری(ع) »، وبسایت خبرگزاری فارس.]</ref> طرح مردمی ماه عسکری،<ref>[https://www.shabestan.news/news/1725344/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «طرح مردمی «ماه عسکری» اجرا میشود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref><ref group="دیدگاه">دو مورد اخیر پویش نیستند.</ref> پویش نذر نان،<ref>[https://zarghanhp.sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%C2%AB%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.]</ref> پویش نذر فرهنگی مهدوی،<ref>[https://zanjan.iqna.ir/fa/news/3930972/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا.]</ref> پویش قرائت زیارتنامه امام حسن عسکری.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1104945/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref>
| | [[پرونده:امام حسن عسکری۲.jpg|جایگزین=کتاب تفسیر منسوب به امام حسن عسکری|بندانگشتی|کتاب تفسیر منسوب به امام حسن عسکری]] |
| | میراث علمی حسن بن علی بن محمد عسکری در چند بخش دستهبندی میشود: |
|
| |
|
| همچنین نذورات مردمی در ایام ولادت یا شهادت امام عسکری، مانند طوبی (نذر رسانهای اهلبیت)،<ref>«ایتا - طوبی (نذر رسانهای اهلبیت) #امام_حسن_عسکری_علیه_السلام».</ref><ref group="دیدگاه">اشکالی که به پویش لتحر است در اینجا نیز وجود دارد</ref> توزیع شله نذری در شهر مشهد<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/185669/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز.]</ref>، صبحانه نذری در آران و بیدگل<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7536840/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> برگزار میشود.
| | * '''روایات و احادیث:''' در [[منابع روایی شیعه]]، از او نسبت به ائمهٔ دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت بیشتر بهدلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی ذکر شده است. بخش عمدهای از روایات امام حسن عسکری شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوهٔ ارتباطی، با عنوان سازمان وکالت و شیوهٔ مکاتبه شناخته میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/448976/فرهنگ-جامع-سخنان-امام-حسن-عسکری-ع-نگاهی-به-ترجمه-موسوعه-کلمات-الامام-الحسن-العسکری محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری: نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۶.]</ref> |
|
| |
|
| === '''نامگذاری فرزندان''' === | | {| class="wikitable" |
| بر اساس گزارشهای سازمان ثبت احوال کشور، ۱ میلیون و ۱۸ هزار و ۷۱۸ ایرانی به نام حسن نامگذاری شدهاند. در میان القاب امام حسن عسکری، نام هادی با فراوانی ۲۸۵ هزار و ۴۰۳ نفر در رتبه نخست و دیگر القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶ هزار و ۵۸۲ بار، عسگری ۲ هزار و ۷۱۶ بار، زکی یک هزار و ۳۷۵ بار، خالص ۶۶۶ بار و رفیق ۵۱۱ بار است. از کنیههای امام نیز ابومحمد ۱۶۱ بار و ابنالرضا ۲ بار در این سازمان به ثبت رسیده است.<ref>[https://fa.mouood.com/11728/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/ «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وبسایت موعود.]</ref><ref group="دیدگاه">هرچند در منبع شما به همین شکل آمده است ولی این مطلب اصلا درست نیست. نام هادی برای ایشان شناخته شده نیست و نام گذاری فرزندان به این نام از باب لقب امام عسکری نیست. حسن نیز مشترک بین ایشان و امام حسن مجتبی است و نمیتوان گفت لزوما مربوط به ایشان است و اشکالاتی دیگر که با اندک توجهی واضح است.
| | |+<small>دستهبندی روایات امام حسن عسکری</small> |
| | |موضوع روایات |
| | |تعداد روایات |
| | |درصد |
| | |- |
| | |اعتقادات |
| | |۱۸۶ |
| | |۵۴٫۷ |
| | |- |
| | |احکام شرعی |
| | |۷۱ |
| | |۲۰٫۹ |
| | |- |
| | |اخلاق |
| | |۶۵ |
| | |۱۹٫۱ |
| | |- |
| | |ادعیه و زیارات |
| | |۱۰ |
| | |۳ |
| | |- |
| | |'''جمع کل''' |
| | |'''۳۴۰''' |
| | |'''۱۰۰''' |
| | |} |
|
| |
|
| یا مطلب را از منبع دیگری بیاورید که دقیق و گزارش درستی باشد یا کلا حذف کنید.</ref>
| | * '''المقنعه:''' این کتاب درباره مسائل حلال و حرام در زندگی، با عناوین مختلفی چون کتاب المنقبه و رساله المقنعه به امام هادی نیز نسبت داده شده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/اسوه-های-بشریت-(11)-امام-حسن-عسکری-علیه-السلام جعفریان، «اسوههای بشریت(11): امام حسن عسکری»، ۱۳۷۱ش، ص38-39.]</ref> |
| | * '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سورهٔ حمد و بخشی از سورهٔ بقره است.<ref>[https://jqr.isca.ac.ir/article_22474.html?lang=fa رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری»، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.]</ref> عدهای از علما این اثر را متعلق به امام حسن عسکری دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3004/نگرشی-تحلیلی-بر-تفسیر-منسوب-به-امام-حسن-عسکری-ع علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری»، ۱۳۸۲ش، ص5-7.]</ref> |
|
| |
|
| === '''نامگذاری فضاهای شهری''' === | | == شهادت == |
| بر اساس گزارشهای موجود، ۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748445/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B1%DB%B0%DB%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748456/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B2%DB%B4-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> بیش از ۲۲ مسجد در تهران،<ref>[https://www.shabestan.news/news/592106/%DB%B2%DB%B2-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> مسجدی با قدمت هزارساله در قم<ref>[https://archive.qunoot.net/App/reads.item.php?showid=2899 «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.]</ref> و قدمگاهی در گلستان<ref>[https://www.isna.ir/news/1403011305591/%D9%82%D8%AF%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا.]</ref> <ref group="دیدگاه">ظاهرا نقلی وجود دارد که حضرت به ایران سفر کردند؛ بد نیست گزارش کنید</ref>به نام امام حسن عسکری ثبت شده است.<ref group="دیدگاه">میتوانید این اطلاعات را جدول قرار دهید تا جلوه بهتری بگیرد</ref>
| | [[پرونده:امام حسن عسکری۴.jpg|جایگزین=گنبد و گلدستههای حرم عسکریین|بندانگشتی|گنبد و گلدستههای حرم عسکریین]] |
| | بر اساس منابع تاریخی، امام حسن عسکری در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در سال ۲۶۰ق مسموم شد و به شهادت رسید و در کنار قبر پدرش دفن شد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.</ref> دربارهٔ زمان دقیق این رویداد، میان منابع اختلاف نظر وجود دارد.<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰–۵۳۳.</ref> پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، بازارها تعطیل شد و [[بنیهاشم]]، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، پیکر او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref> |
|
| |
|
| === '''ثبت مناسبت در تقویم''' ===
| | امروزه محل دفن امام هادی و امام عسکری به [[حرم عسکریین]] شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/حرم-عسکریین-ع-در-بستر-تاریخ حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص15-19.]</ref> که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص29-30.</ref> ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش [[گنبد]]، [[ضریح]] و [[حرم]] امامین عسکریین را بازسازی کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401050100615/مقاوم-سازی-حرم-سامرا-به-ایرانی-ها-سپرده-شد «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نمایندهٔ [[سید علی سیستانی|سیدعلی سیستانی]]، از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] شیعه، طراحی آن زیر نظر [[سید مهدی علمدار|سیّدمهدی علمدار]]، طراحی چوب و سازههای آن با هماهنگی [[سید مهدی دیدار|سیّدمهدی دیدار]] و خطاطی ضریح توسط [[سید محمد حسینی موحد،|سیّدمحمد حسینی موحد،]] استاد [[خوشنویسی]] در [[ایران]] انجام شد.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1354912860000081500/آخرین-وضعیت-پروژه-ساخت-ضریح-حرم-امامین-عسکریینعتصاویر?lang=fa «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین»، خبرگزاری فارس.]</ref> |
| بر اساس ماده الحاقی 38 لایحه تنظیم برخی از احکام برنامههای توسعه کشور و طبق تصویب مجلس، هشتم ربیعالاول سالروز شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت ولیعصر، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران بهعنوان تعطیل رسمی تعیین شد.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/365002/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب نیاز به پرورش بیشتری دارد. مراسم تاج گذاری امام زمان که در این شب صورت میگیرد نیاز به بسط و توضیح بیشتری دارد. زیاد نه اما اندکی از رسومات و اهتمامی که خصوصا در چند سال اخیر به این شب شده است صحبت کنید.</ref>
| |
|
| |
|
| === '''آثار هنری درباره امام عسکری''' <ref group="دیدگاه">انیمیشین شاهزاده روم ماجرای ازدواج امام حسن عسکری را نمایش داده است.</ref> === | | == توسل و زیارت == |
| ایران جامعهای با زیرساخت مذهبی است که دین اسلام و مذهب تشیع از دیرباز در آن نفوذ فراوانی داشته است. در این میان، فرهنگ و ادبیات ایرانی و به ویژه شعر، جلوهگاه مهمی برای بازتاب نمودهای دینی بوده است.<ref>[https://jrm.ut.ac.ir/article_28577.html طایفی، «بررسي نمودهاي مذهبی در شعر عهد قاجار»، ۱۳۸۹ش، ص۹۹.]</ref> در این میان، پیشینه مدح و منقبت نشاندهنده باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1397503/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C معماری، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.]</ref> قصیدهاي در ستایش امام حسن عسکري در دوره قاجار میتواند نمونهای از آن باشد:<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.</ref><ref group="دیدگاه">از ادبیات دانشنامه فاصله گرفته اید.</ref>
| | در منابع روایی و زیارتی، برای امام حسن عسکری زیارتنامهای نقل شده است. زیارت قبور ائمه در منابع شیعه و در برخی منابع اهلسنت، بهعنوان [[عمل مستحب|عملی مستحب]]، وسیلهای برای [[تقرب به خداوند]] و دارای فضیلت و [[پاداش اخروی]] گزارش شده است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=شکى%20نیست%20که%20فضیلت%20زیارت، «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری در روایات»،وبسایت شفقنا.]</ref> برخی عالمان روز [[پنجشنبه]] را متعلق به امام حسن عسکری دانسته و معتقدند در تعقیب [[نماز صبح]] برای در امان ماندن از [[شیطان]] و [[نفس اماره]] به او توسل شود و برای قبولی عبادات ناقص، از آن امام، [[شفاعت]] خواسته شود.<ref>خمینی، آداب الصلاه، 1388ش، ص۳۷۹.</ref> |
|
| |
|
| انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری
| | همچنین برای [[توسل]] به امام، [[حرزی امام حسن عسکری|حرز امام حسن عسکری]] نقل شده است.<ref>[https://erfan.ir/mafatih507/حرز-امام-حسن-عسکری(ع)-کلیات-مفاتیح-الجنان-با-ترجمه-استاد-حسین-انصاریان «حرز امام حسن عسکری»، وبسایت عرفان.]</ref> [[نماز توسل امام حسن عسکری]] نیز چهار رکعت است که در دو رکعت اول بعد از حمد، پانزده مرتبه سورهٔ زلزال و در دو رکعت دوم، بعد از حمد پانزده مرتبه سورهٔ توحید خوانده میشود و در پایان دعایی دارد که برای [[برآورده شدن حاجت]] و بهویژه [[ازدواج]]، آمده است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=شکى%20نیست%20که%20فضیلت%20زیارت، «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری در روایات»، وبسایت شفقنا.]</ref> |
|
| |
|
| یابن رضا المرتضی یابن تقی الجواد / یابن علی النقی یا حسن العسگری
| | == جایگاه امام حسن عسکری در فرهنگ ایرانیان == |
| | {| class="wikitable" |
| | |+ |
| | |حوزه |
| | |مصادیق |
| | |گزارش کمی و کیفی |
| | |- |
| | |'''آیینهای ولادت''' |
| | |سخنرانی دربارهٔ ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، [[مداحی]]، [[مولودیخوانی]]، توزیع شیرینی، شربت، میوه، نذورات مردمی و برپایی [[مراسم عقد]] و [[مراسم ازدواج|ازدواج]].<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/آیین-های-جشن-میلاد-باسعادت-امام-حسن-عسکری-ع «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> |
| | |اجرا در [[مسجد|مساجد]]، [[تکیه،|تکایا،]] [[حسینیه|حسینیهها،]]<ref name=":0">[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/آیین-های-جشن-میلاد-باسعادت-امام-حسن-عسکری-ع «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> [[حرم امام رضا|حرم امام رضا،]]<ref name=":1">«آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری»، وبسایت خبر رضوی.</ref> [[حرم فاطمه معصومه]] و [[مسجد جمکران]]،<ref name=":2">[https://www.irna.ir/news/84540493/قم-در-سالروز-ولادت-امام-حسن-عسکری-ع-غرق-در-نور-و-سرور-است «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری غرق در نور و سرور است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> [[حرم عبدالعظیم حسنی|حرم عبدالعظیم]]،<ref name=":3">[https://www.abdulazim.com/fa/خبر/برگزاری-مراسم-ولادت-امام-حسن-عسکری-علیه-السّلام-در-آستان-مقدّس-حضرت-عبدالعظیم-علیه-السّلام «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم.]</ref> [[حرم امام خمینی]] و [[امامزاده|امامزادگان]] و [[مهدیه تهران]]،<ref name=":4">[https://www.irna.ir/news/7597392/آیین-جشن-میلاد-امام-حسن-عسکری-ع-در-حرم-مطهر-امام-راحل-برگزار «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref name=":5">[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/آیین-های-جشن-میلاد-باسعادت-امام-حسن-عسکری-ع «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی.<ref name=":6">[https://www.irna.ir/news/7597392/آیین-جشن-میلاد-امام-حسن-عسکری-ع-در-حرم-مطهر-امام-راحل-برگزار «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> |
| | |- |
| | |'''آیینهای شهادت''' |
| | |[[عزاداری]] با حضور [[زائر|زائران]] و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی،<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1243102/ «برنامه سوگواری امام حسن عسکری در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.]</ref> سخنرانی مذهبی، [[مرثیهخوانی]]، [[سینهزنی]]، [[زنجیرزنی]]، توزیع [[نذر|نذورات]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8554578/برگزاری-آیین-عزاداری-سالروز-شهادت-امام-حسن-عسکری-ع-تصاویر «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حرکت به سمت مسجد جمکران.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060804391/مراسم-مسجد-جمکران-در-ایام-سالروز-شهادت-امام-حسن-عسکری-ع-اعلام «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری اعلام شد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
| | |اجرا در اماکن مذهبی و فرهنگی عمومی و شخصی. |
| | |- |
| | |'''برنامههای رسانهای''' |
| | |پخش ویژهبرنامههایی در رادیو و تلویزیون.<ref>[https://www.isna.ir/news/96090502519/پخش-آخرین-شهید-در-سالروز-شهادت-امام-حسن-عسکری-ع «پخش آخرین شهید در سالروز شهادت امام حسن عسکری»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
| | |بررسی [[سبک زندگی]]، سیره و آموزههای او.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1259579 «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسکری در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ.]</ref> |
| | |- |
| | |'''پویشها و نذورات مردمی''' |
| | |پویش نذر نان،<ref>[https://zarghanhp.sums.ac.ir/آرشیو-اخبار-زرقان/اجرای-پویش-%C2«Ùذر-ÙاÙ%C2»-با-Ù
شارکت-کارکÙاÙ-بÛÙ
ارستاÙ-Øضرت-اÙ
اÙ
-ØسÙ-عسکرÛ(ع)-زرÙا٠«اجرای پویش نذر نان با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری زرقان.]</ref> پویش نذر فرهنگی مهدوی،<ref>[https://zanjan.iqna.ir/fa/news/3930972/اجرای-پویش-نذر-فرهنگی-مهدوی-در-زنجان «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> پویش قرائت [[زیارتنامه امام حسن عسکری|زیارتنامه امام حسن عسکری،]]<ref>[https://www.shabestan.news/news/1104945/پویش-قرائت-زیارت-نامه-حضرت-امام-حسن-عسکری-ع-اجرا-می-شود «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری اجرا میشود»، خبرگزاری شبستان.]</ref> توزیع [[شله مشهدی|شله نذری]] در شهر [[مشهد]]<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/185669/توزیع-شله-نذری-همزمان-با-شهادت-امام-حسن-عسکریع-در-مشهد «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری در مشهد»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref> و صبحانه نذری در [[آران و بیدگل|آران و بیدگل.]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7536840/پخش-صبحانه-نذری-در-آران-و-بیدگل-فیلم «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> |
| | |رویکرد فرهنگی-اجتماعی گروههای جهادی و مردمی. |
| | |- |
| | |'''نامگذاری فرزندان''' |
| | |فراوانی القاب بر اساس گزارشهای سازمان ثبت احوال کشور. |
| | |القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶هزار و ۵۸۲بار، عسکری ۲هزار و ۷۱۶بار، زکی یکهزار و ۳۷۵بار، خالص ۶۶۶بار و رفیق ۵۱۱بار است. از کنیههای او نیز ابومحمد ۱۶۱بار و ابنالرضا ۲بار در این سازمان به ثبت رسیده است.<ref>[https://fa.mouood.com/11728/آمار-ایرانیان/ «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری»، وبسایت موعود.]</ref> |
| | |- |
| | |'''نامگذاری فضاهای شهری''' |
| | |اماکن مذهبی و فرهنگی منتسب به او. |
| | |۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748445/فعالیت-۱۰۴-کانون-مسجدی-هم-نام-با-امام-حسن-عسکری-ع-در-کشور «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با امام حسن عسکری در کشور»، خبرگزاری شبستان.]</ref> ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748456/فعالیت-۲۴-کتابخانه-مسجدی-هم-نام-با-امام-حسن-عسکری-ع-در-کشور «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با امام حسن عسکری در کشور»، خبرگزاری شبستان.]</ref> بیش از ۲۲ مسجد در تهران،<ref>[https://www.shabestan.news/news/592106/۲۲-مسجد-در-تهران-مزین-به-نام-امام-حسن-عسکری-ع-هستند «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری هستند»، خبرگزاری شبستان.]</ref> مسجدی با قدمت هزارساله در قم<ref>[https://archive.qunoot.net/App/reads.item.php?showid=2899 «مسجد امام حسن عسکری با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.]</ref> و قدمگاهی در [[گلستان (کتاب)|گلستان]].<ref>[https://www.isna.ir/news/1403011305591/قدمگاه-امام-حسن-عسکری-ع-ظرفیت-عظیم-گردشگری-مذهبی-در-گلستان «قدمگاه امام حسن عسکری ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
| | |- |
| | |'''ثبت مناسبت در تقویم''' |
| | |تعطیل رسمی به مناسبت شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت امام زمان. |
| | |ماده الحاقی ۳۸ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] (هشتم ربیعالاول).<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/365002/روز-اول-امامت-حضرت-مهدی-تعطیل-رسمی-شد «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref> |
| | |- |
| | |'''آثار هنری (ادبیات)''' |
| | |پیشینه مدح و منقبت نشاندهندهٔ باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1397503/حضرت-امام-هادی-علیه-السلام-در-ادبیات-منظوم-فارسی-با-تاکید-بر-تراث-ادبی-دوره-ی-صفوی معماری، «حضرت امام هادی در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورۀ صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.]</ref> قصیدهای در ستایش امام حسن عسکری در [[دوره قاجار|دورهٔ]] [[دوره قاجار|قاجار]] میتواند نمونهای از آن باشد.<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص191-192.</ref> |
| | |انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری |
|
| |
|
| ملک و ملک در سجود بهر تو گرم درود / از سر سبع شداد تا بر تحت الثری
| | یابن رضا المرتضی یابن تقی الجواد / یابن علی النقی یا حسن العسکری |
|
| |
|
| به مناسبت سالروز ولادت حسن عسکری در سال ۱۴۰۴ش، یک تابلو خط روایی، اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، علی ثبتی نجفی در موزه آستان فاطمه معصومه رونمایی شد.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1301031/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> | | ملک و ملک در سجود بهر تو گرم درود / از سر سبع شداد تا بر تحت الثری |
| | |- |
| | |'''آثار هنری (سینما)''' |
| | |انیمیشن سینمایی «[[شاهزاده روم (انیمیشن)|شاهزاده روم]]» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون). |
| | |کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش،<ref>[https://www.isna.ir/news/94072113828/عاشقانه-ترین-داستان-شیعه-در-سینماها-آنونس «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها+آنونس»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> کاری از گروه هنر پویا در سی و سومین جشنواره بینالمللی فیلم فجر و دریافت لوح تقدیر ویژه دبیر جشنواره،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2955791/اکران-افتتاحیه-انیمیشن-شاهزاده-روم-در-پردیس-آزادی «اکران افتتاحیه انیمیشن شاهزاده روم در پردیس آزادی»، خبرگزاری مهر.]</ref> اکران سراسری همزمان با روز دانشآموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.<ref>[https://www.shabestan.news/news/498426/آغاز-اکران-شاهزاده-روم-همزمان-با-روز-دانش-آموز «آغاز اکران شاهزاده روم همزمان با روز دانش آموز»، خبرگزاری شبستان.]</ref> |
| | |- |
| | |'''آثار هنری (خوشنویسی)''' |
| | |تابلو خط روایی به مناسبت ولادت امام حسن عسکری. |
| | |اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، [[علی ثبتی نجفی]]، رونمایی در موزهٔ آستان فاطمه معصومه در سال ۱۴۰۴ش.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1301031/رونمایی-از-تابلو-خوشنویسی-روایات-امام-عسکری-ع-در-موزه-فاطمی «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری در موزه فاطمی»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> |
| | |} |
|
| |
|
| == '''کتابشناسی''' == | | == کتابشناسی == |
| درباره حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایاننامه و دانشنامه تدوین شده است. ۸۴ کتاب به زبان فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف<ref>[https://hadith.net/post/55034/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9/ «کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت حدیث نت.]</ref> و ۵۰۰ عنوان مقاله<ref>[https://www.isna.ir/news/1404071006673/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%AA «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وبسایت ایسنا.]</ref> نوشته شده است. همچنین ۱۴۶ پایاننامه، شامل ۱۲۹ عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد، ۱۶ عنوان رساله دکتری تخصصی و ۱ عنوان نیز پایاننامه سطح چهار حوزه علميه نوشته شده است.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%D9%86%20%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C&basicscope=1 «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک.]</ref>
| | دربارهٔ امام حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایاننامه و دانشنامه تدوین شده است. بر اساس برخی کتابشناسیها، ۸۴ کتاب به زبان فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف<ref>[https://hadith.net/post/55034/کتابشناسی-امام-حسن-عسکری-ع/ «کتابشناسی امام حسن عسکری»، وبسایت حدیث نت.]</ref> و ۵۰۰ عنوان مقاله<ref>[https://www.isna.ir/news/1404071006673/ارائه-۵۰۰-عنوان-مقاله-با-موضوع-امام-حسن-عسکری-ع-در-پایگاه-مجلات «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری در پایگاه مجلات تخصصی نور»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> پیرامون زندگی و سیره امام حسن عسکری نوشته شده است. همچنین ۱۴۶ پایاننامه، شامل ۱۲۹ عنوان پایاننامه کارشناسیارشد، ۱۶ عنوان رسالهٔ دکتری تخصصی و ۱ عنوان نیز پایاننامه سطح چهار حوزه علمیه نوشته شده است.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=امام%20حسن%20عسکری&basicscope=1 «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک.]</ref> |
|
| |
|
| دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060905670/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | | دانشنامه امام حسن عسکری نیز در [[فضای مجازی]] در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060905670/دانشنامه-امام-حسن-عسکری-ع-در-فضای-مجازی-منتشر-شد «دانشنامه امام حسن عسکری در فضای مجازی منتشر شد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
|
| |
|
| === '''آثار شیعهپژوهان غربی''' === | | === آثار شیعهپژوهان غربی === |
| بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. یکی از دلایل اصلی کمتوجهی غربیان به این حوزه، آن است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده<ref group="دیدگاه">خوب است به برخی تصاویری که از ایشان ساخته شده اشاره کنید.</ref> از آن امام ارائه دادهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref><ref group="دیدگاه">لطفا در متن تصریح کنید در منابع اینگونه گزارش شده که علت اینست...</ref> | | [[پرونده:امام حسن عسکری۳.png|جایگزین=هاینس هالم مستشرق و شیعهشناس آلمانی|بندانگشتی|هاینس هالم مستشرق و شیعهشناس آلمانی]] |
| | بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقالهٔ کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، از جمله کتاب مذهب شیعه اثر دوایت مارتین دونالدسون، مدخل امام حسن عسکری در ویرایش دوم دائرهالمعارف اسلام اثر پژوهشگر یهودی ژوزف الیاش، کتاب تشیع نوشته هاینس هالم و گزارشی از مقاله مایر براشر دربارهٔ تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از او ارائه دادهاند؛<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۶ و ۶۰.]</ref> بهطور مثال دونالدسون در کتاب مذهب شیعه، از تعبیر «امام در خردسالی مثل دیگر پسران محمدی» برای ارائه تصویری توهینآمیز از او به کار میبرد تا بهزعم خود او را پیرو شخصی منحرف معرفی و تحقیر کند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۷.]</ref> |
|
| |
|
| == '''همایش''' ==
| | مجموعه Encyclopedia of Religion که هدف خود را معرفی نمادهای مهم تمام آیینها در دنیا میداند، هیچ اشارهای از او حتی در حد نام نکرده است. مجموعه Encyclopedia of Religion, Islamic Essays و عمده فرهنگ لغات انگلیسی نیز اشارهای به شخصیت امام حسن عسکری نداشتهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref> |
|
| |
|
| === '''ملی''' === | | == همایش == |
| همایش ملی حسن عسکری، در اسفند سال 1390ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر کرمان برگزار گردید. در این همایش، 54 عنوان مقاله در محورهای اصلی سیره علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط 77 پژوهشگر ارائه شده است.<ref>[https://civilica.com/l/4422/ «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | | === ملی === |
| | همایش ملی امام حسن عسکری، در [[اسفند (ماه)|اسفند]] سال ۱۳۹۰ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر [[کرمان]] برگزار شد. در این همایش، ۵۴ عنوان مقاله در محورهای اصلی سیرهٔ علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط ۷۷ پژوهشگر ارائه شده است.<ref>[https://civilica.com/l/4422/ «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> |
|
| |
|
| === '''بینالمللی''' === | | === بینالمللی === |
| در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، تمدن اسلامی، مناسبات امام با شیعیان و امام از منظر اهلسنت و مستشرقان گردید. یکی از مهمترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهمترین دلایل برگزاری این همایش، ارائه الگوی مناسب است.<ref>[https://it.isca.ac.ir/Portal/home/showpage.aspx?object=relatedtopics&categoryid=7e962692-3758-4e90-ba44-a516f4597ee6&webpartid=e4b11167-fdd9-4643-81d1-817013dfb943&id=6fcf0ca5-c2be-4136-b83b-93eb88c5aa9d «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.]</ref> | | در [[آبان]] سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف [[پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی]] در شهر [[قم]] برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانهٔ امام حسن عسکری شد.<ref>[https://it.isca.ac.ir/Portal/home/showpage.aspx?object=relatedtopics&categoryid=7e962692-3758-4e90-ba44-a516f4597ee6&webpartid=e4b11167-fdd9-4643-81d1-817013dfb943&id=6fcf0ca5-c2be-4136-b83b-93eb88c5aa9d «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.]</ref> |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
| {{پانویس پیشنویس}}
| |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| {{آغاز منابع}} | | {{آغاز منابع}} |
| * «آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۴ش. | | * «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آذر ۱۳۹۱ش. |
| * «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وبسایت موعود، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * «آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری»، وبسایت خبر رضوی، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۴ش. |
| * «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۵ش. | | * «آغاز اکران شاهزاده روم همزمان با روز دانش آموز»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش. |
| * «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ دی ۱۳۹۵ش. | | * «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری»، وبسایت موعود، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش. | | * «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۵ش. |
| * ابنجوزی، یوسف بنقزاوغلی، تذکره الخواص، قم، لیلی، ۱۴۲۶ق. | | * «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ دی ۱۳۹۵ش. |
| * ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، نجف، بینا، ۱۳۷۶ق. | | * «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش. |
| | * ابنجوزی، یوسف بن قزاوغلی، تذکره الخواص، قم، لیلی، ۱۴۲۶ق. |
| | * ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، نجف، بینا، ۱۳۷۶ق. |
| * ابنعبدالوهاب، حسین، عیون المعجزات، نجف، المطبعه الحیدریه، ۱۳۶۹ق. | | * ابنعبدالوهاب، حسین، عیون المعجزات، نجف، المطبعه الحیدریه، ۱۳۶۹ق. |
| * «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۳۹۹ش. | | * «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۳۹۹ش. |
| * «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * «اجرای پویش نذر نان با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری زرقان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۴۰۴ش. | | * «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری در پایگاه مجلات تخصصی نور»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۴۰۴ش. |
| * اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه، قم، رضی، ۱۴۲۱ق. | | * اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه، قم، رضی، ۱۴۲۱ق. |
| * «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۴۰۲ش. | | * «اکران افتتاحیه انیمیشن شاهزاده روم در پردیس آزادی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۴ش. |
| * «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۴۰۲ش. | | * «امام حسن عسکری الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۴۰۲ش. |
| * «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * امرائی، ایوب؛ فلاحزاده، احمد، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، شیعهشناسی، دوره18، شماره۷۱، ۱۳۹۱ش. | | * «امام حسن عسکری؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مهر ۱۴۰۰ش. |
| * «برخی از کرامات امام حسن عسگری علیهالسلام از منابع معتبر»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۶ش. | | * امرائی، ایوب و فلاحزاده، احمد، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، شیعهشناسی، دوره ۱۸، شماره ۷۱، ۱۳۹۱ش. |
| * «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع)، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۶ش. | | * «برخی از کرامات امام حسن عسگری از منابع معتبر»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۶ش. |
| * «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش. | | * «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۶ش. |
| * بهنیافر، احمدرضا، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دوره۳، شماره۷، ۱۳۹۱ش. | | * «برنامه سوگواری امام حسن عسکری در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش. |
| * پاکتچی، احمد، «حسن عسکری(ع)، امام»، در دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۱ش. | | * بهنیافر، احمدرضا، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری در برابر خلافت عباسی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دوره ۳، شماره ۷، ۱۳۹۱ش. |
| * «پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۶ش. | | * پاکتچی، احمد، «حسن عسکری، امام»، در دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۱ش. |
| * «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، ۴ آبان ۱۳۹۹ش. | | * «پخش آخرین شهید در سالروز شهادت امام حسن عسکری»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۶ش. |
| * «پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وبسایت سربازان اسلام، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
| | * «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۳۹۹ش. |
| * پورسیدآقایی، مسعود همکاران، تاریخ عصر غیبت، قم، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی حضور، ۱۳۷۹ش. | | * پورسیدآقایی، مسعود و همکاران، تاریخ عصر غیبت، قم، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی حضور، ۱۳۷۹ش. |
| * «پویش قرائت زیارت نامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش. | | * «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری اجرا میشود»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش. |
| * پیرمرادیان، مصطفی؛ منتظرالقائم، اصغر؛ بوسعیدی، فرشته، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، مطالعات تاریخ اسلام، سال۴، شماره۱۵، ۱۳۹۱ش.
| | * تربتی، جواد، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری»، پاسدار اسلام، سال ۳۴، شماره ۳۹۵، ۱۳۹۳ش. |
| * تربتی، جواد، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، پاسدار اسلام، سال۳۴، شماره۳۹۵، ۱۳۹۳ش. | | * «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری در مشهد»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۱ش. |
| * «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۱ش. | | * ثنائی، علیاصغر، «نقش امام حسن عسکری در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، پژوهشهای مهدوی، سال ۱۰، شماره ۳۸، ۱۴۰۰ش. |
| * ثنائی، علیاصغر، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، پژوهشهای مهدوی، سال۱۰، شماره۳۸، ۱۴۰۰ش. | | * جعفریان، رسول، «اسوههای بشریت (۱۱): امام حسن عسکری»، نور علم، سال ۱۰، شماره ۴۷، ۱۳۷۱ش. |
| * جعفریان، رسول، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، نور علم، سال۱۰، شماره۴۷، ۱۳۷۱ش. | | * «حرز امام حسن عسکری»، وبسایت عرفان، تاریخ بازدید: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * «حرز امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت عرفان، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * حسینی، سیدجواد، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، مبلغان، سال ۸، شماره ۷۷، ۱۳۸۵ش. |
| * حسینی، سیدجواد، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، مبلغان، سال ۸، شماره۷۷، ۱۳۸۵ش. | | * حسینیان مقدم، حسین و جعفریپور، احسان، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری»، تاریخ اسلام، سال ۲۲، شماره ۴، ۱۴۰۰ش. |
| * حسینیان مقدم، حسین؛ جعفریپور، احسان، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، تاریخ اسلام، سال۲۲، شماره۴، ۱۴۰۰ش. | | * «حمایت از دانشآموزان و خانوادههای نیازمند توسط گروه جهادی محبین امام حسن عسکری»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۴۰۴ش. |
| * «حمایت از دانشآموزان و خانوادههای نیازمند توسط گروه جهادی محبین امام حسن عسکری(ع) »، وبسایت خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۴۰۴ش. | | * خامهیار، احمد، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، قم، دارالاعلام لمدرسه اهلالبیت، ۱۳۹۳ش. |
| * خزعلی، ابوالقاسم، موسوعه الامام العسکری(ع)، قم، مؤسسه ولیعصر(عج)، ۱۴۲۶ق. | | * خزعلی، ابوالقاسم، موسوعه الامام العسکری، قم، مؤسسه ولیعصر، ۱۴۲۶ق. |
| * خمینی، روحالله، آداب الصلاه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ش. | | * خمینی، روحالله، آداب الصلاه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۸ش. |
| * خیرالهی، محمود، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، بینات (موسسه معارف اسلامی امام رضا علیهالسلام)، دوره۲۷، شماره ۹۹ و ۱۰۰، ۱۳۹۷ش. | | * خیرالهی، محمود، «مناظرات امام حسن عسکری»، بینات (مؤسسه معارف اسلامی امام رضا)، دوره ۲۷، شماره ۹۹ و ۱۰۰، ۱۳۹۷ش. |
| * دانش، تقی (حکیم سوري)، دیوان قصاید، هزار غزل، مقطّعات، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۳۷ش. | | * دانش، تقی (حکیم سوری)، دیوان قصاید، هزار غزل، مقطّعات، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۳۷ش. |
| * «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش. | | * «دانشنامه امام حسن عسکری در فضای مجازی منتشر شد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش. |
| * رضوی، سعید، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، پژوهشهای قرآنی، سال۲، شماره ۵ و ۶، ۱۳۷۵ش. | | * رضوی، سعید، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری»، پژوهشهای قرآنی، سال ۲، شماره ۵ و ۶، ۱۳۷۵ش. |
| * «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۵ش. | | * «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، پایگاه خبری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۵ش. |
| * «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب، ۹ مهر ۱۴۰۴ش. | | * «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری در موزه فاطمی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۴ش. |
| * زارع بوشهری، محمد، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، تاریخ اسلام، سال۲۶، شماره۲، ۱۴۰۴ش. | | * زارع بوشهری، محمد، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری»، تاریخ اسلام، سال ۲۶، شماره ۲، ۱۴۰۴ش. |
| | * «سیره امام حسن عسکری؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آبان ۱۳۹۸ش. |
| | * «سیری در سیره فردی و اجتماعی امام حسن عسکری»، وبسایت عرفان، تاریخ بازدید: ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ش. |
| * شافعی، محمد بن طلحه، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، بیروت، دارالبلاغ، ۱۴۱۹ق. | | * شافعی، محمد بن طلحه، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، بیروت، دارالبلاغ، ۱۴۱۹ق. |
| * شریفی، محمدکاظم، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، نسیم کوثر، سال۳، شماره۱۱، ۱۴۰۲ش. | | * شاکری، صدیقه، «زندگانی حکیمه خاتون»، انتظار موعود، سال ۷، شماره ۲۳، ۱۳۸۶ش. |
| * صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمه، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۵ق. | | * شریفی، محمدکاظم، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری جهت کسب درآمد»، نسیم کوثر، سال ۳، شماره ۱۱، ۱۴۰۲ش. |
| * صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * صدوق، محمد بن علی، کمالالدین و تمامالنعمه، به کوشش علیاکبر غفاری، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۵ق. |
| * طاووسی مسرور، سعید؛ دهقانی، علیرضا، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، سیرهپژوهی اهلبیت(ع)، سال۴، شماره۷، ۱۳۹۷ش. | | * «صفات و کرامات امام حسن عسکری»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ بازدید: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * طایفی، شیرزاد، «بررسي نمودهاي مذهبی در شعر عهد قاجار»، ادیان و عرفان، سال۴۳، شماره۲، ۱۳۸۹ش.
| | * طاووسی مسرور، سعید و دهقانی، علیرضا، «تصویر امام حسن عسکری در آثار غربیان»، سیرهپژوهی اهلبیت، سال ۴، شماره ۷، ۱۳۹۷ش. |
| * طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، قم، بعثت، ۱۴۱۳ق. | | * طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، قم، بعثت، ۱۴۱۳ق. |
| * «طرح مردمی «ماه عسکری» اجرا میشود»، وبسایت خبرگزاری شبستان، ۱ مهر ۱۴۰۲ش. | | * طبسی، محمدجواد، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری»، وبسایت سخن تاریخ، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۳۹۱ش. |
| | * «طرح مردمی ماه عسکری اجرا میشود»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۴۰۲ش. |
| * طریحی، فخرالدین، جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال، به کوشش محمدکاظم طریحی، تهران، بینا، ۱۳۵۵ش. | | * طریحی، فخرالدین، جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال، به کوشش محمدکاظم طریحی، تهران، بینا، ۱۳۵۵ش. |
| * طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، تهران، مکتبه النینوا، ۱۳۹۸ق. | | * طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، تهران، مکتبه النینوا، ۱۳۹۸ق. |
| * طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | | * طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. |
| * طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۳۷۳ش. | | * طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، الاسلامی، ۱۳۷۳ش. |
| * عطاردی، عزیزالله، مسند الامام العسکری، ناشر عطارد، تهران، ۱۳۹۱ش. | | * «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها+آنونس»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۳۹۴ش. |
| * علویمهر، حسین، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، گلستان قرآن، سال۴، شماره۱۵۱، ۱۳۸۲ش. | | * عطاردی، عزیزالله، مسند الامام العسکری، تهران، عطارد، ۱۳۹۱ش. |
| * «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۸ش. | | * علویمهر، حسین، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امام حسن عسکری»، گلستان قرآن، سال ۴، شماره ۱۵۱، ۱۳۸۲ش. |
| * «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش. | | * «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری در روایات»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۸ش. |
| * «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش. | | * «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با امام حسن عسکری در کشور»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش. |
| * «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب، ۱۳ فروردین ۱۴۰۳ش. | | * «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با امام حسن عسکری در کشور»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش. |
| * «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آذر ۱۳۹۸ش. | | * «قدمگاه امام حسن عسکری ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۳ش. |
| | * «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری غرق در نور و سرور است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آذر ۱۳۹۸ش. |
| * قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، قم، دلیل ما، ۱۳۷۹ش. | | * قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، قم، دلیل ما، ۱۳۷۹ش. |
| * قمی، حسن بنمحمد، تاریخ قم، تحقیق سیدجلالالدین ارموی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش. | | * قمی، حسن بن محمد، تاریخ قم، تحقیق سیدجلالالدین ارموی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش. |
| * «کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت حدیث نت، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۱۳۹۵ش. | | * «کتابشناسی امام حسن عسکری»، وبسایت حدیث نت، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۱۳۹۵ش. |
| * «کرامات امام حسن عسکری علیهالسلام از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آذر ۱۴۰۰ش. | | * «کرامات امام حسن عسکری از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آذر ۱۴۰۰ش. |
| * کرمی، فاطمه، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، تاریخ اسلام، سال۲۳، شماره۸۹، ۱۴۰۱ش. | | * کرمی، فاطمه، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری»، تاریخ اسلام، سال ۲۳، شماره ۸۹، ۱۴۰۱ش. |
| * کلینی، محمد بنیعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | | * کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. |
| * «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * «مادر امام مهدی»، وبسایت حدیث نت، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(ع)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. | | * «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * محدثی، جواد، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، فرهنگ کوثر، سال۷، شماره۶۰، ۱۳۸۳ش. | | * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق. |
| * مدرسی طباطبایی، حسین، مکتب در فرآیند تکامل، ترجمه هاشم ایزدپناه. تهران، کویر، ۱۳۷۴ش. | | * محدثی، جواد، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری: نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، فرهنگ کوثر، سال ۷، شماره ۶۰، ۱۳۸۳ش. |
| * «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۸ شهریور ۱۴۰۴ش. | | * مدرسی طباطبایی، حسین، مکتب در فرایند تکامل، ترجمه هاشم ایزدپناه، تهران، کویر، ۱۳۷۴ش. |
| * «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۹ش. | | * «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری اعلام شد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۸ شهریور ۱۴۰۴ش. |
| * مسعودی، علی بنحسین، إثبات الوصیه للإمام علی بن أبیطالب، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۹ق. | | * «مسجد امام حسن عسکری با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۹ش. |
| * مفید، محمد بنمحمد، الارشاد فی معرفه حججالله علی العباد، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، ۱۴۱۳ق. | | * مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیه للإمام علی بن أبیطالب، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۹ق. |
| | * مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفه حججالله علی العباد، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، ۱۴۱۳ق. |
| * مقدسی، یدالله، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معومان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۱ش. | | * مقدسی، یدالله، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معومان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۱ش. |
| * مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۹ش.
| | * معماری، حجت، «حضرت امام هادی در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهٔ صفوی)»، صحیفه اهلبیت، سال ۲، شماره ۴ و ۳، ۱۳۹۵ش. |
| * معماری، حجت، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تاکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، صحیفه اهلبیت، سال۲، شماره۴ و ۳، ۱۳۹۵ش. | | * «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۱ش. |
| * مولوینیا، محمدجواد، تاریخ چهارده معصوم، قم، مؤسسه انتشاراتی امام عصر(عج)، ۱۳۸۵ش. | | * منتظرالقائم، اصغر، تاریخ امامت، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۶ش. |
| * «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * مولوینیا، محمدجواد، تاریخ چهارده معصوم، قم، مؤسسه انتشاراتی امام عصر، ۱۳۸۵ش. |
| * نعمانی، محمد بن ابراهيم، الغیبه، به کوشش فارس حسون، قم، انوار الهدی، ۱۴۲۲ق.
| | * «نقش تربیتی و سیاسی امام حسن عسکری»، وبسایت ضیاءالصالحین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ دی ۱۳۹۴ش. |
| * «نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليهالسلام در منابع اماميه»، وبسایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت وليعصر(عج)، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۴۰۲ش.
| | * نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعه، تصحیح سید محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف، المکتبه المرتضویه، ۱۳۵۵ق. |
| * نوبختی، حسن بنموسی، فرق الشیعه، تصحیح سیدمحمدصادق آل بحرالعلوم، نجف، المکتبه المرتضویه، ۱۳۵۵ق. | | * «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسکری در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش. |
| * «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسكری(ع) در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش. | | * «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. |
| * «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش. | | * «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری هستند»، خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۳۹۵ش. |
| * «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۳۹۵ش. | |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
