ازدواج در آیین زرتشت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| تصویر             =ازدواج در آیین زرتشت.jpg
+| زیرنویس تصویر     =آیین عقد زرتشتی در کنار سفره آیینی
+| image_alt         =برگزاری آیین عقد زرتشتی در کنار سفره آیینی.
+| فایل پادکست       =ازدواج در آیین زرتشت.ogg
+| حجم فایلپادکست    =۱۱
+| تاریخ پادکست      =۱-۳-۱۴۰۵
+| زیرنویس عنوان     =
+| عنوان اصلی        =
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
+| نخستین کاربرد     =
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+'''ازدواج در آیین زرتشت'''؛ انگاره‌های آیین زرتشت دربارهٔ ازدواج.
-'''ازدواج  در زرتشت'''؛ تاکید به ازدواج به جهت نظم به کارهای دنیا، جلوگیری از فساد اخلاقی.
+در [[آیین زرتشت]]، ازدواج عملی دینی، واجب و بسیار پسندیده است و تجرد نکوهش می‌شود. [[زرتشتی|زرتشتیان]] بر ازدواج درون‌قومی تأکید دارند و آن را عامل ماندگاری دین خود در طول تاریخ می‌دانند. هدف از [[ازدواج]] تنها تولیدمثل نیست، بلکه انسان با ازدواج به نبرد با نیروهای شر می‌رود و تجدید نسل‌ها به پیروزی نهایی خیر بر شر کمک می‌کند. زرتشتی‌ها ازدواج [[دوشیزه]] همراه با [[رضایت والدین در ازدواج فرزندان|رضایت خانواده]] و کامل‌ترین حقوق را پادشاه‌زن می‌گویند؛ ازدواج زن [[بیوه]] را چاکرزن، ازدواج تنها دختر یا کوچک‌ترین دختر خانواده را ایوک‌زن، ازدواج به هزینه بستگان فرد درگذشته را سترزن و ازدواج دختر و پسر برخلاف میل والدین و همراه با محرومیت دختر از ارث را خود سرزن می‌نامند. درباره [[ازدواج با محارم]] نیز در متون کهن زرتشتی شواهدی وجود دارد، ولی زرتشتیان سده‌های اخیر آن را به‌شدت انکار می‌کنند و برخی آن را منحصر به پادشاهان یا اسطوره‌ها می‌دانند. [[سن ازدواج]]، هنگام [[بلوغ]] است و [[نامزدی]] در [[کودکی]] نکوهش شده است. رضایت [[دختر]] در ازدواج بسیار مهم است و [[پدر]] نمی‌تواند او را مجبور کند یا در صورت مخالفت، از [[ارث]] محروم سازد؛ دختر پس از پانزده‌سالگی می‌تواند [[همسرگزینی دختران|همسر]] خود را برگزیند و [[خواستگاری]] با نامه‌ای از خانواده داماد آغاز می‌شود. در [[مراسم عروسی]]، پس از گرفتن رضایت دختر (وکیل‌پرسان) و حضور هفت شاهد (گواه‌گیران)، موبد خطبه عقد را می‌خواند و عروس و داماد به یکدیگر «حلقه مهر» هدیه می‌دهند. در آموزه‌های زرتشتی، [[چندهمسری]] مجاز نیست، اما در صورت نازایی همسر اول، مرد می‌تواند با اطلاع و موافقت او همسر دیگری برگزیند.
-آیین زرتشت  برای ازدواج منزلت والایی قائل است. زناشویی به منظور زندگی خوش، اتحاد، زیاد شدن نسل و تشکیل خانواده است. ازدواج چنان چه بر پایه صحیح و محکم استوار شود خود به خود ضامن بقا و دوام زندگی مشترک و برقراری  مهر و محبت بین زن و شوهر می‌شود.
+== جایگاه ازدواج در زرتشت ==
-==جایگاه ازدواج در زرتشت==
+در آیین زرتشت [[ازدواج]] عملی دینی، واجب و پسندیده شمرده می‌شود و تجرد و سرپیچی از آن ناپسند است.<ref>وحیدی، شناخت زرتشت، 1390ش، ص176.</ref> از دیدگاه [[زرتشتی|زرتشتیان]]، ازدواج باید درون‌قومی باشد و این عامل اصلی، سبب ماندگاری این آیین برای بیش از سه هزار سال شده است. به باور آنان، ازدواج با غیرزرتشتیان موجب تضعیف [[دین]] می‌شود.<ref>هارتس، ادیان جهان: آیین زرتشت، 1400ش، ص70.</ref>
-دین زرتشت، مانند دیگر ادیان جهان، بر اهمیت زن، ازدواج و تداوم نسل تأکید فراوان داشته، همواره جایگاه بسیار رفیعی برای زن در نظر گرفته است. بنابراین زرتشتیان، ازدواج را امری دینی، واجب و پسندیده می‌دانستند و سرپیچی از آن و به حالت تجرد زیستن را ناپسند به حساب می‌آوردند. ( وحیدی، شناخت زرتشت، 1390، ص 176)
-زرتشتیان معتقدند که ازدواج  باید درون قومی  صورت بگیرد.  لذا علت اصلی که این دین را برای بیش از سه هزار سال زنده نگاه داشته، ازدواج درون قومی است. از نظر زرتشتیان، ازدواج با غیر زرتشتیان دین را
-ضعیف می‌کند. (هارتس، ادیان جهان: آیین زرتشت، 1400، ص 70)
-==اهداف زرتشتیان از ازدواج==
-در آیین زرتشت هدف از ازدواج  فقط تولید مثل نبوده، طبق آموزه‌های زرتشت، انسان‌ها برای مبارزه با شر تن به امر ازدواج می‌دادند. انسان برای مبارزه با شر، تقویت و پشتیبانی از نیروهای خیر پا به عرصۀ جهان گذاشته است. بر این اساس، عامل اصلی خلقت، شکست نیروهای شر و تجدید حیات روحانی و خیریّت جهان است. این تجدید حیات به تدریج و از فرآیند تجدید نسل‌ها حاصل می‌شود. به همین دلیل، ازدواج در نظر زرتشتیان امری بسیار مقدس است. (لطیفی، «جایگاه زن و احکام ازدواج در دین مزدایی، ص 9)
-==انواع ازدواج در آیین زرتشت==
-در آیین زرتشت برای صورت‌های مختلف ازدواج، نام‌های مخصوصی دارد:
-«پادشاه زن»؛  دوشیزه‌ای که پس از رسیدن به سن بلوغ با موافقت خانواده خویش با پسری ازدواج می‌کند. در این نوع ازدواج، زن از کامل‌ترین حقوق و مزایای زندگی بهره‌مند می‌شود و پیوند زناشویی ناگسستنی است؛ به طوری که در دنیای واپسین هم همراه یکدیگر هستند. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
- «چاکر زن»؛ زنی که پس از فوت شوهر نخست خود، با فرد دیگری ازدواج می‌کند.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
-«ایوک زن»؛ ازدواج تنها دختر یا کوچک‌ترین دختر مردی که پسر نداشته باشد. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
-«سترزن»؛ وقتی که فرد بالغی پیش از ازدواج فوت می‌کرد، بستگان او موظف بودند که به خرج خود، دختری را به ازدواج پسری درآورند؛ شرط این ازدواج آن بود که زوجین یکی از پسران خود را به فرزند خواندگی فرد درگذشته درآورند تا نام او باقی بماند. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
- «خود سرزن»؛ اگر دخترو پسر بالغی برخلاف میل والدین خود خواستار ازدواج با یکدیگر می‌شدند، این ازدواج منع قانونی نداشت؛ ولی دختر از ارث محروم می‌شد و والدینش فقط طبق میل خودشان چیزی به او می‌دادند. ایوک زن، سترزن و چاکرزن مزایای کمتری نسبت به شاه زن داشتند. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
-==ازدواج با محارم (خویدوده) ==
-بر اساس شواهدی که از متون و کتیبه‌های زرتشتی به دست آمده، ازدواج مردان با نزدیکان خود (مادر، خواهر، دختر و ...) در زمره رسوم پیروان این آیین بوده است؛ از برکات، آثار نیک، دلایل دینی و اجتماعی آن سخن گفته شده است.
- در سده‌های اخیر، زرتشتیان سنت ازدواج با نزدیکان در این آیین را به شدت تکذیب و انکار می‌کنند؛ البته عده ای آن را از نظر تاریخی پذیرفته و منحصر در میان پادشاهان دانسته‌اند و برخی دیگر آن را امری رایج در تمدن‌های پیشین و ایزدان و اسطوره‌های دینی می‌دانند و توجیه می‌کنند. حفظ خانواده و پاکی نژاد و سلسله خاندان‌های موبدی، از جمله توجیه‌های چنین ازدواجی عنوان شده است. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320</ref>
-==سن ازدواج==
-در دین زرتشت، شایسته است فردی که به حد بلوغ رسیده، برای خود همسری برگزیند. امر ازدواج در ایران باستان آن قدر تقدس داشته که افراد دیگر وظیفه داشتند امکانات ازدواج دیگران را فراهم کنند. (<ref>قائم‌مقام فراهانی، «موقعیت زنان در دین زرتشتی بر اساس کتب فقهی و حقوقی» ص114</ref> در برخی متون دینی زرتشتی، از نامزد کردن دختر و پسر در سنین کودکی به شدت انتقاد شده و کمترین سن ازدواج برای دختران، نه سالگی، و در جای دیگر دوازده و پانزده سال عنوان شده است. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320 به نقل از وندیداد، فرگرد 14، بند1</ref>
-=== رضایت دختر در امر ازدواج===
-نظر دختر در امر ازدواج اهمیت زیادی داشت و اگر دخترمایل به ازدواج با فردی نبود، پدر حق نداشت برخلاف میل دخترش او را شوهر دهد. دختر پس از پانزده سالگی می‌توانست به انتخاب شوهر بپردازد. پدر یا بزرگ تر مکلّف به انتخاب همسر مناسب برای دختر خویش‌ هستند. ولی دختر ناگزیر به پذیرفتن کسی که برای همسری به وی پیشنهاد شده نیست. پدر نمی‌تواند وی را به امر ازدواج مجبور سازد یا از ارث محروم کند، یا مجازات دیگری برایش در نظر بگیرد. حتی نباید پولی را که به دخترش به عنوان مخارج روزانه می‌پرداخته است، از وی  قطع کند. پدر باید به تهیه جهیزیه بپردازد و هرگاه دختر شوهر مناسب خود را انتخاب کرد پدر باید وظایف خویش را دربارۀ ازدواج انجام دهد. <ref>ماتیکان، هزار دستان، 1386ش، ص117</ref> اگر دوشیزه‌ای می‌خواست برخلاف میل والدین خود، با پسری ازدواج کند پدر و مادر او نمی‌توانستند از این کار جلوگیری کنند و موبدان بدون رضایت والدین دختر نیز به تقاضای آن‌ها بر طبق قانون ترتیب اثر می‌دادند. <ref>آذرگشسب، مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان، 1375ش، ص169</ref>
-===خواستگاری===
- هرگاه دختران جوان به سن بلوغ می‌رسیدند، از اهورامزدا می‌خواستند شوهری دانا، زیبا و تندرست نصیب آنان بکند. زرتشت از دختران و پسران می‌خواهد در انتخاب همسر، خرد و دانایی را یکی از شرایط انتخاب همسر قرار دهند. دختران حق داشتند در مورد همسر آینده خود تصمیم بگیرند؛ البته اجازه پدر نیز یکی از شروط ازدواج بوده است. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص321</ref>
-نخستین گام در پیوند زناشویی، خواستگاری است. غالبا رسم بر این است که خانواده پسر نامه‌ای جهت خواستگاری، خطاب به پدر دختر می‌نویسد و داماد امضا می‌کند و به منزل دختر می‌برند. چند روز بعد، جواب نامه توسط خانواده عروس به منزل داماد برده می‌شد. پس از صحبت کوتاهی بین دو خانواده، قرار روزی مشخص گذاشته می‌شد و به خانه دختر می‌روند. <ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص321</ref>
-===مراسم عروسی===
-پس از مراسم خواستگاری، مرحله نامزدی و سپس پیوند زناشویی است که ابتدای مراسم با «وکیل پرسان» (گرفتن رضایت دختر) اجرا می‌شد. بعد مراسم «گواه گیران» با حضور هفت زرتشتی برپا می‌شد که به عنوان شاهد، دفتر ازدواج را امضا کنند. بعد موبد رضایت طرفین و والدین آنها را می‌گرفت و خطبه عقد را می‌خواند. موبد، عروس و داماد را به رعایت وظایف دینی و اخلاقی سفارش می‌کرد. پس از جشن و ضیافت، عروس را به خانه داماد می‌برند.
-پیوند زناشویی نشانی از مهر است و لذا عروس و داماد حلقه‌ای از فلزی گران بها را که «حلقه مهر» نامیده می‌شود، به یکدیگر هدیه می‌دهند. به جز این هدیه، مهریه در قوانین این دین جایی نداشت. نفقه نیز در زمره حقوق زنان زرتشتی است و مرد باید آن را بپردازد.
-<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص322</ref>
-===چند همسری===
-در جوامع زرتشتی، به ویژه در دوره ساسانیان، تعدد زوجات رواج بسیار وسیعی داشته و زرتشت نیز سه بار ازدواج کرده و برخی موبدان مقدس همسران متعددی داشته‌اند؛ اما در آیین زرتشت تعدد زوجات روا نیست و به گرفتن یک زن فرمان داده شده است. مرد نمی‌تواند بیش از یک زن بگیرد؛ همان طور که زن نیز نمی‌تواند هم زمان چند شوهر داشته باشد. زن با پیمان زناشویی، در این دنیا و سرای آخرت همسر مرد می‌ماند. فقط مردی که همسرش نازا باشد، می‌تواند با اطلاع و موافقت زن اول، همسر دیگری بگیرد.
-<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص323</ref>
-===طلاق و ازدواج مجدد===
-در دین زرتشتی، شکستن هر پیوندی از جمله ازدواج ناشایست است و رضایت زن در طلاق شرط شده است. به جز در مواردی خاص همچون زنای یکی از طرفین، نازایی یا پنهان کردن دشتان (عادت ماهانه)، اقدام هر یک از زوجین به قتل دیگری ، خارج شدن یکی از زوجین از آیین زرتشتی، و جادوگری از سوی زن نمی‌توان طلاق گرفت. در این آیین به زنان بیوه اهتمام لازم نشده و آنها نادیده گرفته شده‌اند و هیچ توصیه‌ای دراوستا درباره بیوه زنان نیامده است. زن در صورتی که به دلیل طلاق یا فوت همسر، بیوه می‌شد، اگر دوباره ازدواج می‌کرد و پسری داشت که هنوز به سن بلوغ نرسیده بود، از جمله حقوق این فرزند بر مادرش، این بود که پسر، بعد از رسیدن به سن بلوغ، حق فسخ ازدواج مادر را داشت.
-<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص323</ref>
+== اهداف ازدواج ==
+در [[آیین زرتشت]]، هدف از ازدواج تنها تولیدمثل نیست؛ بلکه بر پایهٔ آموزه‌های این دین، [[انسان]] برای مبارزه با نیروهای شر دست به ازدواج می‌زند. آدمی به دنیا آمده است تا با تقویت جبههٔ خیر، به نبرد با شر رود. ازاین‌رو، غایت آفرینش، پیروزی بر شر و تجدید حیات روحانی و خیریّت جهان است. این تجدید حیات به‌تدریج و از فرایند تجدید نسل‌ها تحقق می‌یابد. به همین دلیل، ازدواج در آیین زرتشتی از قداست برخوردار است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/190171/fa لطیفی، «جایگاه زن و احکام ازدواج در دین مزدایی»، ۱۳۸۷ش، ص۹.]</ref>
+== انواع ازدواج ==
-==پانویس==
+در آیین زرتشت برای صورت‌های مختلف ازدواج، نام‌های مخصوصی دارد:
-{{پانویس}}
+* '''پادشاه‌زن:''' دوشیزه‌ای که پس از رسیدن به سن [[بلوغ]] با موافقت [[خانواده|خانوادهٔ]] خویش با پسری ازدواج می‌کند. در این نوع ازدواج، زن از کامل‌ترین حقوق و مزایای زندگی بهره‌مند می‌شود و پیوند زناشویی ناگسستنی است؛ به‌طوری که در دنیای واپسین هم همراه یکدیگر هستند.
+* '''چاکرزن:''' زنی که پس از فوت شوهر نخست خود، با فرد دیگری ازدواج می‌کند.
+* '''ایوک‌زن:''' ازدواج تنها دختر یا کوچک‌ترین دختر مردی که پسر نداشته باشد.
+* '''سترزن:''' وقتی که فرد بالغی پیش از ازدواج فوت می‌کرد، بستگان او موظف بودند که به خرج خود، دختری را به ازدواج پسری درآورند؛ شرط این ازدواج آن بود که زوجین یکی از پسران خود را به [[فرزندخواندگی]] فرد درگذشته درآورند تا نام او باقی بماند.
+* '''خود سرزن:''' اگر دختر و پسر بالغی برخلاف میل والدین خود خواستار ازدواج با یکدیگر می‌شدند، این ازدواج منع قانونی نداشت؛ ولی دختر از ارث محروم می‌شد و والدینش فقط طبق میل خودشان چیزی به او می‌دادند.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320.</ref>
-==منابع مرتبط==
+== ازدواج با محارم (خویدوده) ==
-* آذرگشسب، اردشیر، مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان، تهران، کانون زردتشتیان شریف آباد یزد مقیم مرکز، 1375ش.
+براساس شواهدی که از متون و کتیبه‌های زرتشتی به دست آمده، ازدواج مردان با نزدیکان خود ([[مادر]]، [[خواهر]]، [[دختر]]) در زمرهٔ رسوم پیروان این آیین بوده است؛ از برکات، آثار نیک، دلایل دینی و اجتماعی آن سخن گفته شده است. در سده‌های اخیر، زرتشتیان سنت ازدواج با نزدیکان در این آیین را به‌شدت تکذیب و انکار می‌کنند؛ البته عده‌ای آن را از نظر تاریخی پذیرفته و منحصر در پادشاهان دانسته‌اند و برخی دیگر آن را امری رایج در تمدن‌های پیشین، ایزدان و اسطوره‌های دینی می‌دانند. حفظ [[خانواده]]، پاکی نژاد و سلسله خاندان‌های موبدی، ازجمله توجیه‌های چنین ازدواجی عنوان شده است.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320.</ref>
-* غلامی، علی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، قم، جامعة الزهراء، چاپ اول، تابستان 1399ش.
-* لطیفی، عبدالحسین، «جایگاه زن و احکام ازدواج در دین مزدایی»، نیمسال نامۀ تخصصی پژوهشنامۀ ادیان، سال دوّم، شماره سوم.
-* ماتیکان، هزار دستان، ترجمه: محمد تقی بهار، تهران، سپهر، 1386ش.
-* وحیدی، حسین، شناخت زرتشت، تهران، نشر علم، چاپ سوم، 1390ش.
-* هارتس، پائولا آر، ادیان جهان: آیین زرتشت، ترجمه: محمد رضا خراسانی زاده، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب، چاپ اول، پاییز ش1400.
-[[رده: ویکی‌جنسیت]]
+== سن ازدواج ==
-[[رده:نظریه‌ها]]
+در آیین زرتشت، شایسته است کسی که به سن بلوغ رسیده، همسری برای خود برگزیند. ازدواج در ایران باستان چنان والا و [[مقدس]] شمرده می‌شده که دیگران خود را موظف می‌دانستند زمینه‌های ازدواج را برای هم‌نوعان خود فراهم آورند.<ref>[https://haftasman.urd.ac.ir/article_66704.html قائم‌مقام فراهانی، «موقعیت زنان در دین زرتشتی براساس کتب فقهی و حقوقی»، ۱۳۹۲ش، ص۱۱۴.]</ref> در برخی متون دینی زرتشتی، [[نامزدی]] دختر و پسر در سنین کودکی به‌شدت نکوهش شده است. دربارهٔ کمترین [[سن ازدواج]] برای دختران، گاه نه سال، و گاه دوازده یا پانزده سال عنوان شده است.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص320.</ref>
+== رضایت دختر در امر ازدواج ==
+در متون زرتشتی، نظر دختر در امر ازدواج اهمیتی بسیار داشته است. اگر دختر مایل به ازدواج با فردی نبود، پدر حق نداشت برخلاف میل او، وی را شوهر دهد. دختر پس از پانزده‌سالگی می‌توانست همسر خود را برگزیند.<ref>ماتیکان، هزار دستان، 1386ش، ص117.</ref>
+در این آیین، پدر یا بزرگ‌تر خانواده موظف به انتخاب همسر مناسب برای دختر است، اما دختر ناگزیر به پذیرش فرد پیشنهادی نیست. پدر نمی‌تواند دختر را به ازدواج مجبور کند، او را از ارث محروم سازد، یا مجازاتی برایش در نظر گیرد. همچنین پدر حق ندارد هزینهٔ روزانه‌ای را که به دختر می‌پرداخته، قطع کند. پدر باید [[جهیزیه|جهیزیهٔ]] دختر را تهیه کند و هرگاه دختر همسر شایسته‌ای برگزید، پدر وظایف خود را در قبال ازدواج او انجام دهد.<ref>ماتیکان، هزار دستان، 1386ش، ص117.</ref>
+در شرایطی که دوشیزه‌ای می‌خواست برخلاف میل والدین خود با پسری ازدواج کند، پدر و مادر نمی‌توانستند از این کار جلوگیری کنند. موبدان نیز بدون [[رضایت والدین در ازدواج فرزندان|رضایت والدین]]، به تقاضای آن دختر و پسر بر پایهٔ قانون ترتیب اثر می‌دادند.<ref>آذرگشسب، مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان، 1375ش، ص169.</ref>
+== خواستگاری ==
+بر پایهٔ متون زرتشتی، دختران جوان هنگام رسیدن به سن [[بلوغ]] از [[اهورامزدا]] درخواست می‌کردند که شوهری دانا، زیبا و تندرست نصیب‌شان کند. [[زرتشت]] به دختران و پسران سفارش می‌کند که خرد و دانایی را از شرایط اصلی [[انتخاب همسر]] قرار دهند. دختران حق داشتند دربارهٔ همسر آینده خود تصمیم بگیرند، هرچند [[رضایت والدین در ازدواج فرزندان|اجازهٔ پدر]] نیز یکی از شرایط ازدواج به‌شمار می‌رفت.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص321.</ref>
+نخستین گام در پیوند زناشویی، [[خواستگاری]] است. براساس رسم رایج، خانوادهٔ داماد نامه‌ای خطاب به پدر عروس می‌نوشتند که داماد، آن را امضا می‌کرد؛ سپس نامه را به منزل دختر می‌بردند. چند روز پس‌از آن، خانوادهٔ عروس پاسخ نامه را به خانهٔ داماد می‌آوردند. پس از گفت‌وگوی کوتاهی میان دو خانواده، روز مشخصی برای مراسم بعدی تعیین می‌شد و به خانهٔ دختر می‌رفتند.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص321.</ref>
+== مراسم عروسی ==
+[[پرونده:ازدواج در آیین زرتشت۱.png|جایگزین=مراسم ازدواج زرتشتیان در آتشکده باناجی در بمبئی هند|بندانگشتی|مراسم ازدواج زرتشتیان در آتشکده باناجی در بمبئی هند]]
+پس از مرحلهٔ خواستگاری، نوبت به [[نامزدی]] و سپس [[مراسم عروسی]] می‌رسد. نخستین آیین در این مرحله، وکیل‌پرسان نام دارد که طی آن رضایت دختر برای ازدواج گرفته می‌شود. سپس مراسم گواه‌گیران با حضور هفت تن از زرتشتیان برگزار می‌شود؛ آنها به‌عنوان شاهد، دفتر ازدواج را امضا می‌کنند. پس از آن، موبد (روحانی زرتشتی) رضایت عروس، داماد و والدین آنان را جویا شده، خطبهٔ عقد را می‌خواند و به عروس و داماد دربارهٔ وظایف دینی و اخلاقی سفارش می‌کند. در پایان، جشن و ضیافتی برپا می‌شود و عروس به خانهٔ داماد برده می‌شود.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص322.</ref>
+پیوند زناشویی در آیین زرتشت نماد مهر و محبت است. بدین منظور، عروس و داماد به یکدیگر حلقه‌ای از فلز گرانبها و به نام حلقهٔ مهر، هدیه می‌دهند. در قوانین این دین، [[مهریه|مهریه‌ای]] تعیین نشده است؛ اما [[نفقه]] ازجمله حقوق زنان زرتشتی به‌شمار می‌رود و پرداخت آن بر عهدهٔ [[شوهر]] است.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص322.</ref>
+== چند همسری ==
+در جوامع زرتشتی، به‌ویژه در دورهٔ [[ساسانیان]]، [[چندهمسری]] رواج گسترده‌ای داشته است. بر اساس برخی گزارش‌های تاریخی، خود [[زرتشت]] سه بار ازدواج کرد و برخی موبدان نیز همسران متعددی داشتند. بااین‌حال، در آموزه‌های دینی زرتشتی، [[تعدد زوجات]] مجاز شمرده نشده و به گرفتن تنها یک زن فرمان داده شده است. بر این پایه، مرد نمی‌تواند بیش از یک همسر داشته باشد؛ همان‌گونه که زن نیز نمی‌تواند همزمان چند شوهر بگیرد. زن با پیمان زناشویی، در این جهان و جهان آخرت، همسر همان مرد باقی می‌ماند. تنها استثنا آن است که اگر همسر مرد، [[نازایی|نازا]] باشد، او می‌تواند با اطلاع و موافقت همسر اول خود، همسر دیگری برگزیند.<ref>غلامی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، 1399ش، ص323.</ref>
+== پانویس ==
+{{پانویس}}
+== منابع ==
+{{آغاز منابع}}
+* آذرگشسب، اردشیر، مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان، تهران، کانون زردتشتیان شریف‌آباد یزد مقیم مرکز، ۱۳۷۵ش.
+* غلامی، علی، زن و خانواده در ادیان (با رویکرد تطبیقی)، قم، جامعةالزهراء، تابستان ۱۳۹۹ش.
+* قائم‌مقام فراهانی، ناهید سادات، «موقعیت زنان در دین زرتشتی بر اساس کتب فقهی و حقوقی»، نشریه هفت آسمان، سال پانزدهم، شماره ۶۰، زمستان ۱۳۹۲ش.
+* لطیفی، عبدالحسین، «جایگاه زن و احکام ازدواج در دین مزدایی»، نیمسال نامهٔ تخصصی پژوهشنامهٔ ادیان، سال دوّم، شماره سوم، ۱۳۸۷ش.
+* ماتیکان، هزار دستان، ترجمه محمدتقی بهار، تهران، سپهر، ۱۳۸۶ش.
+* وحیدی، حسین، شناخت زرتشت، تهران، علم، چاپ سوم، ۱۳۹۰ش.
+* هارتس، پائولا آر، ادیان جهان: آیین زرتشت، ترجمه محمدرضا خراسانی‌زاده، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب، پاییز ۱۴۰۰ش.
+{{پایان منابع}}