پرش به محتوا

نصرت الهی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
۲٬۷۰۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۸۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>نصرت الهی،</big>'''
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =  نصرت الهی.jpg
| زیرنویس تصویر    =  تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان
| image_alt        =تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


== معرفی ==
| عنوان اصلی        =  
نصرت الهی یکی از سنت‌های الهی است.
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =  
| معنای اصطلاحی      =  
| حوزه کاربرد      =  
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ اگر (دین) خدا را يارى كنيد، خدا ياري تان مى كند و گام هايتان را استوار مى دارد (محمد، 7)
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|نصرت الهی؛}}''' مددرسانی خداوند به افراد، گروه‌ها و جوامع در صورت تحقق شرایطی چون تلاش و استقامت.


این روزها: «ثبات قدم» و گام های استوار ملت ایران گواه روشنی بر این است که ما در حالِ نصرتِ دین خدا و در حال دریافتِ «نصرت الهی» هستیم.
نصرت الهی در اندیشه اسلامی به‌معنای یاری رساندن [[خداوند]] به افراد، گروه‌ها یا جوامعی است که شرایط آن را فراهم آورند. این مفهوم یکی از [[سنت‌های الهی]] (قوانین و روش‌های ثابت خداوند در اداره جهان) شمرده می‌شود. بر اساس این سنت، خداوند به کسانی که در راه او گام برمی‌دارند و استقامت می‌ورزند، یاری می‌رساند. نصرت الهی گاهی با اسباب و علل طبیعی صورت می‌گیرد و گاهی [[امداد غیبی|امدادهای غیبی]] و نیروهای ماورائی برای یاری افراد حضور می‌یابند.


=== '''اجتناب از غرور و غفلت<sup>[1]</sup>''' ===
== تعریف ==
در نگاه الهی، عامل اصلى پيروزى در جنگ‌ها، نصرت و امداد الهى است و آنچه عامل جذب و دریافت نصرت و امداد الهی است ايمان و توکل به خدای متعال است.
واژه نصر در [[زبان عربی]] ریشه‌ای به معنای انجام خیر دارد<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، 1404ق، ج5، ص435.</ref> و نصرت به مفهوم پیروز کردن چیزی بر چیزی دیگر است.<ref>خامنه‌ای، شرح بخش‌هایی از نهج البلاغه، 1398ش، ص76.</ref> نصرت الهی، که از آن به عنوان یکی از سنن قطعی و حتمی خداوند یاد شده، عام‌ترین و کلی‌ترین سنت اجتماعی در [[قرآن]] به شمار می‌رود. این سنت هم شامل کسانی می‌شود که در پی کمالات مادی و دنیوی هستند و هم کسانی که در طلب کمالات معنوی و اخروی باشند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_اسراء سوره بنی‌اسرائیل، آیات 18 تا 20.]</ref> با این حال، امدادهای الهی به [[مؤمنان]] افزون‌تر است<ref name=":3">مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> و می‌تواند از اسباب عادی فراتر رفته و شامل مددهای غیبی و فوق‌طبیعی شود.<ref name=":6">[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنه‌ای، «مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> بر اساس دیدگاه قرآن، چه بسا گروه‌های اندکی که با یاری خدا بر گروه‌های بسیاری پیروز شده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_254_سوره_بقره سوره بقره، آیه 249.]</ref> برخی دین‌پژوهان، قوانین جامعه‌شناختی را با اقتباس از قرآن،  همان سنت‌های الهی در تدبیر جوامع دانسته‌اند؛ در این دیدگاه، [[سنت‌های الهی]] به معنایی عام‌تر، ضوابط حاکم بر افعال الهی یا روش‌هایی است که خداوند برای اداره امور عالم و آدم تدبیر می‌کند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص469.</ref> نصرت الهی می‌تواند در زمینه‌های متنوعی چون نظامی، علمی و تبلیغی صورت گیرد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>


گاهى كثرت جمعيّت و امكانات مادّى، سبب غرور و غفلت از مبدأ خلقت و قهراً سبب شكست مى‌شود.
== ویژگی ==
ویژگی اصلی نصرت الهی، قطعیت آن است. آیاتی چون «إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا»<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_51_سوره_غافر سوره غافر، آیه 51.]</ref> و نیز آیاتی که هرگونه تخلف از وعده الهی را نفی می‌کنند،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_47_سوره_ابراهیم سوره ابراهیم، آیه 47.]</ref> بر حتمی بودن این یاری تأکید دارند.<ref>عیسی‌زاده، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص9.</ref> با این حال، نصرت الهی به معنای پیروزی فوری یا مصونیت از آسیب نیست. بلکه گاهی این پیروزی تدریجی است و ممکن است نسلی تلاش کند، ضرباتی به دشمن وارد سازد و به [[شهادت]] یا اسارت برسد، اما این رنج‌ها الهام‌بخش نسل بعدی شده و در نهایت، پیروزی نهایی با تلاش آنان حاصل می‌شود.<ref>خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج18، ص14.</ref><ref>عزتی بخشایشی، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، 1404ش، ص25.</ref>


قرآن کریم برای علاج این مسأله، مسلمانان را آگاهی می‌دهد که مبدأ قدرت، خداوند متعال است و هرگز نباید مغرور امکانات مادی شده و از ایمان و تضرع به خدای متعال و نصرت و امداد الهی غافل شویم.
== شرایط تحقق ==
در چارچوب آموزه‌های اسلام، تحقق نصرت الهی مشروط به شرایطی است که در منابع دینی به دو دسته کلی شرایط همگانی و شرایط خاص مؤمنان تقسیم شده‌اند.
[[پرونده:نصرت الهی۱.jpg|جایگزین=شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری|بندانگشتی|شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری]]


'''«لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ»(توبه، 25)'''
=== شرایط عام ===


«بی‌تردید خدا شما را در جبهه‌های زیاد و عرصه‌های بسیار یاری کرد و [به ویژه] روز [نبرد] حنین، آن زمان که فزونی افرادتان شما را مغرور و شگفت زده کرد، ولی [فزونی جمعیت] چیزی از خطر را از شما برطرف نکرد، و زمین با همه وسعت و فراخی‌اش بر شما تنگ شد، سپس پشت به دشمن از عرصه نبرد گریختید.»
* '''تعلق گرفتن اراده الهی''': هیچ امری در جهان برخلاف خواست خداوند رخ نمی‌دهد.<ref>[http://وَمَا%20النَّصْرُ%20إِلَّا%20مِنْ%20عِنْدِ%20اللَّهِ%20الْعَزِيزِ%20الْحَكِيمِ سوره آل‌عمران، آیه 126.]</ref>
* '''انجام وظایف''': خداوند موفقیت را برای هیچ‌کس تضمین نکرده است و نصرت الهی تنها با اراده و تلاش خود انسان ساخته می‌شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_رعد سوره رعد، آیه 11؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_53_سوره_انفال سوره انفال، آیه 53.]</ref> در این چارچوب، دفاع و مقابله با دشمن، عملی مشروع شمرده شده است<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیات 39 و 40؛] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_251_سوره_بقره سوره بقره، آیه 251.]</ref> و اگر در وضعیت جنگی، همگان به وظایف خود عمل کنند، نصرت الهی حتمی خواهد بود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_39_سوره_حج سوره حج، آیه 39.]</ref>
* '''پیروی از رهبری''': اطاعت از پیشوای جامعه، زمینه‌ساز نصرت است، خواه پیشوا در امر باطل باشد<ref>نهج‌البلاغه، خطبه 25.</ref> یا حجت خدا باشد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>
* '''تأمین زمینه‌های مادی''': یاری خداوند شامل گروه‌هایی می‌شود که برای فراهم آوردن بهترین ابزارها و تجهیزات ممکن تلاش کنند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_60_سوره_انفال سوره انفال، آیه 60.]</ref><ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۸ش، ج1، ص124.</ref> معیار آمادگی نظامی، ایجاد ترس دائمی در دل دشمن است.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج7، ص222.</ref>
* '''صبر و استقامت''': در آیات قرآن، [[صبر]] و استقامت<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 65.]</ref> شرط دست‌یابی به موفقیت<ref>فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج15، ص504.</ref> و یاری الهی معرفی شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref> پایداری، گرفتاری‌ و ضعف‌ را برطرف می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47366 خامنه‌ای، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>


بنابراین به امدادهاى الهى در همه حال نياز است، چه در حال ضعف و چه در حال قدرت و نباید مغرور امکانات و توانایی‌های خود شد و برای دریافت امدادهای الهی باید ایمان و تضرع به درگاه حق تعالی را بیش از پیش افزایش دهیم.
=== شرایط خاص مؤمنان ===
تحقق نصرت الهی برای مؤمنان، شرایط خاصی هم دارد که در صورت وجود آنها امدادهای ویژه مؤمنین از راه خواهد رسید.


== '''   شروط نصرت الهی''' ==
* '''ایمان به خداوند''': [[ایمان]] به خدا و وعده‌های او، عامل تحقق دیگر شروط مانند [[دعا]] است<ref>عیسی‌زاده، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص14.</ref> و باور به نصرت الهی، [[مؤمن]] را از [[منافق]] در لحظات حساس مبارزه متمایز می‌سازد.<ref>هاشمی نشلجی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، 1404ش، ص64.</ref>
برای شکست دشمنان و غلبه بر آن‌ها لازم است اراده الهی به پیروزی یک جبهه تعلق گیرد و خداوند بخواهد که این جبهه در این موقعیت پیروز شود؛ زیرا بر اساس ربوبیت، خالقیت و قدرت مطلق خداوند هیچ چیزی در جهان، بر خلاف خواسته و اراده خداوند رخ نمی دهد. پیروزی در نبردها نیز از این مسأله مستثنی نیست و نیازمند این است که اراده خداوند به آن تعلق گرفته باشد. به همین خاطر است که خداوند می فرماید: '''«و َمَا ٱلنَّصرُ إِلَّا مِن عِندِ ٱللَّهِ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ» (انفال، 10)''' «و پيروزى جز از جانب خدا نيست؛ همانا خداوند پيروزمندى حكيم است.»
* '''نیت یاری‌کردن خدا''': فرد یا گروه باید قصد یاری‌کردن دین خدا را داشته باشد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_حج سوره حج، آیه 40.]</ref> هدف باید سربلندی کلمه حق باشد، نه دست‌یابی به سلطه، غنیمت یا نمایش قدرت.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1417ق، ج18، ص229.</ref> از دیدگاه دین‌پژوهان و مفسران قرآن، خداوند بی‌نیاز از یاری دیگران است و مقصود از یاری کردن خداوند، یاری کردن آیین، پیامبر، شریعت و تعلیمات او<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج21، ص425.</ref> و دفاع از ارزش‌های الهی،<ref>خامنه‌ای، تفسیر سوره صف، 1402ق، ص85.</ref> انبیا و اولیای الهی<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، 1389ش، ج4، ص545.</ref> و یاری کسانی است که در راه خدا می‌جنگند.<ref>المراغی، تفسیر المراغی، بی‌تا، ج17، ص119.</ref> تلاش برای ایجاد تغییر مثبت در جامعه نیز یاری خداوند محسوب می‌شود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3341 خامنه‌ای، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref>
* '''طلب یاری از خدا''': برای دریافت امدادهای الهی باید با تضرع و استغاثه<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_9_سوره_انفال سوره انفال، آیه 9.]</ref> به درگاه خداوند روی آورد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>


بنابراین تا زمانی که خداوند اراده نکند موفقیت و پیروزی در هیچ جبهه ای  رخ نمی‌دهد. اما در چه صورتی اراده الهی به پیروزی یک جبهه تعلق می‌گیرد؟ برای اینکه اراده خداوند به پیروزی یک جبهه تعلق بگیرد و پیروزی محقق شود:
== موانع تحقق ==
در منابع دینی، عواملی همچون تنبلی، بی‌عملی، توهم‌پردازی، ترجیح منافع فردی یا گروهی بر مصالح عمومی، پیروی از هوای نفس و کناره‌گیری از میدان عمل، از موانع تحقق نصرت الهی شمرده شده‌اند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3360 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین [[غرور]]، غفلت از قدرت الهی و اتکای بیش از حد به امکانات و توانایی‌های انسانی، از دیگر موانع به‌شمار می‌روند.<ref name=":0">[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref>


اولا باید تا حدامکان تجهیزات عادی و مادی وجود داشته باشد. عقل بشری و نیز قرآن کریم در این خصوص تاکید می فرماید که باید به صورت حداکثری در برابر دشمنان آمادگی کسب کرد و بهترین و پیشرفته ترین ابزارها و وسائل مادی مقابله با دشمنان را فراهم کرد: '''«وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اِسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ اَلْخَيْلِ‌» (انفال، 60)'''
== میزان نصرت الهی ==
خداوند هم دنیاطلبان را که در راه باطل گام برمی‌دارند یاری می‌کند و هم اهل آخرت را، اما میزان یاری برای این دو گروه متفاوت است.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> امدادهای الهی برای جویندگان دنیا محدود است، در حالی که خواسته‌های اهل آخرت تعارضی با یکدیگر ندارند و آنها با تلاش و نیت خالص به تمام خواسته‌های خود می‌رسند.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، 1391ش، ص481.</ref> گاهی خدا به‌خاطر تلاش اندک اما همراه با صبر و پایداری یک فرد یا گروه، آنها را چندین برابر یاری می‌کند<ref>خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج28، ص11.</ref> و به‌طور کلی، این نصرت الهی متناسب با نیاز و شایستگی مردم است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/8728 مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>


سنت و اراده خداوند در این جهان بر این تعلق گرفته است که هر کاری برای اینکه محقق شود باید از مجرا و راهی که خداوند برای آن تعیین کرده است محقق شود. ( سلسله اسباب و مسببات)
== شیوه‌ها و مصادیق ==
[[پرونده:نصرت الهی۲.png|جایگزین=تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی|بندانگشتی|تصویری از تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی که در آن شعارهایی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی دیده می‌شود.]]
نصرت الهی می‌تواند با فراهم آوردن زمینه‌ها، از راه‌های گوناگونی تحقق یابد<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.</ref> و هرچند فعل مستقیم خداوند نیست، اما به خداوند منسوب می‌شود.<ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص470.</ref> این یاری ممکن است با فراهم آوردن وسایل طبیعی برای نیل به هدف صورت گیرد یا به شکل امدادهای غیبی و نیروهای ماورائی ظاهر شود؛<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج12، ص380.</ref><ref>[https://farsi.khamenei.ir/video-content?id=10580 خامنه‌ای، «مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> در همین زمینه مولانا چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar4/sh32 مولانا، مثنوی معنوی، دفتر چهارم، بخش ۳۲، وب‌سایت گنجور.]</ref>


=== شرط دوم: امور معنوی است. ===
{{شعر جدید|متن=جمله ذرات زمین و آسمان \\لشکر حقند گاه امتحان}}
برای تعلق اراده الهی به پیروزی یک جبهه، راه‌هایی مثل نیت یاری کردن دین خداوند، صبر و استقامت در راه حق و دعا کردن وجود دارد که توسط خداوند معرفی شده است. قرآن‌کریم در مورد کسانی که نیت یاری‌خدا دارند، و البته در این راستا اقدام عملی هم انجام می‌دهند، می‌فرماید که اراده خداوند این است که چنین کسانی قطعاً پیروزند: '''«وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزيز» (حج، ۴۰)'''


همچنین خداوند با اشاره به ماجرای جنگ بدر در صدر اسلام و درخواست و دعای پیامبر و اصحاب ایشان می فرماید: '''«إِذ تَستَغِيثُونَ رَبَّكُم فاستَجَابَ لَكُم أَنِّي مُمِدُّكُم بِأَلف مِّنَ ٱلمَلَـئِكَةِ مُردِفِينَ وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشرَى وَلِتَطمَئِنَّ بِهِۦ قُلُوبُكُم وَمَا ٱلنَّصرُ إِلَّا مِن عِندِ ٱللَّهِ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ» (انفال، آیات ۹-۱۰)'''
نصرت الهی به‌صورت‌های گوناگونی جلوه‌گر می‌شود،<ref name=":5">مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref><ref>مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص497.</ref> ازجمله: پیروزی در میدان نبرد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_توبه سوره توبه، آیه 25.]</ref> موفقیت در پروژه‌های علمی و اقتصادی،<ref name=":4">خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج32، ص49.</ref> ایجاد الفت و استواری در دل‌ها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_11_سوره_انعام سوره انعام، آیه 11.]</ref> الهام به مؤمنان،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_7_سوره_قصص سوره قصص، آیه 7.]</ref> استجابت دعا،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_76_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیات 76]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_84_سوره_انبیاء 84]، [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_88_سوره_انبیاء 88،] [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_90_سوره_انبیاء 90] و [https://wiki.ahlolbait.com/آیه_26_سوره_شوری سوره شوری، آیه 26.]</ref> اعطای معجزه،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_25_سوره_حدید سوره حدید، آیه 25.]</ref> نفوذ کلام،<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.</ref> اعطای حکومت،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_54_سوره_نساء سوره نساء، آیه 54.]</ref> ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره حشر، آیه 2.]</ref> هلاکت دشمن،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_حشر سوره اعراف، آیه 136.]</ref> خنثی کردن حیله‌ها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_18_سوره_انفال سوره انفال، آیه 18.]</ref> نجات از خطرها،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_15_سوره_عنکبوت سوره عنکبوت، آیه 15.]</ref> اعطای آرامش،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_40_سوره_توبه سوره توبه، آیه 40.]</ref> قدرت بخشی به اراده مؤمنین و تغییر مسیر حوادث به نفع آنان.


«هنگامى را پیامبر از خداوند طلب یاری کردند و به پروردگارشان استغاثه مى‌كرديد، و خداوند استغاثه‌ آنها را اجابت كرد (و فرمود:) من شما را به هزار فرشته كمك خواهم كرد و خداوند اين وعده را نداد مگر براى اينكه بشارتى بر شما بوده و شما دل‌هايتان قوى و مطمئن شود، و هيچ ياريى جز از ناحيه خدا نيست كه خدا مقتدرى است حکیم.»
== نمونه‌های تاریخی ==
قرآن نمونه‌های فراوانی از امدادهای الهی را دربارۀ پیامبران و پیروان آنان بیان کرده است، ازجمله نجات نوح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_73_سوره_یونس سوره یونس، آیه 73.]</ref> ابراهیم،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_69_سوره_انبیاء سوره انبیاء، آیه 69.]</ref> لوط،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_134_سوره_صافات سوره صافات، آیه 134.]</ref> یوسف،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_56_سوره_یوسف سوره یوسف، آیه 56.]</ref> شعیب،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_94_سوره_هود سوره هود، آیه 94.]</ref> صالح،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_66_سوره_هود سوره هود، آیه 66.]</ref>  هود،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_58_سوره_هود سوره هود، آیه 58.]</ref> موسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_65_سوره_شعراء سوره شعرا، آیه 65.]</ref> عیسی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_55_سوره_آل_عمران سوره آل‌عمران، آیه 55.]</ref> حضرت محمد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_1_سوره_فتح سوره فتح، آیه 1.]</ref> و اهل ایمان.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_123_سوره_آل_عمران سوره آل‌عمران، آیه 123.]</ref>


'''شرط بهره‌مندی از امدادهای غیبی در جنگ''' '''(محمد تقی مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، <nowiki>https://mesbahyazdi.ir/node/8728</nowiki>.)'''
=== در ایران معاصر ===
[[پرونده:امداد غیبی.jpg|جایگزین=بازدید سید علی خامنه‌ای از محل وقوع حادثه طبس|بندانگشتی|بازدید سید علی خامنه‌ای و برخی از مسئولین ایرانی از محل وقوع حادثه طبس]]
پایداری و [[تاب‌آوری ایرانی|تاب‌آوری ایرانیان]] پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، نشانه‌ای از یاری دین و مصداقی از نصرت الهی تفسیر شده است. با این حال، تداوم نصرت الهی مشروط به عواملی همچون تقویت [[تاب‌آوری]] در حوزه‌های [[تاب‌آوری اجتماعی|اجتماعی]]، [[تاب‌آوری فرهنگی|فرهنگی]] و [[تاب‌آوری اقتصادی|اقتصادی]]، پرهیز از [[خودتحقیری]] در ابعاد [[خودتحقیری ملی|ملی]] و [[خودتحقیری فرهنگی|فرهنگی]] و نیز حفظ [[همبستگی اجتماعی]] در برابر دشمن، آمادگی و کارآمدی نیروهای نظامی و امنیتی، تلاش مسئولان برای بهبود شرایط زندگی مردم و اتکای عمومی به باورهای دینی و [[توکل]] به خداوند معرفی شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref> در این چارچوب، نصرت الهی در ایران معاصر، مصادیق گوناگونی را جلوه‌گر کرده است، ازجمله:


ای مسلمانان! به یاد بیاورید آن زمانی را که پیامبر به شما می‌فرمود: '''«أَلَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلَاثَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ» (سوره آل‌عمران، آیه 124)''' «آیا شما را کافی نیست که پروردگارتان شما را با سه‌هزار فرشته فرستاده‌شده یاری دهد؟»
* انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷ش): برپایی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، یکی از مصادیق نصرت الهی در دوره معاصر معرفی شده است. در این دیدگاه، پیروزی انقلاب با وجود حمایت قدرت‌های بین‌المللی از رژیم پیشین، نشانه‌ای از یاری الهی و تحقق وعده‌های قرآنی تلقی می‌شود.<ref>خامنه‌ای، بیانات، 1396ش.</ref><ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج6، ص489.</ref>
* حوادث پس از انقلاب: رخدادهایی مانند ناکامی عملیات نظامی ایالات متحده در صحرای طبس (۱۳۵۹ش)<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج13، ص98.</ref> و عبور نظام از بحران [[ترورهای اوایل انقلاب اسلامی ایران|ترورهای اوایل انقلاب]]، مصداق نصرت الهی تفسیر شده‌اند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/248854/دهه-حماسه-و-مظلومیت%C2%A0 «دهه حماسه و مظلومیت»، وب‌سایت روزنامۀ کیهان.]</ref><ref>[https://www.iichs.ir/fa/interview/25993/راز-ایستادگی-ایران-روایت-دکتر-حقانی «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref>
* جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷ش): فتوحات نیروهای ایرانی، از جمله [[عملیات فتح‌المبین]]، در چارچوب نصرت الهی تبیین شده است.<ref>موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج16، ص275.</ref> در این دیدگاه، با وجود برتری تسلیحاتی عراق و حمایت کشورهای غربی و عربی از آن، پیروزی‌های ایران نشانه‌ای از یاری الهی دانسته می‌شود.<ref>خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج31، ص 26.</ref>
* [[جنگ دوازده‌روزه]]: سیدجعفر شبیری زنجانی و سید علی خامنه‌ای، پیروزی در این جنگ را نمونه‌ای از تحقق وعده یاری الهی در صورت پایداری جامعه اسلامی دانسته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/05/12/3362390/پیروزی-ایران-اسلامی-در-دفاع-12-روزه-براساس-سنت-نصرت-الهی-بود شبیری زنجانی، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع 12 روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref>[https://kayhan.ir/fa/news/314588/ملت-در-جنگ-کار-بزرگی-کرد-نصرت-الهی-برای-ایران-تضمین-شده-است «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref>
* [[جنگ رمضان]]: برخی تحلیل‌ها تقویت [[همبستگی اجتماعی]] در ایران، همدلی بخشی از افکار عمومی جهانی با ایرانیان و ناکامی تحریم‌ها و برنامه‌های دشمن برای فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران را در چارچوب نصرت الهی تفسیر می‌کنند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/12495710/جلوه-های-نصرت-الهی-در-جنگ-رمضان «جلوه‌های نصرت الهی در جنگ رمضان»، وب‌سایت تبیان.]</ref>


نترسید! پیش بروید و اقدام کنید. اگر نیروی شما اندک باشد، خدا شما را کمک می‌کند و سه‌هزار فرشته برای یاری‌تان می‌فرستد. این کمک الهی به دو چیز بستگی دارد: نیاز مردم و لیاقت آنان. اگر مردمی شایسته دریافت یاری الهی باشند، خداوند به اندازه نیازشان به آنان کمک می‌کند؛ اما اگر شایسته نباشند، حتی اگر هزاران نیاز هم داشته باشند، مدد الهی نخواهند داشت.
=== جنگ ۳۳ روزه لبنان (۲۰۰۶م) ===
در برخی روایت‌ها و تفسیرهای دینی، پیروزی [[حزب‌الله لبنان]] در برابر اسرائیل به عنوان جلوه‌ای از نصرت الهی تبیین شده است. در این دیدگاه، مقاومت نیروهای حزب‌الله با وجود برتری تسلیحاتی اسرائیل، نشانه‌ای از یاری الهی و کارآمدی ایمان و جهاد در برابر قدرت نظامی برتر دانسته می‌شود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=221 خامنه‌ای، «پیام تبریک به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> همچنین در برخی روایت‌های نقل‌شده از [[سید حسن نصرالله|سید]] [[سید حسن نصرالله|حسن نصرالله]]، رخدادهای غیرمنتظره در جنگ ۳۳ روزه نیز نمونه‌ای از تحقق وعده الهی در حمایت از نیروهای مقاومت تفسیر شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/7210 مصباح‌یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref>


سپس می‌فرماید: '''«بَلَى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ» (سوره آل‌عمران، آیه 125)''' «آری، اگر صبر کنید و پرهیزکاری پیشه نمایید و دشمن همین‌اکنون بر شما بتازد، پروردگارتان شما را با پنج‌هزار فرشته‌ی نشان‌گذاری‌شده یاری خواهد کرد.» خداوند پیش‌تر وعده سه‌هزار فرشته را داده بود، اما در اینجا می‌فرماید اگر شما دو شرط را داشته باشید و یک شرط بیرونی نیز رخ دهد، این یاری به پنج‌هزار فرشته افزایش می‌یابد. دو شرطی که باید در شما باشد: صبر و تقوا؛ یعنی استقامت و پرهیزکاری.
== پانویس ==
{{پانویس}}


خداوند تکالیفی را برای بندگان مشخص کرده است: باید وظایف خود را انجام داد، دل را به خدا سپرد و بر او توکل کرد. باید نیرو جذب کرد، به رزمندگان آموزش عالی داد، تجهیزات لازم را فراهم نمود و طراحی جنگ را به بهترین شکل انجام داد. همه این‌ها لازم است، اما پس از فراهم‌کردن اسباب، دل باید به خدا تکیه داشته باشد.
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
گاهی اسباب فراهم نیست، اما وظیفه حضور در میدان همچنان باقی است. در چنین شرایطی است که خداوند مددهای غیبی می‌فرستد. اگر انسان کوتاهی کند، این مدد نخواهد رسید. آیه را فراموش نکنید: '''«إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا…»'''
* قرآن کریم.
 
* ابن‌فارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
'''«كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ» (سوره بقره، آیه 249)''' «چه بسیار گروه‌های اندک که به اذن خدا بر گروه‌های بسیاری غلبه کردند.»
* «جلوه‌های نصرت الهی در جنگ رمضان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
 
* جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۸۹ش.
این همان‌جاست که خداوند می‌فرماید اسباب را باید فراهم کرد، اما اتکا تنها به اسباب نباشد. اگر با همان امکانات موجود وظیفه‌تان را انجام دهید، خداوند کمبودها را جبران می‌کند.
* خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۲۹ بهمن ۱۳۹۹ش.
 
* خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۱۴ خرداد ۱۳۸۵ش.
=== '''انجام و ظایف اجتماعی توسط آحاد مردم و مسئولان، شرط بهره‌مندی از نصرت الهی<sup>[1]</sup>''' ===
* خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۲ آبان ۱۳۸۵ش.
سرنوشت و تدبیر تمامی امور به دست قادر متعال است و تمشیت امور هیچ گاه از از ید قدرت الهی خارج نمی‌شود. البته بر اساس سنن لایتغیر الهی، هر تغییر وضعیت و حرکت به سمت وضعیت مطلوب،  فقط با اراده و تلاش خود انسان ساخته است و خداوند زندگی مطلوب دنیوی را برای هیچ کس تضمین نکرده است(الرعد، 11؛ انفال، 53).
* خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، تهران، انقلاب اسلامی، بی‌تا.
 
* خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، تاریخ سخنرانی: ۱۹ آبان ۱۳۸۹ش.
در وضعیتی که جنگ بر ایران اسلامی تحمیل شده است، قرآن کریم دفاع و مقابله را نه تنها امری مشروع و مجاز، بلکه به آن ترغیب و تشویق می‌کند(الحج، 39-40؛ بقره،251).
* خامنه‌ای، سید علی، «پیام تبریک به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مرداد ۱۳۸۵ش.
 
* خامنه‌ای سیدعلی، تفسیر سوره صف، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۲ق.
در این وضعیت، اگر ایرانیان یعنی سه ضلع مردم، نیروهای نظامی و امنیتی و دولتمردان به وظیفه خود در برابر دشمن عمل کنند، حتما نصرت الهی نیز شامل حال آنها خواهد شد: '''«أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ» (الحج، 39).''' از سوی دیگر، اگر قیام و دفاع آنان مؤمنانه باشد، بیشتر مورد توجه و نصرت قرار خواهند گرفت(انفال، 19).
* خامنه‌ای سیدعلی، شرح بخش‌هایی از نهج البلاغه، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۳۹۸ش.
 
* «دهه حماسه و مظلومیت»، وب‌سایت روزنامهٔ کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۱ش.
بنابراین، با توجه به اینکه دفاع ما مشروع  است بر اساس وعده الهی، نصرت و پیروزی، قرین این تلاش‌ها خواهد بود و آینده‌ای درخشان در انتظار ایران اسلامی خواهد بود، مشروط به این که:
«راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۴ش.
 
* شبیری زنجانی، سید جعفر، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع ۱۲ روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
1. مردم با همان عزم و اراده مثال‌زدنی که تا به امروز شاهد بودیم در میدان  حاضر شوند و عرصه را بر خرابکاری مزدوران دشمن تنگ کنند.
* طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
 
* عزتی بخشایش، محمد، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، نشریه ره توشه، ش۵۳، پاییز ۱۴۰۴ش.
2. نیروهای نظامی و امنیتی با همان ابتکارعمل، هوشمندی و ایثاری که تا به امروز شاهد بودیم وظایف خود را در دفاع از مردم و کشور دربرابر حملات ددمنشانه استکبار جهانی انجام دهند.
* عیسی‌زاده، عیسی، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، نشریه ره توشه، ش۱۵۲، تابستان ۱۴۰۴ش.
 
* فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ ۳، ۱۴۲۰ق.
3. دولتمردان و مسئولان نظام با همان جدیتی که تا به امروز شاهد بودیم، در رسیدگی به امور و بهبود وضعیت زندگی مردم از هیچ تلاشی مضایقه نکنند.
* المراغی، احمدمصطفی، تفسیر المراغی، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
 
* مصباح یزدی، محمدتقی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی، تاریخ سخنرانی: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
4. همۀ این وظایف، با اتکاء و توجه به خداوند صورت گیرد.
* مصباح یزدی، محمدتقی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی، تاریخ سخنرانی: ۲۹ مهر ۱۳۶۷ش.
 
* مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۰ش.
سخنرانی آیت الله مصباح
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش.
 
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ۱۰، ۱۳۷۰ش و ۱۳۷۴ش.
در ديدار با آيت الله حيدری نماينده خبرگان و امام جمعه اهواز به همراه طلاب مدرسه علميه الغدير اهواز و مدیریت و طلاب مدرسه علمیه امام کاظم اصفهان
* موسوی خمینی، سید روح‌الله، صحیفه امام، تهران، مرکز نشر آثار امام خمینی، ۱۳۶۱ش.
 
* مولانا، مثنوی معنوی، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ش.
تاریخ:  
* «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۴ش.
 
* نهج‌البلاغه.
پنجشنبه, 13 دى, 1397
* هاشمی نشلجی، سیدعلی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، نشریه ره توشه، ش۱۵۰، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش.
 
{{پایان منابع}}
'''بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم'''
 
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَصَلَّى اللَّهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِينَ
 
أللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَّه بْنِ الْحَسَن صَلَوَاتُکَ عَلَیهِ وَعَلَی آبَائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَه وَفِی کُلِّ سَاعَه‌ وَلِیًا وَحَافِظاً وَقَائِداً وَنَاصِراً وَدَلِیلاً وَعَیْنَا حَتَّی تُسْکِنَهُ أرْضَکَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فِیهَا طَوِیلاً
 
با توجه به اینکه در آستانه چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی هستیم به نظر بنده رسید که خوب است نگاهی به گذشته انقلاب، به‌ویژه در این چهل سال، ارزیابی‌ای از آنچه واقع شده، پیش‌بینی‌ای نسبت به آینده و بررسی وظایفی که برای آینده باید انجام دهیم داشته باشیم تا از همین حالا و حتی زودتر، خودمان را برای انجام آن وظایف آماده کنیم. در این خصوص چند جمله مطرح می‌کنم تا شما جوان‌ها، علما و بزرگان بیندیشید و راه چاره‌ای برای مشکلات پیدا کنید.
 
== تفاوت جوهری انقلاب اسلامی با انقلاب‌های معاصر ==
تصور بسیاری این است که انقلابی که در ایران رخ داد مشابه انقلاب‌هایی است که در کشورهای دیگر، حتی در کشورهای اسلامی، اتفاق افتاده است. این تحولات کم‌وبیش در دنیا نیز دیده می‌شود؛ دولتی می‌رود و دولت دیگری سر کار می‌آید؛ گاهی کودتاست، گاهی انقلاب؛ تحولاتی رخ می‌دهد؛ یکی از یک جهت، بهتر است، دیگری از جهت دیگر. گاهی هم به امثال این آیه تمسک می‌شود که '''تِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ.[1]''' سؤال اینجاست که آیا واقعاً انقلاب اسلامی ایران شبیه همان انقلاب‌هایی است که در بسیاری از کشورها، به‌ویژه در نیم‌قرن گذشته، اتفاق افتاده‌اند؟! در کشورهای مختلف، حتی در اروپا، آفریقا و آمریکای لاتین ده‌ها انقلاب مارکسیستی رخ داده است؛ آیا این هم یکی از آن‌هاست؟!
 
متأسفانه بسیاری از نوجوان‌های ما که تازه وارد عرصه می‌شوند با همین نگاه ساده به تحولات می‌نگرند و فکر می‌کنند این اتفاقات در همه‌ جا رخ می‌دهد، ایران هم یکی از آن‌هاست. این یک سؤال جدی است و خوب است پاسخ آماده‌ای برای آن داشته باشیم؛ سپس خودمان متعهد باشیم که به دیگران بفهمانیم که این تحول با سایر انقلاب‌ها تفاوت جوهری دارد.
 
تقریباً می‌توان گفت آنچه از انقلاب‌های قرن اخیر، به‌ویژه انقلاب‌های چپ و مارکسیستی دیده می‌شود، همه بر اهداف مادی ازجمله فقر، مشکلات اقتصادی و تضاد میان کارگران و کشاورزان با سرمایه‌داران، متمرکز هستند. گاهی هم میان انقلابی‌ها دعواهایی هست که بیشتر ریشه در حسادت و رقابت دارد تا اختلاف طبقاتی. درمجموع محور همه این‌ها مسائل دنیوی ازجمله پول، ریاست، تسلط و شهرت است. حالا بعضی حق هستند و بعضی باطل اما هدفشان درنهایت از دنیا فراتر نمی‌رود؛ هدف، رفاه زندگی است تا زمانی که زنده هستند.
 
اما این انقلاب یک تفاوت جوهری با سایر انقلاب‌ها دارد و آن، تفاوت در فکر، در اعتقاد، در ارزش‌ها و در اعتقاد به ماوراء طبیعت، به دین و به مقرراتی است که باید از سوی خدا برای بندگان نازل شود و باید اجرا گردد. درنهایت هم تلاش برای تحقق نظام نهایی به دست مبارک حضرت ولی‌عصرعجل‌‌الله‌‌فرجه‌‌الشریف. این اهداف با اهداف دیگر انقلاب‌ها بسیار متفاوت‌ هستند. البته ما معتقدیم که در سایه این هدف مقدس، اهداف دیگر نیز به‌طور تبعی حاصل می‌شوند اما اصل چیز دیگری است.
 
== نهضت پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله، نقشه راه انقلاب ما ==
الگوی همه ما در انقلاب - اگر برای برخی نبوده، باید باشد- انقلاب صدر اسلام به دست پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله است. خداوند زندگی بشر را در این عالم به‌گونه‌ای قرار داده است که از نمونه‌های عینی و محسوس، بیشتر درس می‌گیرد تا از مطالب کلی و ذهنی؛ و وقتی نمونه‌ای را ببیند بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرد. الگوی انقلاب ما، انقلاب پیامبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله در صدر اسلام است. ما برای اینکه بتوانیم انقلاب خود را بهتر هدایت کنیم، از دستاوردهای آن بهتر نگهداری کنیم، از آفات آن باخبر باشیم و پیشگیری کنیم و اگر آفاتی تحقق یافته، با آن‌ها مبارزه کنیم و آن‌ها را برطرف کنیم باید این انقلاب را هرچه بیشتر درک و تحلیل کنیم. هرچه علل، دستاوردها، آفات و مشکلات آن را بشناسیم برای ایجاد انقلابی مشابه، آمادگی بیشتری خواهیم داشت.
 
== چالش‌های تحقق کامل انقلاب اسلامی در صدر اسلام ==
ما می‌دانیم که انقلابی که در صدر اسلام اتفاق افتاد کاملاً آن انقلاب ایده‌آلی نبود که پیغمبر اسلام طراحی کرده بودند. از همان اوایل، لااقل از زمان رحلت پیغمبر اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وآله انحرافاتی در کنار آن تحقق پیدا کرد، زاویه‌هایی ترسیم شد و مشکلاتی را به وجود آورد که آن اهداف انقلاب، صددرصد تحقق پیدا نکرد. اینجا یک سؤال ضمنی مطرح است که چرا خدا کمک نکرد تا همه آن اهداف، صددرصد تحقق پیدا کند؟!
 
خود خدا در آیات زیادی به این مطلب اشاره فرموده است که '''الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا.[2]''' خدا کمبودی نداشت؛ دست او بسته نبود که انسان را بیافریند یا پیغمبر را بفرستد تا به او کمک کنند تا یک جامعه خوب درست کند. خودش به‌تنهایی نمی‌توانست این کار را انجام بدهد از پیغمبر کمک خواست یا از مجاهدین کمک خواست. نه، خدا همه کاری می‌توانست بکند. این وضع زندگی که با امتحان و انتخاب توأم است و اینکه کسانی دستشان باز باشد، هم بتوانند خیانت کنند و هم بتوانند کمک کنند، حکمت الهی اقتضا می‌کرد برای اینکه موجودی که لیاقت خلافت الهی داشته باشد و مظهر اراده و مشیت الهی باشد، تحقق پیدا کند و رشد کند؛ لذا چنین موجودی می‌تواند اشرف مخلوقات باشد، فرشتگان هم بیایند خادم او شوند. او با انتخاب خودش این کار را می‌کند. او می‌تواند کارهای دیگر هم بکند ولی به خاطر اطاعت خدا این مسیر را برگزیده است.
 
فلسفه وجود انسان با این ویژگی‌ها، در این شرایط و در این کره خاکی، همان است که خود خدا بارها در قرآن فرموده است؛ '''إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا؛[3]''' '''وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ.[4]'''
 
بنابراین ما باید بدانیم که آنچه باید اتفاق بیفتد طبق اراده تشریعی الهی برای ما بیان شده است که باید این کار را بکنیم اما اینکه عملاً چه می‌شود، اختیار آن با ماست؛ تا چه چیزی را انتخاب کنیم؛ یا راه بهشت و ارتقاء به درجه‌ای فوق درجه ملائکه؛ یا راه سقوط و تنزل به زیر درجه حیوانات؛ '''أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ.[5]'''
 
ما نباید توقع داشته باشیم حالا که پیغمبر آمده همه چیز خودبه‌خود درست شود. به طور مشابه، حالا که امام‌رضوان‌‌الله‌‌علیه چنین انقلابی کرده، همه چیز باید خودش درست شود؛ این‌گونه نیست. من و شما هرروز موظف هستیم که این راه صحیح را ادامه دهیم؛ اگر کمبودی دارد جبران کنیم؛ عمل کنیم؛ بدانیم وظیفه ما چیست و اگر وظیفه‌ای داریم، به آن وظیفه، خوب عمل کنیم چون اگر عمل نکنیم ضرر آن را خودمان می‌بینیم.
 
== ارزیابی گذشته؛ فرصتی برای اصلاح حال و کسب آمادگی برای آینده ==
بنابراین جا دارد که ما هر از چندی برگردیم و نگاهی به گذشته بیندازیم و محاسبه‌ای کنیم. در روایات داریم که مؤمن هر شب باید محاسبه کند''': لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحَاسِبْ نَفْسَهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ.[6]''' ما هرروز باید ببینیم چه کردیم. اقلاً سالی یک مرتبه برای امور اجتماعی خودمان یک ارزیابی بکنیم و ببینیم سال گذشته چه کردیم؟! حالا بعد از چهل سال چه کردیم؟! آیا به آن‌چه وظیفه ما بود عمل کردیم؟! اگر عمل نکردیم، آیا مانع از ما بود یا از عوامل خارجی بود؟! اگر از ما بود خودمان را اصلاح کنیم؛ اگر از عوامل خارجی بود، خودمان را برای مبارزه با آن‌ها بیشتر آماده کنیم و بر اثر تجربه چهل‌ساله، پیش‌بینی آینده را بکنیم که در آینده، خودمان را برای چه چیزی باید آماده کنیم. این یک باب وسیعی است که مدت‌ها وقت می‌گیرد تا درست انجام بگیرد. نه از بنده برمی‌آید و نه این فرصت برای رسیدگی به آن کافی است. بنده فقط تیتر و مسئله آن را عرض کردم که جوان‌های باهمت دنبال کنند و در فرصت‌هایی که گه‌گاه پیش می‌آید، در تعطیلات، چه تعطیلات هفتگی و چه تعطیلات سالانه، مقداری از وقت خودشان را صرف مطالعه تاریخ انقلاب کنند تا ببینند چه شده، کجای آن کمبود داشته و احیاناً اگر باید جبران کرد از حالا آماده شویم.
 
== ماهیت فرهنگی و ارزشی انقلاب اسلامی و ضرورت اصلاح باورها و ارزش‌ها ==
نکته دوم این است که همان‌گونه که گفتیم این انقلاب، یک انقلابی است که اصالتاً مربوط به باورها و ارزش‌هاست. حقیقت دین و معنای صحیح فرهنگ هم همین است. رکن فرهنگ، باورها و ارزش‌هاست وگرنه رفتارها و آداب‌ورسوم محلی و گویش‌ها و امثال این‌ها، این‌ها مسائل بسیار جزئی است. آنچه اصل فرهنگ را تشکیل می‌دهد این است که مردم چگونه فکر می‌کنند و دنبال چه ارزش‌هایی هستند. اساس فرهنگ این است؛ یعنی همان روح دین.
 
این انقلاب چون اصالتاً یک انقلاب دینی بود یعنی انقلابی در باورها و ارزش‌ها بود لذا باورهای غلطی که بود می‌بایست اصلاح شود و ارزش‌های کم‌ارزش، بی‌ارزش یا ضد ارزش که در اثر حکومت ستم‌شاهی و حکومت‌های دست‌نشانده کفار در جامعه رواج پیدا کرده بود می‌بایست این‌ها عوض شود و جای آن، ارزش‌های الهی و اصیل تحقق پیدا کند؛ اما آیا این کار انجام شد یا نه؟! آیا این کار به صورت کامل انجام شده یا بخشی از آن انجام شده و بخشی دیگر روی زمین مانده است؟!
 
== معیار سنجش تحقق اهداف انقلاب اسلامی ==
اگر ما بخواهیم این انقلاب، درست تحقق پیدا کند، از یک طرف باید یک معیار داشته باشیم و با آن معیار بسنجیم و ببینیم آنچه واقع شده آیا با این معیار می‌خواند یا نمی‌خواند؟! این معیار را از کجا باید به دست آورد؟! معیار آن، دین و قرآن است؛ پس هرچه ما قرآن را بهتر بفهمیم، بهتر می‌توانیم انقلاب خودمان را ارزش‌یابی کنیم و بگوییم آنچه واقع شده با این معیار می‌خواند. این یک متر و یک مقیاس است که می‌توانیم با آن اندازه بگیریم.
 
== چالش‌های امام زمان در مواجهه با دین‌داری تحریف‌شده ==
اگر کسانی ازجمله دشمنانی شیطان‌صفت آمدند و این معیار را از دست ما گرفتند یا بد تفسیر کردند؛ حالا بین پرانتز، حدیثی را نقل می‌کنم که حدیث معروف و معتبری است اما کمتر ذکر می‌شود. مرحوم صدوق در کمال‌الدین نقل فرموده‌اند که وقتی وجود مقدس ولی‌عصرعجل‌‌الله‌‌فرجه‌‌الشریف ظهور می‌فرمایند با مشکلاتی بیش از مشکلاتی که پیغمبر اکرم‌صلی‌‌الله‌‌علیه‌‌و‌آله در هنگام بعثت با آن‌ها مواجه شدند مواجه می‌شوند! راوی تعجب می‌کند و عرض می‌کند در آن زمان، مردم مشرک بودند و این همه جنگ راه انداختند؛ حالا که این همه مسلمان هستند چطور مشکلات بیشتر است؟!
 
حضرت توضیح می‌دهند که وقتی پیغمبر اکرم‌صلی‌‌الله‌‌علیه‌‌و‌آله مبعوث شدند مردم از سنگ و چوب بت می‌تراشیدند و می‌پرستیدند. با چنین مردمی گفتن اینکه این کار غلط است خیلی مشکل نبود. اینکه به آن‌ها بگویند این سنگی است که خودتان تراشیده‌اید و این چطور می‌شود خدای شما باشد، با این‌گونه مردمی بحث کردن و قانع کردن که این کار غلطی است خیلی مشکل نبود؛ اما وقتی امام زمان ظهور می‌فرمایند با کسانی مواجه می‌شوند که به ایشان می‌گویند: این قرآنی که شما این‌گونه معنا می‌کنید درست نیست، ما معنی دیگری داریم! حضرت با کسانی مواجه می‌شوند که به قرآن استناد می‌کنند و می‌گویند: آنچه ما می‌فهمیم درست است، شما اشتباه می‌فهمید! حضرت چگونه به این‌ها حالی کنند؟! اینجا دیگر صحبت سنگ و چوب نیست که بگویند این سنگ، نمی‌شود خدا باشد. آن‌ها می‌گویند قرآن درست است، روی سر ما هم هست اما آن چیزی که شما می‌فهمید نیست!
 
== خطر بزرگ تفسیر غلط از ارزش‌ها و باورهای دینی ==
بزرگ‌ترین خطری که راه حق، اهداف انبیا و اهداف الهی را به خطر می‌اندازد تفسیر غلط از ارزش‌ها و باورهای دینی است. این کاری بود که از همان اوایل صدر اسلام شروع شد و تا امروز، شیاطین هرروز تجربه‌های جدیدی پیدا کرده‌اند. اگر ما می‌گوییم این وهابیون از سنخ همان خوارج هستند، این‌ها در این جهت شریک هستند اما بسیار استادتر شده‌اند چون این‌ها بیش از هزار سال تجربه دارند و هرروز بر تجربه‌هایشان افزوده شده و بهتر یاد گرفته‌اند که چگونه باید مردم را فریب بدهند. این است که ما هم در مقابل، باید آمادگی بیشتری برای مبارزه با آن‌ها را داشته باشیم. نمی‌توانیم بگوییم این شبهات، هزار سال پیش مطرح شده، جواب آن را هم علما داده‌اند، بروید بخوانید. نه، این‌گونه نیست.
 
اصل اشکال همین است؛ اصل اشکال، کفر است؛ اصل اشکال، خودپرستی است. آن‌ها می‌گویند: تو گفتی من جانشین پیغمبر هستم، حالا چرا تو باشی و چرا من نباشم؟! شما می‌خواهید حکومت کنید؟! چه کسی گفته شما باشید؟! ما باشیم، شما تابع ما باش!
 
اصل مسئله همین است اما هرروز با رنگ و لعابی تازه، به صورت یک سوژه جدید و با کیفیتی جدید، فریب‌کارانه‌تر و با شکل و شمایل جذاب‌تر مطرح می‌شود تا بتوانند دیگران را فریب دهند.
 
وظیفه ما این است که اولاً خودمان اسلام حقیقی را با تفسیر حقیقی قرآن که از اهل بیت‌صلوات‌الله‌علیهم‌اجمعین تلقی می‌شود بفهمیم و صددرصد باور کنیم. بعد هم سعی کنیم آن را دقیقاً به دیگران منتقل کنیم. هرجا شبهه‌ای هست شبهه‌ها را خوب بشناسیم و جوابی تهیه کنیم که بتوانیم یک آدمی که طالب حق باشد را قانع کنیم. البته انتظار اینکه هرچه ما می‌گوییم را دیگران قبول کنند نباید داشته باشیم. چه زمانی چنین چیزی بوده است؟! با کدام پیغمبر مردم این‌گونه رفتار کردند که هرچه تو می‌گویی درست است؟! هرجا پیغمبری بوده، کسانی هم ضد آن‌ها بوده‌اند.
 
همه ما می‌دانیم که در بین پیغمبران، کمتر پیغمبری موفق شد که به اندازه حضرت موسی به قوم خودش خدمت کند، آن‌ها را از شر فرعونیان نجات دهد، از بردگی آن‌ها رهایی بخشد - '''أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرَائِيلَ[7]''' - و آن‌ها را به آقایی برساند؛ ولی قدم بنی‌اسرائیل بعد از همه این‌ها آن‌قدر حضرت موسی را اذیت کردند که حضرت به قومشان فرمودند '''يَا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي وَقَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ؟![8]'''
 
پیغمبر ما نیز فرمودند: ما أُوذِيَ نَبِيٌّ مِثْلَ ما أُوذِيتُ. این کلی درباره رهبران جانشین پیغمبر، یعنی ولی‌فقیه هم صادق است؛ ما أُوذِيَ وَلِيٌّ مِثْلَ مَا يُؤْذَى.
 
ما باید یاد بگیریم که چگونه آن‌هایی که طالب حق هستند را با منطق صحیح قانع کنیم و در مقابل آن‌هایی که دشمنی و شیطنت دارند، قدرت مقاومت داشته باشیم و بتوانیم با آن‌ها بجنگیم. این‌ها معیارهایی است که باید در نظر بگیریم که آیا در این چهل سال این کارها را کرده‌ایم یا نه؟!
 
== فراموشی هدف؛ خطر تهدیدکننده انقلاب اسلامی ==
حقیقت این است که در بعضی از ساحت‌ها کارهای بسیار خوبی انجام داده‌ایم. حالا وقتی می‌گویم «انجام داده‌ایم» منظورم، منِ بنده نیست بلکه یعنی ملت اسلامی و انقلابی. در بعضی از قسمت‌ها موفقیت‌هایی داشته‌ایم که حتی امید آن را هم نداشتیم. الحمدلله همه شما جوان هستید. اگر چهل سال پیش به شما می‌گفتند روزی بیاید که این مردم پابرهنه، قدرت نظامی‌ای پیدا کنند که آمریکا از آن‌ها بترسد، می‌خندیدید و می‌گفتید: خواب دیدی؟! می‌فهمی چه می‌گویی؟! ما چه داریم؟! آن‌ها چه کم دارند؟! آن‌ها ثروت، علم، تکنولوژی، اختراعات، صنایع و ... دارند؛ ما بر آن‌ها پیروز شویم؟! آن‌ها از ما بترسند؟!
 
حالا بسم‌الله! چشم باز کنید و ببینید این ملت پابرهنه، بعد از چهل سال به کجا رسیدند! وقتی سیاست‌مداران آمریکا می‌خواهند کار خودشان را مقایسه و ارزیابی کنند می‌گویند: اگر این کار را بکنیم باعث پیروزی ایران می‌شود. نمی‌گویند پیروزی چین با بیش از یک میلیارد جمعیت؛ می‌گویند باعث پیروزی ایران می‌شود. مگر ایران چه بود؟! الآن رقابت بین آمریکا و ایران است! چه کسی باور می‌کرد ما به چنین قدرتی برسیم؟!
 
در این قسمت‌ها، موفقیت نظام اسلامی بسیار بیش از آن چیزی بوده که انتظار آن را داشتیم؛ اما متأسفانه در بعضی از قسمت‌ها هم آن‌گونه که می‌بایست پیشرفت نکردیم. اگر جای تأملی هست، در همان هدف اصلی انقلاب است. ما گفتیم این انقلاب، یک انقلاب مادی نیست؛ اختلاف سر ریاست نیست که حالا این برود، او بیاید. شاید کسانی بودند یا باشند که می‌گفتند یک دورانی درباریان شاه قدرت داشتند، ما زندان رفتیم، مبارزه کردیم، شکنجه دیدیم، حالا نوبت ماست، ما باید جای درباریان بنشینیم. شاید بعضی‌ها این‌گونه فکر کردند اما حقیقت غیر از این است. ما نیامدیم جای شاه بنشینیم؛ ما آمدیم باورها و ارزش‌های غلطی که آن‌ها ترویج کرده بودند را به باورها و ارزش‌های صحیح تبدیل کنیم و بر اساس آن، رفتار و برنامه‌های خودمان را تنظیم کنیم؛ یعنی اصل، دین بود.
 
وقتی امام‌رضوان‌‌الله‌‌علیه می‌خواستند بگوید خطر بزرگی در راه است و همه را به کار وادارند، می‌فرمودند: من احساس خطر برای اسلام می‌کنم. بالاترین خطر، خطر برای اسلام بود، نه برای نان‌وآب بنده.
 
== نصرت الهی؛ پاداش استقامت مؤمنان ==
سنت الهی و تاریخ همه انبیا نشان می‌دهد که همه کسانی که در راه حق پیروز شدند، اول امتحانات خوبی برای تحمل سختی‌ها دادند و تا سختی‌ها را تحمل نکردند خدا نصرت خود را بر آن‌ها نازل نفرمود؛ '''وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ؛[9]''' '''إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ.[10]''' پیغمبر اکرم‌صلی‌‌الله‌‌علیه‌‌و‌آله در جنگ بدر دست خود را به دعا بلند کردند و عرض کردند: خدایا! اگر این‌ها از بین بروند، دیگر انسانی روی زمین نیست که تو را پرستش کند و مسلمانی باقی نخواهد ماند. '''فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ؛[11]''' خدا تقریباً سه برابر جمعیت اهل بدر، فرشته نازل کرد. چه زمانی؟! آن وقتی که آنچه در توان داشتند را به کار گرفتند، آنچه خدا به آن‌ها داده بود یعنی چندتا اسب و چندتا شمشیر را صرف اسلام کردند اما بازهم کم آوردند. وقتی آن‌ها صادقانه به میدان آمدند خدا هم فرمود: '''فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ'''. حتی فرمود: اگر باز هم کم آوردید، چند هزار فرشته دیگر هم برای شما می‌فرستم. این سنت الهی است.
 
حالا اگر جای این‌ها کسانی بنشینند که وقتی نرخ فلان چیز یک مقدار گران می‌شود فریاد وااسلاما سر بدهند و بگویند: «دیگر نمی‌شود این وضع را تحمل کرد! فلان چیز پنجاه درصد گران شده!» این نمی‌تواند جای آن‌ها را بگیرد و کار آن‌ها را انجام دهد. اگر می‌خواهید جای بدریون بنشینید باید آن تحمل را در خودتان ایجاد کنید. البته باید هرچه وظیفه شما هست را انجام بدهید؛ هرجا خدا گفت «به پیش»، به پیش؛ هرجا گفت «توقف»، ایست؛ باید گوش به فرمان او باشید.
 
ما از کجا بفهمیم قرآن چه می‌خواهد؟! ولی‌فقیه، حجت بر ماست و امر، امر اوست. ما اگر این‌گونه شدیم امیدوار باشیم که پیروزی نزدیک خواهد بود '''نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ؛[12]''' اما اگر این‌گونه نشدیم و مثل همان مردم بهانه‌گیر بنی‌اسرائیل شدیم که گفتند: '''فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ![13]''' آن وقت چه می‌شود؟! حالا که این‌قدر تنبل هستید اراده تکوینی خداوند متعال و قضا و قدر الهی اقتضا می‌کند که چهل سال در بیابان سرگردان بمانید؛ '''أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ.[14]'''
 
اگر آن‌گونه شدید که '''تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ''' و هرچه در توان داشتید را به میدان آوردید و بااین‌وجود کم آوردید، خدا فرشتگان را می‌فرستد اما اگر تنبلی کردید خدا هم شما را رها می‌کند و می‌گوید بروید گم شوید!
 
== تحقق عینی نصرت الهی در جنگ 33 روزه لبنان ==
من این داستان را چون راوی آن معتبر است و به حرف ایشان اعتماد دارم چند جا نقل کرده‌ام. نمی‌دانم شما هم شنیده‌اید یا نه؟ این‌که می‌خواهم عرض کنم را از دو لب آقای سید حسن نصرالله شنیده‌ام. خدا ان‌شاءالله بر توفیقات و تأییدات ایشان بیفزاید و امثال ایشان را برای خدمت به اسلام و مسلمین زیاد کند و موفق‌تر بدارد.
 
ایشان می‌فرمودند: ما داستان جنگ بدر را در جنگ ۳۳ روزه به چشم خودمان دیدیم؛ آن‌قدر کار بر ما سخت شده بود که عده زیادی از بچه‌های حزب‌الله در یک کوه، زیر یک شکاف پناه گرفته بودند. غذا به آن‌ها نمی‌رسید، از گرسنگی رنج می‌بردند، نان بخورونمیر هم نمی‌رسید. سلاح‌ها از بین رفته بود، توان مقابله با سلاح‌های اسرائیل را نداشتیم. اسرائیل هم مرتب بمباران می‌کرد. ما فقط یک دستگاه شنود داشتیم که حرف‌های فرماند‌هان آن‌ها را شنود می‌کردیم تا ببینیم در چه وضع و حالی هستند و چه نقشه‌ای دارند. در شنود آن‌ها شنیدیم که سربازهای اسرائیل یک‌باره عقب‌نشینی کردند. فرماندهانشان آن‌ها را توبیخ کردند که چرا عقب‌نشینی کردید؟! این‌ها که چیزی ندارند! برای این‌ها که چیزی نمانده! حمله کنید و کار آن‌ها را تمام کنید!
 
فرماندهان جزء به فرماندهان کل می‌گفتند: شما اینجا نیستید! ما سفیدپوشانی را می‌بینیم که با شمشیر به ما حمله می‌کنند و حتی فرصت فکر کردن را به ما نمی‌دهند! شما آنجا یک چیزی برای خودتان می‌گویید! این‌ها سفیدپوشانی هستند که ما تا کنون چنین کسانی را ندیده‌ایم! این‌ها با شمشیر آمده‌اند و به ما حمله می‌کنند!
 
ایشان می‌فرمودند طولی نکشید که یک هواپیمای اسرائیلی در هوا منفجر شد و اسرائیلی‌ها هم برگشتند.
 
خدا همان خداست، دین همان دین است، سنت‌های الهی همان سنت‌هاست. اگر من و شما هم بدری بودیم فرشتگان هم به کمک ما می‌آمدند اما اگر خودخواه و تنبل و وارفته و از قبیل '''فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ''' ... بودیم، نباید انتظاری داشته باشیم. این نکته دوم.
 
== روحانیت؛ پرچم‌دار تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی ==
نکته سوم مربوط به وظیفه خاصی است که ما روحانیون داریم. آن وظیفه برای همه امت اسلامی هست؛ همه ما باید اتکایمان به خدا باشد و آنچه در توان داریم را برای خدمت به اسلام و انقلاب به کار بگیریم؛ اما ما به‌خصوص یک وظیفه‌ای داریم. به حسب تقسیم کار در یک جامعه انقلابی، همه نمی‌توانند یکسان رفتار کنند. آن ثروتمند باید از پول خود استفاده کند، جوان قدرتمند باید از بازوی توانمند خود استفاده کند، صنعتگر باید از صنایع خود برای ساختن سلاح و چیزهای دیگر استفاده کند. در زندگی اجتماعی تقسیم کار هست.
 
ما در جامعه اجتماعی چه‌کاره هستیم؟ اگر آن تحلیلی را داشته باشیم که ساده‌دل‌ها می‌گویند: بله، '''تِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ؛''' یک روز این‌ها هستند، یک روز ما؛ بالاخره یک روز شاه بود، یک روز هم امام است، حالا بعد هم چه شود، تا خدا چه می‌خواهد؛ اما اگر معتقدیم که حسابی در کار است و هدف اصلی دین خداست، '''لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا؛[15]''' اگر هدف این است، در تقسیم کار هم کسانی ممحضاً باید کارشان این باشد.
 
ما کشاورز نیستیم که کشاورزی کنیم؛ ما تاجر نیستیم که تجارت کنیم؛ ما عالم درس‌خوانده هستیم و لذا باید برای اعتقاد، فکر و ارزش‌های مردم کار کنیم؛ یعنی هدف اصلی. مگر نگفتیم هدف اصلی این است که '''لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا؟!''' مگر نگفتیم هدف اصلی، باورها و ارزش‌های اسلامی است؟! چه کسی می‌خواهد این‌ها را در جامعه ترویج دهد؟! بقال‌ها؟! عطارها؟! این کار، کار اختصاصی ماست؛ یعنی ما باید بهتر درس بخوانیم، بهتر شبهات را بررسی کنیم، جواب‌های قانع‌کننده‌تر و کیفیت بیان و کیفیت عرضه‌اش را یاد بگیریم. البته غیر از وظایف مشترکی که همه دارند. یک وظایفی هست که همه دارند؛ موقع رأی دادن باید رأی بدهیم، نماینده صالحی انتخاب کنیم و چیزهای دیگر که لوازم آن هست. آن‌ها سر جای خودشان هست. وظیفه خاص ما چیست؟! وظیفه خاص ما ترویج دین خداست.
 
== نکند ما کوتاهی کرده باشیم! ==
این است که باید دین خدا را خوب یاد بگیریم. دین خدا فقط یک صدم آن نیست؛ نود و نه درصد دیگر هم در کنار آن هست که متأسفانه بسیاری از وقت‌ها آن نود و نه درصد فراموش می‌شود. حتی خودمان هم غافل می‌شویم که این هم جزو دین ماست و باید عمل کنیم و به‌این‌ترتیب، دین در نماز و روزه و تجوید منحصر می‌شود؛ اینکه نماز و قرائت ما درست باشد و شک سه و چهار بلد باشیم؛ اما آیا دین همین است؟!
 
شما همه این‌ها را لیست کنید و ببینید چند مسئله می‌شود. آن وقت این‌ها را کنار قرآن بگذارید و ببینید چندتا آیه قرآن برای این‌هاست. بقیه آن درباره چیست؟! ما برای این مسائلی که عمر تحصیلی خودمان را صرف آن می‌کنیم، چند آیه داریم؟! بقیه آیات برای چیست؟! ما چقدر برای آن‌ها کار کرده‌ایم؟! چقدر برنامه‌ریزی کرده‌ایم؟! چقدر فکر آن هستیم که نیروهایی برای آن کار تهیه کنیم؟! آیا آن آیه‌های قرآن برای ما نیست؟!
 
اگر روزی از ما این سؤال را بکنند، چه جوابی خواهیم داد که مگر این قرآن برای هدایت شما نبود؟! یک آیه آن برای شما بود یا همه آن برای شما بود؟! آیا باید فقط یکی، دو آیه آن را یاد بگیرید یا همه آن را باید یاد بگیرید؟! آیا فقط یکی، دو آیه آن را باید به مردم منتقل کنید آن هم با چندین واسطه؟! ما چند آیه درباره شکیات داریم؟! چند آیه درباره نجاسات داریم؟! چند آیه درباره مطهرات داریم؟! در حالی که عمده بحث‌های ما طهارت و صلاة است و کأنه دین اصلاً منحصر به همین است! پس بقیه آیات چه می‌شود؟! آیا عمر انبیا و ائمه اطهار فقط به همین چند آیه گذشت؟! نکند ما کوتاهی کرده باشیم!
 
== جهان آماده است؛ آیا ما آماده‌ایم؟! ==
در همین دوران، اتفاقاتی برای بنده رخ داد و سفرهایی به خارج داشتم؛ با مراکز علمی، دینی، کلیساها و دانشگاه‌ها ارتباطاتی برقرار شد، بحث‌هایی داشتیم، سخنرانی‌هایی انجام شد، ملاقات‌ها و گفتگوهایی صورت گرفت. بنده برای اتمام حجت به شما عرض می‌کنم که ما نمی‌توانیم بگوییم این‌ها دشمن دین بودند و ما با این‌ها کاری نداشتیم! در میان این‌ها، هزاران و بلکه میلیون‌ها انسان وجود دارند که تشنه شناخت و عمل به اسلام‌ هستند اما نمی‌دانند و هنوز حجت بر آن‌ها تمام نشده است.
 
فقط از یک قسمت یک جمله نقل می‌کنم و دیگر همه را به خدا می‌سپارم. می‌دانید یکی از جنوبی‌ترین کشورها که به قطب جنوب نزدیک است کشور شیلی در آمریکای جنوبی است که بخش‌های جنوبی آن تا نزدیکی‌های قطب جنوب امتداد دارد. سفری پیش آمد و ما به شیلی رفتیم. در آنجا یک دانشگاه بود که در ساحل دریا و در یک منطقه کوهستانی واقع شده بود؛ منطقه‌ای جغرافیایی بسیار زیبا، سرسبز و خرم که هم کوهستانی بود و هم ساحلی. واقعاً جای بسیار زیبایی بود.
 
این دانشگاه ۴۰ هزار دانشجو داشت. از ما دعوت کرده بودند که در آنجا سخنرانی کنیم. آقای ربانی خراسانی هم همراه ما بودند. ایشان مترجم ما بودند و زبان اسپانیایی را بلد بودند. می‌توانید جریان را از ایشان بپرسید.
 
وقتی به آنجا رسیدیم نزدیک ظهر بود و شاید هم ظهر شده بود. ما گفتیم اول از این آقایان بخواهیم جایی را برای نماز معرفی کنند، نمازمان را بخوانیم و بعد برویم؛ چون اگر برویم بنشینیم با این‌ها غذا بخوریم یا بحث کنیم معلوم نیست چه زمانی به نماز برسیم. گفتیم اول برویم نمازمان را بخوانیم. یک جایی را معرفی کردند و ما نمازمان را خواندیم. خود این بنده خدا که معاون دانشگاه و مسئول پذیرایی هیئت ما بود ایشان باوجوداینکه مسیحی بود اما آمد و با ما نماز خواند. ایشان بعد از نماز گفت: این نماز شما از نماز ما مسیحی‌ها خیلی قشنگ‌تر است! گفتم چطور؟! گفت: نماز ما سجده ندارد. شاید دیده باشید که در کلیسا زانو می‌زنند اما سجده ندارند. گفت: این حالت سجده شما خیلی زیباست و از اینکه آدم در مقابل خدا این‌گونه اظهار خضوع کند خیلی خوشم آمد.
 
بعد هیئت‌رئیسه دانشگاه میزبان ما بودند و سر سفره آمدند. خلاصه حرف آن‌ها این بود که فرهنگ آمریکایی، فرهنگ اصیل ما را از بین برده است و ما نسبت به آینده جوانان خودمان هیچ امیدی نداریم. تنها امیدی که داریم این است که شنیده‌ایم یک کسی در کشور شما بوده به نام خمینی، او یک حرکت و یک انقلاب فکری ایجاد کرده و موفقیت‌هایی داشته است. درست هم نمی‌دانیم چه بوده و چه کار کرده اما فقط اگر امیدی داشته باشیم که بتواند در مقابل این فرهنگ آمریکایی کاری کند همین است که شما بیایید اینجا یک کاری کنید. اگر چنین چیزی هست ما دانشگاه را در اختیار شما می‌گذاریم تا هر برنامه تربیتی‌ای که دارید بیایید اینجا اجرا کنید و ما را از فرهنگ آمریکایی نجات دهید.
 
هیئت‌رئیسه دانشگاه سانتیاگوی شیلی عین این عبارت را گفتند. ما هیچ چاره‌ای نداشتیم جز اینکه سرمان را پایین بیندازیم و عرق پیشانی‌مان را خشک کنیم! ما با خودمان می‌گفتیم: ما چند نفر داریم که اصلاً بتوانند بیایند در دانشگاه شما صحبت کنند، آن‌هم به زبانی که شما بفهمید؟! چند نفر داریم که اصلاً با مشکلات فکری و فرهنگی شما آشنا باشند؟! چه برسد به اینکه پاسخ آماده‌ای داشته باشند و بتوانند با فرهنگی که از آمریکا نفوذ کرده مقابله کنند!
 
آن‌ها نام خمینی را شنیده‌اند و تنها امیدشان این است که یاران خمینی بتوانند بیایند و اینجا کاری انجام دهند؛ اما ما اینجا سرگرم چه هستیم؟! شب و روز ما به چه می‌گذرد؟! فردا جواب خدا و شهدا را چه خواهیم داد؟!
 
این‌ها را عرض کردم که شما فکر نکنید حجت برای ما تمام است. اینکه این‌ها کفار هستند و دشمن اسلام هستند و اصلاً به این‌ها کاری نداریم، این‌گونه نیست. من از این‌ها صدها نمونه دارم. در همین سفرهای محدودی که به خارج رفته‌ام چیزهایی دیده‌ام که حجت را بر من تمام کرده است. گفتند: ما حاضر هستیم بیاییم اسلام را یاد بگیریم و ببینیم چیست و هرجای آن را که فهمیدیم خوب است عمل کنیم؛ هیچ ابایی هم نداریم. نمونه‌هایی که خودم دیده‌ام را اگر بخواهم عرض کنم شاید چند ساعت طول بکشد.
 
حجت بر ما تمام است. دنیا آمادگی پذیرش حق را دارد. درست است که همه این‌گونه نیستند اما مگر دوره‌ای بوده که همه طالب حق باشند؟! '''هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنْكُمْ كَافِرٌ وَمِنْكُمْ مُؤْمِنٌ؛[16] لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا؛[17]''' وظیفه ما این است که برای آن کسانی که استعداد و آمادگی آن را دارند راه را باز کنیم و چیزهایی که لازم است را در اختیارشان بگذاریم.
 
اما آیا ما باید همه کفار را مسلمان کنیم؟! نه خدا چنین تکلیفی کرده، نه چنین چیزی شدنی است و نه اصلاً با فلسفه وجود انسان سازگار است. ما باید برای آن‌هایی که بخواهند حق را بشناسند راه را باز کنیم. کلام در این است که آیا کسانی هستند که بخواهند؟! عرض می‌کنم بسیار بیش از آنچه ما احتمال می‌دهیم هستند ولی ما کم داریم.
 
== حزب‌الله لبنان؛ نمونه‌ای از کار مؤمنانه، عمیق و بی‌ادعا ==
شما که جوان هستید همت کنید و از همین حالا نیازهای جامعه به معارف اسلامی را بشناسید و برای آن‌ها برنامه‌ریزی کنید. با همت، با تعقل، با تدبر و با پختگی، هیچ کاری نشدنی نیست. با سروصدا و شعار هم نمی‌شود کاری کرد بلکه گاهی مشکلاتی ایجاد می‌کند که مانع پیشرفت می‌شود. آرام فکر کنید، بحث کنید، با هم مشورت کنید، با بزرگانتان صحبت کنید، سؤال طرح کنید، جواب بشنوید، مقاله و کتاب بنویسید، خودتان بحث کنید تا برای شما مسلَّم شود که خدا چه تحولی را دوست دارد که در حوزه‌ها به وجود بیاید و ما چه تغییری باید در رفتار خودمان بدهیم که خداپسندتر باشد؛ چه در زمینه فکری و فرهنگی، چه در زمینه منش و رفتار خودمان و چه در زمینه مسائل اجتماعی و مبارزات، از مبارزات سیاسی گرفته تا نظامی و تا شهادت.
 
ما باید در هر زمانی آنچه وظیفه ما هست را درست بشناسیم و آماده عمل به آن باشیم. هیچ پیش‌بینی هم نشده که چه زمانی برای فلان جامعه‌ای چه تکلیفی معلوم شده است. شاید بدانید و شاید هم ندانید که این حزب‌الله لبنان که امروز در دنیا این‌همه سروصدا دارد و سید حسن نصرالله را به عنوان دومین یا سومین شخصیت عالم اسلام می‌شناسند، اول با اشاره امام‌رضوان‌‌الله‌‌علیه به چندتا طلبه لبنانی که آمده بودند در خوزستان می‌جنگیدند شروع شد.
 
همین سید حسن نصرالله با مرحوم آقای موسوی خدمت امام شرفیاب شده بودند و گفته بودند ما طلبه لبنانی هستیم و در سپاه ایران، داریم علیه عراق می‌جنگیم. امام‌رضوان‌‌الله‌‌علیه فرموده بود: شما به لبنان بروید و پایگاهتان را در آنجا قرار دهید. این‌ها رفتند، در لبنان ماندند و حزب‌الله را تأسیس کردند. چهارتا طلبه با چهارتا کشاورز بعلبک، امروز به حزب‌الله لبنان رسیده‌اند که تعیین‌کننده سیاست کشور لبنان و سیاست منطقه است. اگر حزب‌الله لبنان نبود معلوم نبود وضع سوریه چگونه می‌شد. ما و شما که آنجا ارتباط مستقیم نداشتیم، آن‌ها بودند که دائماً با اسرائیل مواجه بودند. کار از دو، سه طلبه و با اشاره امام شروع شد. این نشان می‌دهد که کار، شدنی است.
 
== نصرت الهی، وعده‌ای مشروط به همت مؤمنان ==
خدا فرموده است: '''إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ،[18]''' اگر ما همت کنیم و آنچه را که خدا می‌خواهد انجام بدهیم؛ اول خوب بفهمیم خدا چه می‌خواهد، بعد هم کوتاهی نکنیم، بهانه نیاوریم، سستی نکنیم، حالا چه در زمینه علم باشد، چه در زمینه نظامی، چه در زمینه تبلیغ، چه در داخل، چه در خارج؛ اگر ما هرچه وظیفه‌مان هست را فهمیدیم و آماده عمل باشیم خدا هرگز تخلف نخواهد کرد؛ '''وَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ.[19]''' ما اگر '''إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ''' را درست کردیم، '''يَنْصُرْكُمْ''' را او عمل خواهد کرد.
 
بنابراین هیچ یأس و ناامیدی به خودمان راه ندهیم و بر همت خودمان، بر ایمان خود به راهی که خدا به ما شناسانده و بر تصمیممان بر عمل به این راه بیفزاییم. ان‌شاءالله عنایات آقا امام زمان‌عجل‌‌الله‌‌فرجه‌‌الشریف در درجه اول، عنایات حضرت معصومه‌سلام‌الله‌علیها در درجه دوم و دعاهای مقام معظم رهبری و سایر مخلصین این انقلاب هم در درجات بعد، یار و یاور همه شما خواهد بود.
 
از ما پیرمردهای ازکارافتاده که هیچ کاری برنمی‌آید. ما فقط بلد هستیم دعا کنیم و بگوییم: خدایا! این جوانان را برای اسلام حفظ کن و از صدقه‌سر آن‌ها ما را هم بیامرز!
 
'''وَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِينَ'''
----[1]. آل‌عمران، 140.
 
[2]. ملک، 2.
 
[3]. کهف، 7.
 
[4]. محمد، 4.
 
[5]. اعراف، 179.
 
[6]. الکافي، ج ۲، ص ۴۵۳.
 
[7]. شعراء، 22.
 
[8]. صف، 5.
 
[9]. آل‌عمران، 123.
 
[10]. انفال، 9.
 
[11]. همان.
 
[12]. صف، 13.
 
[13]. مائده، 24.
 
[14]. مائده، 26.
 
[15]. نهج‌البلاغه، حکمت 373.
 
[16]. تغابن، 2.
 
[17]. ملک، 2.
 
[18]. محمد، 7.
 
[19]. حج، 47.
 
منبع: https://mesbahyazdi.ir/node/7210
----

نسخهٔ کنونی تا ۲۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۲۳

نصرت الهی
تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان
تابلو مینیاتوری ابراهیم در گلستان اثر محمود فرشچیان

نصرت الهی؛ مددرسانی خداوند به افراد، گروه‌ها و جوامع در صورت تحقق شرایطی چون تلاش و استقامت.

نصرت الهی در اندیشه اسلامی به‌معنای یاری رساندن خداوند به افراد، گروه‌ها یا جوامعی است که شرایط آن را فراهم آورند. این مفهوم یکی از سنت‌های الهی (قوانین و روش‌های ثابت خداوند در اداره جهان) شمرده می‌شود. بر اساس این سنت، خداوند به کسانی که در راه او گام برمی‌دارند و استقامت می‌ورزند، یاری می‌رساند. نصرت الهی گاهی با اسباب و علل طبیعی صورت می‌گیرد و گاهی امدادهای غیبی و نیروهای ماورائی برای یاری افراد حضور می‌یابند.

تعریف

واژه نصر در زبان عربی ریشه‌ای به معنای انجام خیر دارد[۱] و نصرت به مفهوم پیروز کردن چیزی بر چیزی دیگر است.[۲] نصرت الهی، که از آن به عنوان یکی از سنن قطعی و حتمی خداوند یاد شده، عام‌ترین و کلی‌ترین سنت اجتماعی در قرآن به شمار می‌رود. این سنت هم شامل کسانی می‌شود که در پی کمالات مادی و دنیوی هستند و هم کسانی که در طلب کمالات معنوی و اخروی باشند.[۳] با این حال، امدادهای الهی به مؤمنان افزون‌تر است[۴] و می‌تواند از اسباب عادی فراتر رفته و شامل مددهای غیبی و فوق‌طبیعی شود.[۵] بر اساس دیدگاه قرآن، چه بسا گروه‌های اندکی که با یاری خدا بر گروه‌های بسیاری پیروز شده‌اند.[۶] برخی دین‌پژوهان، قوانین جامعه‌شناختی را با اقتباس از قرآن، همان سنت‌های الهی در تدبیر جوامع دانسته‌اند؛ در این دیدگاه، سنت‌های الهی به معنایی عام‌تر، ضوابط حاکم بر افعال الهی یا روش‌هایی است که خداوند برای اداره امور عالم و آدم تدبیر می‌کند.[۷] نصرت الهی می‌تواند در زمینه‌های متنوعی چون نظامی، علمی و تبلیغی صورت گیرد.[۸]

ویژگی

ویژگی اصلی نصرت الهی، قطعیت آن است. آیاتی چون «إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا»[۹] و نیز آیاتی که هرگونه تخلف از وعده الهی را نفی می‌کنند،[۱۰] بر حتمی بودن این یاری تأکید دارند.[۱۱] با این حال، نصرت الهی به معنای پیروزی فوری یا مصونیت از آسیب نیست. بلکه گاهی این پیروزی تدریجی است و ممکن است نسلی تلاش کند، ضرباتی به دشمن وارد سازد و به شهادت یا اسارت برسد، اما این رنج‌ها الهام‌بخش نسل بعدی شده و در نهایت، پیروزی نهایی با تلاش آنان حاصل می‌شود.[۱۲][۱۳]

شرایط تحقق

در چارچوب آموزه‌های اسلام، تحقق نصرت الهی مشروط به شرایطی است که در منابع دینی به دو دسته کلی شرایط همگانی و شرایط خاص مؤمنان تقسیم شده‌اند.

شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری
شادی پس از گل مهدی ترابی بازیکن تیم پرسپولیس با شعار اطاعت از رهبری

شرایط عام

  • تعلق گرفتن اراده الهی: هیچ امری در جهان برخلاف خواست خداوند رخ نمی‌دهد.[۱۴]
  • انجام وظایف: خداوند موفقیت را برای هیچ‌کس تضمین نکرده است و نصرت الهی تنها با اراده و تلاش خود انسان ساخته می‌شود.[۱۵] در این چارچوب، دفاع و مقابله با دشمن، عملی مشروع شمرده شده است[۱۶] و اگر در وضعیت جنگی، همگان به وظایف خود عمل کنند، نصرت الهی حتمی خواهد بود.[۱۷]
  • پیروی از رهبری: اطاعت از پیشوای جامعه، زمینه‌ساز نصرت است، خواه پیشوا در امر باطل باشد[۱۸] یا حجت خدا باشد.[۱۹]
  • تأمین زمینه‌های مادی: یاری خداوند شامل گروه‌هایی می‌شود که برای فراهم آوردن بهترین ابزارها و تجهیزات ممکن تلاش کنند.[۲۰][۲۱] معیار آمادگی نظامی، ایجاد ترس دائمی در دل دشمن است.[۲۲]
  • صبر و استقامت: در آیات قرآن، صبر و استقامت[۲۳] شرط دست‌یابی به موفقیت[۲۴] و یاری الهی معرفی شده است.[۲۵] پایداری، گرفتاری‌ و ضعف‌ را برطرف می‌کند.[۲۶]

شرایط خاص مؤمنان

تحقق نصرت الهی برای مؤمنان، شرایط خاصی هم دارد که در صورت وجود آنها امدادهای ویژه مؤمنین از راه خواهد رسید.

  • ایمان به خداوند: ایمان به خدا و وعده‌های او، عامل تحقق دیگر شروط مانند دعا است[۲۷] و باور به نصرت الهی، مؤمن را از منافق در لحظات حساس مبارزه متمایز می‌سازد.[۲۸]
  • نیت یاری‌کردن خدا: فرد یا گروه باید قصد یاری‌کردن دین خدا را داشته باشد.[۲۹] هدف باید سربلندی کلمه حق باشد، نه دست‌یابی به سلطه، غنیمت یا نمایش قدرت.[۳۰] از دیدگاه دین‌پژوهان و مفسران قرآن، خداوند بی‌نیاز از یاری دیگران است و مقصود از یاری کردن خداوند، یاری کردن آیین، پیامبر، شریعت و تعلیمات او[۳۱] و دفاع از ارزش‌های الهی،[۳۲] انبیا و اولیای الهی[۳۳] و یاری کسانی است که در راه خدا می‌جنگند.[۳۴] تلاش برای ایجاد تغییر مثبت در جامعه نیز یاری خداوند محسوب می‌شود.[۳۵]
  • طلب یاری از خدا: برای دریافت امدادهای الهی باید با تضرع و استغاثه[۳۶] به درگاه خداوند روی آورد.[۳۷]

موانع تحقق

در منابع دینی، عواملی همچون تنبلی، بی‌عملی، توهم‌پردازی، ترجیح منافع فردی یا گروهی بر مصالح عمومی، پیروی از هوای نفس و کناره‌گیری از میدان عمل، از موانع تحقق نصرت الهی شمرده شده‌اند.[۳۸] همچنین غرور، غفلت از قدرت الهی و اتکای بیش از حد به امکانات و توانایی‌های انسانی، از دیگر موانع به‌شمار می‌روند.[۳۹]

میزان نصرت الهی

خداوند هم دنیاطلبان را که در راه باطل گام برمی‌دارند یاری می‌کند و هم اهل آخرت را، اما میزان یاری برای این دو گروه متفاوت است.[۴۰] امدادهای الهی برای جویندگان دنیا محدود است، در حالی که خواسته‌های اهل آخرت تعارضی با یکدیگر ندارند و آنها با تلاش و نیت خالص به تمام خواسته‌های خود می‌رسند.[۴۱] گاهی خدا به‌خاطر تلاش اندک اما همراه با صبر و پایداری یک فرد یا گروه، آنها را چندین برابر یاری می‌کند[۴۲] و به‌طور کلی، این نصرت الهی متناسب با نیاز و شایستگی مردم است.[۴۳]

شیوه‌ها و مصادیق

تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی
تصویری از تظاهرات مردم علیه حکومت پهلوی که در آن شعارهایی در حمایت از تشکیل حکومت اسلامی دیده می‌شود.

نصرت الهی می‌تواند با فراهم آوردن زمینه‌ها، از راه‌های گوناگونی تحقق یابد[۴۴] و هرچند فعل مستقیم خداوند نیست، اما به خداوند منسوب می‌شود.[۴۵] این یاری ممکن است با فراهم آوردن وسایل طبیعی برای نیل به هدف صورت گیرد یا به شکل امدادهای غیبی و نیروهای ماورائی ظاهر شود؛[۴۶][۴۷] در همین زمینه مولانا چنین سروده است:[۴۸]

جمله ذرات زمین و آسمان
لشکر حقند گاه امتحان


نصرت الهی به‌صورت‌های گوناگونی جلوه‌گر می‌شود،[۴۹][۵۰] ازجمله: پیروزی در میدان نبرد،[۵۱] موفقیت در پروژه‌های علمی و اقتصادی،[۵۲] ایجاد الفت و استواری در دل‌ها،[۵۳] الهام به مؤمنان،[۵۴] استجابت دعا،[۵۵] اعطای معجزه،[۵۶] نفوذ کلام،[۵۷] اعطای حکومت،[۵۸] ایجاد ترس و وحشت در دل دشمن،[۵۹] هلاکت دشمن،[۶۰] خنثی کردن حیله‌ها،[۶۱] نجات از خطرها،[۶۲] اعطای آرامش،[۶۳] قدرت بخشی به اراده مؤمنین و تغییر مسیر حوادث به نفع آنان.

نمونه‌های تاریخی

قرآن نمونه‌های فراوانی از امدادهای الهی را دربارۀ پیامبران و پیروان آنان بیان کرده است، ازجمله نجات نوح،[۶۴] ابراهیم،[۶۵] لوط،[۶۶] یوسف،[۶۷] شعیب،[۶۸] صالح،[۶۹] هود،[۷۰] موسی،[۷۱] عیسی،[۷۲] حضرت محمد[۷۳] و اهل ایمان.[۷۴]

در ایران معاصر

بازدید سید علی خامنه‌ای از محل وقوع حادثه طبس
بازدید سید علی خامنه‌ای و برخی از مسئولین ایرانی از محل وقوع حادثه طبس

پایداری و تاب‌آوری ایرانیان پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نشانه‌ای از یاری دین و مصداقی از نصرت الهی تفسیر شده است. با این حال، تداوم نصرت الهی مشروط به عواملی همچون تقویت تاب‌آوری در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، پرهیز از خودتحقیری در ابعاد ملی و فرهنگی و نیز حفظ همبستگی اجتماعی در برابر دشمن، آمادگی و کارآمدی نیروهای نظامی و امنیتی، تلاش مسئولان برای بهبود شرایط زندگی مردم و اتکای عمومی به باورهای دینی و توکل به خداوند معرفی شده است.[۷۵] در این چارچوب، نصرت الهی در ایران معاصر، مصادیق گوناگونی را جلوه‌گر کرده است، ازجمله:

  • انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷ش): برپایی نظام جمهوری اسلامی ایران، یکی از مصادیق نصرت الهی در دوره معاصر معرفی شده است. در این دیدگاه، پیروزی انقلاب با وجود حمایت قدرت‌های بین‌المللی از رژیم پیشین، نشانه‌ای از یاری الهی و تحقق وعده‌های قرآنی تلقی می‌شود.[۷۶][۷۷]
  • حوادث پس از انقلاب: رخدادهایی مانند ناکامی عملیات نظامی ایالات متحده در صحرای طبس (۱۳۵۹ش)[۷۸] و عبور نظام از بحران ترورهای اوایل انقلاب، مصداق نصرت الهی تفسیر شده‌اند.[۷۹][۸۰]
  • جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷ش): فتوحات نیروهای ایرانی، از جمله عملیات فتح‌المبین، در چارچوب نصرت الهی تبیین شده است.[۸۱] در این دیدگاه، با وجود برتری تسلیحاتی عراق و حمایت کشورهای غربی و عربی از آن، پیروزی‌های ایران نشانه‌ای از یاری الهی دانسته می‌شود.[۸۲]
  • جنگ دوازده‌روزه: سیدجعفر شبیری زنجانی و سید علی خامنه‌ای، پیروزی در این جنگ را نمونه‌ای از تحقق وعده یاری الهی در صورت پایداری جامعه اسلامی دانسته است.[۸۳][۸۴]
  • جنگ رمضان: برخی تحلیل‌ها تقویت همبستگی اجتماعی در ایران، همدلی بخشی از افکار عمومی جهانی با ایرانیان و ناکامی تحریم‌ها و برنامه‌های دشمن برای فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران را در چارچوب نصرت الهی تفسیر می‌کنند.[۸۵]

جنگ ۳۳ روزه لبنان (۲۰۰۶م)

در برخی روایت‌ها و تفسیرهای دینی، پیروزی حزب‌الله لبنان در برابر اسرائیل به عنوان جلوه‌ای از نصرت الهی تبیین شده است. در این دیدگاه، مقاومت نیروهای حزب‌الله با وجود برتری تسلیحاتی اسرائیل، نشانه‌ای از یاری الهی و کارآمدی ایمان و جهاد در برابر قدرت نظامی برتر دانسته می‌شود.[۸۶] همچنین در برخی روایت‌های نقل‌شده از سید حسن نصرالله، رخدادهای غیرمنتظره در جنگ ۳۳ روزه نیز نمونه‌ای از تحقق وعده الهی در حمایت از نیروهای مقاومت تفسیر شده است.[۸۷]

پانویس

  1. ↑ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغه، 1404ق، ج5، ص435.
  2. ↑ خامنه‌ای، شرح بخش‌هایی از نهج البلاغه، 1398ش، ص76.
  3. ↑ سوره بنی‌اسرائیل، آیات 18 تا 20.
  4. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.
  5. ↑ خامنه‌ای، «مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  6. ↑ سوره بقره، آیه 249.
  7. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص469.
  8. ↑ مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله مصباح یزدی.
  9. ↑ سوره غافر، آیه 51.
  10. ↑ سوره ابراهیم، آیه 47.
  11. ↑ عیسی‌زاده، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص9.
  12. ↑ خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج18، ص14.
  13. ↑ عزتی بخشایشی، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، 1404ش، ص25.
  14. ↑ سوره آل‌عمران، آیه 126.
  15. ↑ سوره رعد، آیه 11؛ سوره انفال، آیه 53.
  16. ↑ سوره حج، آیات 39 و 40؛ سوره بقره، آیه 251.
  17. ↑ سوره حج، آیه 39.
  18. ↑ نهج‌البلاغه، خطبه 25.
  19. ↑ مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.
  20. ↑ سوره انفال، آیه 60.
  21. ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۸ش، ج1، ص124.
  22. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج7، ص222.
  23. ↑ سوره انفال، آیه 65.
  24. ↑ فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج15، ص504.
  25. ↑ مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.
  26. ↑ خامنه‌ای، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  27. ↑ عیسی‌زاده، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، 1404ش، ص14.
  28. ↑ هاشمی نشلجی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، 1404ش، ص64.
  29. ↑ سوره حج، آیه 40.
  30. ↑ طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1417ق، ج18، ص229.
  31. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۰ش، ج21، ص425.
  32. ↑ خامنه‌ای، تفسیر سوره صف، 1402ق، ص85.
  33. ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، 1389ش، ج4، ص545.
  34. ↑ المراغی، تفسیر المراغی، بی‌تا، ج17، ص119.
  35. ↑ خامنه‌ای، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  36. ↑ سوره انفال، آیه 9.
  37. ↑ مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.
  38. ↑ خامنه‌ای، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  39. ↑ سوره توبه، آیه 25.
  40. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.
  41. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، 1391ش، ص481.
  42. ↑ خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج28، ص11.
  43. ↑ مصباح یزدی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.
  44. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص480.
  45. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص470.
  46. ↑ موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج12، ص380.
  47. ↑ خامنه‌ای، «مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  48. ↑ مولانا، مثنوی معنوی، دفتر چهارم، بخش ۳۲، وب‌سایت گنجور.
  49. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.
  50. ↑ مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، 1391ش، ص497.
  51. ↑ سوره توبه، آیه 25.
  52. ↑ خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج32، ص49.
  53. ↑ سوره انعام، آیه 11.
  54. ↑ سوره قصص، آیه 7.
  55. ↑ سوره انبیاء، آیات 76، 84، 88، 90 و سوره شوری، آیه 26.
  56. ↑ سوره حدید، آیه 25.
  57. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج21، ص426.
  58. ↑ سوره نساء، آیه 54.
  59. ↑ سوره حشر، آیه 2.
  60. ↑ سوره اعراف، آیه 136.
  61. ↑ سوره انفال، آیه 18.
  62. ↑ سوره عنکبوت، آیه 15.
  63. ↑ سوره توبه، آیه 40.
  64. ↑ سوره یونس، آیه 73.
  65. ↑ سوره انبیاء، آیه 69.
  66. ↑ سوره صافات، آیه 134.
  67. ↑ سوره یوسف، آیه 56.
  68. ↑ سوره هود، آیه 94.
  69. ↑ سوره هود، آیه 66.
  70. ↑ سوره هود، آیه 58.
  71. ↑ سوره شعرا، آیه 65.
  72. ↑ سوره آل‌عمران، آیه 55.
  73. ↑ سوره فتح، آیه 1.
  74. ↑ سوره آل‌عمران، آیه 123.
  75. ↑ مصباح یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.
  76. ↑ خامنه‌ای، بیانات، 1396ش.
  77. ↑ موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج6، ص489.
  78. ↑ موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج13، ص98.
  79. ↑ «دهه حماسه و مظلومیت»، وب‌سایت روزنامۀ کیهان.
  80. ↑ «راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر.
  81. ↑ موسوی خمینی، صحیفه امام، ۱۳۶۱ش، ج16، ص275.
  82. ↑ خامنه‌ای، بیانات، بی‌تا، ج31، ص 26.
  83. ↑ شبیری زنجانی، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع 12 روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم.
  84. ↑ «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وب‌سایت روزنامه کیهان.
  85. ↑ «جلوه‌های نصرت الهی در جنگ رمضان»، وب‌سایت تبیان.
  86. ↑ خامنه‌ای، «پیام تبریک به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
  87. ↑ مصباح‌یزدی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی.

منابع

  • قرآن کریم.
  • ابن‌فارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، مکتبه الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
  • «جلوه‌های نصرت الهی در جنگ رمضان»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۸۹ش.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۲۹ بهمن ۱۳۹۹ش.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در مراسم هفدهمین سالگرد رحلت امام خمینی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۱۴ خرداد ۱۳۸۵ش.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در دیدار کارگزاران نظام به مناسبت عید سعید فطر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۲ آبان ۱۳۸۵ش.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، تهران، انقلاب اسلامی، بی‌تا.
  • خامنه‌ای، سیدعلی، «بیانات در مراسم فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان ارتش»، تاریخ سخنرانی: ۱۹ آبان ۱۳۸۹ش.
  • خامنه‌ای، سید علی، «پیام تبریک به حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسن نصرالله به مناسبت پیروزی مقاومت اسلامی در جنگ ۳۳ روزه»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مرداد ۱۳۸۵ش.
  • خامنه‌ای سیدعلی، تفسیر سوره صف، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۴۰۲ق.
  • خامنه‌ای سیدعلی، شرح بخش‌هایی از نهج البلاغه، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۳۹۸ش.
  • «دهه حماسه و مظلومیت»، وب‌سایت روزنامهٔ کیهان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۱ش.

«راز ایستادگی ایران به روایت دکتر حقانی»، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۴۰۴ش.

  • شبیری زنجانی، سید جعفر، «پیروزی ایران اسلامی در دفاع ۱۲ روزه براساس سنت نصرت الهی بود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
  • عزتی بخشایش، محمد، «سنت نصرت الهی در یاری جبهه حق از منظر قرآن»، نشریه ره توشه، ش۵۳، پاییز ۱۴۰۴ش.
  • عیسی‌زاده، عیسی، «سنت‌های الهی در نصرت حق از منظر قرآن کریم»، نشریه ره توشه، ش۱۵۲، تابستان ۱۴۰۴ش.
  • فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ ۳، ۱۴۲۰ق.
  • المراغی، احمدمصطفی، تفسیر المراغی، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، «دین؛ معیار ارزیابی انقلاب اسلامی»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی، تاریخ سخنرانی: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، «عوامل پیروزی و شکست در جنگ»، پایگاه اطلاع‌رسانی آثار آیت‌الله مصباح یزدی، تاریخ سخنرانی: ۲۹ مهر ۱۳۶۷ش.
  • مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۰ش.
  • مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ ۱۰، ۱۳۷۰ش و ۱۳۷۴ش.
  • موسوی خمینی، سید روح‌الله، صحیفه امام، تهران، مرکز نشر آثار امام خمینی، ۱۳۶۱ش.
  • مولانا، مثنوی معنوی، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • «ملت در جنگ کار بزرگی کرد نصرت الهی برای ایران تضمین شده است»، وب‌سایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۴۰۴ش.
  • نهج‌البلاغه.
  • هاشمی نشلجی، سیدعلی، «سنت نصرت الهی و تأثیر آن بر پایداری و مقاومت»، نشریه ره توشه، ش۱۵۰، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=نصرت_الهی&oldid=61454»