اوقات فراغت زنان: تفاوت میان نسخهها
پالایش متن |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = | | تصویر =اوقات فراغت زنان.jpg | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =گروهی از زنان در حال گذران اوقات فراغت در یکی از پارکهای تهران | ||
| image_alt = | | image_alt =گروهی از زنان در حال گذران اوقات فراغت در یکی از پارکهای تهران | ||
| فایل پادکست =اوقات فراغت زنان.ogg | | فایل پادکست =اوقات فراغت زنان.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =۱۱/۲ | | حجم فایلپادکست =۱۱/۲ | ||
| تاریخ پادکست =۹-۴-۱۴۰۵ | | تاریخ پادکست =۹-۴-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''اوقات فراغت زنان'''}}؛ فرصتهای فراغت و تفریح زنان. | |||
اوقات | [[اوقات فراغت]]، بخش جداییناپذیر از زندگی انسانها است؛ زمانی برای استراحت، [[تفریح]]، رشد فردی و دور شدن از فشارهای روزمره. در بسیاری از جوامع، اوقات فراغت برای [[زن|زنان]]، تفاوتهای آشکاری با اوقات فراغت مردانه دارد. مطالعات جامعهشناختی نشان میدهد که مفهوم فراغت برای زنان پیچیدهتر از یک زمان آزاد ساده است؛ همچنین فراغت زنان هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی با محدودیتهایی روبهرو است که ریشه در ساختارهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دارد. این در حالی است که چگونگی بهرهمندی زنان از اوقات فراغت، نقشی مستقیم در کیفیت زندگی آنان دارد. اوقات فراغت زنان، معیاری برای سنجش [[عدالت اجتماعی]] در یک جامعه است. فراغت، زمانی است که زنان میتوانند در آن به خود بازگردند، استعدادهای پنهان خود را کشف کنند و از بودن در کنار دیگران لذت ببرند. توجه به این نیاز، به توانمندتر شدن زنان کمک میکند و به پویایی و سلامت خانواده و جامعه نیز میانجامد. | ||
== عوامل مؤثر == | == عوامل مؤثر == | ||
اوقات فراغت زنان تحتتأثیر عوامل گوناگونی قرار دارد؛ ازجمله: تحصیلات، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری، تعداد فرزندان، تحصیلات همسر، نوع شغل | اوقات فراغت زنان تحتتأثیر عوامل گوناگونی قرار دارد؛ ازجمله: تحصیلات، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری، تعداد فرزندان، تحصیلات همسر، نوع [[شغلهای زنانه|شغل زنان]]، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری، امکانات رفاهی و میزان کار خانگی.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/357707/بررسی-عوامل-اجتماعی-و-اقتصادی-مرتبط-با-میزان-و-نحوه-ی-گذران-اوقات-فراغت-زنان-مطالعه-موردی-زنان-متأهل-شاغل-شهر-نورآباد-ممسنی- عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.]</ref> بر این اساس، [[زنان شهری]] تمایل بیشتری به استفاده از فضاهای عمومی مانند پارکها، [[کتابخانه|کتابخانهها]] و باشگاههای ورزشی دارند، در حالی که در مناطق روستایی، فراغت اغلب در فضای خانه یا محله و در قالب دورهمیهای خانوادگی رخ میدهد. همچنین، زنان با تحصیلات عالیتر، معمولاً به فعالیتهای فراغتی هدفمندتر مانند شرکت در کلاسهای آموزشی، مطالعه یا گردشگری فرهنگی روی میآورند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضیزاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103-105.]</ref><ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2211.html کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.]</ref> | ||
==رویکردها== | == رویکردها == | ||
گئورگ زیمل، جامعهشناس آلمانی، نخستین نظریهپردازی بود که به ارتباط میان فراغت و [[مصرف]] توجه کرد. در ادامه، اندیشمندان [[فمینیسم|فمینیست]]، بر این نکته تأکید ورزیدند که اوقات فراغت زنانه نادیده گرفته میشود<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/357707/ | گئورگ زیمل، جامعهشناس آلمانی، نخستین نظریهپردازی بود که به ارتباط میان [[اوقات فراغت|فراغت]] و [[مصرف]] توجه کرد. در ادامه، اندیشمندان [[فمینیسم|فمینیست]]، بر این نکته تأکید ورزیدند که اوقات فراغت زنانه نادیده گرفته میشود<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/357707/بررسی-عوامل-اجتماعی-و-اقتصادی-مرتبط-با-میزان-و-نحوه-ی-گذران-اوقات-فراغت-زنان-مطالعه-موردی-زنان-متأهل-شاغل-شهر-نورآباد-ممسنی- عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص39.]</ref> و فراغت، ابزار بازتولید [[مردسالاری]] شده است. [[فمینیسم لیبرال|فمینیستهای لیبرال]] کوشیدند که در سیاستگذاری فرهنگی و ورزشی، فرصتهای برابر برای زن و مرد فراهم شود.<ref>[https://sid.ir/paper/402042/fa جعفری و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها، تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متاثل شهر تهران»، 1399ش، ص7.]</ref> | ||
برخی اسلامپژوهان معتقدند که زنان و مردان میبایست بخشی از زندگی خود را به فعالیتهای فراغتی اختصاص دهند. فراغت در این دیدگاه، پاسخی به نیاز فطری انسان یا ضرورتی برآمده از زیستِ اجتماعی است. در متون دینی، سیرهٔ پیشوایان دین و آرای بیشتر فقیهان، شواهد بسیاری بر اختصاص بخشی از زندگی روزمره انسان به فراغت و فعالیتهای فراغتی، وجود دارد.<ref>شرفالدین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.</ref> | برخی اسلامپژوهان معتقدند که زنان و مردان میبایست بخشی از زندگی خود را به فعالیتهای فراغتی اختصاص دهند. فراغت در این دیدگاه، پاسخی به نیاز فطری انسان یا ضرورتی برآمده از زیستِ اجتماعی است. در متون دینی، سیرهٔ پیشوایان دین و آرای بیشتر فقیهان، شواهد بسیاری بر اختصاص بخشی از زندگی روزمره انسان به فراغت و فعالیتهای فراغتی، وجود دارد.<ref>شرفالدین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.</ref> | ||
در ایران با تأکید بر [[تفکیک جنسیتی]]، فضاهای ویژه گذران اوقات فراغت به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم شده است. زنان ایرانی، اوقات فراغت خود را در فضاهای گوناگونی، سپری میکنند، ازجمله: [[لژ خانوادگی]] در [[رستوران | در ایران با تأکید بر [[تفکیک جنسیتی]]، فضاهای ویژه گذران اوقات فراغت به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم شده است. زنان ایرانی، اوقات فراغت خود را در فضاهای گوناگونی، سپری میکنند، ازجمله: [[لژ خانوادگی]] در [[رستوران]]ها، پارکها و [[بوستان بانوان|فضای سبز مخصوص بانوان]]، [[کافیشاپ]]ها، ورزشگاهها و سالنهای ورزشی، مکانهای بازی در آموزشگاهها، دانشگاهها و مدارس، سالنهای [[کنسرت]]، [[تئاتر]]، [[سینما]]، [[کتابخانه]]، [[فرهنگسرا]]، [[بازار]]ها و مراکز خرید.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref> [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]] در سال ۱۳۸۱ش، سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران را تصویب کرد. هدف این مصوبه، عبارت است از: تجهیز و گسترش امکانات فرهنگی ورزشی و جهتدهی به فعالیتهای زنان در راستای تأمین سلامت جسمی و بهداشت روانی، کاهش [[جنسیتپذیری اضطراب|اضطراب]] و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101089 «سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
== بهینهسازی فعالیتهای فراغتی زنان == | == بهینهسازی فعالیتهای فراغتی زنان == | ||
به باور کارشناسان، زنان متأهل بهدلیل مسئولیتهای بیشتر، با دشواریهای بیشتری در گذران اوقات فراغت روبرو هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2220933/ | به باور کارشناسان، زنان متأهل بهدلیل مسئولیتهای بیشتر، با دشواریهای بیشتری در گذران اوقات فراغت روبرو هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2220933/کیفی-سازی-اوقات-فراغت-زنان-و-دختران-در-خانواده-با-رویکرد-مبتنی-بر-فعالیت-های-جسمانی-در-استان-اصفهان-ارایه-الگو مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref> فعالیتهای فشردهٔ [[خانهداری]] و محدودیتهای زمانی، مسائل اقتصادی، نبود امنیت اجتماعی، رسوم فرهنگی، کمبود مهارت و علاقه و نیز نگرانیهای مربوط به سلامت و امنیت فردی، از موانع فعالیتهای فراغتی زنان بهشمار میروند.<ref>[https://sid.ir/paper/402042/fa جعفری هفتخوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص124.]</ref> آمارها نشان میدهد که اوقات فراغت زنان بهمراتب کمتر از اوقات فراغت مردان است و با کمبود جدی امکانات تفریحی و ورزشی مواجه هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2220933/کیفی-سازی-اوقات-فراغت-زنان-و-دختران-در-خانواده-با-رویکرد-مبتنی-بر-فعالیت-های-جسمانی-در-استان-اصفهان-ارایه-الگو مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.]</ref> ازاینرو، کارشناسان با هدف بهبود وضعیت اوقات فراغت زنان، موارد زیر را پیشنهاد کردهاند: | ||
* افزایش امنیت اجتماعی برای ایجاد آرامش روانی و جسمی زنان و تسهیل حضور آنان در عرصههای اجتماعی؛ | * افزایش امنیت اجتماعی برای ایجاد آرامش روانی و جسمی زنان و تسهیل حضور آنان در عرصههای اجتماعی؛ | ||
* آموزش مهارتهای زندگی شامل تقویت نشاط، اعتمادبهنفس و خودشناسی (مهارتهای روانشناختی) و نیز مدیریت زمان و منابع مالی (مهارتهای کاربردی)؛ | * آموزش مهارتهای زندگی شامل تقویت نشاط، اعتمادبهنفس و خودشناسی (مهارتهای روانشناختی) و نیز مدیریت زمان و منابع مالی (مهارتهای کاربردی)؛ | ||
| خط ۵۳: | خط ۴۸: | ||
* تولید محتوای فرهنگی فاخر و آموزش سواد رسانهای برای استفادهٔ بهینه از فضای مجازی؛ | * تولید محتوای فرهنگی فاخر و آموزش سواد رسانهای برای استفادهٔ بهینه از فضای مجازی؛ | ||
* ایجاد حملونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با نیازهای مادران و زنان. | * ایجاد حملونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با نیازهای مادران و زنان. | ||
* احداث مجموعههای چندمنظوره مانند پارکها و مراکز تفریحی-ورزشی که به زنان خانهدار و شاغل دارای فرزند خردسال، خدمات مناسبی ارائه دهند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/01/30/1383668/ | * احداث مجموعههای چندمنظوره مانند پارکها و مراکز تفریحی-ورزشی که به زنان خانهدار و شاغل دارای فرزند خردسال، خدمات مناسبی ارائه دهند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1396/01/30/1383668/پیامدهای-غفلت-از-اوقات-فراغت-زنان «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
== پیشینه فعالیتهای فراغتی زنان ایرانی == | == پیشینه فعالیتهای فراغتی زنان ایرانی == | ||
در گذشته، بهویژه زمانی که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، زنان ایرانی در [[نوروز]] و اعیاد دینی، عزاداریهای محرم، [[مراسم عروسی|عروسی]]، تولد نوزاد و مرگ خویشان، فرصت مییافتند تا دست از کار روزمره بردارند. رفتن به زیارت و حضور در مجالس [[عزاداری]]، [[ | در گذشته، بهویژه زمانی که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، زنان ایرانی در [[نوروز]] و اعیاد دینی، عزاداریهای محرم، [[مراسم عروسی|عروسی]]، تولد نوزاد و مرگ خویشان، فرصت مییافتند تا دست از کار روزمره بردارند. رفتن به زیارت و حضور در مجالس [[عزاداری]]، [[روضه خانگی زنانه|روضه]]، [[تعزیه]] و قبرستان، از شکلهای رایج گذران اوقات فراغت زنان بود. در ساعتهای استراحت روزانه نیز یکجا نشستن و گپزدن با خانواده و دوستان، فراوانترین شکل گذران اوقات فراغت بود.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/شیوه-های-گذران-اوقات-فراغت-زنان-از-دیروز-تا-امروز شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
در [[ایران در دوران صفویه|دوران صفویه]] و [[ایران در دوران قاجاریه|قاجاریه]]، الگوی گذران اوقات فراغت زنان به طبقهٔ اجتماعی آنان وابسته بود. زنان در طبقات بالای اجتماعی به [[نقاشی]]، [[موسیقی]] و [[خطاطی]] میپرداختند و زنان طبقات متوسط به مهمانیهای زنانه سرگرم میشدند. بسیاری از زنان، اوقات فراغت خود را با حضور در بازار یا حضور در طبیعت سپری میکردند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref> پساز [[نهضت مشروطه|انقلاب مشروطه]]، در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/ | در [[ایران در دوران صفویه|دوران صفویه]] و [[ایران در دوران قاجاریه|قاجاریه]]، الگوی گذران اوقات فراغت زنان به طبقهٔ اجتماعی آنان وابسته بود. زنان در طبقات بالای اجتماعی به [[نقاشی]]، [[موسیقی]] و [[خطاطی]] میپرداختند و زنان طبقات متوسط به مهمانیهای زنانه سرگرم میشدند. بسیاری از زنان، اوقات فراغت خود را با حضور در بازار یا حضور در طبیعت سپری میکردند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref> پساز [[نهضت مشروطه|انقلاب مشروطه]]، در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/شیوه-های-گذران-اوقات-فراغت-زنان-از-دیروز-تا-امروز شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
== شیوههای گذران اوقات فراغت == | == شیوههای گذران اوقات فراغت == | ||
مهمانیرفتن، تماشای | مهمانیرفتن، تماشای تلویزیون و دیدن فیلم، از شیوههای رایج گذران اوقات فراغت میان زنان است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/357707/بررسی-عوامل-اجتماعی-و-اقتصادی-مرتبط-با-میزان-و-نحوه-ی-گذران-اوقات-فراغت-زنان-مطالعه-موردی-زنان-متأهل-شاغل-شهر-نورآباد-ممسنی- عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص50.]</ref> در فرهنگ ایرانی، به فعالیتهای تفریحی زنان و توجه آنها به تندرستی نیز سفارش شده است<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2220933/کیفی-سازی-اوقات-فراغت-زنان-و-دختران-در-خانواده-با-رویکرد-مبتنی-بر-فعالیت-های-جسمانی-در-استان-اصفهان-ارایه-الگو مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص2.]</ref> تا عملکرد بهتری در نقشهای [[مادری]] و [[زنانگی]] داشته باشند؛<ref>Madani, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, 2017, V1(3), P107.</ref> بااینحال، دفتر امور زنان وزارت بهداشت ایران از کمتحرکی زنان و بیتوجهی ۶۰درصد زنان ایرانی به فعالیتهای ورزشی خبر میدهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2220933/کیفی-سازی-اوقات-فراغت-زنان-و-دختران-در-خانواده-با-رویکرد-مبتنی-بر-فعالیت-های-جسمانی-در-استان-اصفهان-ارایه-الگو مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص4.]</ref> | ||
امروزه بسیاری از زنان خانهدار ایرانی بهدلیل فعالیتهای متراکم و دائمی در خانه<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سایر-رسانه-ها-61/430679-بیشترین-زمان-مردان-زنان-ایرانی-صرف-چه-کارهایی-می-شود «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، وبسایت اقتصادنیوز.]</ref> با کمبود فراغت روبرو هستند؛<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/357707/بررسی-عوامل-اجتماعی-و-اقتصادی-مرتبط-با-میزان-و-نحوه-ی-گذران-اوقات-فراغت-زنان-مطالعه-موردی-زنان-متأهل-شاغل-شهر-نورآباد-ممسنی- عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص51.]</ref> پایبندی آنها به مراقبت تماموقت از خانواده و پذیرش تکمسئولیتی در انجام کارهای خانه، موجب میشود که برای خود حق فراغتی قائل نباشند و در صورت پرداختن به [[تفریح|سرگرمی]]، دچار عذاب وجدان شوند.<ref>[https://sid.ir/paper/402042/fa جعفری هفتخوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص141-142.]</ref> در جوامع روستایی که مرز مشخصی میان کار و فراغت وجود ندارد، زنان افزونبر کارهای خانه و [[مشارکت زنان در کشاورزی|کشاورزی]]، در اوقات فراغت نیز به فعالیتهای تولیدی میپردازند و گاهی به [[زیارت]] یا [[مسجد]] میروند یا به [[شبنشینی]] و دورهمی در کوچهها یا کنار [[تنور]] سرگرم میشوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55522/fa فرضیزاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103-105.]</ref> | |||
زنان در کلانشهرهای ایران، [[آزادی]] و حق [[انتخاب]] خود را در [[الگوی مصرف زنانه|شیوهٔ مصرف]] بروز میدهند و پاساژگردی، شیوهای رایج در گذران فراغت آنها است.<ref>روجک، نظریهٔ فراغت: اصول و تجربهها، 1395ش، ص150.</ref> برخی از آنها توجه فزایندهای به [[زیبایی]] و [[بدننمایی|نمایش بدن]]، صرف وقت زیاد برای خرید، و [[پرسهزنی در فضای مجازی]] دارند.<ref>Arai, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, 1997, V29 (2), P179-180.</ref> با توجه به گسترش گوشیهای هوشمند،<ref>[https://www.isna.ir/news/96082313490/شیوه-های-گذران-اوقات-فراغت-زنان-از-دیروز-تا-امروز شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> امروزه بسیاری از زنان، [[زن در فضای مجازی|فضای مجازی]] را برای گذران اوقات فراغت خود ترجیح میدهند. یک بررسی در سال ۲۰۰۳م نشان میدهد که زنان ایرانی بالاترین نرخ کاربری اینترنت را در [[خاورمیانه]] دارند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص71.]</ref> کارشناسان، دلایل اصلی این گرایش را ارتباط آسان و مداوم با دوستان، دسترسی به دادهها و اخبار، امکان حضور همزمان در گروههای گوناگون ([[آشپزی]]، [[موسیقی]]، [[خیاطی]]) و هزینهٔ پایین آن برشمردهاند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_2211.html کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.]</ref> | |||
== نگارخانه == | |||
<gallery> | |||
پرونده:اوقات فراغت زنان۱.png|گروهی از بانوان در قالب یک اردوی زیارتی، در کنار ضریح یکی از اماکن مذهبی | |||
پرونده:اوقات فراغت زنان۲.png|گروهی از زنان در حال بازی فوتبالدستی در پارک | |||
پرونده:اوقات فراغت زنان۳.jpg|جایگزین=پاساژگردی زنان در یکی از مراکز خرید|پاساژگردی زنان در یکی از مراکز خرید. | |||
</gallery> | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
*«بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، | * «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، وبسایت اقتصادنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۰ش. | ||
*پوراحمد، احمد و سالاروندیان، فاطمه، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجاریه تا کنون در شهر تهران»، | * پوراحمد، احمد و سالاروندیان، فاطمه، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجاریه تا کنون در شهر تهران»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۱۰، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۱ش. | ||
*«پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: | * «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۳۰ فروردین ۱۳۹۶ش. | ||
*جعفری هفتخوانی، نادر و دیگران، «فراغت زنان در | * جعفری هفتخوانی، نادر و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، مطالعات جامعهشناختی شهری، دوره ۱۰، شماره ۳۴، ۱۳۹۹ش. | ||
* ذکایی، محمدسعید، فراغت، مصرف و جامعه، تهران، تیسا، ۱۳۹۱ش. | |||
*ذکایی، محمدسعید، فراغت، مصرف و جامعه، تهران، تیسا، | * روجک، کریس، نظریهٔ فراغت: اصول و تجربهها، بهترجمهٔ عباس مخبر، تهران، تیسا، ۱۳۹۵ش. | ||
*روجک، کریس، | * «سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۳ش. | ||
*«سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، | * شرفالدین، حسین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، مطالعات اسلام و روانشناسی، دوره ۹، شماره ۱۶، ۱۳۹۴ش. | ||
*شرفالدین، حسین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، مطالعات اسلام و روانشناسی، دوره | * «شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۳ آبان ۱۳۹۶ش. | ||
* «شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۳ آبان ۱۳۹۶ش | * عنایت، حلیمه و نرهای، نرجس، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان نحوه گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، فصلنامه جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، دوره اول، شماره ۴، پاییز ۱۳۹۳ش. | ||
*عنایت، حلیمه و نرهای، نرجس، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان نحوه گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان | * فرضیزاده، زهرا و بابایی، محبوبه، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعهٔ روستایی»، نشریهٔ زن در توسعه وسیاست، دوره ۱۵، شماره ۱، ۱۳۹۶ش. | ||
*فرضیزاده، زهرا و بابایی، محبوبه، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان | * کفاشی، مجید و پیرجلیلی، زهرا، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، فصلنامهٔ زن و جامعه، دوره ۷، ۱۳۹۵ش. | ||
*کفاشی، مجید و پیرجلیلی، زهرا، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، | * مستحفظیان، مینا و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دوره ۲، شماره ۶، ۱۴۰۰ش. | ||
*مستحفظیان، مینا و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دوره | |||
{{آغاز چپچین}} | {{آغاز چپچین}} | ||
*Arai, S. M., & Pedlar, A. M, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, Journal of leisure Research, 1997. | * Arai, S. M. , & Pedlar, A. M, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, Journal of leisure Research, 1997. | ||
*Madani, B., & Azani, M, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, Spatial Planning, 2017. | * Madani, B. , & Azani, M, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, Spatial Planning, 2017. | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۴۴
 گروهی از زنان در حال گذران اوقات فراغت در یکی از پارکهای تهران | |
پادکست مقاله | 🡇
|
اوقات فراغت زنان؛ فرصتهای فراغت و تفریح زنان.
اوقات فراغت، بخش جداییناپذیر از زندگی انسانها است؛ زمانی برای استراحت، تفریح، رشد فردی و دور شدن از فشارهای روزمره. در بسیاری از جوامع، اوقات فراغت برای زنان، تفاوتهای آشکاری با اوقات فراغت مردانه دارد. مطالعات جامعهشناختی نشان میدهد که مفهوم فراغت برای زنان پیچیدهتر از یک زمان آزاد ساده است؛ همچنین فراغت زنان هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی با محدودیتهایی روبهرو است که ریشه در ساختارهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دارد. این در حالی است که چگونگی بهرهمندی زنان از اوقات فراغت، نقشی مستقیم در کیفیت زندگی آنان دارد. اوقات فراغت زنان، معیاری برای سنجش عدالت اجتماعی در یک جامعه است. فراغت، زمانی است که زنان میتوانند در آن به خود بازگردند، استعدادهای پنهان خود را کشف کنند و از بودن در کنار دیگران لذت ببرند. توجه به این نیاز، به توانمندتر شدن زنان کمک میکند و به پویایی و سلامت خانواده و جامعه نیز میانجامد.
عوامل مؤثر
اوقات فراغت زنان تحتتأثیر عوامل گوناگونی قرار دارد؛ ازجمله: تحصیلات، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری، تعداد فرزندان، تحصیلات همسر، نوع شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری، امکانات رفاهی و میزان کار خانگی.[۱] بر این اساس، زنان شهری تمایل بیشتری به استفاده از فضاهای عمومی مانند پارکها، کتابخانهها و باشگاههای ورزشی دارند، در حالی که در مناطق روستایی، فراغت اغلب در فضای خانه یا محله و در قالب دورهمیهای خانوادگی رخ میدهد. همچنین، زنان با تحصیلات عالیتر، معمولاً به فعالیتهای فراغتی هدفمندتر مانند شرکت در کلاسهای آموزشی، مطالعه یا گردشگری فرهنگی روی میآورند.[۲][۳]
رویکردها
گئورگ زیمل، جامعهشناس آلمانی، نخستین نظریهپردازی بود که به ارتباط میان فراغت و مصرف توجه کرد. در ادامه، اندیشمندان فمینیست، بر این نکته تأکید ورزیدند که اوقات فراغت زنانه نادیده گرفته میشود[۴] و فراغت، ابزار بازتولید مردسالاری شده است. فمینیستهای لیبرال کوشیدند که در سیاستگذاری فرهنگی و ورزشی، فرصتهای برابر برای زن و مرد فراهم شود.[۵]
برخی اسلامپژوهان معتقدند که زنان و مردان میبایست بخشی از زندگی خود را به فعالیتهای فراغتی اختصاص دهند. فراغت در این دیدگاه، پاسخی به نیاز فطری انسان یا ضرورتی برآمده از زیستِ اجتماعی است. در متون دینی، سیرهٔ پیشوایان دین و آرای بیشتر فقیهان، شواهد بسیاری بر اختصاص بخشی از زندگی روزمره انسان به فراغت و فعالیتهای فراغتی، وجود دارد.[۶]
در ایران با تأکید بر تفکیک جنسیتی، فضاهای ویژه گذران اوقات فراغت به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم شده است. زنان ایرانی، اوقات فراغت خود را در فضاهای گوناگونی، سپری میکنند، ازجمله: لژ خانوادگی در رستورانها، پارکها و فضای سبز مخصوص بانوان، کافیشاپها، ورزشگاهها و سالنهای ورزشی، مکانهای بازی در آموزشگاهها، دانشگاهها و مدارس، سالنهای کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید.[۷] شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۸۱ش، سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران را تصویب کرد. هدف این مصوبه، عبارت است از: تجهیز و گسترش امکانات فرهنگی ورزشی و جهتدهی به فعالیتهای زنان در راستای تأمین سلامت جسمی و بهداشت روانی، کاهش اضطراب و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان.[۸]
بهینهسازی فعالیتهای فراغتی زنان
به باور کارشناسان، زنان متأهل بهدلیل مسئولیتهای بیشتر، با دشواریهای بیشتری در گذران اوقات فراغت روبرو هستند.[۹] فعالیتهای فشردهٔ خانهداری و محدودیتهای زمانی، مسائل اقتصادی، نبود امنیت اجتماعی، رسوم فرهنگی، کمبود مهارت و علاقه و نیز نگرانیهای مربوط به سلامت و امنیت فردی، از موانع فعالیتهای فراغتی زنان بهشمار میروند.[۱۰] آمارها نشان میدهد که اوقات فراغت زنان بهمراتب کمتر از اوقات فراغت مردان است و با کمبود جدی امکانات تفریحی و ورزشی مواجه هستند.[۱۱] ازاینرو، کارشناسان با هدف بهبود وضعیت اوقات فراغت زنان، موارد زیر را پیشنهاد کردهاند:
- افزایش امنیت اجتماعی برای ایجاد آرامش روانی و جسمی زنان و تسهیل حضور آنان در عرصههای اجتماعی؛
- آموزش مهارتهای زندگی شامل تقویت نشاط، اعتمادبهنفس و خودشناسی (مهارتهای روانشناختی) و نیز مدیریت زمان و منابع مالی (مهارتهای کاربردی)؛
- بازنگری در قوانین مرتبط با اوقات فراغت زنان؛
- تولید محتوای فرهنگی فاخر و آموزش سواد رسانهای برای استفادهٔ بهینه از فضای مجازی؛
- ایجاد حملونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با نیازهای مادران و زنان.
- احداث مجموعههای چندمنظوره مانند پارکها و مراکز تفریحی-ورزشی که به زنان خانهدار و شاغل دارای فرزند خردسال، خدمات مناسبی ارائه دهند.[۱۲]
پیشینه فعالیتهای فراغتی زنان ایرانی
در گذشته، بهویژه زمانی که بیشتر جمعیت ایران کشاورز بودند، زنان ایرانی در نوروز و اعیاد دینی، عزاداریهای محرم، عروسی، تولد نوزاد و مرگ خویشان، فرصت مییافتند تا دست از کار روزمره بردارند. رفتن به زیارت و حضور در مجالس عزاداری، روضه، تعزیه و قبرستان، از شکلهای رایج گذران اوقات فراغت زنان بود. در ساعتهای استراحت روزانه نیز یکجا نشستن و گپزدن با خانواده و دوستان، فراوانترین شکل گذران اوقات فراغت بود.[۱۳]
در دوران صفویه و قاجاریه، الگوی گذران اوقات فراغت زنان به طبقهٔ اجتماعی آنان وابسته بود. زنان در طبقات بالای اجتماعی به نقاشی، موسیقی و خطاطی میپرداختند و زنان طبقات متوسط به مهمانیهای زنانه سرگرم میشدند. بسیاری از زنان، اوقات فراغت خود را با حضور در بازار یا حضور در طبیعت سپری میکردند.[۱۴] پساز انقلاب مشروطه، در شهرهای بزرگ، رفتن به رستوران، سینما و تئاتر در اوقات فراغت رایج شد.[۱۵]
شیوههای گذران اوقات فراغت
مهمانیرفتن، تماشای تلویزیون و دیدن فیلم، از شیوههای رایج گذران اوقات فراغت میان زنان است.[۱۶] در فرهنگ ایرانی، به فعالیتهای تفریحی زنان و توجه آنها به تندرستی نیز سفارش شده است[۱۷] تا عملکرد بهتری در نقشهای مادری و زنانگی داشته باشند؛[۱۸] بااینحال، دفتر امور زنان وزارت بهداشت ایران از کمتحرکی زنان و بیتوجهی ۶۰درصد زنان ایرانی به فعالیتهای ورزشی خبر میدهد.[۱۹]
امروزه بسیاری از زنان خانهدار ایرانی بهدلیل فعالیتهای متراکم و دائمی در خانه[۲۰] با کمبود فراغت روبرو هستند؛[۲۱] پایبندی آنها به مراقبت تماموقت از خانواده و پذیرش تکمسئولیتی در انجام کارهای خانه، موجب میشود که برای خود حق فراغتی قائل نباشند و در صورت پرداختن به سرگرمی، دچار عذاب وجدان شوند.[۲۲] در جوامع روستایی که مرز مشخصی میان کار و فراغت وجود ندارد، زنان افزونبر کارهای خانه و کشاورزی، در اوقات فراغت نیز به فعالیتهای تولیدی میپردازند و گاهی به زیارت یا مسجد میروند یا به شبنشینی و دورهمی در کوچهها یا کنار تنور سرگرم میشوند.[۲۳]
زنان در کلانشهرهای ایران، آزادی و حق انتخاب خود را در شیوهٔ مصرف بروز میدهند و پاساژگردی، شیوهای رایج در گذران فراغت آنها است.[۲۴] برخی از آنها توجه فزایندهای به زیبایی و نمایش بدن، صرف وقت زیاد برای خرید، و پرسهزنی در فضای مجازی دارند.[۲۵] با توجه به گسترش گوشیهای هوشمند،[۲۶] امروزه بسیاری از زنان، فضای مجازی را برای گذران اوقات فراغت خود ترجیح میدهند. یک بررسی در سال ۲۰۰۳م نشان میدهد که زنان ایرانی بالاترین نرخ کاربری اینترنت را در خاورمیانه دارند.[۲۷] کارشناسان، دلایل اصلی این گرایش را ارتباط آسان و مداوم با دوستان، دسترسی به دادهها و اخبار، امکان حضور همزمان در گروههای گوناگون (آشپزی، موسیقی، خیاطی) و هزینهٔ پایین آن برشمردهاند.[۲۸]
نگارخانه
-
گروهی از بانوان در قالب یک اردوی زیارتی، در کنار ضریح یکی از اماکن مذهبی -
گروهی از زنان در حال بازی فوتبالدستی در پارک -
پاساژگردی زنان در یکی از مراکز خرید.
پانویس
- ↑ عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.
- ↑ فرضیزاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103-105.
- ↑ کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.
- ↑ عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص39.
- ↑ جعفری و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها، تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متاثل شهر تهران»، 1399ش، ص7.
- ↑ شرفالدین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.
- ↑ پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.
- ↑ «سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
- ↑ مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.
- ↑ جعفری هفتخوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص124.
- ↑ مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص3.
- ↑ «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.
- ↑ پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.
- ↑ شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.
- ↑ عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص50.
- ↑ مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص2.
- ↑ Madani, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, 2017, V1(3), P107.
- ↑ مستحفظیان و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، 1400ش، ص4.
- ↑ «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، وبسایت اقتصادنیوز.
- ↑ عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1391ش، ص51.
- ↑ جعفری هفتخوانی و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، 1399ش، ص141-142.
- ↑ فرضیزاده و بابایی، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعۀ روستایی»، 1396ش، ص103-105.
- ↑ روجک، نظریهٔ فراغت: اصول و تجربهها، 1395ش، ص150.
- ↑ Arai, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, 1997, V29 (2), P179-180.
- ↑ شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران.
- ↑ پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص71.
- ↑ کفاشی و پیرجلیلی، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، 1395ش، ص105.
منابع
- «بیشترین زمان مردان و زنان ایرانی صرف چه کارهایی میشود؟»، وبسایت اقتصادنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۴۰۰ش.
- پوراحمد، احمد و سالاروندیان، فاطمه، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجاریه تا کنون در شهر تهران»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۱۰، شماره ۳، پاییز ۱۳۹۱ش.
- «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری: ۳۰ فروردین ۱۳۹۶ش.
- جعفری هفتخوانی، نادر و دیگران، «فراغت زنان در کلانشهرها؛ تبیین مسائل اوقات فراغت زنان متأهل شهر تهران»، مطالعات جامعهشناختی شهری، دوره ۱۰، شماره ۳۴، ۱۳۹۹ش.
- ذکایی، محمدسعید، فراغت، مصرف و جامعه، تهران، تیسا، ۱۳۹۱ش.
- روجک، کریس، نظریهٔ فراغت: اصول و تجربهها، بهترجمهٔ عباس مخبر، تهران، تیسا، ۱۳۹۵ش.
- «سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۴۰۳ش.
- شرفالدین، حسین، سبک اهلبیت در تفریحات و اوقات فراغت، مطالعات اسلام و روانشناسی، دوره ۹، شماره ۱۶، ۱۳۹۴ش.
- «شیوههای گذران اوقات فراغت زنان از دیروز تا امروز»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ بارگذاری: ۲۳ آبان ۱۳۹۶ش.
- عنایت، حلیمه و نرهای، نرجس، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان نحوه گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متأهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، فصلنامه جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، دوره اول، شماره ۴، پاییز ۱۳۹۳ش.
- فرضیزاده، زهرا و بابایی، محبوبه، «بررسی وضعیت اوقات فراغت زنان درجامعهٔ روستایی»، نشریهٔ زن در توسعه وسیاست، دوره ۱۵، شماره ۱، ۱۳۹۶ش.
- کفاشی، مجید و پیرجلیلی، زهرا، «گذران اوقات فراغت زنان در فضای مجازی»، فصلنامهٔ زن و جامعه، دوره ۷، ۱۳۹۵ش.
- مستحفظیان، مینا و دیگران، «کیفیسازی اوقات فراغت زنان و دختران در خانواده با رویکرد مبتنی بر فعالیتهای جسمانی در استان اصفهان»، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دوره ۲، شماره ۶، ۱۴۰۰ش.
- Arai, S. M. , & Pedlar, A. M, “Building communities through leisure: Citizen Participation in a healthy communities initiative”, Journal of leisure Research, 1997.
- Madani, B. , & Azani, M, “Evaluation of woman’s recreation centers in 5th and 6th Isfahan regions using the SWOT models and strategic factors”, Spatial Planning, 2017.