اصلاح عنوان مدخل |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:تخم-مرغ.jpg|300px|thumb|جایگزین=تخم مرغ|تخممرغ]] | [[پرونده:تخم-مرغ.jpg|300px|thumb|جایگزین=تخم مرغ|تخممرغ]] | ||
<big>''' | <big>'''تخممرغ'''</big>؛ سلول نطفه مرغ برای تولید مثل و از غذاهای کامل و طبیعی انسانها. | ||
تخممرغ، برای انسانها از جمله مواد غذایی مهم و اصلی محسوب میشود و امروزه با گسترش فناوری، تولید انبوه تخممرغ، به یک صنعت تبدیل شده است. تخممرغ که ارزش غذایی بسیاری دارد در [[آشپزی ایرانی]]، [[طب سنتی ایران|طب سنتی]]، پرورش جسم و حتی فرهنگ و ادب و آیینهای ایرانی هم مورد توجه است. | |||
==وجه نامگذاری | ==وجه نامگذاری تخممرغ== | ||
در گویشها و زبانهای مختلف موجود در ایران، تخممرغ، نامهای متفاوتی دارد. برای مثال، در [[تالش]] آن را «آگِلَه»، در خویین «اَگ»، در کرینکان «اویو»، در کردی «ایک»، در لاریجان «پِلکَه»، در بوئینزهرا «چَرخایه»، در شهر دماوند و اطراف آن «چولو»، در دلیجان و [[کرمانشاه]] «خا»، در [[شیراز]] و بوشهر «خاگ»، در لار و زروان «خای»، در بردسیر «دلبَندو»، در فیروزکوه «دلکَچه»<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویشهای ایران، ۱۳۸۷ش، ص6 و 16 و 140 و 153 و 157-158 و 181.</ref> و در گیلکی نیز آن را «مُرغونه»<ref>پاینده، آیینها و باورداشتهای گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۳۹۳.</ref> میخوانند. | در گویشها و زبانهای مختلف موجود در ایران، تخممرغ، نامهای متفاوتی دارد. برای مثال، در [[تالش]] آن را «آگِلَه»، در خویین «اَگ»، در کرینکان «اویو»، در کردی «ایک»، در لاریجان «پِلکَه»، در بوئینزهرا «چَرخایه»، در شهر دماوند و اطراف آن «چولو»، در دلیجان و [[کرمانشاه]] «خا»، در [[شیراز]] و بوشهر «خاگ»، در لار و زروان «خای»، در بردسیر «دلبَندو»، در فیروزکوه «دلکَچه»<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویشهای ایران، ۱۳۸۷ش، ص6 و 16 و 140 و 153 و 157-158 و 181.</ref> و در گیلکی نیز آن را «مُرغونه»<ref>پاینده، آیینها و باورداشتهای گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۳۹۳.</ref> میخوانند. | ||
==اجزای تخممرغ== | ==اجزای تخممرغ== | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
#نطفه مرغ.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/%D8%AA%D8%AE%D9%85+%D9%85%D8%B1%D8%BA عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه تخم مرغ، سایت واژهیاب.]</ref> | #نطفه مرغ.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/%D8%AA%D8%AE%D9%85+%D9%85%D8%B1%D8%BA عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه تخم مرغ، سایت واژهیاب.]</ref> | ||
==پیشینه استفاده از تخم | ==پیشینه استفاده از تخم مرغ بهعنوان مواد غذایی== | ||
تخممرغ بهعنوان مادۀ غذایی ارزشمند، همواره مورد توجه انسانها بوده است. استفاده از تخممرغ بهمنظور حاجتروایی و همچنین بهعنوان [[خوراک]] جایگزین در روزهای سوگواری به مناسبت درگذشت یکی از اعضای [[خانواده]] نیز گزارش شده است.<ref>شایست و نـاشایست، ۱۳۶۹ش، ص154 و 225.</ref> از تخممرغ در خوراکهای گوناگونی استفاده میشد؛<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص261.</ref> اما نیمرو (کواژه) و نیمبرشت از قدیمیترین موارد استفادۀ آن بوده است.<ref>بیهقی، تاریخ بیهقی، ۱۳۲۴ش، ص۵۰۲.</ref> استفاده از تخممرغ در [[جشن]] [[عید نوروز]]، [[هفتسین|سفره هفتسین]]،<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۵ش، ج2، ص364.</ref> [[بازی]]،<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۵ش، ج4، ص195.</ref> سحر و جادو، [[نذر]] و نیاز<ref>مونسالدوله، خاطرات، ۱۳۸۰ش، ص۳۹ و ۵۷-۵۸.</ref> نیز رایج بوده است. | تخممرغ بهعنوان مادۀ غذایی ارزشمند، همواره مورد توجه انسانها بوده است. استفاده از تخممرغ بهمنظور حاجتروایی و همچنین بهعنوان [[خوراک]] جایگزین در روزهای سوگواری به مناسبت درگذشت یکی از اعضای [[خانواده]] نیز گزارش شده است.<ref>شایست و نـاشایست، ۱۳۶۹ش، ص154 و 225.</ref> از تخممرغ در خوراکهای گوناگونی استفاده میشد؛<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص261.</ref> اما نیمرو (کواژه) و نیمبرشت از قدیمیترین موارد استفادۀ آن بوده است.<ref>بیهقی، تاریخ بیهقی، ۱۳۲۴ش، ص۵۰۲.</ref> استفاده از تخممرغ در [[جشن]] [[عید نوروز]]، [[هفتسین|سفره هفتسین]]،<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۵ش، ج2، ص364.</ref> [[بازی]]،<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۵ش، ج4، ص195.</ref> سحر و جادو، [[نذر]] و نیاز<ref>مونسالدوله، خاطرات، ۱۳۸۰ش، ص۳۹ و ۵۷-۵۸.</ref> نیز رایج بوده است. | ||
