صفحهای تازه حاوی «'''<big>میرزا فتحعلی آخوندزاده</big>'''؛ نمایشنامهنویس، منتقد و روشنفکر عصر قاجاریه. میرزا فتحعلی آخوندزاده پس از سفر به تفلیس با نویسندگان و شعرای ایرانی و روسی آشنا و محفل ادبی بهنام «دیوان عقل» تشکیل دادند و بااندیشههای نو ادبی و اجتماعی...» ایجاد کرد |
جز ویکی سازی |
||
| (۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =Photo 5915911477502527478 x.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =میرزا فتحعلی آخوندزاده | |||
| image_alt =فتحعلی آخوندزاده | |||
| فایل پادکست =میرزا فتحعلی آخوندزاده.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۹/۷۶ | |||
| تاریخ پادکست =۲۳-۱-۱۴۰۵ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|میرزا فتحعلی آخوندزاده}}'''؛ نمایشنامهنویس، منتقد و روشنفکر عصر قاجاریه. | |||
میرزا فتحعلی آخوندزاده پس از سفر به تفلیس با نویسندگان و شعرای ایرانی و روسی آشنا و محفل ادبی بهنام «دیوان عقل» تشکیل دادند و | میرزا فتحعلی آخوندزاده پس از سفر به تفلیس با نویسندگان و شعرای ایرانی و روسی آشنا و محفل ادبی بهنام «دیوان عقل» تشکیل دادند و بااندیشههای نو ادبی و اجتماعی مغرب و اروپا مأنوس شد. او صاحب تالیفات کتابها، مقالات و اشعاری در زمینههای نمایشنامه، نقد ادبی، داستان و تغییر الفبای فارسی است. آخوندزاده از نظر سیاسی طرفدار نهضت مشروطه و به جدایی سیاست از [[دین]] معتقد بود. او از جمله روشنفکران و نوگرایانی است که نسبت به مسائل حوزهٔ زنان توجه داشته است. | ||
== | == زندگینامه == | ||
فتحعلی آخوندزاده در یکی از شهرهای آذربایجان کنونی به نام نوخه به دنیا آمد. این شهر تا قبل از جنگهای ایران و روسیه یکی از شهرهای ایران بود، اما بعد از بروز جنگهای ایران و روسیه و انعقاد قرارداد گلستان، ضمیمه روسیه شد.<ref>http://www.iichs.ir/News-8391/نگاهی-به-جهانزیست-میرزافتحعلی-آخوندزاده/?id=8391</ref> او در خانواده ای مرفه زاده شد و پدرش میرزا محمد نقی بن حاجی احمد در جوانی کدخدای قصبه خامنه بود و پس از آن به تجارت پرداخت. پدر و مادر او از یکدیگر طلاق گرفتند و او به همراه مادرش در خانه عموی مادرش اقامت کرد.<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref> | |||
آخوند زاده، ابتدا قرآن را در مکتبخانه روستای مشکین اردبیل آموخت، سپس با استاد روشنکر میرزا شفیع درشهر گنجه آشنا شد و از تصمیمش برای طلبه شدن صرف نظر کرد.<ref>اندیشههای میرزا فتحتعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت</ref> او سپس به مدرسه دولتی رفت و روسی را آموزش دید.<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref> او به سبب توانمندی ترجمه در سه زبان فارسی، ترکی و و روسی، نزد حاکم روس در گرجستان مشغول به کار ترجمه شد<ref>اندیشههای میرزا فتحتعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، ص14</ref> و در تفلیس که آن روزها مرکز افکار جدید قفقاز بود، او با روشنفکر مآبها از اقشار تحصیلکرده، شاعر و نویسنده آشنا شد<ref>اندیشههای میرزا فتحتعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، ص15، 16، 17</ref> و آثار جدید نویسندگان روس، فرانسه، انگلیس، سویس آشنایی پیدا کرد که موجب گرایش او به روشنفکری شد.<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref><ref>ندیشههای میرزا فتحتعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، ص24، 25، 26</ref> | |||
میرزا | |||
میرزا فتحعلی به سال ۱۲۴۷ق فقه، اصول و منطق را نزد ملاحسین خواند. تعلیم خط، حکمت و عرفان را از میرزا شفیع متخلص به واضح آموزش دید. در سن ۲۲ سالگی به سال ۱۲۵۰ق با سمت وَردستِ مترجم در دفتر امور کشوری فرمانفرمای قفقاز مشغول به کار شد. میرزا همزمان نیز در مدرسهٔ نو بنیاد روسی در تفلیس بهمدت چهار سال تدریس کرد و مسلط به زبانهای عربی، فارسی، ترکی و روسی شد. او در تفلیس با نویسندگان و شعرای ایرانی و روسی آشنا شد و به همراه آنها محفل ادبی بهنام «دیوان عقل» تشکیل دادند. وی در این محفل بااندیشههای نو ادبی و اجتماعی مغرب و اروپا مأنوس شد. آخوندزاده به سال۱۲۵۷ق با طوبی خانم، دختر آخوند حاج علیاصغر ازدواج کرد و صاحب یک پسر و دو دختر شد. وی همچنین به تدریس و تألیف کتابهای ادبی، نمایشی و مقالات متعدد و اختراع خط الفبا مشغول شد و عمرش را در این راه سپری کرد. میرزا فتحعلی به اقتضای شغلش همراه هیئتهای روسی جهت تحقیقات به نواحی مختلف قفقاز سفر میکرد.<ref name=":0">. آدمیت، اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده، 1349ش، ص9-28.</ref> | |||
آخوندزاده | |||
=== | === خانواده === | ||
میرزا فتحعلی آخوندزاده در «نوخه» یکی از محلههای «شکی» در آذربایجان در سال ۱۲۲۸ق متولد شد. پدرش میرزا محمدتقی اهل [[تبریز]]، زمانی ولیعهد عباسمیرزا در آذربایجان بود و مادرش نعناع اهل [[مراغه]] بود. او دو سال در تبریز مقیم بود و بهعلت [[طلاق]] مادر همراه وی راهی روستای مشکین از توابع اردبیل شدند. وی و مادرش در این روستا نزد آخوند حاجی علیاصغر (عموی مادرش) ماندگار شدند. آخوند اهل علم و ادب بود و فتحعلی را به فرزندی قبول کرد و با دلسوزی ویژهای خواندن [[قرآن]]، [[گلستان (کتاب)|گلستان سعدی]]، [[ادبیات فارسی]] و عربی را یادش داد. لقب «آخوندزاده» نیز بههمین علت بوده است. وی نامهها و آثارش را با این عنوان امضاء میکرد. میرزا فتحعلی در سال ۱۲۴۱ق به شهر گنجه قفقاز رفت. در همان موقع جنگ ایران و روس آغاز شد و وی به زادگاه خود برگشت.<ref>. آدمیت، اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده، 1349ش، ص9-28.</ref> | |||
== | == درگذشت == | ||
او سرانجام در ۲۴ صفر ۱۲۹۵ق در سن ۶۶ سالگی در تفلیس درگذشت.<ref name=":0"/> | |||
== | == آثار == | ||
آخوندزاده در حوزههای مختلفی مانند نمایشنامه، نقد ادبی، کریتیکا، درام، نقد دین، پروتستانتیسم اسلامی، تغییر الفبا، داستاننویسی، نثر و شعر فارسی مطالبی نگارش کرده که مهمترین آنها عبارتند از:<ref>[https://ensani.ir/fa/article/563800/میرزا-فتحعلی-آخوندزاده-و-مفهوم-قانون . مرادخانی، «میرزا فتحعلی آخوندزاده و مفهوم قانون»، 1402ش، ص102.]</ref> | |||
== | === کتب === | ||
* تمثیلات: (شش نمایشنامهٔ کمدی)؛ | |||
* حکایت یوسف شاه: (ستارگان فریبخورده)؛ | |||
* الفبای جدید؛ | |||
* مکتوبات کمالالدوله: (سه مکتوب).<ref>اندیشههای میرزا فتحعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، ص30</ref> | |||
=== مقالات === | |||
* رساله ایراد؛ | |||
* قریتکا؛ نقد بر روزنامه ملتی و شعر سروش اصفهانی؛ | |||
*انتقادی بر نمایشنامههای میرزا آقای تبریزی؛ | |||
*انتقاد بر رساله «یک کلمه»؛ | |||
* عقیدة حکیم «یوم» انگلیسی در نفی واجبالوجوب؛ | |||
* تفهیم حریت از جان استوارت؛ | |||
* مثل حکیم سیسموند؛ | |||
*انتقاد بر مثنوی مولوی؛ | |||
* مسائل مکتب و تدریس؛ | |||
* دربارهٔ نظم و نثر؛ | |||
* دربارة کتاب چلبی؛ | |||
* عقاید بابیه؛ | |||
* تاریخ خریستوفور قولومب فاتح ینگی دنیا؛ | |||
* بحث میرزا فتحعلی آخوندزاده با آخوند ملااکبر السالیانی دربارهٔ عبادات. | |||
== | === اشعار === | ||
* ده قطعه سروده شعر فارشی: شکایت روزگار، بازی شطرنج؛ | |||
* پانزده قطعه شعر ترکی.<ref>. آدمیت، اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده، 1349ش، ص29-31.</ref> | |||
== اندیشهها == | |||
آخوندزاده از نظر سیاسی طرفدار نهضت مشروطه و به جدایی دین از سیاست معتقد بود. وی در کتاب «مکتوب» خود استدلال میکند که سرزمین ایران بسیار عالی است؛ اما مردم آن نادان بوده و پادشاهی ظالم دارد و روحانیون باعث ضعف و ناتوانی مملکت شدهاند و تعصب دینی منجر به بدبختی مردم شده است. میرزا فتحعلی به اصالت عقل و تجربه اعتقاد داشت و علم را از حکمت جدا نمیدانست. او با تعبد و تقلید مخالف بود. وی در اولین مرحله فکری بهشدت متأثر از استاد میرزاشفیع بود؛ میرزا او را از درآمدن به کسوت روحانیت نهی کرد و تخم کینه روحانیت را در دلش کاشت. دومین سیر فکری او در تفلیس و با تشکیل محفل ادبی بهنام «دیوان عقل» صورت گرفت. مراوده با بزرگان منجر به آشنایی با بزرگان و شهرت او در ایران، قفقاز، روسیه و عثمانی شد. او تصمیم گرفت جهت تربیت و آشنایی مردم با حقوق مدنی، مدرسه، روزنامه و تئاتر ایجاد کند و زنان را نیز به آزادی برساند.<ref>. راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، 1362ش، ج2، ص557.</ref> | |||
مهمترین محوراندیشه آخوندزاده سکولاریسم است. او بهطور جدی طرفدار جدایی دین از سیاست و مخالف دخالت شرع بود. شاید بههمین علت کتابهای وی تا سال ۱۳۵۰ش چاپ و منتشر نشد. در رابطه با ناسیونالیسم تا حدی راه افراط در پیش گرفت که خواهان تغییر حروف الفبای ایرانی شد. وی آن را یکی از عوامل عقبماندگی یاد کرده و دست به اختراع الفبای جدیدی زده است. اندیشه وطندوستی او علت جدایی اسلام شده و بهسمت باستانگرایی و ایران قبل از اسلام گرایش شدیدی پیدا کرده بود. این وجهاندیشه در نمایشنامههای او بهخوبی قابل مشاهده است.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/8391/نگاهی-به-جهان-زیست-میرزافتحعلی-آخوندزاده . «نگاهی به جهانزیست میرزا فتحعلی آخوندزاده»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر.]</ref> | |||
آخوندزاده از | |||
فتحعلی آخوند زاده، یکی از پیشروان روشنفکری ایرانی است که دچار روشنفکری بیمارگونه است.<ref>https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2263</ref> او تحت تسلط روسیه و حکومت استبدادی آنها به نقد استبداد و ظلم در جامعه ایرانی میپردازد. آخوندزاده در کنار فعالیتهای فرهنگی، دارای اندیشههای سیاسی خاصی بود که محوریت آن را مسائلی چون تقلید از غرب، سکولاریسم و آزادی غربی تشکیل میداد. آخوندزاده دغدغه ایران و علل عقبماندگی ایران را داشت. او معتقد بود که علت عقبماندگی ایرانیان ناآگاهی است، اما تجویز او در مداوای این عقبماندگی، سنخیتی با فرهنگ ایران نداشت. بر این اساس، «در تلقی آخوندزاده عقبماندگی و ضعف جامعه ایران، بیش و پیش از هر چیز، ریشه در دو عامل استبداد سیاسی حکومت و تحجر مذهبی داشت.<ref>[http://www.iichs.ir/News-8391/نگاهی-به-جهانزیست-میرزافتحعلی-آخوندزاده/?id=8391 سایت مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر]</ref> او به دلیل تسلط افکار بلشویکی و تزاری، منادی ضدّیت با اسلام بوده است.<ref>https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2263</ref> مهمترین راهبرد او، برای برونرفت جامعه ایرانی از پیامدهای زیانبار استبداد سیاسی و استبداد مذهبی، آزاداندیشی مردم بود، بر اساس این تفکر، او یکی از مؤلفههای آزاداندیشی را عدم دخالت روحانیون در سیاست و جدایی دین از سیاست میدانست. در واقع او به سکولاریسم معتقد بود.<ref>[http://www.iichs.ir/News-8391/نگاهی-به-جهانزیست-میرزافتحعلی-آخوندزاده/?id=8391 سایت مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر]</ref> آخوند زاده اعتقاد چندانی به دین ندارد و تهمتهای بسیاری به پیامبر وارد میکند و ضعفهای اعتقادی بسیاری در توحید، نبوت و امامت دارد.<ref>رک:اندیشههای میرزا فتحعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، فصل تعقل فلسفی</ref> بهطور کلی در آثار او، اروپا و متفکرانش، معیار پیشرفت است که نیاز است به عملکرد و نظریات موجود در غرب توجه شود. | |||
آخوندزاده | === مسائل زنان === | ||
آخوندزاده معتقد به آزادی و برابری زن و مرد در همه حقوق اجتماعی بود. و در قالب نمایشنامه و داستان، افکار خود را جمله در موضوع زنان نشر میداد او در نمایش نامههای خود، به مسایل زنان و مشکلات آنان در جامعه مسلمان میپردازد و کوشش زن مدرن را نشان میدهد که از قیود سنتی جامعه رها شده و نقش سازنده ای در جامعه ایفا میکند، در نمایشنامه کمدی «وزیر خان لنکران»، «خرس دزد افکن»، «مرد خسیس» به حق زنان در ازدواج پرداخته است. و در نمایشنامههای «وکلای مرافعه»، «موسی ژردان» به موضوع زنان آزادیخواه توجه کرده است.<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref> «مکتوبات کمال الدوله» مشخصترین اثر روشنفکری او در موضوع زنان است. که در این اثر به مخالفت با حجاب میپردازد زیرا معتقد است با نزول آیه حجاب نصف جمعیت بشر به حبس ابدی دچار شدهاند، و به واسطه حجاب، جامعه اسلامی از «بدبختترین کل ملل روی زمین»<ref>مکتوبات، کمال الدوله، آخوند زاده، ص61</ref> شده است. و زنان به واسطه حجاب از آزادی و آموزش علوم، فنون، و صنایع محروم شدهاند و دچار انواع مرضها شدهاند.<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref> | |||
==پانویس== | فتحعلی آخوند زاده به دنبال لغو تعدد زوجات است زیرا معتقد است، تعدد زوجات موجب رابطه مالک و مملوک در زن و شوهر میشود و این رابطه خلاف عدالت و مساوات است، همچنین در نگاه او تعدد زوجات موجب، اختلاف خواهران و برادران، محرومیت زن از عشق همسر، ظلم به زن میشود و خلاف برابری است. او از دولت اسلامی و علما میخواهد قانون تعدد زوجات و حجاب لغو شود. بهطور کلی آخوند زاده خواستار پروتستانیزم دینی، برای تغییر وضعیت زنان است. و اسماعیلیه را در پروتستانیزم اسلامی به خصوص در موضوع زنان موفق میداند. و توصیه میکند سایرین باید به دنبال تفکر روشنفکرانه آنها باشند. آخوندزاده ر در مورد، اصطلاح «پروتستانیسم» مینویسد: «پروتستانیسم عبارت از مذهبی است که حقوق الله و تکالیف عباده الله جمیعاً ساقط بوده و فقط حقوق الناس باقی بماند. ابتدا ایجاد این نوع مذهب در میان ملت اسلام به اهتمام «علی ذکره السلام اسماعیلی» وقوع یافت». باید توجه داشت معنایی که آخوندزاده از این واژه ارائه میدهد با آنچه در غرب از آن یاد میشد، ناسازگاری آشکاری داشت. او میپنداشت که پروتستانیسم به معنای نابودی عقاید دینی است و در همین راستا به تفسیر آن پرداخت و به شدت به باورها و عقاید دینی تاخت.<ref>https://www.cgie.org.ir/fa/news/129807/نگاهی-به-مهمترین-اندیشههای-نوگرایانه-میرزا-فتحعلی-آخوندزاده---مرضیه-یحیی-آبادی</ref> او حتی به تفکرات باب در موضوع زنان هم اشاره میکند که معتقد به آزادی تعلیم و تربیت زنان و برابری هست. آخوند زاده هم معتقد به برابری زن و مرد در تعلیم و تربیت بود، که اجبار در آموزش را لازم میدانست. و سخت بودن الفبای فارسی را، یکی از موانع تحصیل سواد زنان است<ref>مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (1227-1295ق/ 18121878م)، فاطمه اروجی</ref> | ||
=== حجاب === | |||
آخوندزاده از جمله روشنفکران و نوگرایان معاصر بود که نسبت به مسائل حوزهٔ زن توجه داشت. در آثارش به موضوعاتی از جمله: «آزادی زن»، «برابری میان زن و مرد»، «تعلیم و تربیت زن»، «الغای تعدد زوجات» و «آزادی حجاب» پرداخته است. او در نوشتههایش بهطور واضح اعلام میکند که مخالف حجاب است و معتقد است زن با نزول آیهٔ حجاب تا قیامت به حبس ابدی افتاد و اینکه حجاب مربوط به زمان گذشته و جامعه عربستان بوده که به سبب حفظ حریم همسران پیامبر با اعراب بهوجود آمده است.<ref>. آخوندزاده، مکتوبات، بیتا، ص36.</ref> به نظر او دین اسلام حجاب را به ناحق بر زنان مسلمان تحمیل کرده و این مخالف برابری زن و مرد است. غرض از اجباری بودن حجاب، مصونیت افراد جامعه از گناه بوده ولی معصیت زنا هنوز در بین مردم وجود دارد.<ref>[https://www.irannamag.com/article/زن-در-اندیشۀ-میرزافتحعلی-آخوندزاده-1227-1295/ . اروجی، «زن دراندیشۀ میرزا فتحعلی آخوندزاده»، وبسایت ایران نامگ.]</ref> | |||
=== نقد تفکرات === | |||
سیدعلی خامنهای دربارهٔ آخوندزاده معتقد است؛ او به قفقاز رفته و در روسیه سرسفرهٔ تزارها نشسته و به خیال خودش علیه دستگاه استبداد ایران شروع به مبارزه کرده است، لیکن این مبارزه نامطمئن و غیرقابلقبول بوده است. بهجای نبرد با استبداد به دین و اعتقادات مردم و سنتهای اصیل بومی متعرض شده است. میرزا فتحعلی همزمان با تزارها، بلشویکها و کمونیستها را همراهی میکرده، بهطوری که برای وی مراسم کنسرت برگزار کردند. این قضیه حکایت از این است که او هم در حکومت تزاری و هم در حکومت بلشویکها طرفدار داشته است و این نشاندهندهٔ این است که آخوندزاده روحیه و شخصیت مضطربی داشته است. هر عاقلی پی به این نکته میبرد که نقطه مشترک حکومت تزاری و حکومت کمونیستی در چه چیزی است و چرا از آخوندزاده حمایت میکنند؟ نقطه مشترک این دو گروه ضدّیت با مذهب تشیع و اسلام بوده و باید کسی را پیدا میکردند تا او منادی ضدّیت با اسلام را به دوش خود بکشد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2888 . خامنهای، «بیانات رهبری در دیدار با دانشجویان دانشگاه تهران»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای.]</ref> | |||
مرتضی مطهری بر این باور است که روشنفکرانی مانند آخوندزادهها مشکلات جامعه خود را بهدلیل سنت و مذهب میدانستند و برای فرار از این فلاکت به دنیای پیشرفته غربی و معرفی الگوهای آن روی میآوردند. افکار این گروه از روشنفکران مطابق بااندیشههای استعمارگران غربی است؛ اگرچه در ظاهر عقاید اینها یکاندیشه جدید در سطح جامعه بهنظر میرسد؛ ولی در واقع تفکرات وارداتی از آن سوی مرزها است و جهل مردم نیز از سوی دیگر مانع نقد و تحلیل افکار این گروه روشنفکر میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/11051/14/34 . مطهری، مجموعه آثار، 1389ش، ج14، ص34.]</ref> | |||
== فعالیتها == | |||
نمایش نمایشنامه در ایران | |||
آخوندزاده یکی از نویسندگان فعال دورة قاجار بوده است. مناسبترین روشی که او برای بیان انتقادات خود از جامعهٔ ایران و اسلام بهکار برد، نمایشنامه بود. وی در این فن از بزرگانی مانند «شکسپیر» و «مولیر» الگو میگرفت. نمایشنامههای او بوی انتقاد سیاسی تندی داشت: | |||
* در «نمایشنامه جادوگر ایرانی» صدارت حاجی میرزا آقاسی را تمسخر میکرد. | |||
* نمایشنامه دیگری به تجاوزاتی که در محیط اجتماعی کشورهای جنوبغربی آسیا به حقوق زن میشد اشاره کرده است. | |||
* در نمایشنامه دیگری فساد حاکمان زمان را آشکار کرده بود. | |||
* داستان «ستارگان فریبخورده» تصویری است از دولت شاه عباسی که اهل دولت، دربار، روحانیون و منجّمها همگی انسانهای غافل و چاپلوس هستند.<ref>. راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، 1382ش، ج10، ص412.</ref> | |||
آخوندزاده را نخستین نمایشنامهنویس ایرانی دانستهاند. او تحت تأثیر نویسندگان روسیه بود. شش نمایشنامه (کتاب تمثیلات) کمدی انتقادی و یک داستان به سبک و شیوه داستاننویسی جدید از آثار او است: داستان «حکایت یوسفشاه (ستارگان گولخورده)» و نمایشنامههای «وزیرخان لنکران»، «خرس قولدور باسان»، «مرد خسیس»، «وکلای مرافعه»، «موسی ژوردان»، «ملا ابراهیم خلیل کیماگر» و «داستان یوسفشاه» که تمام اینها توسط میرزا محمدجعفر قراچهداغی به فارسی ترجمه شده است.<ref>. آخوندزاده نخستین نمایشنامهنویس جهان اسلام/از مولیر تا آخوندزاده و هدایت، خیرگزاری کتاب ایران: ایبنا</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | |||
* | == منابع == | ||
* «آخوندزاده نخستین نمایشنامهنویس جهان اسلام/ از مولیر تا آخوندزاده و هدایت»، | {{آغاز منابع}} | ||
* اروجی، فاطمه، «زن | * [https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2263 سایت خامنهای] | ||
* | * «آخوندزاده نخستین نمایشنامهنویس جهان اسلام/ از مولیر تا آخوندزاده و هدایت»، خبرگزاری کتاب ایران: ایبنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اسفند ۱۳۹۷ش. | ||
* خامنهای، سیدعلی، «بیانات در جمع دانشجویان دانشگاه تهران»، | * «نگاهی به جهانزیست میرزا فتحعلی آخوندزاده»، وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۳۹۸ش. | ||
* راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، نگاه، | * آخوندزاده، میرزا فتحعلی، مکتوبات، تبریز، احیاء، بیتا. | ||
* مرادخانی، فردین، «میرزا فتحعلی آخوندزاده و مفهوم قانون»، | * اروجی، فاطمه، «زن دراندیشهٔ میرزافتحعلی آخوندزاده»، وبسایت ایران نامگ، تاریخ بازدید: ۹ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، صدرا، | * اندیشههای میرزا فتحعلی آخوند زاده، فریدون آدمیت، انتشارات سهامی خوارزمی، چاپ اول، تیرماه۱۳۴۹ | ||
* | * خامنهای، سیدعلی، «بیانات در جمع دانشجویان دانشگاه تهران»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردبیهشت ۱۳۷۷ش. | ||
[ | * دمیت، فریدون، اندیشههای میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران، خوارزمی، ۱۳۴۹ش. | ||
* راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، نگاه، ۱۳۸۲ش. | |||
* مرادخانی، فردین، «میرزا فتحعلی آخوندزاده و مفهوم قانون»، در مجله مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ)، شمارة ۵۵، بهار ۱۴۰۲ش. | |||
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، صدرا، ۱۳۷۵ش. | |||
* مقاله زن در اندیشه میرزا فتحعلی آخوند زاده، (۱۲۲۷–۱۲۹۵ق/ ۱۸۱۲۱۸۷۸م)، فاطمه اروجی، ایران نامک، ش ۶ | |||
*[http://www.iichs.ir/News-8391/نگاهی-به-جهانزیست-میرزافتحعلی-آخوندزاده/?id=8391 مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر] | |||
*[https://www.cgie.org.ir/fa/news/129853/بررسی-آرا-و-افکار-میرزا-فتحعلی-آخوندزاده-درباره-مفهوم-ادبیات-با-استفاده-از-مفهوم-خودآگاهی-هگلی---سالور-ملایری مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی] | |||
{{پایان منابع}} | |||
{{شخصیتهای ادبیات فارسی}} | |||
{{شخصیتهای مشروطه}} | |||
