مبعوث شدن مردم: تفاوت میان نسخه‌ها

| حجم فایلپادکست    =10/9

| زیرنویس عنوان    = برانگیخته‌شدن مردم ایران برای مقابله با تهدیدها و نقش‌آفرینی مؤثر در سرنوشت کشور

| عنوان اصلی        = مبعوث‌شدن مردم

| معنای اصطلاحی     = برانگیخته‌شدن مردم برای ایفای نقش فعال و تعیین‌کننده در لحظات سرنوشت‌ساز و مواجهه با تهدیدها

| حوزه کاربرد      = گفتمان سیاسی-اجتماعی [[جمهوری اسلامی ایران]]؛ تحلیل رفتار جمعی؛ مطالعات هویت

| منشأ تاریخی       = سخنان [[سید علی خامنه‌ای]] در بهمن ۱۴۰۴ش

| نخستین کاربرد    = دیدار مردمی سید علی خامنه‌ای به‌مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی (۱۲ بهمن ۱۴۰۴ش)

| ریشه واژه        = برگرفته از واژه «بعثت» در قرآن به‌معنای برانگیختن و روانه‌کردن

| مرتبط با          = بعثت، خودآگاهی جمعی، نقش‌آفرینی اجتماعی، وحدت ملی، گفتمان مقاومت، حضور مردمی در رویدادهای ملی

| مقدس برای         =

{{درشت|'''مبعوث‌شدن مردم'''}}؛ اصطلاحی برگرفته از سخنان [[سید علی خامنه‌ای]]، به‌معنای برانگیخته‌شدن مردم ایران برای مقابله با تهدیدها و نقش‌آفرینی مؤثر در سرنوشت کشور.

مبعوث‌شدن مردم، اصطلاحی است که به برانگیخته‌شدن و نقش‌آفرینی تاریخی [[مردم ایران]] در برابر حوادث و تهدیدها اشاره دارد. این مفهوم برگرفته از معنای قرآنی [[بعثت]] است که در آن، مردم به‌سان دریافت‌کنندهٔ رسالت، مأموریت می‌یابند که در مسیر تحقق [[عدالت]] و دفاع از ارزش‌ها قیام کنند. در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران، مردم کنشگران بی‌واسطه و تعیین‌کننده در سرنوشت کشور معرفی شده‌اند. تحلیلگران، حضور گستردهٔ مردم در [[تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴-۱۴۰۵|تجمعات شبانه]] در برابر [[حمله آمریکا و اسرائیل به ایران|حمۀ آمریکا]]، انتخاب [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران|رهبر جدید]] زیر بمباران و حمایت از او را مصداق عینی این اصطلاح دانسته‌اند که موجب بازتولید پیوند ایمانی-عاطفی مردم با حاکمیت و تبدیل ارادۀ ملی به عامل پیشبرندۀ معادلات شده است.

== مفهوم‌شناسی ==

[[بعثت]] در لغت به‌معنای روانه‌کردن<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1404ق، ج۱، ص52^.</ref> و برانگیختن است<ref>[https://qom.iau.ir/fa/page/843/ویژه-نامه-بعثت-رسول-مکرم-اسلام-ص-#:~:text=مفهوم%20مبعث، «ویژه‌نامه بعثت رسول مکرم اسلام»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم.]</ref> و در [[فرهنگ اسلامی]] به برانگیختن و برگزیدن [[پیامبر]] از سوی [[خدا]] برای هدایت [[مردم]] اطلاق می‌شود و از آن نظر که بعثت، آغازگر تحولی بزرگ و ورود به فضایی جدید است<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، 1404ف، ج۱، ص۵۲–۵۳^.</ref> این واژه در [[قرآن]] به‌معنای حشر مردگان نیز استفاده شده است.<ref>سورهٔ یاسین، آیهٔ 52.</ref> در اصطلاح [[مبعوث شدن مردم|مبعوث‌شدن مردم]]، مفهوم بعثت برای توصیف برانگیخته‌شدن و حضور یک ملت در مسیر تاریخی خود به‌کار گرفته شده است. این پدیده در چارچوب [[سنت‌های الهی|سنت الهی]] تفسیر شده که گاهی خداوند برای پیشبرد تاریخ به سوی عدالت، ملت‌ها را بیدار می‌کند. از این منظر، مردم برای ایستادگی در برابر ظلم و هموارکردن مسیر تحقق عدل، مبعوث می‌شوند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/بعثت-مردم-وقتی-یک-ملت-مأمور-تاریخ-می‌شود «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ می‌شود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> همچنین مبعوث‌شدن مردم به سطحی از خودآگاهی جمعی اشاره دارد که همگان با درک اهمیت یک برهۀ تاریخی، در گسترهٔ اجتماعی نقش‌آفرینی می‌کنند. در این نگاه، مردم خود را بازیگر اصلی صحنه و ضامن موفقیت حرکت ملی می‌دانند و این حضور به‌تدریج به گفتمانی تبدیل می‌شود که بر محور وحدت، استقامت و هوشیاری استوار است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخ‌ساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افق‌های-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>

اصطلاح مبعوث‌شدن مردم توسط [[سید علی خامنه‌ای]] در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، مطرح شد و او بر این نکته تأکید کرد که اگر حادثه‌ای برای کشور پیش بیاید، خدا این مردم را مبعوث خواهد کرد و این مردم هستند که کار را تمام خواهند کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=62530 «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> کاربرد واژهٔ بعثت برای مردم در شرایطی بیان شد که ایران، [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش]] را پشت سر گذاشته بود؛ رویدادی که به تعبیر برخی مقامات، در آن آشوبگران با حمایت آمریکا و اسرائیل به مراکز حساس نظامی، انتظامی و دولتی حمله کردند. همچنین این عبارت در فاصلهٔ زمانی کوتاهی پیش از آغاز [[جنگ رمضان]] و [[ترور سید علی خامنه‌ای]] بیان شد که در همان روز نخست به [[شهادت سید علی خامنه‌ای|شهادت او]] انجامید.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوث‌شدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

[[سید مجتبی خامنه‌ای]]، [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران]] نیز در پیامی، حضور مردم در [[جنگ تحمیلی سوم]] را تبدیل داغ به حماسه و رثاء به رجز توصیف کرده است. به باور وی، این ایستادگی، دشمن را به حیرت واداشته و [[پرچم ایران]] را در دل‌های حق‌جویان جهان برافراشته است. به نظر تحلیلگران این نگاه نیز بر همان باور بنیادین دربارهٔ مبعوث‌شدن مردم در لحظات سرنوشت‌ساز تاریخی استوار است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوث‌شدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

== مبانی دینی ==

بر منبای آیات قرآن، [[سنت‌های الهی|سنت الهی]] بر آن است که در مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخی، گروه‌هایی از مردم برای مقابله با طغیان و فساد برانگیخته شوند. در آیهٔ پنجم سورهٔ اسرا آمده است که خداوند هنگام فرا رسیدن وعدهٔ فسادانگیزی، بندگانی را برمی‌انگیزد تا با صلابت در برابر ظلم ایستادگی کنند. از منظر برخی تحلیلگران، کاربرد واژهٔ بعثت برای خیزش و حضور مردم، ریشه در همین آیه دارد.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وب‌سایت ایران تئاتر.]</ref> همچنین سنت [[نصرت الهی]]<ref>سورهٔ محمد، آیهٔ 7.</ref> نشان می‌دهد که اگر مردم در راه خدا گام بردارند، [[امداد غیبی]] شامل حال‌شان خواهد شد و این وعده به نظر برخی نویسندگان، در ایستادگی و پیروزی مردم ایران در جنگ تحمیلی سوم به‌صورت عینی قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4345119/بعثت-مردم-در-آخرین-بیانات-رهبر-شهید-الهامی-الهی-که-به-ثمر-نشست «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> برخی پژوهشگران، مبعوث‌شدن مردم را در چارچوب نظریه قرآنی [[امت]] تبیین کرده‌اند. از دیدگاه آنها، قرآن جامعهٔ مؤمنان را دارای مسئولیت جمعی در قبال تحقق ارزش‌های الهی معرفی می‌کند. در این چارچوب برخی آیات قرآن<ref>سورهٔ آل‌عمران، آیهٔ 110؛ سورهٔ بقره، آیهٔ 143.</ref> بر نقش اجتماعی امت در اصلاح و اقامهٔ عدالت دلالت دارد. بر این مبنا، مبعوث‌شدن مردم وضعیتی است که جامعهٔ ایمانی از انفعال خارج شده و به کنشگر فعال در تحولات اجتماعی تبدیل می‌شود.<ref>[https://farsnews.ir/Pj_motaleat_eslami/1776354982815375106/تحلیل-قرآنی-بعثت-مردم-و-نظریه-امت «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»،  خبرگزاری فارس.]</ref>

== مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران ==

تحلیلگران جایگاه مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران را تنها گیرندهٔ دستور از حاکمیت نمی‌دانند، بلکه آنها را کنشگری بی‌واسطه و تعیین‌کننده در سرنوشت کشور معرفی می‌کنند. بر اساس این دیدگاه، انقلاب اسلامی بر حضور و مشارکت مردم و پویش‌های اجتماعی در راستای انسجام ملی و هویت دینی، استوار است. از این منظر، مردم نه‌تنها در انتخاب مسئولان، بلکه در نظارت و صیانت از آرمان‌ها فعال هستند و مطالبه از حاکمیت همواره در دستور کار آنان قرار دارد. در همین چارچوب، مردم در روزهای فقدان رهبر، توانستند شاکلهٔ حاکمیتی را پشتیبانی کنند و انسجام دستگاه‌ها را رقم بزنند. بر این اساس، رمز تداوم نظام در مشارکت و نقش‌آفرینی مردم خلاصه می‌شود.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/بعثت-ملت-پیش-درآمدی-بر-شگفتی-بزرگ-تاریخ «بعثت ملت؛ پیش‌درآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref>

تحلیلگران حضور گستردهٔ مردم از همه اقشار در راهپیمایی‌ها و [[تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴-۱۴۰۵|اجتماعات شبانه]] در شهرهای مختلف ایران در طول [[جنگ رمضان]] را مصداق عینی [[مبعوث شدن مردم|مبعوث‌شدن مردم]] دانسته‌اند. در شرایط بمباران و پس از [[ترور سید علی خامنه‌ای]]، دو محور در دفاع ملی شکل گرفت: [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] در میدان نبرد و [[مردم]] در خیابان و صحنه اجتماعی. انتخاب رهبر جدید از سوی [[مجلس خبرگان رهبری]] زیر بمباران و حمایت گستردهٔ داخلی و خارجی از او، از دیگر مصادیق این برانگیختگی جمعی توصیف شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86114439/دفاع-ملی-و-بعثت-مردم بنایی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> برخی تحلیلگران، حضور مردم در رویدادهای پیشین تاریخ [[جمهوری اسلامی ایران]] را نیز مصداق عینی اصطلاح مبعوث‌شدن مردم دانسته‌اند. به‌گفتهٔ آنها، در طول دوران انقلاب اسلامی، [[جنگ عراق با ایران|جنگ تحمیلی هشت‌سالهٔ عراق علیه ایران]]، [[جنگ دوازده‌روزه]] اسراییل علیه ایران و [[اغتشاشات دی ۱۴۰۴|حوادث دی ۱۴۰۴ش]]، همواره حضور و برانگیختگی مردم قابل مشاهده بوده است. راهپیمایی [[۲۲ بهمن]]، حضور در [[۲۲ دی]]، اجتماعات [[روز قدس]] در شرایط بمباران و نیز حضور مردم پس از نشر خبر [[شهادت سید علی خامنه‌ای|شهادت سیدعلی خامنه‌ای]]، از جمله نمونه‌هایی است که در این چارچوب تفسیر شده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1803256/مبعوث-شدن-مردم-هیمنه-پوشالی-دشمن-را-شکست «مبعوث‌شدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

== پیامدها ==

برخی تحلیل‌گران پیامدهای ذیل را برای [[مبعوث شدن مردم|بعثت مردم]] در [[جنگ تحمیلی سوم]] برشمرده‌اند:

* خودسازماندهی اجتماعی و خلق سرمایهٔ اجتماعی؛

* حمایت از نیروهای مسلح؛<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخ‌ساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افق‌های-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس]</ref>

* شکل‌گیری گفتمان مقاومت و همگرایی مل؛ی<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/بعثت-ملت-پیش-درآمدی-بر-شگفتی-بزرگ-تاریخ «بعثت ملت؛ پیش‌درآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref>

* پایداری نظام علی‌رغم فقدان رهبر.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/از-بعثت-خون-تا-بعثت-مردم-تقدیر-از-حضور-حماسی-و-تاریخ‌ساز-میدانی-مردم-و-تبیین-افق‌های-راهبردی-حرکت-جاری-و-مستمر-امت «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس]</ref>

به گزارش برخی تحلیلگران، در [[فرهنگ ایرانی]] فضای عمومی به‌مثابه امتداد فضای خصوصی تلقی می‌شود و همین پیوند احساسی، مبنای رفتارهای جمعی در لحظات حساس قرار گرفته است. از دیدگاه آنان، غیرت ملی و دینی همراه با نیاز به امنیت روانی، مردم را به حضور در صحنه‌های اجتماعی حتی در ساعات پایانی شب ترغیب می‌کند؛ حضوری که بازتعریف قدرت جمعی در برابر چالش‌ها و مانوری برای نمایش وحدت و [[همبستگی ملی]] به‌شمار می‌رود. همچنین رسانه‌های نوین با ایجاد حس همدلی و هم‌سرنوشتی، این برانگیختگی جمعی را تقویت کرده و به تداوم آن دامن زده‌اند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049145/راز-انرژی-جمعی-شبانه-در-خیابان-ها-پاسخ-روان-شناسی-اجتماعی-چیست «راز انرژی جمعی شبانه در خیابان‌ها؛ پاسخ روان‌شناسی اجتماعی چیست؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>

* «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فرودین ۱۴۰۵ش.

* «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم، تاریخ بازدید: ۱ شهریور ۱۴۰۵ش.

[[رده:جنبش‌های اجتماعی در ایران]]