حقوق جنسی زن در زندگی مشترک: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''حق جنسی زن'''</big>؛ بهره‌مندی زن از ارضای میل جنسی.

یکی از حقوق زن در [[ازدواج]]، بهره‌مندی از رابطه‌ جنسی است که این رابطه اعم از نگاه کردن، لمس، مقاربت و آمیزش است. برقراری صحیح این رابطه و توجه به مقدمات آن از جمله، نظافت، آراستگی، خوش‌بویی و اموری از این دست، نقش مهمی در سلامت جسمی و روحی زن، پیشگیری از انحرافات احتمالی زن، حفظ و استحکام خانواده و جامعه دارد. از این‌رو در اسلام این حق در رابطه زوجیت به‌رسمیت شناخته شده است.  

[[رابطه جنسی سالم]] موجب هماهنگی جسم و ذهن شده و باعث کاهش سردردهای میگرنی، علائم پیش از قاعدگی و آرتریت روماتوئید در زنان می‌شود.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/ch/index.php/ch/article/view/21908 درونه و دیگران، «ارتباط تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت با عملکرد جنسی زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال 1395»، 1398ش، ص132.]</ref>

تقویت سیستم ایمنی بدن، بهبود خواب، کاهش فشار خون، سلامت قلب، بهبود [[باروری]]، بهبود کنترل مثانه، کاهش بی‌اختیاری ادرار، تقویت عضلات لگن، از بین رفتن خشکی واژن، تسکین دردهای قاعدگی و دوره سندرم پیش از قاعدگی، محافظت در برابر ابتلا به اندومتریوز یا رشد بافت خارج از رحم، کاهش استرس، افزایش اعتمادبه‌نفس، ایجاد روابط صمیمانه با همسر، تقویت مغز و افزایش میل جنسی از دیگر فواید داشتن رابطه جنسی منظم برای زنان است.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/benefits-of-sex/ «فواید رابطه جنسی که احتمالا از آن‌ها بی خبرید»، وب‌سایت درمانکده.]</ref>  

در مقابل، اختلال در عملکرد جنسی (کاهش مداوم یا عودکننده میل جنسی، کاهش مداوم یا عود کننده برانگیختگی جنسی، مشکل بودن یا ناتوانی در دست‌یابی به ارگاسم و درد هنگام نزدیکی) برای سلامت عمومی شخص، نگرانی جدی محسوب می‌شود.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/ch/index.php/ch/article/view/21908 درونه و دیگران، «ارتباط تعیین‌کننده های اجتماعی سلامت با عملکرد جنسی زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال 1395»، 1398ش، ص132.]</ref>  

بخش قابل توجهی از بار بیماری‌ها در زنان و مردان، به ناخوشی‌های ناشی از نقض حقوق باروری و جنسی اختصاص دارد. به‌عنوان مثال نتایج تحقیقات نشان می‌دهد شایع‌ترین مشکل مرتبط با سلامت جنسی زنان، عدم ارگاسم در آنها است.<ref>[https://www.jpaiassoc.ir/article_250841.html آقایاری هیر و دیگران، «سلامت جنسی در چنبره‌های اجتماعی و فرهنگی: مطالعه‌ای کیفی در میان زنان متأهل شهر تبریز»، 1400ش، ص115.]</ref> بنابراین سلامت جنسی، پایه‌گذار و شرط لازم برای دست‌یابی به سلامت باروری در افراد است و ارتقای سلامت جنسی، ورای رویکردهای پزشکی مستلزم رسیدگی به [[حقوق جنسی زن|حقوق جنسی]] و کامیابی جنسی است.<ref>[https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-3284-fa.html. دماری و اکرمی، «چالش‌های سلامت جنسی ایران و فرصت‌های بهبود آن از دیدگاه سیاستگزاران و صاحبنظران»، 1400ش، ص221-222.]</ref> 

در انگلستان دوره ویکتوریا، لذت جنسی برای زنان اصلا محل بحث نبود و تصور می‌شد فقط مردان از غریزۀ جنسی مهارناپذیر برخوردارند. از دهۀ ۱۹۲۰م، این بحث مطرح شد که رضایت جنسی برای هردو طرف رابطه اهمیت دارد و ازدواج، به‌عنوان نوعی مشارکت جنسی رضایت‌بخش تعریف شد.<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص135.</ref>  

امروزه یافته‌های علوم زیستی اگرچه بیانگر تفاوت‌های طبیعی زن و مرد از حیث آستانه تحریک‌پذیری جنسی، فراوانی فعالیت جنسی، میزان بردباری جنسی و سطح لذت جنسی است، اما نقش تشویق، تنبیه، سرزنش و سایر عوامل فرهنگی در تضعیف یا تقویت این اقتضاهای طبیعی نیز مهم قلمداد شده است. فمینیست‌ها معتقدند میل جنسی زنان معمولا یا مسکوت گذاشته شده و یا نابهنجار قلمداد شده و حتی در دوران معاصر که در نتیجه تحقیقات، نیاز جنسی زنان به‌رسمیت شناخته شده، ارضای نیاز جنسی آنها همچنان برحسب معیارهای مردانه تعریف می‌شود.<ref>بستان، جامعه‌شناسی جنسیت با رویکردی اسلامی، 1394ش، ص104-105.</ref>  

فمینیست‌های رادیکال، موضوع اصلی فمینیسم را میل جنسی مطرح کرده‌اند و معتقدند از آنجا که در زمینه جنسی، مردان به‌طور طبیعی مهاجم و مسلط و زنان به‌طور طبیعی منفعل و تسلیم‌ هستند، سلطه مرد و تسلیم زن در زمینه‌های دیگر نیز عادی تلقی می‌شود. از این‌رو [[برابری در فمینیسم|برابری]] کامل زن و مرد در امور اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، از طریق رابطه جنسی تساوی‌طلبانه، امکان‌پذیر خواهد شد.<ref>تانگ، نقد و نظر درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی، 1399ش، ص179-180.</ref> 

بررسی متون فقهی نشان می‌دهد که اسلام نیاز جنسی زن و ارضای آن را در قالب حق جنسی به‌رسمیت شناخته است.<ref>انصاریان، نظام خانواده در اسلام، 1337ش، ص 368. </ref> ضمن اینکه به رویکرد حقوقی بسنده نکرده و با برخی توصیه‌های استحبابی به شوهران، اهتمام خود به موضوع ارضای جنسی زنان را نشان داده است.<ref>بستان، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهادهای اجتماعی، 1388ش، ص28.</ref> در برخی روایات بر وجوب ارضای نیاز جنسی زن توسط شوهر تأکید شده<ref>بستان، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهادهای اجتماعی، 1388ش، ص245- 246.</ref> و در روایات دیگر از رسیدگی قضایی به دادخواست زن درباره محرومیت جنسی وی به‌دلیل ناتوانی یا خودداری شوهر صحبت شده که برحسب این روایات،<ref>حر عاملى، وسائل الشیعة، 1416ق، ص547.</ref> رسیدگی قضایی به دادخواست زن نشانه پذیرش حق جنسی او است. دلایلی که در روایات به آنها استناد شده، اقتضائات گوناگونی دارند. اقتضای برخی آن است که اگر خطر به گناه افتادن زن وجود داشته باشد، شوهر موظف به ارضای نیاز جنسی او است. برخی دیگر معیار وسیع‌تری را برای وجوب ارضای جنسی زن توسط شوهر اثبات می‌کنند و آن این است که زن در اثر خودداری شوهر به ضرر و مشقت بیفتد، هرچند این امر به ارتکاب گناه منجر نشود. از این گسترده‌تر معیاری است که وجوب ارضای جنسی زن توسط شوهر را تمایل زن مطرح می‌کند، حتی اگر خطر به گناه افتادن یا ضرر و مشقت نیز در کار نباشد.<ref>بستان، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهادهای اجتماعی، 1388ش، ص 245-248.</ref> با این وجود حداکثر زمان مجاز برای خودداری شوهر از همبستری با همسر، چهار ماه تعیین شده<ref>مرعشى نجفى، منهاج‏المؤمنين، 1421ق، ص208.</ref> که با توجه به ادله مذکور، به‌نظر می‌رسد این محدوده زمانی برای شرایط خاص مانند سفر، مصیبت و مسائلی از این دست و نه شرایط عادی مطرح شده است.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article_76734.html قوجائی خامنه و سالاری‌فر، «ارائة راه حلی برای تبیین حقوق جنسی بانوان بر اساس رویکردهای حقوقی و اخلاقی»، 1402ش، ص204.]</ref> چنانچه برخی از فقها تقلیل فاصله یاد شده را تا جایی که نیاز جنسی زن تأمین شود، لازم دانسته‌اند.<ref>[https://hoquq.iict.ac.ir/article_14042.html ﻋﺎﺑﺪي و ﻣﻬﺮکش، «ﺣﻖ ﺟﻨسی در اﺳﻼم و کنواﻧﺴﯿﻮن رﻓﻊ ﺗﺒﻌﯿﺾﻋﻠﯿﻪزﻧﺎن (ﺑﺎ نگاهی ﻧﻘﺎداﻧﻪ ﺑﺮ کنواﻧﺴﯿﻮن)»، 1393ش، ص109.]</ref>  

==حق جنسی زن در قوانین==

در قانون مدنی، تنها در عیوب موجب فسخ [[ازدواج|نکاح]]، به حق جنسی زن توجه شده است. به‌طوری که اگر مرد عیبی داشته باشد که مانع همبستری با زن شود، زن حق فسخ نکاح را دارد،<ref>خامنه‌ای، فلسفه زن بودن (مقدمه‌ای بر حقوق زن)، 1387ش، ص168؛ قانون مدنی، ماده 1122.</ref> اما اگر شوهر بدون دلیل موجه مانند ترک همبستری با اذن زن یا داشتن عذر موجه برای شوهر به‌عنوان مثال بیماری یا سفر ضروری به تضییع این حق بپردازد، به صرف اثبات حرج، شرایط اعمال ماده ۱۱۳۰ و امکان جدایی برای زن فراهم می‌شود، در حالی که اگر زن پاسخگوی نیاز جنسی شوهر نباشد استحقاق دریافت نفقه را از دست می‌دهد. در این میان بند ۲۹ منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۸۳/۶/۳۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی) که به‌عنوان قانون لازم‌الاجرا در کشور مطرح شده به حقوق جنسی زنان پرداخته است،<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند ۲۹، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> اما منشور از ضمانت اجرا برخوردار نیست و در زمره مواد قانونی قرار نمی‌گیرد. بنابراین قوانین مربوط در وجوه مدنی، حمایتی و کیفری، فاقد سیاست‌ها و تدابیر تقنینی لازم در جهت آسان‌سازی استیفای حقوق جنسی زن است. در حالی که در متون فقهی به قاضی اجازه تعزیر (از طریق ساز‌و‌کارهای کیفری-تعزیری و غیر کیفری) مردی که وظایف زوجیت در مواقعه و حق قسم را انجام نمی‌دهد، داده شده است.<ref> [https://cwfs.ihu.ac.ir/article_205097.html شعربافچی‌زاده و دیگران، «تبیین حق جنسی زوجین در بستر متون فقهی و حقوقی»، 1399ش، ص69.]</ref>  

اگرچه ترک نزدیکی با زن توسط شوهر از مواردی است که نشوز شوهر را محقق می‌سازد، اما قانون مدنی در مورد اینکه در این شرایط، زن از چه حقوقی برخوردار است، ساکت است. این در حالی است که به‌رسمیت شناختن حق جنسی از یک سو در سلامت اخلاقی جامعه تأثیر بسزایی دارد و از سوی دیگر مانع اتهاماتی می‌شود که گریبان اسلام را در مورد حقوق زنان گرفته است.<ref>[[رحیمی سجاسی و دیگران، [https://ensani.ir/fa/article/414469/%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8 <nowiki>«نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص28.]</nowiki>]]</ref>  

==پانویس==

==منابع==

*آبوت، پاملا و والاس، کلر، جامعه‌شناسی زنان، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران، نی، 1393ش.

*آقایاری هیر، توکل و دیگران، «سلامت جنسی در چنبره‌های اجتماعی و فرهنگی: مطالعه‌ای کیفی در میان زنان متأهل شهر تبریز»، در نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، شماره 32، سال 16، پاییز و زمستان1400ش.

*انصاریان، حسین، نظام خانواده در اسلام، قم، ام‌ابیها، چاپ هفتم، 1377ش.

*بستان(نجفی)، حسین، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهادهای اجتماعی، تهران، دفتر امور بانوان وزارت کشور و قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1388ش.

*بستان(نجفی)، حسین، جامعه‌شناسی جنسیت با رویکردی اسلامی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و هاجر، 1394ش.

*تانگ، رزمری، نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران، نی، چاپ دوم، 1391ش.

*حر‌عاملى، شیخ محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، آل‌البیت، چاپ سوم، 1416ق.

*خامنه‌ای، سیدمحمد، فلسفه زن بودن (مقدمه‌ای بر حقوق زن)، چاپ دوم، تهران، صدرا، 1387ش.

*درونه، طیبه و دیگران، «ارتباط تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت با عملکرد جنسی زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال 1395»، در نشریه سلامت اجتماعی، شماره 2، دوره 6، 1398ش.

*دماری، بهزاد و اکرمی، فروزان، «چالش‌های سلامت جنسی ایران و فرصت‌‌های بهبود آن از دیدگاه سیاستگزاران و صاحبنظران»، در مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، شماره 2، دوره 27، 1400ش.

*رحیمی سجاسی، مریم و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصادمحور قوانین خانواده: تبیین خلأهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن»، در پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 14، سال 17، 1398ش.

*شعربافچی‌زاده، مرضیه و دیگران، «تبیین حق جنسی زوجین در بستر متون فقهی و حقوقی»، در نشریه علمی فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، شماره 50، سال 14، 1399ش.

*ﻋﺎﺑﺪي، اﺣﻤﺪ و ﻣﻬﺮکش، اﺣﺴﺎن، «ﺣﻖ ﺟنسی در اﺳﻼم و کنواﻧﺴﯿﻮن رﻓﻊ ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻋﻠﯿﻪ زﻧﺎن (ﺑﺎ نگاهی ﻧﻘﺎداﻧﻪ ﺑﺮ کنواﻧﺴﯿﻮن(»، در ﺣﻘﻮق اﺳﻼمی، ﺷﻤﺎره 43، ﺳﺎل 11، 1393ش.

*«فواید رابطه جنسی که احتمالا از آن‌ها بی خبرید»، وب‌سایت درمانکده، تاریخ بازدید: 13 آذر 1403ش.

*قانون مدنی.

*قوجائی خامنه، مریم و سالاری‌فر، محمدرضا، «ارائة راه‌حلی برای تبیین حقوق جنسی بانوان بر اساس رویکردهای حقوقی و اخلاقی» در دوفصلنامه علمی فقه و حقوق خانواده، شمارة 79، دورة 28، پاییز و زمستان 1402ش.

*مرعشى نجفى، سيد شهاب‏الدين، منهاج‏المؤمنين، قم، مكتبه آيه‌الله المرعشي النجفي، 1421ق.

*مصباح یزدی، محمدتقی، پرسش‌ها و پاسخ‌ها: حقوق زن در قرآن، قم، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، چاپ دوم، 1382ش.

*«مفهوم حقوق جنسی و سلامت جنسی»، خبرگزاری سلامت، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1399ش.

*منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 13 آذر 1403ش.  

ویکی جنسیت

'''{{درشت|حقوق جنسی زن؛}}''' نیازهای جنسی برآمده از غریزهٔ زنانه که باید پاسخ داده شود.{{سخ}}حق جنسی زن به معنای الزام مرد برای تأمین نیازهای جنسی همسر خود در چارچوب [[ازدواج]] است. این نیاز، علاوه‌بر بعد زیستی، شامل ابعاد روانی، عاطفی و اجتماعی نیز می‌شود و ارضای صحیح آن نقش مهمی در سلامت فرد و جامعه دارد. [[اسلام]] با پرهیز از افراط و تفریط، ارضای نیاز جنسی را حق زن و وظیفه مرد می‌داند و آموزه‌های فقهی و [[قرآن]]، این حق را تضمین کرده‌اند. ارضای نیاز جنسی زن نیازمند آمادگی جسمی و روانی، [[محبت در خانواده|محبت]]، نوازش و رعایت نظافت و آراستگی است و فرایند رابطه شامل انگیزش، آمیزش، اوج لذت و فرونشینی می‌شود. رعایت این حقوق، نه‌تنها به حفظ [[عفت]] و رضایت زن می‌انجامد، بلکه هماهنگی و همبستگی زوجین را در زندگی زناشویی تقویت می‌کند.

==مفهوم‌شناسی حقوق جنسی==

==اهمیت نیاز جنسی زن==

==دیدگاه‌ها دربارهٔ حقوق جنسی زن==

==مصادیق حق جنسی زن==

#'''مرحلهٔ انگیزش:''' در زنان به‌راحتی صورت نمی‌گیرد. لازم است؛ زن آرامش داشته باشد، مورد مودت رفتاری قرار بگیرد، ارتباط عاشقانه و عاطفی را تجربه کرده باشد؛ شریک جنسی او پاکیزه باشد، تا به مرحلهٔ انگیزش برسد.<ref>فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص275-269.</ref> اموری مانند ابراز محبت، نوازش، رعایت نظافت، آراستگی، معطربودن و ملاعبه در روابط جنسی از عمده‌ترین عوامل حفظ [[عفت جنسی|عفت]] و از نیازهای زنان محسوب می‌شود و در روایات اسلامی نیز شوهران به این مسئله، سفارش شده‌اند.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج5، ص567.</ref>

#'''در مرحلهٔ آمیزش:''' نیز لازم است؛ مرد دقت کند که زن برای رسیدن به اوج لذت جنسی به‌عنوان مرحله سوم نیازمند مدت زمان بیشتری است و باید بین زن و مرد هماهنگی ایجاد شود تا زن نیز همچون مرد این مرحله را تجربه کند.<ref>فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص287</ref>

#'''مرحله نهایی:''' در آخرین مرحلهٔ رابطه، چون زن قادر است دوباره به ارگاسم برسد برای همین به نوازش همسر نیاز دارد؛ تا [[احساس]] نکند، همسرش به او بی‌توجه است.<ref>فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص290</ref>

==پانویس==

==منابع==

ویکی زندگی