بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اختلال خودزشتانگاری؛''' | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = خودزشت انگاری.jpg | |||
| زیرنویس تصویر = زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه | |||
| image_alt = زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه | |||
| فایل پادکست = اختلال خودزشتانگاری.ogg | |||
| حجم فایلپادکست = 2/76 | |||
| تاریخ پادکست = 17-11-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = اختلال خودزشتانگاری | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = اختلال بدشکلی بدنی | |||
| شاخه علمی = [[روانشناسی]]{{سخ}}[[روانپزشکی]]{{سخ}}آسیبشناسی روانی | |||
| نوع مفهوم = [[اختلال روانی]] | |||
| معنای اصطلاحی = اشتغال ذهنی شدید و وسواسگونه نسبت به نقصهای واقعی یا خیالی در ظاهر جسمانی | |||
| حوزه کاربرد = تشخیص بالینی{{سخ}}درمانهای روانشناختی{{سخ}}[[سلامت روان]]{{سخ}}[[روانپزشکی]] | |||
| گستره جغرافیایی = جهانی | |||
| منشأ تاریخی = روانپزشکی نوین | |||
| نخستین کاربرد = ۱۸۹۱ میلادی | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = اختلال وسواس جبری{{سخ}}اضطراب اجتماعی{{سخ}}[[افسردگی]] | |||
| اهمیت = تأثیر عمیق بر عملکرد اجتماعی{{سخ}}افزایش خطر افسردگی و [[خودکشی]]{{سخ}}ارتباط با [[جراحیهای زیبایی]] | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''اختلال خودزشتانگاری؛''' اشتغال ذهنی شدید دربارهٔ نقص ظاهری. | |||
اختلال خودزشتانگاری نوعی [[اختلال روانی]] است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در [[نوجوانی]] آغاز میشود و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، [[اضطراب اجتماعی]]، اجتناب از ارتباطات، [[خودکمبینی]]، رفتارهای جبرانی، گرایش به [[جراحی زیبایی|جراحیهای زیبایی]] و افزایش خطر [[افسردگی]] و [[خودکشی]] است. تشخیص، مبتنی بر مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5 بوده و درمان شامل طرحوارهدرمانی، درمان شناختیرفتاری و دارودرمانی است. | اختلال خودزشتانگاری نوعی [[اختلال روانی]] است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در [[نوجوانی]] آغاز میشود و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، [[اضطراب اجتماعی]]، اجتناب از ارتباطات، [[خودکمبینی]]، رفتارهای جبرانی، گرایش به [[جراحی زیبایی|جراحیهای زیبایی]] و افزایش خطر [[افسردگی]] و [[خودکشی]] است. تشخیص، مبتنی بر مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5 بوده و درمان شامل طرحوارهدرمانی، درمان شناختیرفتاری و دارودرمانی است. | ||
== تعریف اختلال خودزشتانگاری == | == تعریف اختلال خودزشتانگاری == | ||
اختلال خودزشتانگاری<ref>Body Dysmorphic Disorder یا BDD</ref> نوعی اختلال روانی است که در آن فرد بهشکلی وسواسگونه و افراطی، خود را دارای نقص یا ایرادی در ظاهر جسمانی خود میداند؛ این نقص اغلب یا وجود خارجی ندارد یا بسیار جزئیتر از آن است که فرد تصور میکند. تشخیص این اختلال زمانی مطرح میشود که اشتغال ذهنی فرد با این نقصها، بهحدی شدید باشد که عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبههای زندگی او را مختل کند.<ref>گنجی، «آسیبشناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص622-623.</ref> | اختلال خودزشتانگاری<ref>Body Dysmorphic Disorder یا BDD</ref> نوعی اختلال روانی است که در آن فرد بهشکلی وسواسگونه و افراطی، خود را دارای نقص یا ایرادی در ظاهر جسمانی خود میداند؛ این نقص اغلب یا وجود خارجی ندارد یا بسیار جزئیتر از آن است که فرد تصور میکند. تشخیص این اختلال زمانی مطرح میشود که اشتغال ذهنی فرد با این نقصها، بهحدی شدید باشد که عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبههای زندگی او را مختل کند.<ref>گنجی، «آسیبشناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص622-623.</ref> | ||
== پیشینه اختلال خودزشتانگاری == | == پیشینه اختلال خودزشتانگاری == | ||
اختلال خودزشتانگاری سابقهای طولانی در [[روانپزشکی]] دارد و طی دهههای اخیر شناخت و طبقهبندی آن بهطور قابلتوجهی پیشرفت کرده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-2489-fa.html احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> این اختلال برای نخستینبار در سال ۱۸۹۱م توسط انریکو مورسلی با عنوان «خودزشتانگاری» مطرح شد.<ref>[https://www.britannica.com/science/body-dysmorphic-disorder Suzan Colón. body dysmorphic disorde]</ref> در سال ۱۹۸۰م، در سومین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-III) این اختلال بهعنوان نمونهای از اختلالات شبهجسمانی با نام «هراس بدشکلی بدنی» معرفی | اختلال خودزشتانگاری سابقهای طولانی در [[روانپزشکی]] دارد و طی دهههای اخیر شناخت و طبقهبندی آن بهطور قابلتوجهی پیشرفت کرده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-2489-fa.html احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> این اختلال برای نخستینبار در سال ۱۸۹۱م توسط انریکو مورسلی با عنوان «خودزشتانگاری» مطرح شد.<ref>[https://www.britannica.com/science/body-dysmorphic-disorder Suzan Colón. body dysmorphic disorde]</ref> در سال ۱۹۸۰م، در سومین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-III) این اختلال بهعنوان نمونهای از اختلالات شبهجسمانی با نام «هراس بدشکلی بدنی» معرفی شد. در نسخه چهارم این راهنما (۲۰۰۰م)، نام آن بهطور رسمی به «اختلال بدشکلی بدنی» تغییر یافت.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/248509/چرا-بعضی-ها-خود-را-زشت-می-بینند احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> | ||
== تشخیص اختلال خودزشتانگاری == | == تشخیص اختلال خودزشتانگاری == | ||
| خط ۲۳: | خط ۵۱: | ||
== شیوع اختلال خودزشتانگاری == | == شیوع اختلال خودزشتانگاری == | ||
[[پرونده:خودزشت انگاری۱.jpg|جایگزین=عمل جراحی زیبایی در اتاق عمل|بندانگشتی|تصویری از عمل جراحی بینی در اتاق عمل]] | |||
اختلال خودزشتانگاری معمولاً در دوران [[نوجوانی]] آغاز شده و هر دو [[جنس]] [[زن]] و [[مرد]] را تحتتأثیر قرار میدهد. بر اساس مطالعات مختلف، شیوع این اختلال در جمعیت عمومی بین ۱ تا ۳درصد است؛ بهطوریکه در زنان حدود ۲٫۵درصد و در مردان ۲٫۲درصد گزارش شده است.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص488.]</ref> بر پایه برخی گزارشها در [[ایران]] شیوع این اختلال حدود ۱٫۷درصد برآورد شده است.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص488.]</ref> | اختلال خودزشتانگاری معمولاً در دوران [[نوجوانی]] آغاز شده و هر دو [[جنس]] [[زن]] و [[مرد]] را تحتتأثیر قرار میدهد. بر اساس مطالعات مختلف، شیوع این اختلال در جمعیت عمومی بین ۱ تا ۳درصد است؛ بهطوریکه در زنان حدود ۲٫۵درصد و در مردان ۲٫۲درصد گزارش شده است.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص488.]</ref> بر پایه برخی گزارشها در [[ایران]] شیوع این اختلال حدود ۱٫۷درصد برآورد شده است.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص488.]</ref> | ||
| خط ۵۹: | خط ۸۸: | ||
==== شاخصسازیهای کاذب در دنیای مد ==== | ==== شاخصسازیهای کاذب در دنیای مد ==== | ||
[[پرونده:خودزشت انگاری۲.jpg|جایگزین=تبلیغ سالن زیبایی زنانه در تهران|بندانگشتی|تبلیغ سالن زیبایی زنانه در بابل]] | |||
بر پایه گزارش برخی منابع، امروزه در حوزه [[مد]] و زیبایی، سوداگران از طریق محصولات و خدماتی مانند [[لوازمآرایش]]، سالنهای زیبایی و لاغری و جواهرات، میلیاردها دلار درآمد کسب میکنند. آنها دریافتهاند که زیبایی مفهومی انعطافپذیر است و با معرفی محصولات یا روشهای جدید، میتوانند زنان را متقاعد کنند که به آنها نیاز دارند. برای حفظ این [[بازار]] پرسود، این سوداگران به خلق افسانهها و تبلیغات گسترده میپردازند تا تقاضا را افزایش دهند. درنتیجه، بسیاری از زنان بهدلیل فشارهای هنجاری، نگاه شیءانگارانه به بدن و فرهنگ مصرفی جامعه سرمایهداری، بهویژه تحتتأثیر رسانهها، احساس نارضایتی بیشتری نسبت به ظاهر خود پیدا میکنند.<ref>[https://jpsd.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_id=52&sid=1&slc_lang=fa دانش، یونس، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به جراحی زیبایی بین دانشجویان دختر در دانشگاه هرمزگان»، 1395ش.]</ref> | بر پایه گزارش برخی منابع، امروزه در حوزه [[مد]] و زیبایی، سوداگران از طریق محصولات و خدماتی مانند [[لوازمآرایش]]، سالنهای زیبایی و لاغری و جواهرات، میلیاردها دلار درآمد کسب میکنند. آنها دریافتهاند که زیبایی مفهومی انعطافپذیر است و با معرفی محصولات یا روشهای جدید، میتوانند زنان را متقاعد کنند که به آنها نیاز دارند. برای حفظ این [[بازار]] پرسود، این سوداگران به خلق افسانهها و تبلیغات گسترده میپردازند تا تقاضا را افزایش دهند. درنتیجه، بسیاری از زنان بهدلیل فشارهای هنجاری، نگاه شیءانگارانه به بدن و فرهنگ مصرفی جامعه سرمایهداری، بهویژه تحتتأثیر رسانهها، احساس نارضایتی بیشتری نسبت به ظاهر خود پیدا میکنند.<ref>[https://jpsd.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_id=52&sid=1&slc_lang=fa دانش، یونس، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به جراحی زیبایی بین دانشجویان دختر در دانشگاه هرمزگان»، 1395ش.]</ref> | ||
| خط ۹۴: | خط ۱۲۴: | ||
=== افسردگی و اقدام به خودکشی === | === افسردگی و اقدام به خودکشی === | ||
روانشناسان معتقدند اختلال خودزشتانگاری در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref> | روانشناسان معتقدند اختلال خودزشتانگاری در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref> | ||
== درمان اختلال خودزشتانگاری == | == درمان اختلال خودزشتانگاری == | ||
| خط ۱۴۴: | خط ۱۷۱: | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{روانشناسی}} | |||
