بدون خلاصۀ ویرایش
سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:خودزشت انگاری.jpg|جایگزین=زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه|بندانگشتی|شی سابنا، زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            = خودزشت انگاری.jpg
| زیرنویس تصویر    = زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه
| image_alt        = زن چینی با بیش از ۴۰ عمل زیبایی در چهار دهه
| فایل پادکست      = اختلال خودزشت‌انگاری.ogg
| حجم فایلپادکست    =  2/76
| تاریخ پادکست      =  17-11-1404
| زیرنویس عنوان    = 
 
| عنوان اصلی        = اختلال خودزشت‌انگاری
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        = اختلال بدشکلی بدنی
| شاخه علمی        = [[روان‌شناسی]]{{سخ}}[[روان‌پزشکی]]{{سخ}}آسیب‌شناسی روانی
| نوع مفهوم        = [[اختلال روانی]]
| معنای اصطلاحی      = اشتغال ذهنی شدید و وسواس‌گونه نسبت به نقص‌های واقعی یا خیالی در ظاهر جسمانی
| حوزه کاربرد      = تشخیص بالینی{{سخ}}درمان‌های روان‌شناختی{{سخ}}[[سلامت روان]]{{سخ}}[[روان‌پزشکی]]
| گستره جغرافیایی  = جهانی
| منشأ تاریخی      = روان‌پزشکی نوین
| نخستین کاربرد    = ۱۸۹۱ میلادی
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          = اختلال وسواس جبری{{سخ}}اضطراب اجتماعی{{سخ}}[[افسردگی]]
| اهمیت            = تأثیر عمیق بر عملکرد اجتماعی{{سخ}}افزایش خطر افسردگی و [[خودکشی]]{{سخ}}ارتباط با [[جراحی‌های زیبایی]]
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        = 
| مورد احترام      = 
| آثار مرتبط        =
}}
'''اختلال خودزشت‌انگاری؛''' اشتغال ذهنی شدید دربارهٔ نقص ظاهری.
'''اختلال خودزشت‌انگاری؛''' اشتغال ذهنی شدید دربارهٔ نقص ظاهری.


خط ۳۰: خط ۵۸:
== عوامل ایجاد اختلال خودزشت‌انگاری ==
== عوامل ایجاد اختلال خودزشت‌انگاری ==
خودزشت‌انگاری مفهومی پیچیده است که شامل عوامل ژنتیکی و زیستی، عوامل روان‌شناختی، فشارهای فرهنگی و اجتماعی می‌شود. در این میان، محققین بر این باورند که عوامل اجتماعی، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر عوامل روان‌شناختی دارند:<ref>[https://jacp.scu.ac.ir/article_19255.html فروهر مقام و آل یاسین، «اثربخشی طرحواره درمانی بر اضطراب اجتماعی، ترس از ارزیابی منفی و شرم از تفسیر بدن در دختران مبتلا به اختلال بدریخت انگاری بدن»، 1402، ص3.]</ref>
خودزشت‌انگاری مفهومی پیچیده است که شامل عوامل ژنتیکی و زیستی، عوامل روان‌شناختی، فشارهای فرهنگی و اجتماعی می‌شود. در این میان، محققین بر این باورند که عوامل اجتماعی، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر عوامل روان‌شناختی دارند:<ref>[https://jacp.scu.ac.ir/article_19255.html فروهر مقام و آل یاسین، «اثربخشی طرحواره درمانی بر اضطراب اجتماعی، ترس از ارزیابی منفی و شرم از تفسیر بدن در دختران مبتلا به اختلال بدریخت انگاری بدن»، 1402، ص3.]</ref>
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:right;"
|+ '''عوامل ایجاد اختلال خودزشت‌انگاری'''
|-
! دسته‌بندی !! توضیح
|-
| عوامل زیستی و ژنتیکی
| سابقه خانوادگی (بستگان درجه یک)، اختلالات همراه خانوادگی (اختلال وسواس جبری)، تغییرات مغزی مرتبط با سروتونین، تغییرات هورمونی دوران نوجوانی
|-
| عوامل روان‌شناختی
| تجربیات منفی دوران کودکی (تمسخر ظاهر، تعاملات اجتماعی منفی)، باورهای نادرست درباره زیبایی و ظاهر، کمال‌گرایی، اعتمادبه‌نفس پایین، اضطراب اجتماعی
|-
| عوامل اجتماعی و فرهنگی
| فشار رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، استانداردهای زیبایی غیرواقعی، شیءانگاری بدن، تأثیر گروه‌های مرجع و سلبریتی‌ها، تبلیغات مد و زیبایی
|}


=== ۱. عوامل ژنتیکی و زیستی ===
=== ۱. عوامل ژنتیکی و زیستی ===
خط ۷۴: خط ۸۸:


==== شاخص‌سازی‌های کاذب در دنیای مد ====
==== شاخص‌سازی‌های کاذب در دنیای مد ====
[[پرونده:خودزشت انگاری۲.jpg|جایگزین=تبلیغ سالن زیبایی زنانه در تهران|بندانگشتی|تبلیغ سالن زیبایی زنانه در تهران]]
[[پرونده:خودزشت انگاری۲.jpg|جایگزین=تبلیغ سالن زیبایی زنانه در تهران|بندانگشتی|تبلیغ سالن زیبایی زنانه در بابل]]
بر پایه گزارش برخی منابع، امروزه در حوزه [[مد]] و زیبایی، سوداگران از طریق محصولات و خدماتی مانند [[لوازم‌آرایش]]، سالن‌های زیبایی و لاغری و جواهرات، میلیاردها دلار درآمد کسب می‌کنند. آن‌ها دریافته‌اند که زیبایی مفهومی انعطاف‌پذیر است و با معرفی محصولات یا روش‌های جدید، می‌توانند زنان را متقاعد کنند که به آن‌ها نیاز دارند. برای حفظ این [[بازار]] پرسود، این سوداگران به خلق افسانه‌ها و تبلیغات گسترده می‌پردازند تا تقاضا را افزایش دهند. درنتیجه، بسیاری از زنان به‌دلیل فشارهای هنجاری، نگاه شیءانگارانه به بدن و فرهنگ مصرفی جامعه سرمایه‌داری، به‌ویژه تحت‌تأثیر رسانه‌ها، احساس نارضایتی بیشتری نسبت به ظاهر خود پیدا می‌کنند.<ref>[https://jpsd.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_id=52&sid=1&slc_lang=fa دانش، یونس، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به جراحی زیبایی بین دانشجویان دختر در دانشگاه هرمزگان»، 1395ش.]</ref>
بر پایه گزارش برخی منابع، امروزه در حوزه [[مد]] و زیبایی، سوداگران از طریق محصولات و خدماتی مانند [[لوازم‌آرایش]]، سالن‌های زیبایی و لاغری و جواهرات، میلیاردها دلار درآمد کسب می‌کنند. آن‌ها دریافته‌اند که زیبایی مفهومی انعطاف‌پذیر است و با معرفی محصولات یا روش‌های جدید، می‌توانند زنان را متقاعد کنند که به آن‌ها نیاز دارند. برای حفظ این [[بازار]] پرسود، این سوداگران به خلق افسانه‌ها و تبلیغات گسترده می‌پردازند تا تقاضا را افزایش دهند. درنتیجه، بسیاری از زنان به‌دلیل فشارهای هنجاری، نگاه شیءانگارانه به بدن و فرهنگ مصرفی جامعه سرمایه‌داری، به‌ویژه تحت‌تأثیر رسانه‌ها، احساس نارضایتی بیشتری نسبت به ظاهر خود پیدا می‌کنند.<ref>[https://jpsd.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_id=52&sid=1&slc_lang=fa دانش، یونس، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به جراحی زیبایی بین دانشجویان دختر در دانشگاه هرمزگان»، 1395ش.]</ref>


خط ۱۱۰: خط ۱۲۴:
=== افسردگی و اقدام به خودکشی ===
=== افسردگی و اقدام به خودکشی ===
روانشناسان معتقدند اختلال خودزشت‌انگاری در صورت عدم درمان به‌موقع، می‌تواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref>
روانشناسان معتقدند اختلال خودزشت‌انگاری در صورت عدم درمان به‌موقع، می‌تواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref>
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:right;"
|+ '''علائم و پیامدهای اختلال خودزشت‌انگاری'''
|-
! دسته‌بندی !! موارد
|-
| علائم شناختی
| نشخوار فکری، ارزیابی منفی از ظاهر، باورهای تحریف‌شده درباره بدن
|-
| علائم رفتاری
| وارسی مکرر آینه، آرایش افراطی، درخواست اطمینان از دیگران، جراحی‌های زیبایی مکرر
|-
| علائم هیجانی
| شرم، گناه، اضطراب، کاهش اعتمادبه‌نفس، افسردگی
|-
| پیامدهای فردی
| کاهش کیفیت زندگی، خودکم‌بینی، اعتیاد به اینترنت یا مواد، مشکلات تحصیلی و شغلی
|-
| پیامدهای اجتماعی
| اجتناب از ارتباطات، گوشه‌گیری، اضطراب اجتماعی
|-
| پیامدهای شدید
| افسردگی شدید، رفتار وسواسی، افکار یا اقدام به خودکشی
|}
== اختلالات روانی همراه با اختلال خودزشت‌انگاری ==
اختلال خودزشت‌انگاری اغلب با اضطراب اجتماعی، اختلال افسردگی عمده و اختلال وسواس فکری-عملی، اختلال خوردوخوراک، و اختلال کنترل تکانه همراه است.<ref>[https://psychstudies.alzahra.ac.ir/article_2880.html دمرچلی و دیگران، «تدوین مدل ارتباط اضطراب اجتماعی با اختلال بدریخت انگاری بدن: نقش میانجی ترس از ارزیابی مثبت و منفی»، 1396ش، ص125؛] گنجی، «آسیب‌شناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص626.</ref>


== درمان اختلال خودزشت‌انگاری ==
== درمان اختلال خودزشت‌انگاری ==
خط ۱۸۴: خط ۱۷۱:
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
{{روانشناسی}}