حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
|image_alt= | |image_alt= | ||
| فایل پادکست =گنبد.ogg | | فایل پادکست =گنبد.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۳/۴۴ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۱۵-۱-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | | عنوان اصلی = | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = | | عنوان علمی = | ||
| شاخه علمی = | | شاخه علمی = | ||
| نوع مفهوم = | | نوع مفهوم = | ||
| معنای اصطلاحی = | | معنای اصطلاحی = | ||
| حوزه کاربرد = | | حوزه کاربرد = | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
* '''تبره''': ضخامت یا فاصله بین پوسته داخلی و بیرونی در گنبدهای دوپوسته. | * '''تبره''': ضخامت یا فاصله بین پوسته داخلی و بیرونی در گنبدهای دوپوسته. | ||
* '''دهانه''': فاصله بین دوپایه یا دیوار که گنبد روی آن استقرار مییابد. | * '''دهانه''': فاصله بین دوپایه یا دیوار که گنبد روی آن استقرار مییابد. | ||
* '''توق''': توق در گنبد به قطعهای از جنس آهن گفته میشود که در بلندترین قسمت گنبد نصب میشود. نقش اصلی توق جلوگیری از ورود آب باران به داخل | * '''توق''': توق در گنبد به قطعهای از جنس آهن گفته میشود که در بلندترین قسمت گنبد نصب میشود. نقش اصلی توق جلوگیری از ورود آب باران به داخل گنبد است تا سازه از نفوذ رطوبت محافظت شود. علاوه بر این، به توق طنابی وصل میکنند که برای پاکسازی، بازدید و انجام مرمتهای لازم روی گنبد، از آن استفاده میشود.<ref>[https://fargah.ir/گنبد-در-معماری/ «گنبد در معماری»، وبسایت فرگاه.]</ref> | ||
=== ویژگیهای هندسی و ساختاری گنبد === | === ویژگیهای هندسی و ساختاری گنبد === | ||
| خط ۱۸۹: | خط ۱۸۹: | ||
[[گنبد سلطانیه]] که از شاهکارهای [[معماری ایرانی|معماری ایران]] و جهان بهشمار میرود در شهر سلطانیه در نزدیکی زنجان واقع شده و به دستور [[سلطان محمد خدابنده]]، معروف به اولجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی طی سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۳ق ساخته شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/625561/گنبد-سلطانیه-دانشنامه-ای-از-معماری-اسلامی «گنبد سلطانیه؛ دانشنامهای از معماری اسلامی»، همشهری آنلاین.]</ref> نظارت بر ساخت این بنا بر عهدهٔ خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی بود و معماری آن توسط سید علیشاه انجام شد. در ابتدا قرار بود این گنبد بهعنوان آرامگاه [[امام علی]] ساخته شود و حتی محمد خدابنده تصمیم داشت پیکر امام علی را از نجف به سلطانیه منتقل کند تا این مکان به یک مرکز مذهبی مهم تبدیل شود؛ اما این طرح با مخالفت علمای شیعه روبرو شد و رئیس فقهای شیعی، علامه حلّی، مخالفت خود را اعلام کرد. در نتیجه، ساخت گنبد طبق تصمیم اولجایتو بهعنوان آرامگاه خودش پیش رفت و او نیز چند سال پس از پایان ساخت در این بنا دفن شد.<ref>[https://darzanjankoja.ir/introducing-the-soltaniyeh-dome/ نجفی، «معرفی گنبد سلطانیه زنجان، شاهکار معماری ایلخانی در زنجان»، وبسایت در زنجان کجا.]</ref> | [[گنبد سلطانیه]] که از شاهکارهای [[معماری ایرانی|معماری ایران]] و جهان بهشمار میرود در شهر سلطانیه در نزدیکی زنجان واقع شده و به دستور [[سلطان محمد خدابنده]]، معروف به اولجایتو، هشتمین پادشاه ایلخانی طی سالهای ۷۰۳ تا ۷۱۳ق ساخته شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/625561/گنبد-سلطانیه-دانشنامه-ای-از-معماری-اسلامی «گنبد سلطانیه؛ دانشنامهای از معماری اسلامی»، همشهری آنلاین.]</ref> نظارت بر ساخت این بنا بر عهدهٔ خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی بود و معماری آن توسط سید علیشاه انجام شد. در ابتدا قرار بود این گنبد بهعنوان آرامگاه [[امام علی]] ساخته شود و حتی محمد خدابنده تصمیم داشت پیکر امام علی را از نجف به سلطانیه منتقل کند تا این مکان به یک مرکز مذهبی مهم تبدیل شود؛ اما این طرح با مخالفت علمای شیعه روبرو شد و رئیس فقهای شیعی، علامه حلّی، مخالفت خود را اعلام کرد. در نتیجه، ساخت گنبد طبق تصمیم اولجایتو بهعنوان آرامگاه خودش پیش رفت و او نیز چند سال پس از پایان ساخت در این بنا دفن شد.<ref>[https://darzanjankoja.ir/introducing-the-soltaniyeh-dome/ نجفی، «معرفی گنبد سلطانیه زنجان، شاهکار معماری ایلخانی در زنجان»، وبسایت در زنجان کجا.]</ref> | ||
گنبد سلطانیه بزرگترین گنبد آجری جهان و سومین | گنبد سلطانیه بزرگترین گنبد آجری جهان و سومین گنبد بزرگ دنیا است که معماریاش نمایانگر اوج هنر و فناوری دورهٔ ایلخانیان است. این ساختمان هشتضلعی با هشت [[منار|مناره]] که عدد هشت در طراحی آن نمادی از هشت بهشت است، ترکیبی از هنر کاشیکاری، معماری دوپوسته و طراحی دقیق است. در طول تاریخ، گنبد سلطانیه بارها مورد آسیب قرار گرفت و بارها مرمت شد؛ اما تا امروز یکی از [[میراث جهانی یونسکو در ایران|میراثهای جهانی یونسکو]] و نماد هنر و [[معماری ایرانی]] باقی مانده است.<ref>[https://www.daneshchi.ir/تحقیق-در-مورد-گنبد-سلطانیه/ «آشنایی با گنبد سلطانیه، بزرگترین گنبد آجری جهان»، وبسایت دانشچی.]</ref> | ||
=== گنبد هارونیه === | === گنبد هارونیه === | ||
| خط ۲۸۴: | خط ۲۸۴: | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{معماری ایرانی}} | |||
