ایران پدیا

اشتغال زنان: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۱: خط ۱۱:
شغل یا پیشه، کاری است که در برابر مزد یا حقوق منظمی انجام می‌شود؛ یعنی فعالیت فرد در یکی از نهادها و سازمان‌های دولتی یا خصوصی از طریق گردش سرمایه در بازار به‌صورت رسمی یا قراردادی یا پیمانی به‌طوری که فرد درآمد ماهیانه دریافت می‌کند.<ref>تقوی و محمدی، بررسی تأثیر اشتغال خارج از خانه زنان بر روابط خانوادگی، 1393ش، ص 2.</ref>  اشتغال در لغت به‌معنای «به کاری پرداختن» و «به کاری سرگرم شدن» آمده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1338ش، ذیل واژهٔ اشتغال.</ref> در اصطلاح، به ورود افراد به بازار کار با سطح دستمزد معین گفته می‌شود<ref>قره‌باغیان، فرهنگ اقتصاد و بازرگانی، 1373ش، ص225.</ref> که هرگونه فعالیت فکری یا بدنی را به تولید کالا یا ارائه خدمت، منتهی می‌سازد.<ref>توسلی، جامعه‌شناسی کار و شغل، 1375ش، ص11.</ref> از این منظر، زنان در طول تاریخ و هم‌پای مردان، دارای اشتغال و فعالیت اقتصادی بوده‌اند.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref> البته زنان در گذشته، بیشتر در تولید [[صنایع دستی]]، محصولات [[مشارکت زنان در کشاورزی|کشاورزی]] و فرآورده‌های دامی، فعال بودند؛ اما امروزه، اشتغال زنان، نیازمند فعالیت منظم در خارج از خانه و در ساعات معین است. تحولات روزافزون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در دوره معاصر، اشتغال زنان را با مسائلی نوپدید روبرو کرده است.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref>
شغل یا پیشه، کاری است که در برابر مزد یا حقوق منظمی انجام می‌شود؛ یعنی فعالیت فرد در یکی از نهادها و سازمان‌های دولتی یا خصوصی از طریق گردش سرمایه در بازار به‌صورت رسمی یا قراردادی یا پیمانی به‌طوری که فرد درآمد ماهیانه دریافت می‌کند.<ref>تقوی و محمدی، بررسی تأثیر اشتغال خارج از خانه زنان بر روابط خانوادگی، 1393ش، ص 2.</ref>  اشتغال در لغت به‌معنای «به کاری پرداختن» و «به کاری سرگرم شدن» آمده است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، 1338ش، ذیل واژهٔ اشتغال.</ref> در اصطلاح، به ورود افراد به بازار کار با سطح دستمزد معین گفته می‌شود<ref>قره‌باغیان، فرهنگ اقتصاد و بازرگانی، 1373ش، ص225.</ref> که هرگونه فعالیت فکری یا بدنی را به تولید کالا یا ارائه خدمت، منتهی می‌سازد.<ref>توسلی، جامعه‌شناسی کار و شغل، 1375ش، ص11.</ref> از این منظر، زنان در طول تاریخ و هم‌پای مردان، دارای اشتغال و فعالیت اقتصادی بوده‌اند.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref> البته زنان در گذشته، بیشتر در تولید [[صنایع دستی]]، محصولات [[مشارکت زنان در کشاورزی|کشاورزی]] و فرآورده‌های دامی، فعال بودند؛ اما امروزه، اشتغال زنان، نیازمند فعالیت منظم در خارج از خانه و در ساعات معین است. تحولات روزافزون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در دوره معاصر، اشتغال زنان را با مسائلی نوپدید روبرو کرده است.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref>


== دیدگاه‌ها ==
دیدگاه‌های مختلف در رابطه با اشتغال زنان سه دسته‌اند:
* دیدگاه سنتی: زنان را با توجه به ویژگی‌های جسمانی، موجوداتی ضعیف دانسته و آنان را از هر گونه فعالیت عمومی، از جمله فعالیت اقتصادی، منع می‌کند.
* نهضت‌های روشنفکری: طرفدار حضور بی‌قید و شرط زنان در تمام زمینه‌های اجتماعی، حکومتی و سیاسی هستند.
* دیدگاه واقع‌گرا: مشارکت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زنان را با حفظ کرامت و متناسب با توان‌مندی‌های آنان، می‌پذیرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/50014/1/11 مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1390ش، ج19، ص176.]</ref> برخی اندیشمندان، اختلاف دیدگاه‌ها دربارهٔ اشتغال زنان را به‌دلیل توجه به پیامدهای دوگانه روی‌آوری زنان به کار در خارج از خانه دانسته‌اند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/148663/%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%89-%D8%A2%D9%86 خیری، «اشتغال زنان و پیامدهای آن»، بانوان شیعه، 1385ش، ص8].</ref>
== اشتغال زن در اسلام ==
== اشتغال زن در اسلام ==
=== مفهوم کار در اسلام ===
{{اصلی|اشتغال زنان در اسلام}}
مفهوم کار و اشتغال از نگاه درون‌دینی و بر اساس آموزه‌های اسلامی، با مفهوم آن از نگاه برون‌دینی، تفاوت اساسی دارد. فرهنگ غربی، به هر فعالیتی که موجب کسب درآمد و ثروت باشد «کار و اشتغال» می‌گوید حتی فعالیت‌هایی مثل [[روسپیگری]]، رباخواری و احتکار نیز از مصادیق اشتغال دانسته می‌شود و درآمد حاصل از آن‌ها مشروع به‌حساب می‌آید.
همسانی زن و مرد در ارزش‌های انسانی و میزان دستیابی به مراتب کمال و [[معنویت]]، از مهم‌ترین انگاره‌های شناختی در آموزه‌های اسلام است. در این چارچوب، اسلام بر خلاف انگاره‌های رایج در عصر جاهلیت،<ref>[http://ensani.ir/fa/article/66187/تاثیر-اشتغال-زنان-در-توسعه-و-تعدد-نقشها ملک‌زاده، «نقش اشتغال زنان در توسعه و تعدد نقش‌ها»، 1387ش، ص9].</ref> استقلال مالی زنان را به رسمیت شناخته و در حق تصرف انسان در اموال شخصی خود، تفاوتی میان زن و مرد نمی‌نهد.<ref>ابن ابی‌جمهور، عوالی اللالی، 1403ق. ج1، ص222.</ref> اندیشمندان [[مسلمان]] با تکیه بر آیات قرآن، هرگونه مانع‌تراشی عقلی و عرفی در راه اشتغال زنان را نفی کرده و بر این باور هستند که اگر اداره جامعه بر بنیان [[حیا]] و پاکی استوار باشد، حضور زنان در عرصهٔ اجتماعی سودمند است.<ref>جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، 1383ش، ص297.</ref>


اما در فرهنگ اسلامی، کار و فعالیت باید در چارچوب خاص و شرایط ویژه‌ای انجام گیرد و انسان مجاز نیست از هر روشی کسب درآمد کند. از این منظر، اشتغال باید با نظام ارزشی اسلام سازگاری داشته باشد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/69825/اشتغال-آثار-تربیتی-و-روان-شناختی پناهی، اشتغال، «آثار تربیتی و روان‌شناختی»، 1386ش.]</ref> در آموزه‌های اسلامی و به‌ویژه در روایاتی که از معصومان و پیشوایان دینی به ما رسیده نیز به این مهم توجه شده و پیامدهایی چون فقر،<ref>[https://lib.eshia.ir/27307/11/173 محمّدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1386ش، ج11، ص173.]</ref> خرج مال در راه ناروا<ref>[https://lib.eshia.ir/27307/11/174 محمّدی ری‌شهری، میزان الحکمه، 1386ش، ج11، ص174.]</ref> و گرفتاری در آتش جهنم برای کسب روزی غیر حلال معرفی شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11001/1/249 مفید، الإختصاص، 1413ق، ص249.]</ref>
توجه آموزه‌های اسلام به ویژگی‌های شخصیتی زن و تفاوت‌های زیستی، رفتاری و اقتصادی زنان موجب شده است که با وجود پذیرش حق زنان برای اشتغال در حوزه‌های متناسب با جنس زن، فعالیت اقتصادی به‌عنوان یک تکلیف بر زنان تحمیل نشده است. در قرآن کریم آشکارا به مالکیت زنان بر مالی که آن را کسب کرده‌اند اشاره شده است.<ref>سورهٔ نساء آیهٔ 32.</ref> [[پیامبر اسلام]] برای [[زنان سرپرست خانوار]] ارزش فراوانی قائل بود و کار آن‌ها را معادل دو ثواب می‌دانست.<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، بی‌تا، ج5، ص461.</ref> اسلام با اشتغال زنان در صورت رعایت [[اصول تقسیم جنسیتی مشاغل در اسلام|اصول]] و شرایطی که برای آن مقرر شده و همچنین رعایت [[منزلت مادری]]، مخالف نیست، اما در تعارض میان کار زنان و ارزش‌های مهم و بنیادی‌تر، نگاه اسلام به کار زنان متفاوت است. بر اساس قاعده تزاحم، ارزش‌ها و نهادهایی مثل خانواده که در اسلام دارای اهمیت بنیادین‌اند، صیانت می‌شوند و حفظ آن‌ها در درجه اول اهمیت قرار دارد.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 91</ref> ادیان و مذاهب مختلف میان مرد و زن تفاوت قایل شده‌اند. این تفاوت در اسلام، یهود و زرتشت دیده می‌شود. شریعت اسلام کارهای بیرونی را به عهده مرد گذاشته و تلاش مرد را برای تأمین هزینه‌ها نه تنها مطلوب، بلکه واجب دانسته است.<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385ش.</ref>
 
=== استقلال مالی زنان ===
همسانی زن و مرد در ارزش‌های انسانی و میزان دستیابی به مراتب کمال و [[معنویت]]، از مهم‌ترین انگاره‌های شناختی در آموزه‌های اسلام است. در این چارچوب، اسلام بر خلاف انگاره‌های رایج در عصر جاهلیت،<ref>[http://ensani.ir/fa/article/66187/تاثیر-اشتغال-زنان-در-توسعه-و-تعدد-نقشها ملک‌زاده، «نقش اشتغال زنان در توسعه و تعدد نقش‌ها»، 1387ش، ص9].</ref> استقلال مالی زنان را به رسمیت شناخته و در حق تصرف انسان در اموال شخصی خود، تفاوتی میان زن و مرد نمی‌نهد.<ref>ابن ابی‌جمهور، عوالی اللالی، 1403ق. ج1، ص222.</ref> اندیشمندان [[مسلمان]] با تکیه بر آیات قرآن، هرگونه مانع‌تراشی عقلی و عرفی در راه اشتغال زنان را نفی کرده و بر این باور هستند که اگر اداره جامعه بر بنیان [[حیا]] و پاکی استوار باشد، حضور زنان در عرصهٔ اجتماعی بسیار سودمند است.<ref>جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، 1383ش، ص297.</ref>


=== اشتغال به مثابه حق ===
شواهد تاریخی حاکی از آن است که اشتغال زنان امری رایج و مباح بوده است.<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، بی‌تا، ج5، ص461.</ref> همچنین پیامبر اسلام، همهٔ مردم از جمله زنان را به دادن زکات و [[صدقه]] سفارش می‌کرد که انجام چنین امور نیکی نیازمند مال است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/33 شیخ حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص33.]</ref>
توجه آموزه‌های اسلام به ویژگی‌های شخصیتی زن و تفاوت‌های زیستی، رفتاری و اقتصادی زنان موجب شده است که با وجود پذیرش حق زنان برای اشتغال در حوزه‌های متناسب با جنس زن، فعالیت اقتصادی به‌عنوان یک تکلیف بر زنان تحمیل نشده است. در قرآن کریم آشکارا به مالکیت زنان بر مالی که آن را کسب کرده‌اند اشاره شده است.<ref>سورهٔ نساء آیهٔ 32.</ref> [[پیامبر اسلام]] برای [[زنان سرپرست خانوار]] ارزش فراوانی قائل بود و کار آن‌ها را معادل دو ثواب می‌دانست.<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، بی‌تا، ج5، ص461.</ref> اسلام با اشتغال زنان در صورت رعایت [[اصول تقسیم جنسیتی مشاغل در اسلام|اصول]] و شرایطی که برای آن مقرر شده و همچنین رعایت [[منزلت مادری]]، مخالف نیست، اما در تعارض میان کار زنان و ارزش‌های مهم و بنیادی‌تر، نگاه اسلام به کار زنان متفاوت است. بر اساس قاعده تزاحم، ارزش‌ها و نهادهایی مثل خانواده که در اسلام دارای اهمیت بنیادین‌اند، صیانت می‌شوند و حفظ آن‌ها در درجه اول اهمیت قرار دارد.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 91</ref> ادیان و مذاهب مختلف میان مرد و زن تفاوت قایل شده‌اند. این تفاوت در اسلام، یهود و زرتشت دیده می‌شود. شریعت اسلام کارهای بیرونی را به عهده مرد گذاشته و تلاش مرد را برای تأمین هزینه‌ها نه تنها مطلوب، بلکه واجب دانسته است.<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385ش.</ref>


البته توجه آموزه‌های اسلام به ویژگی‌های شخصیتی زن و تفاوت‌های زیستی، رفتاری و اقتصادی زنان موجب شده است که با وجود پذیرش حق زنان برای اشتغال در حوزه‌های متناسب با جنس زن، فعالیت اقتصادی به‌عنوان یک تکلیف بر زنان تحمیل نشده است. در قرآن کریم آشکارا به مالکیت زنان بر مالی که آن را کسب کرده‌اند اشاره شده است. کسب دارایی و به‌دست آوردن مال با فعالیت اقتصادی تناسب دارد. در روایات پیشوایان [[دین]] نیز عنوان کسب برای فعالیت‌های اقتصادی مانند خریدوفروش به‌کار رفته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/27311/10/533 کلینی، الکافی، 1429ق، ج10، ص533.]</ref> همچنین شواهد تاریخی حاکی از آن است که اشتغال زنان امری رایج و مباح بوده است. [[پیامبر اسلام]] برای [[زنان سرپرست خانوار]] ارزش فراوانی قائل بود و کار آن‌ها را معادل دو ثواب می‌دانست.<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه فی معرفه الصحابه، بی‌تا، ج5، ص461.</ref> همچنین ایشان همهٔ مردم از جمله زنان را به دادن زکات و [[صدقه]] سفارش می‌کرد که انجام چنین امور نیکی نیازمند مال است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/33 شیخ حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص33.]</ref>
اشتغال زنان از همان ابتدا و در عصر ظهور اسلام وجود داشت و موارد متعددی از آن به چشم می‌خورد. عبدالله بن مسعود که نابینا و ناتوان شده بود همسرش برای تأمین معیشت [[خانواده]]، [[صنایع دستی|صنایع‌دستی]] می‌ساخت و می‌فروخت. زینب حولاء معروف به عطاره، به خانه‌های اهل مدینه سر می‌زد و [[عطر]] می‌فروخت.<ref>العسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، 1414ق، ج8، ص154.</ref> ام‌عطیه انصاری نیز به [[آرایشگری زنانه|آرایشگری]] مشغول بود.<ref>[https://lib.eshia.ir/27311/15/367 کلینی، الکافی، 1429ق، ج15، ص367.]</ref> [[حضرت محمد]] نیز در روزهای [[عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]] به زنان اجازه می‌داد تا برای فروش اجناس‌شان و کسب روزی حلال، بساط خود را در کوچه و خیابان پهن کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10083/3/287 طوسی، تهذیب الاحکام، 1407ق، ج3، ص287.]</ref> همچنین کارهایی مانند [[مامایی]] و تعلیم و تربیت از اموری بود که زنان به آن مشغول بودند و وجود احکام شرعی مربوط به مکاسب زنان در کتب فقهی، از وجود و جواز این مشاغل برای بانوان حکایت دارد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1397ش، ص390.</ref>


اشتغال زنان از همان ابتدا و در عصر ظهور اسلام وجود داشت و موارد متعددی از آن به چشم می‌خورد. عبدالله بن مسعود که نابینا و ناتوان شده بود همسرش برای تأمین معیشت [[خانواده]]، [[صنایع دستی|صنایع‌دستی]] می‌ساخت و می‌فروخت. زینب حولاء معروف به عطاره، به خانه‌های اهل مدینه سر می‌زد و [[عطر]] می‌فروخت.<ref>العسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، 1414ق، ج8، ص154.</ref> ام‌عطیه انصاری نیز به [[آرایشگری زنانه|آرایشگری]] مشغول بود.<ref>[https://lib.eshia.ir/27311/15/367 کلینی، الکافی، 1429ق، ج15، ص367.]</ref> [[حضرت محمد]] نیز در روزهای [[عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]] به زنان اجازه می‌داد تا برای فروش اجناس‌شان و کسب روزی حلال، بساط خود را در کوچه و خیابان پهن کنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10083/3/287 طوسی، تهذیب الاحکام، 1407ق، ج3، ص287.]</ref> همچنین کارهایی مانند [[مامایی]] و تعلیم و [[تربیت]] از اموری بود که زنان به آن مشغول بودند و وجود احکام شرعی مربوط به مکاسب زنان در کتب فقهی، از وجود و جواز این مشاغل برای بانوان حکایت دارد.<ref>علاسوند، زن در اسلام، 1397ش، ص390.</ref>
اشتغال در اسلام بخشی از نظام کلی اجتماعی است که در کنار آن، باید اهداف معنوی، اخلاقی و دینی فرد و جامعه در مسیر تعالی و کمال تأمین گردد. [[فقه اسلامی]] ضوابط و معیارهایی کلی را برای اشتغال بیان کرده است.<ref name=":0">دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 99</ref> بر اساس فقه اسلامی زن دربارهٔ تأمین مخارج خانه وظیفه‌ای ندارد،<ref>[http://www.davoudabadi.ir/page/9034265/ماده-1106-قانون-مدنی قانون مدنی، ماده 1106.]</ref> اما پرداختن زن به فعالیت‌های اقتصادی و کسب درآمد نه‌تنها از نظر شرعی مانعی ندارد، بلکه پسندیده است و در روایات [[اهل‌بیت]] نیز به آن سفارش شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/236 حرعاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص236.]</ref> بر اساس [[فقه اسلامی]] زن دربارهٔ تأمین مخارج خانه وظیفه‌ای ندارد<ref>[http://www.davoudabadi.ir/page/9034265/ماده-1106-قانون-مدنی قانون مدنی، ماده 1106.]</ref> اما پرداختن زن به فعالیت‌های اقتصادی و کسب درآمد نه‌تنها از نظر شرعی مانعی ندارد، بلکه پسندیده است و در روایات [[اهل‌بیت]] نیز به آن سفارش شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/236 حرعاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص236.]</ref>


== تاریخچه اشتغال زنان ==
== تاریخچه اشتغال زنان ==
خط ۳۴: خط ۳۵:
زنان در گذشته، بیشتر در تولید صنایع دستی، محصولات کشاورزی و فرآورده‌های دامی، فعال بودند؛ اما به تدریج به مشاغل جدیدی مثل [[زنان کارگر|کارگری]]، [[کارمندی]]، [[معلم زن|معلمی]]، [[رانندگی]] و اخیراً پست‌های مهمی مثل [[نمایندگی مجلس]]، [[وزارت زن|وزارت]] و [[ریاست جمهوری]] دست یافتند. امروزه، اشتغال زنان، نیازمند فعالیت منظم در خارج از خانه و در ساعات معین است. تحولات روزافزون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در دورهٔ معاصر، اشتغال زنان را با مسائلی نوپدید روبرو کرده است.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref>
زنان در گذشته، بیشتر در تولید صنایع دستی، محصولات کشاورزی و فرآورده‌های دامی، فعال بودند؛ اما به تدریج به مشاغل جدیدی مثل [[زنان کارگر|کارگری]]، [[کارمندی]]، [[معلم زن|معلمی]]، [[رانندگی]] و اخیراً پست‌های مهمی مثل [[نمایندگی مجلس]]، [[وزارت زن|وزارت]] و [[ریاست جمهوری]] دست یافتند. امروزه، اشتغال زنان، نیازمند فعالیت منظم در خارج از خانه و در ساعات معین است. تحولات روزافزون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در دورهٔ معاصر، اشتغال زنان را با مسائلی نوپدید روبرو کرده است.<ref>قدیر، «اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب»، 1380ش، ج2، ص3.</ref>


== آمار اشتغال زنان ==
== اشتغال زنان در ایران ==
[[زن در جمهوری اسلامی ایران]] مانند مردان می‌توانند تحت شرایط و قوانینی شاغل باشند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution قانون اساسی، اصل 28، فصل سوم، حقوق ملت.]</ref> در قانون اساسی جمهوری اسلامی [[ایران]] به‌منظور حفظ جایگاه و ارزش زن و برهم نخوردن خانواده و همچنین رفاه حال زنان شاغل قوانین و مقرراتی تنظیم شده است؛ مانند اینکه محیط کار زنان باید به‌گونه‌ای باشد تا زمینه‌ساز رشد معنوی، علمی و حرفه‌ای آنان باشد، فرصت‌های شغلی مناسب در اختیار زنان قرار داده شود و برای مشاغلی چون مامایی اولویت با جذب زنان باشد.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/100171 «سیاست‌های اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران»، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ تصویب: 20 مرداد 1371ش.]</ref> قوانین [[جمهوری اسلامی ایران]]، اشتغال زنان را با رعایت شرایطی به رسمیت شناخته است. اصل ۲۰، ۲۱ و ۲۸ [[قانون اساسی]] نیز به عدم مخالفت شغل با احکام، موازین اسلامی، مصالح عمومی و حقوق دیگران اشاره کرده و ماده ۹۷۵ قانون مدنی و ماده ۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز به عدم مغایرت شغل با نظم عمومی و اخلاق حسنه پرداخته و محدودیت‌های عمومی اشتغال زنان را بیان می‌دارد. همچنین قانون برای اشتغال زنان به‌طور خاص محدودیت‌هایی را پیش‌بینی کرده از جمله:
* تعارض نداشتن شغل زن با نقش‌های اختصاصی همسری؛
* تعارض نداشتن شغل [[زن]] با وظیفه [[مادری]]؛
* تناسب شغل با ویژگی‌های زنانه؛
* رعایت [[حجاب]]، [[عفاف]] و عدم اختلاط.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 99.</ref>


=== در ایران ===
=== آمار زنان شاغل ===
در ایران بخش خدمات با جذب ۶۱٫۳درصد از زنان شاغل، مهم‌ترین بخش کاری برای بانوان محسوب می‌شود. در مقابل، سهم بخش صنعت ۲۵٫۵درصد و بخش [[کشاورزی]] ۱۳٫۱درصد است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-اقتصادی-67/661995-چند-درصد-شاغلان-کشور-زن-هستند-نمودار «چند درصد شاغلان کشور زن هستند؟+ نمودار»، اقتصادنیوز.]</ref> زنان همچنین در [[مشاغل دولتی]] حضور چشمگیری دارند؛ ۶۴درصد از فرهنگیان<ref>[https://36915372.khabarban.com/ «64درصد از جامعه فرهنگیان را بانوان تشکیل می‌دهند»، وب‌سایت خبربان.]</ref> و ۷۰درصد از پرستاران کشور را بانوان تشکیل می‌دهند<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1582085/۷۰-درصد-پرستاران-کشور-زن-هستند «۷۰درصد پرستاران کشور زن هستند»، مشرق‌نیوز.]</ref> و سهم آنان از کل کارمندان ۴۵درصد گزارش شده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4178201-درصد-کارمندان-زن-هستند «۴۵درصد کارمندان زن هستند»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> همچنین، طبق اظهارات وزیر بهداشت در سال ۱۴۰۱ش، ۶۶ هزار [[پزشک زن]] در ایران مشغول طبابت بودند که ۹ هزار و ۳۴۰ نفر از آنان از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور هستند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1455855/وجود-۶۶-هزار-پزشک-زن-در-کشور-بیش-از-۹-هزار-استاد-پزشکی-زن-هستند «وجود ۶۶ هزار پزشک زن در کشور/ بیش از ۹ هزار استاد پزشکی، زن هستند»، مشرق‌نیوز.]</ref> علی‌رغم این مشارکت، ۷۵درصد از زنان شاغل، در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند که کمتر از یک سوم آن‌ها تحت پوشش [[بیمه]] رسمی قرار دارند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6657323/اشتغال-زنان-یک-پنجم-مردان-است-۷۵-درصد-فعالیت-زنان-در-بخش-خصوصی «اشتغال زنان یک پنجم مردان است؛ ۷۵ درصد فعالیت زنان در بخش خصوصی»، خبرگزاری مهر.]</ref> آمارهای پراکنده در مورد [[کارآفرینی زنان]] نیز نشان‌دهنده روند رو به رشد آن است. سهم زنان از کل مجوزهای صادر شده توسط مرکز تجارت الکترونیکی از ۱۴درصد در سال ۱۴۰۰ش به ۱۹درصد در سال ۱۴۰۲ش افزایش یافته است. همچنین ۲۲درصد از متقاضیان دریافت اینماد را در سال ۱۴۰۲ش زنان تشکیل داده‌اند.<ref>[https://peivast.com/p/211264 «نگاهی به کارآفرینی زنان در ایران و خاورمیانه؛ جسارت و نوآوری زیر سقف شیشه‌ای»، وب‌سایت پیوست.]</ref>
در ایران بخش خدمات با جذب ۶۱٫۳درصد از زنان شاغل، مهم‌ترین بخش کاری برای بانوان محسوب می‌شود. در مقابل، سهم بخش صنعت ۲۵٫۵درصد و بخش [[کشاورزی]] ۱۳٫۱درصد است.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-اقتصادی-67/661995-چند-درصد-شاغلان-کشور-زن-هستند-نمودار «چند درصد شاغلان کشور زن هستند؟+ نمودار»، اقتصادنیوز.]</ref> زنان همچنین در [[مشاغل دولتی]] حضور چشمگیری دارند؛ ۶۴درصد از فرهنگیان<ref>[https://36915372.khabarban.com/ «64درصد از جامعه فرهنگیان را بانوان تشکیل می‌دهند»، وب‌سایت خبربان.]</ref> و ۷۰درصد از پرستاران کشور را بانوان تشکیل می‌دهند<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1582085/۷۰-درصد-پرستاران-کشور-زن-هستند «۷۰درصد پرستاران کشور زن هستند»، مشرق‌نیوز.]</ref> و سهم آنان از کل کارمندان ۴۵درصد گزارش شده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/4178201-درصد-کارمندان-زن-هستند «۴۵درصد کارمندان زن هستند»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> همچنین، طبق اظهارات وزیر بهداشت در سال ۱۴۰۱ش، ۶۶ هزار [[پزشک زن]] در ایران مشغول طبابت بودند که ۹ هزار و ۳۴۰ نفر از آنان از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور هستند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1455855/وجود-۶۶-هزار-پزشک-زن-در-کشور-بیش-از-۹-هزار-استاد-پزشکی-زن-هستند «وجود ۶۶ هزار پزشک زن در کشور/ بیش از ۹ هزار استاد پزشکی، زن هستند»، مشرق‌نیوز.]</ref> علی‌رغم این مشارکت، ۷۵درصد از زنان شاغل، در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند که کمتر از یک سوم آن‌ها تحت پوشش [[بیمه]] رسمی قرار دارند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6657323/اشتغال-زنان-یک-پنجم-مردان-است-۷۵-درصد-فعالیت-زنان-در-بخش-خصوصی «اشتغال زنان یک پنجم مردان است؛ ۷۵ درصد فعالیت زنان در بخش خصوصی»، خبرگزاری مهر.]</ref> آمارهای پراکنده در مورد [[کارآفرینی زنان]] نیز نشان‌دهنده روند رو به رشد آن است. سهم زنان از کل مجوزهای صادر شده توسط مرکز تجارت الکترونیکی از ۱۴درصد در سال ۱۴۰۰ش به ۱۹درصد در سال ۱۴۰۲ش افزایش یافته است. همچنین ۲۲درصد از متقاضیان دریافت اینماد را در سال ۱۴۰۲ش زنان تشکیل داده‌اند.<ref>[https://peivast.com/p/211264 «نگاهی به کارآفرینی زنان در ایران و خاورمیانه؛ جسارت و نوآوری زیر سقف شیشه‌ای»، وب‌سایت پیوست.]</ref>


خط ۴۸: خط ۵۴:
همچنین بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت بازار کار در تابستان ۱۴۰۳ش، استان [[زنجان]] با نرخ ۲۵٫۶درصد، بالاترین نرخ [[مشارکت اقتصادی زنان]] را در میان استان‌ها به خود اختصاص داده است. علاوه بر زنجان، استان‌های [[اردبیل]] ۲۲٫۱درصد، یزد ۲۰٫۶درصد و [[خراسان شمالی]] ۲۰٫۲ درصد نیز نرخ مشارکتی به نسبت بالا داشته‌اند. استان [[کهگیلویه و بویراحمد]] با نرخ ۸٫۳درصد، کمترین نرخ مشارکت اقتصادی زنان را ثبت کرده است. در سه استان کهگیلویه و بویراحمد، [[فارس]] و [[مرکزی]]، نرخ مشارکت زنان کمتر از ۱۰درصد بوده است.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-کار-اشتغال-118/77402-وضعیت-قرمز-زنان-در-بازار-کار-استان «وضعیت قرمز زنان در بازار کار 3 استان»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref>
همچنین بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت بازار کار در تابستان ۱۴۰۳ش، استان [[زنجان]] با نرخ ۲۵٫۶درصد، بالاترین نرخ [[مشارکت اقتصادی زنان]] را در میان استان‌ها به خود اختصاص داده است. علاوه بر زنجان، استان‌های [[اردبیل]] ۲۲٫۱درصد، یزد ۲۰٫۶درصد و [[خراسان شمالی]] ۲۰٫۲ درصد نیز نرخ مشارکتی به نسبت بالا داشته‌اند. استان [[کهگیلویه و بویراحمد]] با نرخ ۸٫۳درصد، کمترین نرخ مشارکت اقتصادی زنان را ثبت کرده است. در سه استان کهگیلویه و بویراحمد، [[فارس]] و [[مرکزی]]، نرخ مشارکت زنان کمتر از ۱۰درصد بوده است.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-کار-اشتغال-118/77402-وضعیت-قرمز-زنان-در-بازار-کار-استان «وضعیت قرمز زنان در بازار کار 3 استان»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref>


== رویکردها ==
== پیامدها ==
برای فعالیت اقتصادی زنان در جامعه، به آثار مثبتی مانند استقلال مالی، افزایش میزان درآمد خانواده، رفاه مالی و تأمین خدمات ویژهٔ زنان،<ref name=":1">[http://ensani.ir/fa/article/148663/اشتغال-زنان-و-پیامدهاى-آن خیری، «اشتغال زنان و پیامدهای آن»، بانوان شیعه، 1385ش، ص8].</ref> احساس رضایت‌مندی و افزایش [[اعتماد به نفس]]، افزایش سطح آگاهی اجتماعی، تجربه، بر خورداری از پویایی،<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 100</ref> کمک به اقتصاد خانواده، شکوفایی استعدادهای زنان در عرصه‌های مختلف اشاره شده است.<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385.</ref> برای فعالیت اقتصادی زنان در جامعه، به آثار مثبتی مانند استقلال مالی، افزایش میزان درآمد [[خانواده]]، رفاه مالی و تأمین خدمات ویژهٔ زنان، اشاره شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/148663/اشتغال-زنان-و-پیامدهاى-آن خیری، «اشتغال زنان و پیامدهای آن»، بانوان شیعه، 1385ش، ص8].</ref>


=== فقهی ===
اما اشتغال زنان می‌تواند موجب پیامدهایی مانند کاهش [[نقش همسری زن|نقش همسری]] در خانواده، کوتاهی در وظایف [[نقش مادری|مادری]] و افزایش انتظارات مالی شود. این پیامدها، خاستگاه مشاجرات خانوادگی و زناشویی، آسیب‌های روحی و جسمی زن، سردی روابط عاطفی زوجین، افزایش آمار [[طلاق]]، کاهش فرزندآوری و شانه خالی کردن از [[فرزندپروری]] است.<ref>گراگلیا، فمینیسم در آمریکا تا سال 2003، 1385ش، ج2، ص14.</ref>
اشتغال در اسلام بخشی از نظام کلی اجتماعی است که در کنار آن، باید اهداف معنوی، اخلاقی و دینی فرد و جامعه در مسیر تعالی و کمال تأمین گردد. [[فقه اسلامی]] ضوابط و معیارهایی کلی را برای اشتغال بیان کرده است.<ref name=":0">دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 99</ref> بر اساس فقه اسلامی زن دربارهٔ تأمین مخارج خانه وظیفه‌ای ندارد،<ref>[http://www.davoudabadi.ir/page/9034265/ماده-1106-قانون-مدنی قانون مدنی، ماده 1106.]</ref> اما پرداختن زن به فعالیت‌های اقتصادی و کسب درآمد نه‌تنها از نظر شرعی مانعی ندارد، بلکه پسندیده است و در روایات [[اهل‌بیت]] نیز به آن سفارش شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/236 حرعاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص236.]</ref> بر اساس [[فقه اسلامی]] زن دربارهٔ تأمین مخارج خانه وظیفه‌ای ندارد<ref>[http://www.davoudabadi.ir/page/9034265/ماده-1106-قانون-مدنی قانون مدنی، ماده 1106.]</ref> اما پرداختن زن به فعالیت‌های اقتصادی و کسب درآمد نه‌تنها از نظر شرعی مانعی ندارد، بلکه پسندیده است و در روایات [[اهل‌بیت]] نیز به آن سفارش شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/17/236 حرعاملی، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، 1409ق، ج17، ص236.]</ref>
 
=== حقوقی ===
[[زن در جمهوری اسلامی ایران]] مانند مردان می‌توانند تحت شرایط و قوانینی شاغل باشند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution قانون اساسی، اصل 28، فصل سوم، حقوق ملت.]</ref> در قانون اساسی جمهوری اسلامی [[ایران]] به‌منظور حفظ جایگاه و ارزش زن و برهم نخوردن خانواده و همچنین رفاه حال زنان شاغل قوانین و مقرراتی تنظیم شده است؛ مانند اینکه محیط کار زنان باید به‌گونه‌ای باشد تا زمینه‌ساز رشد معنوی، علمی و حرفه‌ای آنان باشد، فرصت‌های شغلی مناسب در اختیار زنان قرار داده شود و برای مشاغلی چون مامایی اولویت با جذب زنان باشد.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/100171 «سیاست‌های اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران»، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، در وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ تصویب: 20 مرداد 1371ش.]</ref> قوانین [[جمهوری اسلامی ایران]]، اشتغال زنان را با رعایت شرایطی به رسمیت شناخته است. اصل ۲۰، ۲۱ و ۲۸ [[قانون اساسی]] نیز به عدم مخالفت شغل با احکام، موازین اسلامی، مصالح عمومی و حقوق دیگران اشاره کرده و ماده ۹۷۵ قانون مدنی و ماده ۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز به عدم مغایرت شغل با نظم عمومی و اخلاق حسنه پرداخته و محدودیت‌های عمومی اشتغال زنان را بیان می‌دارد. همچنین قانون برای اشتغال زنان به‌طور خاص محدودیت‌هایی را پیش‌بینی کرده از جمله:
* تعارض نداشتن شغل زن با نقش‌های اختصاصی همسری؛
* تعارض نداشتن شغل [[زن]] با وظیفه [[مادری]]؛
* تناسب شغل با ویژگی‌های زنانه؛
* رعایت [[حجاب]]، [[عفاف]] و عدم اختلاط.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 99.</ref>
 
== پیامدها ==
برای فعالیت اقتصادی زنان در جامعه، به آثار مثبتی مانند استقلال مالی، افزایش میزان درآمد خانواده، رفاه مالی و تأمین خدمات ویژهٔ زنان،<ref name=":1">[http://ensani.ir/fa/article/148663/اشتغال-زنان-و-پیامدهاى-آن خیری، «اشتغال زنان و پیامدهای آن»، بانوان شیعه، 1385ش، ص8].</ref> احساس رضایت‌مندی و افزایش [[اعتماد به نفس]]، افزایش سطح آگاهی اجتماعی، تجربه، بر خورداری از پویایی،<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 100</ref> کمک به اقتصاد خانواده، شکوفایی استعدادهای زنان در عرصه‌های مختلف اشاره شده است.<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385.</ref>


در مقابل برای اشتغال زنان پیامدهای منفی متنوعی نیز مانند کم‌توجهی به رابطه همسری،<ref>[http://bou.ac.ir/Portal/home/?news/28967/148554/640094/اشتغال-زنان؛-سازنده-یا-آسیب-زا--تصاویر زیبایی نژاد، محمدرضا، تأثیر اشتغال زنان بر روابط خانواده، دبیرخانه کرسی‌های نظریه‌پردازی و آزاداندیشی حوزه اصفهان]</ref> سست شدن کانون خانواده و سردی روابط زوجین،<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 101</ref> محرومیت فرزندان از نظارت و حمایت مادر<ref>گاردنر، جنگ علیه خانواده، 1396، ص 224</ref> فشار مضاعف به زنان، افزایش بیکاری مردان، کاهش میل به [[فرزندآوری]]،<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385.</ref> کاهش نرخ موالید،<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7123/86724/پیامدهای-منفی-اشتغال-زنان-%22قسمت-اول-%22 فرهادیان، اثرات و پیامدهای منفی اشتغال زنان، 1389ش.]</ref> وابستگی به صاحب کار و افزایش انتظارات مالی ذکر شده است. این پیامدها خاستگاه مشاجرات خانوادگی، آسیب‌های روحی و جسمی زن، سردی روابط عاطفی زوجین، افزایش آمار [[طلاق]] و شانه خالی کردن از [[فرزندپروری]] بوده است.<ref>گراگلیا، فمینیسم در آمریکا تا سال 2003، 1385ش، ج2، ص14.</ref>
در مقابل برای اشتغال زنان پیامدهای منفی متنوعی نیز مانند کم‌توجهی به رابطه همسری،<ref>[http://bou.ac.ir/Portal/home/?news/28967/148554/640094/اشتغال-زنان؛-سازنده-یا-آسیب-زا--تصاویر زیبایی نژاد، محمدرضا، تأثیر اشتغال زنان بر روابط خانواده، دبیرخانه کرسی‌های نظریه‌پردازی و آزاداندیشی حوزه اصفهان]</ref> سست شدن کانون خانواده و سردی روابط زوجین،<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 101</ref> محرومیت فرزندان از نظارت و حمایت مادر<ref>گاردنر، جنگ علیه خانواده، 1396، ص 224</ref> فشار مضاعف به زنان، افزایش بیکاری مردان، کاهش میل به [[فرزندآوری]]،<ref>خیری، یوسف، اشتغال زنان و پیامدهای آن، 1385.</ref> کاهش نرخ موالید،<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/7123/86724/پیامدهای-منفی-اشتغال-زنان-%22قسمت-اول-%22 فرهادیان، اثرات و پیامدهای منفی اشتغال زنان، 1389ش.]</ref> وابستگی به صاحب کار و افزایش انتظارات مالی ذکر شده است. این پیامدها خاستگاه مشاجرات خانوادگی، آسیب‌های روحی و جسمی زن، سردی روابط عاطفی زوجین، افزایش آمار [[طلاق]] و شانه خالی کردن از [[فرزندپروری]] بوده است.<ref>گراگلیا، فمینیسم در آمریکا تا سال 2003، 1385ش، ج2، ص14.</ref>


به‌طور کلی باز گذاشتن میدان برای بروز توانایی‌ها و شکوفایی استعدادهای زنان با حفظ [[شخصیت]] و [[کرامت انسانی]] آنان و حفظ مصالح خانوادگی، ارزش بسیار دارد. اگر مشارکت زنان در محیط کار با سیاست‌های درستی همراه شود، کشور دچار کاهش زاد و ولد و [[پیری جمعیت]] نخواهد شد؛ بنابراین، دولت‌ها باید برای بهره‌گیری کامل از استعدادها و توانایی‌های سرشار زنان، ضمن برداشتن موانع موجود بر سر راه [[مشارکت زنان]]، مادران و همسران شاغل و موفق را در جامعه و در کنار مردان به کار گیرند. تدوین طرح جامع اشتغال زنان در نظام جمهوری اسلامی که با توجه هم‌زمان به شرایط کنونی و آینده جامعه، ویژگی‌ها و کارآمدی‌های زنان، آموزه‌های دینی و اهداف [[انقلاب اسلامی]]، قابل دفاع باشد، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 109</ref>
به‌طور کلی باز گذاشتن میدان برای بروز توانایی‌ها و شکوفایی استعدادهای زنان با حفظ [[شخصیت]] و [[کرامت انسانی]] آنان و حفظ مصالح خانوادگی، ارزش بسیار دارد. اگر مشارکت زنان در محیط کار با سیاست‌های درستی همراه شود، کشور دچار کاهش زاد و ولد و [[پیری جمعیت]] نخواهد شد؛ بنابراین، دولت‌ها باید برای بهره‌گیری کامل از استعدادها و توانایی‌های سرشار زنان، ضمن برداشتن موانع موجود بر سر راه [[مشارکت زنان]]، مادران و همسران شاغل و موفق را در جامعه و در کنار مردان به کار گیرند. تدوین طرح جامع اشتغال زنان در نظام جمهوری اسلامی که با توجه هم‌زمان به شرایط کنونی و آینده جامعه، ویژگی‌ها و کارآمدی‌های زنان، آموزه‌های دینی و اهداف [[انقلاب اسلامی]]، قابل دفاع باشد، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.<ref>دیواندری و پور عبدالله، پیشرفت فرهنگی و آسیب‌شناسی اشتغال زنان، 1395، ص 109</ref>[[پرونده:اشتغال زنان.jpg|جایگزین= زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا|بندانگشتی|گروهی از زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا]]
 
== دیدگاه‌ها ==
دیدگاه‌های مختلف در رابطه با اشتغال زنان سه دسته‌اند:
* دیدگاه سنتی: زنان را با توجه به ویژگی‌های جسمانی، موجوداتی ضعیف دانسته و آنان را از هر گونه فعالیت عمومی، از جمله فعالیت اقتصادی، منع می‌کند.
* نهضت‌های روشنفکری: طرفدار حضور بی‌قید و شرط زنان در تمام زمینه‌های اجتماعی، حکومتی و سیاسی هستند.
* دیدگاه واقع‌گرا: مشارکت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زنان را با حفظ کرامت و متناسب با توان‌مندی‌های آنان، می‌پذیرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/50014/1/11 مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1390ش، ج19، ص176.]</ref> برخی اندیشمندان، اختلاف دیدگاه‌ها دربارهٔ اشتغال زنان را به‌دلیل توجه به پیامدهای دوگانه روی‌آوری زنان به کار در خارج از خانه دانسته‌اند. برای فعالیت اقتصادی زنان در جامعه، به آثار مثبتی مانند استقلال مالی، افزایش میزان درآمد [[خانواده]]، رفاه مالی و تأمین خدمات ویژهٔ زنان، اشاره شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/148663/اشتغال-زنان-و-پیامدهاى-آن خیری، «اشتغال زنان و پیامدهای آن»، بانوان شیعه، 1385ش، ص8].</ref>
 
اما اشتغال زنان می‌تواند موجب پیامدهایی مانند کاهش [[نقش همسری زن|نقش همسری]] در خانواده، کوتاهی در وظایف [[نقش مادری|مادری]] و افزایش انتظارات مالی شود. این پیامدها، خاستگاه مشاجرات خانوادگی و زناشویی، آسیب‌های روحی و جسمی زن، سردی روابط عاطفی زوجین، افزایش آمار [[طلاق]]، کاهش فرزندآوری و شانه خالی کردن از [[فرزندپروری]] است.<ref>گراگلیا، فمینیسم در آمریکا تا سال 2003، 1385ش، ج2، ص14.</ref>[[پرونده:اشتغال زنان.jpg|جایگزین= زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا|بندانگشتی|گروهی از زنان پرستار ایرانی در ایام کرونا]]


[[پرونده:12049466 718.jpg|alt=اشتغال زنان|بندانگشتی|اشتغال بانوان در سازمان تأمین اجتماع]]
[[پرونده:12049466 718.jpg|alt=اشتغال زنان|بندانگشتی|اشتغال بانوان در سازمان تأمین اجتماع]]
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/اشتغال_زنان»