تجمعات شبانه ایرانیان در جنگ تحمیلی سوم، مجموعهای از تجمعات خودجوش و مردمی در ایران است که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در واکنش به ترور سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران و شهادت جمعی از فرماندهان نظامی در حمله آمریکا و اسرائیل به خاک جمهوری اسلامی ایران، آغاز شد. این تجمعات که بیش از دو ماه ادامه یافت، با رویکرد سوگواری ملی و نمایش قدرت ایرانیان و بیعت با رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. از ویژگیهای این تجمعات، حضور گستردهٔ زنان ایرانی از اقشار و سلایق مختلف بود که در کنار یکدیگر، همدلی خود را در دفاع از میهن به نمایش گذاشتند. تجمعات شبانه ایرانیان در جنگ رمضان، بازتابهای گستردهٔ بینالمللی داشت و یکی از پدیدههای مهم اجتماعیسیاسی در تاریخ معاصر ایران شناخته میشود.
آغاز جنگ رمضان، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش با شهادت سید علی خامنهای بههمراه تعدادی از اعضای خانواده و جمعی از اعضای شورای دفاع و حملات هوایی و موشکی گسترده، خاستگاه تجمعات خودجوش مردمی بود.[۱] نخستین دستههای خودجوش مردمی از مساجد و میدانهای اصلی، از همان شب اول و صبح روز دهم اسفند شکلگرفت که چند ویژگی داشت:[۲]
شوک و خشم ملی: ترور سید علی خامنهای بهعنوان اقدام خلاف انتظار[۳] باعث برانگیخته شدن خشم مردم ایران و مسلمانان در دیگر کشورها شد. پس از اعلام شهادت سیدعلی خامنهای به صورت رسمی مردم بهصورت خودجوش با طرح شعار خونخواهی رهبر شهید و شهدای دانشآموز مدرسهٔ شجره طیبه در میناب، به خیابان آمدند.[۴]
تهدید امنیتی داخلی: آمریکا و اسرائیل سعی داشتند با بهرهبرداری از خلأ قدرت پس از ترور سید علی خامنهای و جمعی از اعضای شورای دفاع، بستر فروپاشی و تجزیهٔ ایران را فراهم آورند.[۵]
فراخوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران: سید مجتبی خامنهای، در اولین پیام خود در ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش از مردم خواست که به تجمعات شبانه ادامه دهند و میدان را برای دشمن خالی نگذارند.[۶]
مبعوث شدن مردم: برخی بر این باورند تجمعات شبانهٔ جنگ رمضان، مصداق عینی مبعوث شدن مردم و شکلگیری محور دوم دفاع ملی در کنار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است.[۷]
استمرار تجمعات شبانه
بهدلایلی تجمعات شبانه ایرانیان بدون وقفه در طول چهل روز جنگ و دورهٔ آتشبس[۸] استمرار یافت،[۹] ازجمله:
تبدیل تهدید به فرصت: جنگ رمضان، ایرانیها را ذیل هویت ملی و پرچم ایران متحد کرد.[۱۰] وحدت ملی و تابآوری ایرانی، تاکتیک اصلی دشمن مبنی بر استفاده از شکافهای اجتماعی ایران برای دستیابی بههدفشان را بیاثر کرد.[۱۱]
پاسخ عملی به تهدید نفوذ: تأمین امنیت محلهها و جلوگیری از بروز اغتشاشات داخلی.[۱۲]
پس از اعلام آتشبس دوهفتهای در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش،[۱۳] مقامات عالیرتبهٔ جمهوری اسلامی، ازجمله رهبر،[۱۴] ستاد کل نیروهای مسلح[۱۵] و رؤسای قوای مقننه[۱۶] و قضائیه[۱۷] خواستار تداوم حضور خیابانی مردم شدند. این حضور، که وظیفهای شرعی و واجب خوانده میشد،[۱۸] بهعنوان یک اولویت مستمر حتی در زمان آتشبس نیز مورد تأکید قرار گرفت.[۱۹]
فضای حاکم بر تجمعات شبانه
حضور زنان ایرانی با پوشش متفاوت در تجمع شبانه میدان انقلاب، ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
میدانها و خیابانهای شهرهای ایران در شبهای جنگ رمضان با حضور مردم که همبستگی اجتماعی و تابآوری ایرانی را به نمایش گذاشتند، فضایی با ویژگیهای خاص را شکل داد، ازجمله:
خونخواهی و اعلام بیعت: تجمعات، ترکیبی از سوگواری و اعلام همبستگی ملی بود و شرکتکنندگان خواستار انتقام بودند. آنها همزمان با رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران بیعت و اعلام میکردند که در برابر دشمنان خارجی تا آخر ایستادهاند.[۲۰]
پیوند میدان و خیابان: تأکید مقامات نظامی و سیاسی به حضور مداوم مردم برای تأمین امنیت داخلی و پشتوانهٔ مردمی جبههٔ جنگ،[۲۱] شعار خیابان با شما، میدان با ما از سید مجید موسوی[۲۲] و تأکید محمدباقر قالیباف بر اولویت خیابان،[۲۳] بازتابدهندهٔ این تقسیمکار بود.[۲۴]
تنوع شرکتکنندگان: طیفهای مختلف جامعه به شمول خانوادهها به همراه فرزندان، افراد مسن، گرایشهای سیاسی مختلف و همچنین زنانی با میزان متفاوت پوشش در تجمعات حضور داشتند.[۲۶]
حضور در هنگام تهدید: در چندین مورد، هنگام اصابت موشک یا بمب در نزدیکی محل تجمع، جمعیت پراکنده نشدند و به حضور خود ادامه دادند.[۲۷]
یک بانوی پزشک ایرانی با پلاکارد در تجمع شبانه میدان تجریش تهران ۲۶ فروردینپرچمها و شعارها: شرکتکنندگان با آتشزدن پرچمهای آمریکا و اسرائیل،[۲۸] حمل پرچمهای ایران و حزبالله[۲۹] و سردادن شعارهای[۳۰] چون اللهاکبر، «حیدر حیدر»، «هیهات من الذله»، «خیابان با مردم، میدان با نیروهای مسلح»، «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل»، «جنگ! جنگ! تا پیروزی»، «مذاکره نداریم؛ از آمریکا بیزاریم»، «مرگ بر سازشگر»، «مرگ بر منافق»،[۳۱] «مرگ بر وطنفروش خائن» و حمل دستنوشته و پلاکاردهای مختلف ابزار نظر میکردند.[۳۲]
فعالیتهای هنریرسانهای: در کنار تجمعات، نمایشهای خیابانی، مانند میناب مثل میهن در دزفول،[۳۳] ۱۶۸ نیمکت خالی، در ساوه[۳۴] و نمایش برای ایران در یزد، اجرا شد.[۳۵]
کاروانهای خودرویی: کاروانهای خودرویی در غروب و شبهای جنگ رمضان در شهرهای مختلف ایران، متشکل از خودروهای شخصی بودند که با پرچم ایران و عکس سید علی خامنهای و پلاکاردهای حاوی شعارهای حمایتی، حرکت میکردند.[۳۶]
گسترهٔ جغرافیایی
بر اساس گزارشهای رسانهای، تجمعات شبانه در جنگ رمضان گسترهای سراسری داشت و در حدود ۴۰۰ شهر در تمام استانهای کشور برگزار شده است.[۳۷] این گردهماییها شامل مشارکت جمعیتهای شهری، روستایی و عشایر است.[۳۸] تهران بهعنوان یکی از کانونهای اصلی، شاهد برگزاری مستمر تجمعات در بیش از ۱۳۰ نقطه بود.[۳۹] میدانهای انقلاب، ولیعصر و تجریش از جمله مهمترین این مکانها در پایتخت هستند.[۴۰]
واکنشها
دیدگاه برخی از مراجع تقلید در ایران و عراق در ارتباط با تجمعات شبانه به شکل زیر است:
عدالله جوادی آملی[۴۵] و جعفر سبحانی، بهدلیل حضور و شرکت گستردهٔ طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی، جلسات درس خود را تعطیل کردند.[۴۶]
واکنش ترامپ
دونالد ترامپ، تجمعات ایرانیان را تولید هوش مصنوعی خواند[۴۷] که با واکنش یکپارچه، قاطع و اغلب با لحن تمسخرآمیز از سوی مقامات سیاسی، نظامی[۴۸] و مردم ایران در فضای مجازی و خیابان مواجه شد.[۴۹]
حضور گسترده، متنوع و پررنگ زنان که حتی از حضور مردان نیز فزونی دارد، در طیف وسیعی از ردههای سنی از دختران نوجوان تا زنان میانسال و سالخورده و حتی در مواردی زنان باردار، از جمله جلوههای همبستگی اجتماعی فراتر از تفاوتهای ظاهری و پوششی بهشمار میرود. این حضور، همچنین بیانگر حمایت از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بوده و بهعنوان عاملی در تقویت روحیه عمومی و بازتولید انسجام اجتماعی و ملی مورد اشاره قرار گرفته است.[۵۹]
پشتیبانی لجستیکی و اقدامات مردمی
از مشارکت زنان در فعالیتهای پشتیبانی و داوطلبانه مانند تهیه غذا، دوخت پرچم، سازماندهی موکبهای شبانه و همکاری در برنامههای مسجدی و فرهنگی نیز گزارش شده است.[۶۰] طبق برخی تحلیلها، نقش زنان در این تجمعات پیشران، هدایتکننده و مؤثر در خنثیسازی عملیات روانی[۶۱] و از اجرای طرح «زنان، پای کار ایران»، برای ثبت این فعالیتها گزارش شده است.[۶۲]
تجمع «دختران جانفدای ایران»
در ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش، همزمان با روز دختر، تجمع دختران جانفدای ایران، در تهران برگزار شد که هزاران زن و دختر با سید مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، بیعت کرده و حمایت خود را از نیروهای مسلح اعلام کردند.[۶۳]
نقشآفرینی در روشنگری
برخی تحلیلگران و فعالان حوزهٔ زنان، به نقش بانوان در بصیرتافزایی در تجمعات خیابانی و نیز روشنگری در بسترهای رسانهای، فضای مجازی و شبکههای اجتماعی اشاره کردهاند. در برخی برنامههای رسانه ملی، این نقش در چارچوب خانواده، فرهنگ و مشارکت اجتماعی بررسی شده است.[۶۴]
بازتاب بینالمللی
در سطح رسانهای بینالمللی، حضور زنان ایرانی بهعنوان نمادی از مشارکت اجتماعی و هویت جمعی مورد توجه قرار گرفت. این حضور از سوی فعالان زن کشورهای اسلامی، بهمنزلهٔ جلوهای از مقاومت فرهنگی و پاسخی به روایتهای رسانهای غربی توصیف شد.[۶۵]
نقش سرودهای حماسی
نوحهها و سرودهای مذهبی و حماسی در جنگ رمضان، فراتر از ابزاری برای ابراز اندوه، به سلاحی روانی و رسانهای برای امیدآفرینی، اتحاد ملی، مطالبهگری، تبیین و نمایش قدرت در برابر دشمن تبدیل شدند و در تداوم تجمعات شبانه نقشی کلیدی پیدا کردند.[۶۶] مداحان با الگوگیری از تأکید رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران بر جهاد تبیین، در جمعهای مختلف مردمی، اشعار و الحان تبیینی را اجرا کردند. این سرودها بهسرعت به رجزخوانیهای گروهی در تجمعات شبانهٔ مردم در خیابانها تبدیل شدند و روحیهای قدرتمند، حماسی و مقاومتطلبانه را تزریق کردند که محدود به جغرافیای خاصی نبود؛ از دورافتادهترین نقاط ایران تا تجمعات ایرانیان در اروپا و آمریکا.[۶۷]
برخی از معروفترین سرودهایی که پیوندی ناگسستنی میان حس میهنی و باورهای دینی برقرار کردند[۶۸] و در تجمعات شبانه همخوانی میشد، عبارتاند از:
بر پایهٔ نتایج یک پیمایش ملی در ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ش، که با مشارکت دهها هزار نفر انجام شد؛ تجمعات شبانه در ایران از نگاه شرکتکنندگان بیشتر دارای ویژگیهای مردمی، داوطلبانه و خودجوش بوده و نهادهای مردمی نقش اصلی در سازماندهی آنها داشتهاند. این اجتماعات به تقویت همدلی، نزدیکی قلبی میان مردم، انسجام اجتماعی و توجه به وحدت ملی انجامیده و از طرح مسائل اختلافبرانگیز پرهیز شده است. شرکتکنندگان انگیزهٔ خود را عمدتاً با گرایشهای ایدئولوژیک، مذهبی از جمله احساس وظیفه شرعی و کسب آرامش معنوی و نیز احساسات ملیگرایانه همچون دفاع از کشور و غرور ملی، تبیین کردهاند. افزون بر این، تجمعات، زمینهساز نقشآفرینی اجتماعی، رشد و بلوغ اجتماعی، مراعات حال یکدیگر و کاهش مزاحمتهای شهری ارزیابی شده و ترکیبی از شور و شعور مانند؛ دعا، تبیین مسائل روز و نکات قرآنی را به نمایش گذاشته است.[۷۶]
چالشها
ایجاد توقعات غیرواقعی و اغراقآمیز از توانمندیهای نظامی و دوقطبیسازی داخلی و مصادره جناحی،[۷۷] نداشتن محتوای متناسب با تغییر وضعیت از جنگ به آتشبس،[۷۸] به همخوردن آرامش ساکنان، نظم ترافیکی و آلودگی صوتی بهعنوان چالشهای سیاسی، فرهنگی و حقوق شهروندی ذکر شده است.[۷۹]
«آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آخرین اخبار جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل امروز ۱۰ اسفند ۱۴۰۴، دشمن تا کنون به کدام شهرها حمله کرده است؟»، اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اجتماع مردم عزادار و سوگوار رهبر شهید انقلاب/آخرین تحولات در کشور»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اجرای نمایش خیابانی برای ایران در یزد»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«اجرای نمایش خیابانی میناب مثل میهن در دزفول»، وبسایت میراث آریا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ادامه حضور هوشیارانه کشاورزان و روستائیان در میدان»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اشتباه محاسباتی آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران، اتحاد مردم ایران نقشههای دشمن را برملا کرد»، وبسایت تقریب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی دربارهٔ شرکت اساتید و فضلا در پویش جان فدای ایران، درس استاد تا اطلاع ثانوی تعطیل است»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اعلام برنامه بیستونهمین تجمع شبانه مردمی در میادین تهران»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اولین گزارش صداوسیما از سومین رهبر انقلاب»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اهتزاز پرچم حزبالله در سیونهمین اجتماع خونخواهی رهبر شهید انقلاب + فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«این دو آفت، تجمعات شبانه خیابانی را تهدید میکند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«برگزاری بیش از ۱۹۰۰ تجمع و ۱۳۵۰ محفل قرآنی در جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
بنایی، علی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پرچم اسرائیل و آمریکا شبانه در تهران به آتش کشیده شد، تصاویر»، وبسایت تیتر برتر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب اسلامی بهمناسبت چهلمین روز شهادت قائد عظیمالشأن انقلاب و مسائل مهم مربوط به جنگ تحمیلی سوم»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
«تجمع»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تجمعات شبانه مردمی در تهران دربیش از ۱۳۰ نقطه برگزار میشود»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تجمعات مردمی جنگ ثبت میشود»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
«تصاویر متفاوتی از تجمع شب گذشته در میدان انقلاب، طعنه و کنایه به دیپلماسی ادامه دارد، اسپایدرمن با پرچم ایران»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تمدید آتشبس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش۳، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«توصیههای مهم دربارهٔ اجتماعات شبانه مردمی»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تو غلط میکنی»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگتر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حجاب متفاوت زنان در تجمعات شبانه + تصاویر»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حضور زنان و دختران با اسلحههای مختلف جنگی در راهپیمایی دختران جانفدا»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«حضور شبانه مردم در میادین؛ روایت جنگ رمضان از عمق سرمایه اجتماعی ایران»، پایگاه خبری تحلیلی عصر دنا، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حضور مردم در خیابان مصداق «جهاد» است، برائت از دشمنان بالاترین مرحله تقوا است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی+فیلم»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«حماسه حضور ملت ایران در جنگ رمضان در قالب میراث زنده معاصر ثبت میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
«حملات واشینگتن و تلآویو باعث اتحاد مردم ایران شد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
«رزم پلاکاردی در اجتماعات شبانه زنجان»، پایگاه خبری تحلیلی موج رسا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
رضایی، کیانوش، «ضرورت بازآفرینی مدل تجمعات مردمی/ محتوا و شعار خیابان باید مبتنی بر مسائل روز باشد»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«رئیسجمهور پزشکیان: خیابانها پر از مردم است؛ اینها هوش مصنوعی نیستند، ملت ایراناند»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«رئیس فراکسیون زنان مجلس: زنان در جنگ رمضان نقش پیشران و هدایتکننده خود را ثابت کردند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«روایت بانوان خارجی دربارهٔ رستاخیز زنان؛ جنگ رمضان تصویر زن ایرانی را در جهان تغییر داد»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
زاغیان، ایمان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«زنان عاشورایی ایران یک دم میدان را ترک نکردند»، جوانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
«سواد خانواده | تأثیرات روانشناختی و خانوادگی شرکت در تجمعات انقلابی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شعار مرگ بر وطنفروش خائن، زیر بارش باران»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
«شیراز در قلب حمایت؛ راهپیمایی خودرویی گسترده در محکومیت توطئههای دشمن+ فیلم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«عطریانفر: بر خلاف تصورات آمریکا و اسرائیل، در بزنگاهها، اتحاد ایرانیان به اوج میرسد»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ش.
«فعالیتهای زنان در جنگ رمضان ثبت میشود»، وبسایت موجنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«فقط همین چند ثانیه را از شجاعت مردم تهران را ببینید»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«فیلم، آیا تجمعات هر شب مردم ایران با هوش مصنوعی ساخته میشود؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ دربارهٔ تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نتایج پیمایش ملی از نقش تجمعات شبانه در افزایش همبستگی اجتماعی»، پایگاه خبری قلم ماندگار، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ آی صهیون»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ بزن که خوب میزنی»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ ذوالفقار حضرت حیدر»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نمایش ۱۶۸ نیمکت خالی در ساوه بروی صحنه رفت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«نوحههایی که روحیه مقاومت را زنده نگه میدارند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«وزیر ارشاد: افزایش همدلی و ایثار اجتماعی در میان طبقات مختلف جامعه از دستاوردهای جنگ رمضان است»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«وقتی جنگ، فرصتی برای هنرپروری میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«همبستگی ملی در تجمعات شبانه مردم ایران برای دفاع از کشور+ تصاویر»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
«۶ اشتباه راهبردی آمریکا علیه ایران»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«۵۱ شب پایداری و همدلی در دفاع از وطن+گزارش»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«۲۰ دستاورد جمهوری اسلامی ایران در جنگ رمضان»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
