مدگرایی
پادکست مقاله | 🡇
| |
| مشخصات مفهوم | |
|---|---|
| شاخه علمی | جامعه‌شناسی مطالعات فرهنگی روان‌شناسی |
| نوع مفهوم | پدیده اجتماعی |
| معنای اصطلاحی | پیروی از الگوهای متغیر در پوشش، آرایش و سبک زندگی |
| اهمیت و ارتباط | |
| اهمیت | تغییر الگوهای رفتاری تضعیف هویت بومی مصرف‌گرایی افراطی |
| مرتبط با | سبک زندگی |
مدگرایی؛ پیروی از الگوهای متغیر در پوشش، آرایش و سبک زندگی.
مدگرایی به پیروی از الگوهای رایج و متغیر در پوشش، آرایش و دیگر جنبه‌های سبک زندگی گفته می‌شود. این پدیده تحت تأثیر عواملی مانند تنوع‌طلبی، الگوپذیری، تمایز اجتماعی و رسانه‌ها شکل می‌گیرد و در حوزه‌های فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پیامدهایی دارد. در ایران، مدگرایی در دوره‌های مختلف تاریخی متأثر از تحولات اجتماعی و فرهنگی بوده است. عوامل و پیامدهای مدگرایی و دیدگاه اسلام دربارهٔ آن از موضوعات مرتبط با این پدیده‌اند.
مفهوم‌شناسی
واژهٔ فرانسوی مد (mode) به معنای سلیقه، روش، عادت، رسم و شیوه است.[۱][۲] در اصطلاح، مد عبارت است از ذوق و سلیقهٔ موقت افراد در سبک زندگی؛ ازجمله شکل لباس پوشیدن، نوع آداب پذیرایی و معاشرت، تزئین و معماری خانه.[۳][۴] در فرهنگ فارسی نیز مد به معنای روش موقتی است که طبق ذوق و سلیقهٔ اهل زمان، طرز زندگی و لباس پوشیدن افراد را تنظیم می‌کند.[۵] مدگرایی نیز به معنای مدپرستی و پیروی از مد است.[۶]
تغییر سلیقهٔ ناگهانی و مکرر افراد جامعه از عواملی است که در مد دخالت دارد و به انجام رفتار خاص، مصرف کالای به‌خصوص یا در پیش گرفتن سبک ویژه در زندگی می‌انجامد.[۷] از این منظر، مدگرایی رویکردی است که در آن فرد، سبک لباس پوشیدن و طرز زندگی خود را طبق آخرین الگوهای رایج تنظیم می‌کند و به‌محض رواج مد جدید، از آن پیروی می‌کند.[۸]
مدگرایی گستره‌ای به وسعت زندگی انسان دارد و تمامی شئونات آن را در بر می‌گیرد؛ از پوشش، آرایش، محیط‌آرایی، مدل ماشین و کیف و لوازم منزل گرفته تا ادبیات سیاسی، شیوهٔ احوال‌پرسی و جنبه‌های زیباشناختی زندگی. در این میان، پوشاک و شیوهٔ آرایش شاخص‌ترین کالای مدشونده محسوب می‌شود.[۹] امروزه استفاده از لباس‌های تنگ و چسبان، لوازم آرایشی، جراحی بینی، تاتو، سوراخ‌کردن پوست، برنزه‌کردن، تزریق ژل و بوتاکس، کاشت ناخن و نگین چشم از مصادیق مدگرایی است.[۱۰]
پیشینه
پژوهشگران، مدگرایی رایج را پدیده‌ای غربی و مولود مدرنیسم می‌دانند؛ زیرا ماهیت مدرنیسم، نگاه نو به جهان و انسان و شناختی برخاسته از زیستن در اکنون و گسستن از گذشته است و آشکارا با مفهوم سنت در تقابل قرار دارد. مدرنیته همواره خود را در ستیز با پیروی از هنجارهای پایدار قرار می‌دهد و کشش آن به‌سوی نوآوری در فرهنگ و ارزش‌های اجتماعی است. از این جهت، مدگرایی نماد مدرنیسم قلمداد می‌شود. از آنجا که جوامع غربی خاستگاه اصلی فرهنگ مدرنیسم بوده‌اند، فرایند مدرن‌سازی و اشاعهٔ طرح‌ها و مدهای نو، با غربی‌سازی و غرب‌گرایی هم‌افق و معادل بوده و رابطهٔ مدگرایی و غرب‌گرایی را نشان می‌دهد.[۱۱] بااین حال برخی معتقدند مدگرایی ریشه در تاریخ گذشته دارد.[۱۲]
پیشینه مدگرایی در ایران
در ایران باستان، در زمانی که اغلب زنان و مردان لباس‌های بلند می‌پوشیدند.[۱۳] پیش‌از دوران قاجار، به‌دلیل غنای فرهنگ ایرانی، تقلید از بیگانگان و مدگرایی، منفی تلقی می‌شد و حتی در دوران صفویه، مقامات حکومتی و مردم، نوع پوشش ایرانی را برتر از اروپاییان می‌دانستند.[۱۴] اما تحول در صنعت پوشاک با سفر درباریان قاجار و دیگر افراد به اروپا آغاز شد. نقطهٔ عطف مدگرایی در این دوره، سفر همسر فتحعلی‌شاه و توجه به لباس خاص الیزابت مک‌نیل بود که پس‌از آن، لباس‌های زنان دربار شکلی جدید یافت.[۱۵] پس‌از انعقاد قرارداد فین‌کن‌اشتاین بین ایران و فرانسه در ۱۸۰۷م، کارشناسان نظامی فرانسه به ایران آمدند و چهارهزار سرباز پیاده‌نظام را با لباس متحدالشکل و به طرز اروپایی تربیت کردند. در این زمان، اولین مد غربی به نام رخت نظامی میان ایرانیان رایج شد. همچنین با تأسیس مدارس جدید در عصر ناصرالدین‌شاه، پوشاک دانش‌آموزان این مدارس نیز متحول شد. در نخستین سال‌های حکومت رضاخان، اولین حرکت منسجم برای تغییر در لباس ایرانیان از سوی مجلس شورای ملی آغاز شد و نمایندگان در ۲۹ بهمن ۱۳۰۱ش تصویب کردند که همهٔ کارکنان شهری، اعضای کابینه و نمایندگان مجلس، در طول ساعات کاری، کت‌وشلوار آبی‌رنگ بر تن و کلاه لبه‌دار پهلوی بر سر کنند.[۱۶]
در دوران پهلوی، با دستور کشف حجاب از سوی رضا پهلوی، مدپرستی با گرایش به انواع آرایش‌ها و لباس‌ها به اوج خود رسید.[۱۷] در این دوره با شکل‌گیری طبقهٔ متوسط ایرانی، هیپی‌گری توسط جوانان ایرانی از غرب اقتباس شد.[۱۸] پس‌از پیروزی انقلاب اسلامی و تحولات بنیادین فرهنگی، بسیاری از مدهای غربی به فراموشی سپرده شد و جای خود را به مدهای بومی برخاسته از ارزش‌های اسلامی داد؛ این امر به‌ویژه در دوران جنگ ایران و عراق نمود بیشتری یافت. در این دوره، پوشش بسیجی‌های زمان جنگ و بعداز آن در قالب افراد حزب‌اللهی، در نوع آرایش مو، ریش و لباس، به‌عنوان یک مد در جامعه رایج شد. پس‌از جنگ، تهاجم فرهنگی غرب به جامعهٔ ایرانی بار دیگر آغاز شد که از سوی سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، شبیخون فرهنگی نام گرفت.[۱۹] امروزه نیز با گسترش وسایل ارتباط‌جمعی ازجمله اینترنت و ماهواره، هنجارها و ارزش‌ها به‌ویژه در میان برخی زنان و دختران جوان تغییر یافته و موجب تمایل آنان به مدگرایی افراطی شده است.[۲۰]
عوامل مدگرایی
گسترش مدگرایی معلول عوامل فردی، روانی، تمایزهای اجتماعی و سازوکارهای رسانه‌ای دانسته می‌شود:
- تنوع‌طلبی و میل به خودآرایی: بر اساس منابع اسلامی، نوگرایی از نیازهای طبیعی انسان است، اما افراط در دگرگونی پیاپی ظاهر و رفتار از سوی پیشوایانی چون علی بن ابی‌طالب نشانه‌ای از نابخردی شمرده شده است.[۲۱] همچنین خودآرایی که در منابع دینی مورد تأکید قرار گرفته است،[۲۲] از عواملی است که افراط در آن می‌تواند به مدگرایی منجر شود. آموزه‌های دینی با تعیین حدودی مانند پرهیز از تجمل، اسراف و خودنمایی، تعهد مذهبی را[۲۳] عاملی در افزایش خودکنترلی و کاهش گرایش به مد معرفی می‌کنند.[۲۴]
- شکاف طبقاتی و نمایش ثروت: طبقات مرفه با تنوع در پوشش، زبان، آرایش و زیورآلات در پی تثبیت موقعیت و ابراز برتری اجتماعی خود هستند.[۲۵] این رفتار مصرفی، سایر اقشار جامعه را نیز به دنباله‌روی و تقلید ظاهری از الگوهای طبقات بالا وامی‌دارد.[۲۶][۲۷]
- همانندسازی و الگوپذیری جوانان: گرایش جوانان به مدهای جدید[۲۸] تا حد زیادی حاصل الگوبرداری رفتاری است؛ به‌گونه‌ای که بخش قابل‌توجهی از این سبک‌ها بازتولید الگوهای فرهنگی غربی گزارش شده است.[۲۹]
- چشم‌وهم‌چشمی و تمایل به جلب توجه: رقابت‌های فردی،[۳۰] چشم‌وهم‌چشمی و میل به دیده شدن،[۳۱] انگیزهٔ اصلی استفاده از پوشاک و آرایش‌های ویژه است؛[۳۲] پدیده‌ای که در میان زنان، نوجوانان و جوانان نمود بیشتری دارد.[۳۳][۳۴]
- نقش رسانه‌ها و تبلیغات بازرگانی: رسانه‌های جمعی مانند تلویزیون، ماهواره، مطبوعات و شبکه‌های اجتماعی از طریق ترویج تجمل و بهره‌گیری از تصویر زنان در تبلیغات کالاها، در ایجاد نیازهای کاذب[۳۵] و تغییر ذائقهٔ جامعه به‌سوی مصرف‌گرایی نقشی کلیدی ایفا می‌کنند.[۳۶]
پیامدهای مدگرایی
پژوهشگران و منتقدان پیامدهای منفی مدگرایی افراطی را در ابعاد روانی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دسته‌بندی کرده‌اند:
آسیب‌های روانی و فردی: پیروی مداوم از مد با ایجاد اضطراب در نوجوانان و جوانان، سلب استقلال در انتخاب شخصی، و اتلاف وقت و انرژی همراه دانسته شده است.[۳۷]روان‌شناسان مسائلی چون بحران هویت، نارسایی‌های عاطفی، احساس ناکامی ناشی از مقایسهٔ مداوم خود با دیگران، و انزوای اجتماعی (به دلیل محدود شدن روابط به افراد هم‌شکل) را از عوارض این پدیده برمی‌شمارند.[۳۸][۳۹] همچنین نگرانی دائمی از جلب رضایت دیگران و عدم توانایی مالی برای همگامی با مدهای نوظهور، به تشویش روانی در طبقات متوسط و فرودست دامن می‌زند.[۴۰]
تأثیر بر رفتارهای اجتماعی و جنسی: برخی بررسی‌ها نشان می‌دهد ترویج پوشاک تنگ یا کوتاه به تحریک هیجانات غریزی، رواج رفتارهای ناهنجار[۴۱] و پیامدهایی نظیر بلوغ زودرس در نوجوانان منجر می‌شود.[۴۲] علاوه بر این، ابزار مد در مواردی بستری برای انتقال نمادها و باورهای گروه‌های خاص به جامعه ارزیابی شده است.[۴۳]
تبعات اخلاقی و ارزشی: مدگرایی افراطی زمینه‌ساز رفتارهایی چون فخرفروشی، خودنمایی، زیاده‌خواهی و در مواردی گرایش به رفتارهای مجرمانه (مانند سرقت برای تأمین هزینه‌ها) شمرده شده است.[۴۴]در رویکرد دینی نیز این گرایش نوعی تقلید نسنجیده دانسته می‌شود[۴۵] که ارزش‌هایی چون قناعت و عفاف را تضعیف کرده و موجب غلبهٔ مادی‌گرایی بر معنویت می‌گردد.[۴۶][۴۷]
بازتولید فاصلهٔ طبقاتی: مدگرایی چرخه‌ای تکرارشونده از شکاف اجتماعی پدیدمی‌آورد؛ به این صورت که طبقات مرفه با گزینش مدهای تازه در پی تمایز برمی‌آیند، عموم جامعه به تقلید از آنان روی می‌آورند، و طبقهٔ برخوردار برای حفظ تمایز، مجدداً سراغ مدهای جدیدتر می‌رود.[۴۸]
دگرگونی فرهنگی و تضعیف هویت بومی: پذیرش شتاب‌زدهٔ مدهای وارداتی می‌تواند به تضعیف هویت فرهنگی،[۴۹] تغییر هنجارها و تلقی نادرست از سنت‌ها به عنوان نمادهای عقب‌ماندگی در برابر فرهنگ بیگانه بینجامد.[۵۰]
زیان‌های اقتصادی و مصرف‌گرایی: کارشناسان، مدگرایی را از مصادیق هدررفت منابع مالی خانواده‌ها و جامعه برای پاسخ به نیازهای کاذب ارزیابی می‌کنند؛ الگویی که در آن کالاها نه به دلیل فرسودگی، بلکه صرفاً به سبب کهنه شدن مد از چرخهٔ استفاده خارج می‌شوند.[۵۱][۵۲]
دیدگاه اسلام
در آموزه‌های اسلامی بر حفظ کرامت انسانی تأکید فراوان شده است. بدین منظور، در طراحی الگوهای پوشش و آرایش به متقضیات زمانی، موقعیت خاص فردی، اجتماعی و اقتصادی افراد، موقعیت زناشویی، سلایق شخصی، مقتضیات سنی، پاکیزگی و نظافت، آراستگی و مرتب‌بودن، مطابقت با عرف جامعه و جنسیت افراد، رعایت عفاف و حیا، پرهیز از خودنمایی و فخرفروشی، پرهیز از تشبّه به کفار، اصل میانه‌روی و دوری از اسراف به‌عنوان شاخص‌های مهم اشاره شده است.[۵۳]
برخی شاخص‌های شیک‌پوشی و آراستگی در آموزه‌های اسلام عبارت است از:
- توجه به اقتضائات فرهنگی و اقتصادی جامعه؛
- محدودیت آراستگی زن به کانون خانواده و جمع‌های زنانه؛
- آشکار کردن نعمت‌های الهی و دوری از فقرنمایی؛
- رعایت نظافت و پاکیزگی؛
- پرهیز از تشبه به کفار؛
- رعایت حیا و عفت در پوشش و رفتار؛
- پرهیز از فخرفروشی و خودنمایی.[۵۴]
مدیریت مدگرایی
انسان ذاتاً تنوع و زیبایی را دوست دارد؛ ازاین‌رو مدگرایی امری گریزناپذیر است. از منظر سیاست‌گزار فرهنگی، مهم آن است که مد در چهارچوب سازگار با فرهنگ دینی و ملی جهت‌دهی شود تا هم نیاز زیبایی‌دوستی و تمایلات نوگرایانهٔ بشر تأمین شود و هم به فرهنگ جامعه لطمه وارد نشود.[۵۵] این هدف نیازمند اقدامات زیر دانسته شده است:
- کشف استعدادها و معرفی راه‌های مناسب برای دیده‌شدن جوانان؛[۵۶]
- پوشش ایرانی-اسلامی با طرح‌های سنتی و جذاب و به‌روز[۵۷]
- برنامه‌های جذاب و فرهنگ‌سازی مبتنی بر الگوهای ملی و قرآنی؛
- افزایش آگاهی دربارهٔ علل و پیامدهای مدگرایی؛
- رفتار صحیح والدین در الگودهی به فرزندان؛[۵۸]
- افزایش عزت نفس و خویشتن‌داری در فرزندان توسط خانواده؛[۵۹]
- ارائهٔ تعریف درست از زیبایی و تبیین اصول آراستگی از منظر دین؛
- تقویت فرهنگ حیا و غیرت در جامعه دینی؛
- معرفی الگوهای مناسب برای نوجوانان و جوانان به‌ویژه در زمینهٔ پوشش و آرایش؛
- وضع و اجرای قوانین لازم برای مقابله با ترویج فرهنگ بیگانه.[۶۰]
پانویس
- ↑ معین، فرهنگ معین، 1376ش، ذیل واژهٔ مد؛ دهخدا، فرهنگ دهخدا، 1352ش، ذیل واژهٔ مد.
- ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه مد
- ↑ معین، فرهنگ معین، 1376ش، ذیل واژهٔ مد.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۳8-۱۴۰.
- ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مُد.
- ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مدگرایی.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص113؛ «بحثی دربارۀ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ «همه چیز درباره پدیده مد و مدگرایی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ «همه چیز درباره پدیده مد و مدگرایی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص119.
- ↑ «مقاله‌ای کامل در مورد مد و مدگرایی»، هنرآنلاین.
- ↑ «پوشاک زنان و مردان ایرانی باستان چگونه بود»، وب‌سایت تراز.
- ↑ «پوشاک زنان و مردان ایرانی باستان چگونه بود»، وب‌سایت تراز.
- ↑ «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ «تاریخچۀ مد و فشن در ایران»، وب‌سایت طراح لباس.
- ↑ «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ «تاریخچۀ مد و فشن در ایران»، وب‌سایت طراح لباس.
- ↑ «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ کوهستان بحرآسمان و دیگران، «بررسی ارتباط بین مدگرایی و هویت اجتماعی در بین دختران جوان 15 تا 29 سال شهر کرمان»، 1398ش، ص2.
- ↑ «مدگرایی چیست؛ بهره‌مندی از تمدن جدید یا خود باختگی؟»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ آمدی، غررالحکم و دررالکلم، 1383، ج1، ص192.
- ↑ شفیعی، جنون مدگرایی، 1391ش، ص32.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۲۴.
- ↑ غروی‌زاد، درآمدی بر تئوری‌ها و مدل‌های تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص199.
- ↑ «مدگرایی چیست؛ بهره‌مندی از تمدن جدید یا خود باختگی؟»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۷ و ۱۲۲.
- ↑ غروی‌زاد، درآمدی بر تئوری‌ها و مدل‌های تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص196.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص113؛ «بحثی دربارۀ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
- ↑ غروی‌زاد، درآمدی بر تئوری‌ها و مدل‌های تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص196.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۵۱ و ۱۵۹.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۲.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص116.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۶۰.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۲۴.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص167-168 و ۱۷۳.
- ↑ «دلایل مدگرایی افراطی جوانان چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ وفاجو، مهدی، «مشاوره و تربیت؛ مدگرایی (قسمت دوم)»، 1384ش، ص42.
- ↑ رحیمی نراقی و همکاران، «مدگرایی به‌عنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشۀ توریستین وبلن»، ۱۳۹۹ش، ص۸۶.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۳.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۶.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص116.
- ↑ آمدی غررالحکم و دررالکلم: 3۱۰. ح 3۰1۹.
- ↑ رحیمی نراقی و همکاران، «مدگرایی به‌عنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشۀ توریستین وبلن»، ۱۳۹۹ش، ص۸۵ و ۹۰.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۵.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۲.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در پالایش و آرایش و مد»، 1386ش، ص33.
- ↑ «پدیدۀ مدگرایی و آسیب‌های اجتماعی آن (بخش اول)»، وب‌سایت راسخون.
- ↑ بافکار، «نگاهی به پدیده مدگرایی»، 1386ش، ص43.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۴.
- ↑ آقایی، «جایگاه مد در سبک زندگی اسلامی»، وب‌سایت مؤسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین.
- ↑ آقایی، «جایگاه مد و آراستگی در اسلام»، ۱۳۹۶ش، ص۸۳-۹۴.
- ↑ رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۴۰.
- ↑ «همه چیز درباره پدیدۀ مد و مدگرایی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ «پوشش اسلامی–ایرانی، جایگزین مدگرایی غربی»، وب‌سایت بارانی نیوز.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117-119.
- ↑ «پوشش اسلامی–ایرانی، جایگزین مدگرایی غربی»، وب‌سایت بارانی‌نیوز.
- ↑ آقایی، «راه‌کارها»، ۱۳۹۶ش، ص۹۵-۱۰۳.
منابع
- قرآن کریم.
- آقایی، سید علی، «جایگاه مد در سبک زندگی اسلامی»، مجلهٔ پایش سبک زندگی، سال چهارم، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- آقایی، سید علی، «جایگاه مد و آراستگی در اسلام»، دو ماهنامه پایش سبک زندگی، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- آقایی، سید علی، «راه‌کارها»، دوماهنامه پایش سبک زندگی، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، قم، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
- بافکار، حسین، «نگاهی به پدیده مدگرایی»، مجلهٔ طوبی، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۶ش.
- «بحثی دربارهٔ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۹ش.
- «پدیده مدگرایی و آسیب‌های اجتماعی آن (بخش اول)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۳۹۷ش.
- «پوشاک زنان و مردان ایرانی باستان چگونه بود»، وب‌سایت تراز، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۵ش.
- «پوشش اسلامی–ایرانی، جایگزین مدگرایی غربی»، وب‌سایت بارانی‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۶ش.
- «تاریخچهٔ مد و فشن در ایران»، وب‌سایت طراح لباس، تاریخ بازدید: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- حزباوی، سعیده و دیگران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزاره‌های دینی»، پژوهش‌های معاصر در علوم و تحقیقات، سال سوم، شماره ۲۵، ۱۴۰۰ش.
- «دلایل مدگرایی افراطی جوانان چیست؟»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۴۰۰ش.
- دهخدا، فرهنگ دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۲ش.
- دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- رحیمی نراقی، حسین و دیگران، «مدگرایی به‌عنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشهٔ توریستین وبلن»، الهیات و معارف اسلامی، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.
- رفعت‌جاه، مریم، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، فصلنامهٔ شورای فرهنگی-اجتماعی زنان، سال دهم، شماره ۳۸، زمستان ۱۳۸۶ش.
- رفعت‌جاه، مریم، «هویت انسانی زن در پالایش و آرایش و مد»، فصلنامهٔ کتاب زنان، شمار، ۳، سال ۱۳۸۶ش.
- شفیعی، حسین، جنون مدگرایی، تهران، مجلهٔ کیهان، ۱۳۹۱ش.
- غروی‌زاد، احمدرضا، درآمدی بر تئوری‌ها و مدل‌های تغییرات اجتماعی، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۳ش.
- کوهستان بحر آسمان، فاطمه و دیگران، «بررسی ارتباط بین مدگرایی و هویت اجتماعی در بین دختران جوان ۱۵ تا ۲۹ سال شهر کرمان»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، شماره سوم، پاییز ۱۳۹۸ش.
- محمدزاده حقیقی، عرفانه، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و روایات ائمه اطهار»، مجلهٔ روان‌شناسی و علوم رفتاری ایران، شمارهٔ ۱۳، بهار ۱۳۹۷ش.
- مداحی، جواد و قبادی، علیرضا، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، پژوهش مسائل اجتماعی ایران، شماره یکم، پاییز ۱۴۰۰ش.
- «مدگرایی چیست؛ بهره‌مندی از تمدن جدید یا خودباختگی؟»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ دی ۱۳۹۵ش.
- «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دی ۱۳۹۶ش.
- معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.
- «مقاله‌ای کامل در مورد مد و مدگرایی»، هنرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۲ش.
- وفاجو، مهدی، «مشاوره و تربیت؛ مدگرایی»، نشریهٔ صباح، شمارهٔ ۱۷–۱۸، پاییز و زمستان ۱۳۸۴ش.
- «همه چیز دربارهٔ پدیدهٔ مد و مدگرایی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۳۸۹ش.
| مفاهیم پایه و نظریه | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| طراحی و تولید | |||||||||
| سبک‌ها و استایلها |
| ||||||||
| صنعت و رویدادها | |||||||||
| مدلینگ و ارائه | |||||||||
| فرهنگ و رسانه | |||||||||
| عناصر وابسته | |||||||||
