پرچم ایران: تفاوت میان نسخهها
ابرابزار |
|||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =پرچم ایران.png | |||
| زیرنویس تصویر =پرچم ایران | |||
| image_alt =پرچم ایران | |||
| فایل پادکست =پرچم ایران.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =11/8 | |||
| تاریخ پادکست =16-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = نماد ملی کشور ایران | |||
پرچم ایران نماد ملی کشور ایران است که در دورههای مختلف تاریخی، متناسب با تحولات سیاسی و ساختارهای حکومتی، دستخوش تغییر در رنگ، شکل و نشان شده است. پیشینهٔ نمادهای پرچمی در ایران به دورهٔ باستان بازمیگردد و در متون تاریخی و اساطیری با درفشهایی چون درفش کاویانی شناخته میشود. در دورهٔ | | عنوان اصلی = پرچم ایران | ||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[نمادشناسی]]، [[علوم سیاسی]]، [[تاریخ ایران]] | |||
| نوع مفهوم = نماد ملی | |||
| معنای اصطلاحی = پارچهای با سه رنگ سبز، سفید و سرخ با نشان «الله» در مرکز که نماد اسلامیت، صلح و هویت ملی ایرانیان است | |||
| حوزه کاربرد = [[هویت ملی]]، مناسبات رسمی و دولتی، رویدادهای اجتماعی | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = [[درفش کاویانی]]، [[نشان شیر و خورشید]]، نمادهای ملی | |||
| اهمیت = نماد هویت ملی، وحدت اجتماعی و بازتابدهنده تاریخ و تحولات سیاسی ایران | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = ملت ایران | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|پرچم ایران؛}}''' پارچه یا کاغذ یا پوست متشکل از رنگهای سبز، سفید، قرمز با نشان الله در وسط رنگ سفید، نشاندهنده اسلامیت، صلح و ملیّت ایرانیان. | |||
پرچم ایران نماد ملی کشور ایران است که در دورههای مختلف تاریخی، متناسب با تحولات سیاسی و ساختارهای حکومتی، دستخوش تغییر در رنگ، شکل و نشان شده است. پیشینهٔ نمادهای پرچمی در ایران به [[دوره باستان|دورهٔ باستان]] بازمیگردد و در متون تاریخی و اساطیری با درفشهایی چون [[درفش کاویانی]] شناخته میشود. در [[دوره اسلامی|دورهٔ اسلامی]]، نشانها و رنگهای بهکاررفته بر پرچم ایران متأثر از شرایط سیاسی و مذهبی حکومتها تغییر یافت و از دورهٔ میانهٔ اسلامی بهتدریج نقش شیر و خورشید بهعنوان نشان غالب تثبیت شد و تا پایان [[دوره پهلوی|دورهٔ پهلوی]] بر پرچم ایران باقی ماند. پرچم کنونی [[جمهوری اسلامی ایران]] پس از [[انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش به رسمیت رسید و بهشکل مستطیل با سه نوار افقی سبز، سفید و قرمز و نشانه الله در مرکز آن توسط [[حمید ندیمی]] طراحی شد. | |||
== معرفی پرچم ایران == | == معرفی پرچم ایران == | ||
پرچم ایران | پرچم ایران بهشکل مستطیل و از سه رنگ افقی سبز، سفید و قرمز تشکیل شده است.<ref>[https://namaparcham.ir/iran-flag/ « تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم.]</ref> این پرچم در دورههای مختلف تاریخی، بسته به نظامهای سیاسی حاکم، دارای نشانهای متفاوتی بوده و برای مدتی از نقش شیر و خورشید استفاده میشد یا بدون نشان بود. پرچم کنونی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش به رسمیت رسید و در مرکز نوار سفید آن نشان جمهوری اسلامی ایران، متشکل از نماد «الله»، قرار گرفت. همچنین عبارت «اللهاکبر» ۲۲ بار در حاشیهٔ نوارهای سبز و قرمز تکرار شده که به روز [[۲۲ بهمن]] اشاره دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/history-banner.html «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت بیتوته.]</ref> این پرچم با نسبت عرض به طول ۴ به ۷، به طراحی حمید ندیمی، در [[۱۵ تیر]] ۱۳۵۹ش رسمیت یافت.<ref>[https://namaparcham.ir/iran-flag/ « تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم.]</ref> | ||
== تاریخچه پرچم ایران == | == تاریخچه پرچم ایران == | ||
=== ایران باستان === | === ایران باستان === | ||
پرچم در ایران با دگرگونی سلسلهها و نظامهای سیاسی تغییر یافته و این تغییرات گاه بازتابدهندهٔ باورها و نمادپردازیهای حکومتها و گاه حاصل تحولات فرهنگی جامعه بوده است. دربارهٔ نخستین پرچم ایران باستان دیدگاههای متفاوتی وجود دارد؛ برخی منابع از نقش گاوی بالدار بر درفشهای پیشاهخامنشی یاد کردهاند و برخی دیگر از جایگزینی پرندهای | [[پرونده:پرچم ایران۱.jpg|جایگزین=درفش کاویانی - پرچم ایران باستان|راست|بندانگشتی|درفش کاویانی؛ از جنس چرم؛ آراسته به چهار شُرّابه در رنگهای سرخ، زرد، کبود و بنفش]] | ||
پرچم در [[ایران]] با دگرگونی سلسلهها و نظامهای سیاسی تغییر یافته و این تغییرات گاه بازتابدهندهٔ باورها و نمادپردازیهای حکومتها و گاه حاصل تحولات فرهنگی جامعه بوده است. دربارهٔ نخستین پرچم ایران باستان دیدگاههای متفاوتی وجود دارد؛ برخی منابع از نقش گاوی بالدار بر درفشهای پیشاهخامنشی یاد کردهاند و برخی دیگر از جایگزینی پرندهای شکاری که در برخی منابع شهباز نامیده شده، در [[دوره کوروش|دورهٔ کوروش]] سخن گفتهاند. در منابع مربوط به [[دوره هخامنشی|دورهٔ هخامنشی]]، به پرچمی سفید با نقش عقابی زرین منسوب به کوروش بزرگ اشاره شده که بر نیزهای بلند نصب میشد؛ نمادی که در توصیف پرچم [[اردشیر هخامنشی]] نیز دیده میشود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/929993/تغییرات-پرچم-ایران-در-طول-تاریخ-از-2500-سال-قبل-از-میلاد-تا-به-امروز-عکس «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> | |||
با این حال، درفش کاویانی شناختهشدهترین نماد پرچم در ایران کهن بهشمار میرود و جایگاهی برجسته در سنت تاریخی و حافظهٔ فرهنگی ایرانیان دارد. بر پایهٔ روایتهای اسطورهای [[شاهنامه]]<ref>[https://ganjoor.net/search?s=درفش+کاویانی&author=4&cat=33 فردوسی، شاهنامه، ضحاک، وبسایت گنجور.]</ref> و تحلیل برخی متون، [[کاوه]] پیشبند چرمی خود را بر سر نیزهای افراشت و آن به نمادی برای گردآمدن مردم و شکست [[ضحاک]] بدل شد. پس از به پادشاهی رسیدن [[فریدون]]، این پیشبند با پارچههای رنگین و جواهر آراسته شد و درفش کاویانی نام گرفت. درفش کاویانی که رنگ زرد، سرخ و بنفش داشت و فاقد نقش مشخص بود، در گذر زمان از یک نماد اساطیری فراتر رفت و در دورههای تاریخی، بهویژه در عصر هخامنشی و [[دوره ساسانی|ساسانی]]، بهعنوان پرچم ملی و نظامی ایران شناخته شد. این درفش معمولاً از پوست جانوران ساخته میشد و هر پادشاه با افزودن زیورها، آن را پرشکوهتر میکرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص54.]</ref> | |||
=== پس از ظهور اسلام در ایران === | === پس از ظهور اسلام در ایران === | ||
پس از فتح ایران بهدست اعراب مسلمان، تا حدود دو قرن پرچم واحدی برای ایران وجود نداشت و هر منطقه از نشانههای محلی استفاده میکرد. در برخی نواحی، پرچمهایی با رنگهای تیره یا سرخ رایج بود و بهدلیل پرهیزهای دینی، از نقشپردازی بر روی پرچمها استفاده نمیشد. در دورهٔ | [[پرونده:پرچم ایران۳.jpg|جایگزین=پرچم غزنویان|بندانگشتی|پرچم غزنویان به نقل از کتاب تاریخ رشیدالدین]] | ||
پس از فتح ایران بهدست اعراب مسلمان، تا حدود دو قرن پرچم واحدی برای ایران وجود نداشت و هر منطقه از نشانههای محلی استفاده میکرد. در برخی نواحی، پرچمهایی با رنگهای تیره یا سرخ رایج بود و بهدلیل پرهیزهای دینی، از نقشپردازی بر روی پرچمها استفاده نمیشد. در [[دوره غزنویان|دورهٔ غزنویان]]، برای نخستین بار نقش ماه بر زمینهٔ سیاه پرچمها افزوده شد و اندکی بعد، با فرمان [[سلطان مسعود]]، نقش شیر جایگزین آن شد. از آن زمان، تصویر شیر بهعنوان نمادی پایدار بر پرچمهای ایران باقی ماند. در [[دوره سلجوقیان|دوران سلجوقیان]] و [[خوارزمشاهیان]]، نقش خورشید نیز به پشت شیر افزوده شد و نشان شیر و خورشید شکل گرفت. این نماد در تفسیرهای مختلف نمایانگر پیوند میان قدرت، شکوه خورشید و نماد برج اسد دانسته شده و همچنین به باور برخی پژوهشگران، از باورهای آیین مهرپرستی در ایران باستان تأثیر پذیرفته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/سیر-تاریخی-استفاده-از-پرچم-در-ایران-از-دوره-اسلامی-تا-دوران-معاصر رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص117-118.]</ref> | |||
==== دوران صفویه ==== | ==== دوران صفویه ==== | ||
در دورهٔ | [[پرونده:پرچم ایران۴.png|جایگزین=پرچم ایران در دوران صفویه|بندانگشتی|پرچم ایران؛ در دست هیئت ایرانی؛ هنگام ورود محمدرضا بیگ، سفیر شاه سلطان حسین؛ به کاخ ورسای در سال ۱۷۱۵م]] | ||
در [[دوره صفوی|دورهٔ صفوی]]، رنگ غالب پرچم ایران سبز بود. در آغاز این سلسله، [[شاهاسماعیل اول]] از پرچمی سبز با نقش ماه استفاده میکرد و [[شاهتهماسب اول]] نیز بهجای شیر و خورشید، نماد [[برج حمل]]، گوسفند را بر پرچمها و سکهها نشاند. در ادامهٔ دورهٔ صفوی، نقش شیر و خورشید بهصورت زرددوزی بر پرچمهای سبز تثبیت شد، هرچند حالت و ترکیب این نقش در نمونههای مختلف یکسان نبود. در این دوره، پرچمها اغلب سهگوش و گاه با نمادهای مذهبی همچون برخی آیات [[قرآن]] یا شمشیر ذوالفقار امام علی همراه بودند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص55.]</ref> | |||
برخی پژوهشگران، شهرت [[امام علی]] به لقب شیر خدا را در انتخاب علامت شیر برای پرچم حکومت شیعهمذهب صفوی، اثرگذار دانستهاند.<ref>قزوینی، نقض، 1358ش، ج۱، ص۴۷۲ و 165.</ref> خورشید نیز بهعنوان مظهر فرّ ایزدی، نمادی از نور الهی امامان [[شیعه]] دانسته شده و در پرچم حکومت صفوی استفاده شد تا مشروعیت سیاسی را با انتساب به آموزههای مذهبی، ایجاد کند.<ref>کسروی، شیخ صفی و تبارش، 1323ش، ج۱، ص۳–۴.</ref> | برخی پژوهشگران، شهرت [[امام علی]] به لقب شیر خدا را در انتخاب علامت شیر برای پرچم حکومت شیعهمذهب صفوی، اثرگذار دانستهاند.<ref>قزوینی، نقض، 1358ش، ج۱، ص۴۷۲ و 165.</ref> خورشید نیز بهعنوان مظهر فرّ ایزدی، نمادی از نور الهی امامان [[شیعه]] دانسته شده و در پرچم حکومت صفوی استفاده شد تا مشروعیت سیاسی را با انتساب به آموزههای مذهبی، ایجاد کند.<ref>کسروی، شیخ صفی و تبارش، 1323ش، ج۱، ص۳–۴.</ref> | ||
==== دوران افشاریه ==== | ==== دوران افشاریه ==== | ||
در عهد | در عهد [[نادرشاه]]، تغییرات مهمی در پرچمهای ایران پدید آمد. درفشهای سلطنتی معمولاً از پارچههای سرخ و زرد با نقش شیر و خورشید ساخته میشد و درفشهای ملی و نظامی برای نخستین بار بهصورت سهرنگ سبز، سفید و سرخ درآمدند. نقش شیر و خورشید در این دوره بهصورت منسجمتری به کار رفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/سیر-تاریخی-استفاده-از-پرچم-در-ایران-از-دوره-اسلامی-تا-دوران-معاصر رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص118.]</ref> پرچمهای سهرنگ نادری بهعنوان پیشزمینهٔ پرچم کنونی ایران شناخته میشوند، هرچند شکل آنها هنوز سهگوش بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص56.]</ref> | ||
==== دوران قاجاریه ==== | ==== دوران قاجاریه ==== | ||
در آغاز دورهٔ | [[پرونده:پرچم ایران۵.jpg|جایگزین=دو پرچم از عصر فتحعلیشاه قاجار|راست|بندانگشتی|دو پرچم از عصر فتحعلیشاه قاجار؛ ثبتشده در کتاب «سفر در ایران» اثر گاسپار دروویل]] | ||
در آغاز [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]]، شکل پرچم از سهگوش به چهارگوش تغییر یافت و رنگ سرخ بهعنوان زمینهٔ اصلی به کار رفت. در این دوره، نقش شیر و خورشید با افزودن شمشیر در دست شیر تثبیت شد. در زمان [[فتحعلیشاه]]، استفاده از پرچمهای گوناگون برای امور نظامی، سیاسی و دیپلماتیک رواج یافت و بهتدریج ترکیب رنگهای سبز، سفید و سرخ دوباره مطرح شد. در [[دوره محمدشاه|دورهٔ محمدشاه]]، برای نخستین بار تاجی بر بالای خورشید افزوده شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/سیر-تاریخی-استفاده-از-پرچم-در-ایران-از-دوره-اسلامی-تا-دوران-معاصر رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص119.]</ref> در زمان صدارت [[امیرکبیر]]، الگوی پرچم ایران سامان منسجمتری یافت. وی با الهام از پرچمهای دورهٔ نادرشاه، پرچمی مستطیلشکل با زمینهٔ سفید و نوارهای سبز و سرخ در بالا و پایین تعیین کرد و نشان شیر و خورشیدِ شمشیر بهدست را در میانه قرار داد. این طرح، از نظر رنگبندی و ساختار، مبنای اصلی شکلگیری پرچم امروزی ایران به شمار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص56.]</ref> | |||
با پیروزی نهضت مشروطه و تشکیل مجلس شورای | با پیروزی [[نهضت مشروطه]] و تشکیل [[مجلس شورای ملی]]، پرچم ایران بهطور رسمی با سه رنگ سبز، سفید و سرخ و نشان شیر و خورشید در اصل پنجم متمم قانون اساسی تثبیت شد. در توضیح نمادها، رنگ سفید بهعنوان رنگ مورد علاقه [[زرتشتیان]] و نشانهٔ [[صلح]]، صفا و پاکدامنی، رنگ سبز بهعنوان نماد [[اسلام]] و رنگ سرخ بهعنوان نشانهٔ شجاعت و خون شهیدان تفسیر شد. شیر که نماد برج اسد و متناظر با [[مرداد|مردادماه]] است، در خوانش دینی به امام علی و لقب اسدالله او اشاره دارد. در مذاکرات مجلس شورای ملی عنوان شد که از آنجا که مشروطیت در مردادماه به پیروزی رسید، زمانی که خورشید در اوج تابندگی و گرما قرار دارد، نماد خورشید بهعنوان نشانهای از پیروزی، روشنی و نقطهٔ اوج در پرچم ایران قرار گرفت. در نهایت، ترتیب سبز در بالا، سفید در میانه و سرخ در پایین پذیرفته شد و پرچم مستطیلشکل، بهعنوان نماد رسمی دولت مشروطه و استقلال ایران به کار رفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.]</ref> | ||
==== دورهٔ پهلوی ==== | ==== دورهٔ پهلوی ==== | ||
در دوره پهلوی ساختار اصلی پرچم، یعنی همان سه رنگ سبز و سفید و قرمز با حضور شیر و | در [[دوره پهلوی|دورۀ پهلوی]] ساختار اصلی پرچم، یعنی همان سه رنگ سبز و سفید و قرمز با حضور شیر و خورشید، اما با چند تفاوت حفظ شد؛ اول اینکه نشان شیر و خورشید کوچکتر شد، دوم اینکه شیر چهره مردانهتری به خود گرفت و واقعگرایانهتر شد و سوم اینکه چهره زنانه خورشید نیز حذف شد و خورشید بدون صورت طراحی شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5744397/پرچم-ایران-در-طول-تاریخ-از-درفش-کاویانی-تا-سبز-و-سفید-و-سرخ «پرچم ایران در طول تاریخ/ از درفش کاویانی تا سبز و سفید و سرخ»، خبرگزاری مهر.]</ref> علاوه بر این، طرح و تناسب پرچم بهصورت دقیقتر در [[قانون اساسی]] و اسناد رسمی تنظیم شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1873116/روند-تغییر-پرچم-ایران-از-عصرصفوی-تا-دوران-معاصر-با-بررسی-عناصر-رنگ-نشان-و-طراحی-پرچم-ایران موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.]</ref> | ||
بر اساس منابع تاریخی، مدتی از دوره محمدرضا | بر اساس منابع تاریخی، مدتی از دوره [[محمدرضا پهلوی]]، ایران دارای سه پرچم رسمی بوده است: | ||
* '''پرچم ملی''' که فقط دارای سه قسمت مساوی به رنگ سبز، سفید و سرخ بود؛ | * '''پرچم ملی''' که فقط دارای سه قسمت مساوی به رنگ سبز، سفید و سرخ بود؛ | ||
* '''پرچم دولتی''' که تنها تفاوت آن با پرچم ملی در نقش شیر و خورشید آن بود و مخصوص ادارات و دستگاههای دولتی و روابط خارجی بود؛ | * '''پرچم دولتی''' که تنها تفاوت آن با پرچم ملی در نقش شیر و خورشید آن بود و مخصوص ادارات و دستگاههای دولتی و روابط خارجی بود؛ | ||
| خط ۳۵: | خط ۷۲: | ||
==== پرچم جمهوری اسلامی ایران ==== | ==== پرچم جمهوری اسلامی ایران ==== | ||
پس از | پس از انقلاب اسلامی، [[امام خمینی|امامخمینی]] دستور تغییر آرم [[پرچم]] ایران را صادر کرد<ref>خمینی، صحیفه امام، 1389ش، ج12، ص486.</ref> و نشان شیر و خورشید از پرچم ایران حذف شد. در سال ۱۳۵۸ش، همزمان با تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]، پرچم جمهوری اسلامی ایران تعیین شد. این پرچم که توسط حمید ندیمی طراحی شده، از سه رنگ سبز، سفید و سرخ بهصورت افقی تشکیل شده و نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در میانهٔ آن، به رنگ قرمز، ترکیبی نمادین از واژهٔ الله و نمایشگر گل لاله است و به مفاهیم [[توحید]] و [[شهادت]] اشاره دارد. در حاشیهٔ نوار سفید، عبارت اللهاکبر به خط بنایی یازده بار در بالا و یازده بار در پایین تکرار شده است که در مجموع به عدد ۲۲، اشارهای نمادین به بیستودوم بهمن و روز پیروزی انقلاب دارد. رنگ سبز نماد اسلام، رنگ سفید نشانهٔ صلح و پاکی، و رنگ سرخ نماد [[ایثار]] و خون شهیدان تفسیر میشود. این ترکیب و اجزای نمادین آن، از سال ۱۳۵۸ش تاکنون بهعنوان پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به کار میرود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1226689/سیر-تاریخی-استفاده-از-پرچم-در-ایران-از-دوره-اسلامی-تا-دوران-معاصر رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص120.]</ref> | ||
== اهمیت اجتماعی پرچم ایران == | == اهمیت اجتماعی پرچم ایران == | ||
پرچم ایران بهعنوان نماد هویت | [[پرونده:پرچم ایران۶.jpg|جایگزین=سلام نظامی امیرحسین زارع به پرچم ایران|بندانگشتی|سلام نظامی امیرحسین زارع به پرچم ایران مسابقات جهانی آزاد جهان زاگرب ۲۰۲۵]] | ||
پرچم ایران بهعنوان نماد [[هویت ملی]]،<ref>[https://sccr.ir/files/35748.pdf صادقی، «بررسی نقش و جایگاه پرچم بهعنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن»، 1391ش، ص69.]</ref> در طول تاریخ با مفهوم وحدت و [[همبستگی اجتماعی]] پیوند داشته و بازتابدهندهٔ تجربهها و رخدادهایی است که [[جامعه ایران]] از سر گذرانده است. این نماد، نقشی فراتر از یک نشان مادی دارد و بهعنوان حامل معانی تاریخی و اجتماعی شناخته میشود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/929993/تغییرات-پرچم-ایران-در-طول-تاریخ-از-2500-سال-قبل-از-میلاد-تا-به-امروز-عکس «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران.]</ref> اهمیت اجتماعی پرچم ایران محدود به کارکردهای رسمی یا دیپلماتیک نیست و در زندگی روزمرهٔ مردم نیز معنا مییابد. حضور آن در موقعیتهای مختلف اجتماعی نشان میدهد که پرچم میتواند بهعنوان نشانهای از تعلق جمعی و ارتباط افراد با مفهوم [[وطن]] درک شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6758383/پرچمی-که-خود-وطن-است ««پرچمی» که خود «وطن» است»، خبرگزاری مهر.]</ref> از این منظر، پرچم نهتنها نمایندهٔ ساختار سیاسی، بلکه بازنمایندهٔ جامعه و مردمان یک سرزمین تلقی میشود. از این رو، احترام به پرچم در این متن بهعنوان شکلی از احترام به ملت و هویت جمعی تفسیر شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97071408019/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85 «ناموسی به نام پرچم»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | |||
=== روز ملی پرچم === | === روز ملی پرچم === | ||
روز ملی پرچم که یکم مهرماه در تقویم رسمی ایران ثبت شده، همزمان با آغاز سال تحصیلی مدارس و دانشگاهها برگزار میشود. بهگفتهٔ مسئولان فرهنگی، انتخاب این زمان با هدف تقویت هویت ملی در میان دانشآموزان و جوانان صورت گرفته و نشاندهندهٔ تلاش برای پیوند دادن نمادهای ملی با مناسبتهای عمومی است.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2096704/روز-ملی-پرچم-به-تقویم-کشور-اضافه-شد | روز ملی پرچم که [[یکم مهرماه]] در [[تقویم رسمی ایران]] ثبت شده، همزمان با آغاز سال تحصیلی مدارس و دانشگاهها برگزار میشود. بهگفتهٔ مسئولان فرهنگی، انتخاب این زمان با هدف تقویت هویت ملی در میان دانشآموزان و جوانان صورت گرفته و نشاندهندهٔ تلاش برای پیوند دادن نمادهای ملی با مناسبتهای عمومی است.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2096704/روز-ملی-پرچم-به-تقویم-کشور-اضافه-شد ««روز ملی پرچم» به تقویم کشور اضافه شد»، وبسایت اقتصاد آنلاین.]</ref> | ||
=== توهین به پرچم ایران === | === توهین به پرچم ایران === | ||
پرچم ملی در علوم سیاسی و اجتماعی بهعنوان یکی از نمادهای هویت سیاسی جمعی و ابزار شکلدهنده احساس تعلق ملی شناخته میشود. این نماد، فراتر از نمایندگی دولتها، با مفهوم ملت، حافظه تاریخی و سرمایه نمادین جامعه پیوند دارد. از این منظر، رفتارهایی مانند پاره کردن یا آتش زدن پرچم در برخی تجمعات دانشجویی بهمن ۱۴۰۴ش، پیامدهای اجتماعی و سیاسی گستردهتری نسبت به هدف اولیه اعتراض دارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/277656/دودی-که-از-سوزاندن-پرچم-به-چشم-ملت-می-رود «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت میرود»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | پرچم ملی در علوم سیاسی و اجتماعی بهعنوان یکی از نمادهای هویت سیاسی جمعی و ابزار شکلدهنده احساس تعلق ملی شناخته میشود. این نماد، فراتر از نمایندگی دولتها، با مفهوم ملت، حافظه تاریخی و سرمایه نمادین جامعه پیوند دارد. از این منظر، رفتارهایی مانند پاره کردن یا آتش زدن پرچم در برخی تجمعات دانشجویی بهمن ۱۴۰۴ش، پیامدهای اجتماعی و سیاسی گستردهتری نسبت به هدف اولیه اعتراض دارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/277656/دودی-که-از-سوزاندن-پرچم-به-چشم-ملت-می-رود «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت میرود»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | ||
در پی این اقدام نهادهای دانشجویی، مسئولان دانشگاهی و مقامات رسمی واکنش نشان دادند. بسیجهای | در پی این اقدام نهادهای دانشجویی، مسئولان دانشگاهی و مقامات رسمی واکنش نشان دادند. [[بسیج دانشجویی|بسیجهای دانشجویی]]، [[انجمن اسلامی|انجمنهای اسلامی]]، دانشگاهها، [[شورایعالی انقلاب فرهنگی]]، وزیر علوم و برخی نمایندگان مجلس این اقدامات را محکوم کرده و آن را مغایر با هنجارهای دانشگاهی، قوانین کشور و احترام به نمادهای ملی دانستند. همچنین بر لزوم برخورد قانونی با عاملان، حفظ فضای گفتوگو در دانشگاهها و تفکیک اعتراض مدنی از تعرض به نمادهای ملی تأکید شد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/06/3525522/محکومیت-اهانت-به-پرچم-از-دانشجویان-تا-وزیر-علوم «محکومیت اهانت به پرچم؛ از دانشجویان تا وزیر علوم»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
جرمانگاری توهین به پرچم جمهوری اسلامی ایران محل اختلاف نظر حقوقی است. برخی به نبود نص صریح قانونی اشاره کرده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/866892/سخنگوی-قوه-قضاییه-درباره-مجازات-توهین-به-پرچم-جمهوری-اسلامی-نص-صریحی-در-قوانین-نداریم-سال-۱۳۹۵-پیشنهاد-شد-که-برای-مجازات-توهین-به-پرچم-۶-ماه-تا-۲-سال-حبس-در-نظر-گرفته-شود «سخنگوی قوه قضاییه: درباره مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> و معتقدند میتواند مشمول ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی (توهین به مقدسات) باشد<ref>[https://www.ekhtebar.ir/نقدعلی-آتشزدن-پرچم-مصداق-جرم-توهین-ب/ «نقدعلی: آتشزدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار.]</ref> و برخی دیگر نیز خواستار جرمانگاری مستقل آن از طریق تصویب قانون جدید شدهاند و پیگیر طرح دوفوریتی تصویب آن هستند.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1756361-تهیه-ثبت-طرح-دو-فوریتی-مجازات-علیه-اهانت-کنندگان-به-پرچم-ایران-فرماندهان-شهید «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> | جرمانگاری توهین به پرچم جمهوری اسلامی ایران محل اختلاف نظر حقوقی است. برخی به نبود نص صریح قانونی اشاره کرده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/866892/سخنگوی-قوه-قضاییه-درباره-مجازات-توهین-به-پرچم-جمهوری-اسلامی-نص-صریحی-در-قوانین-نداریم-سال-۱۳۹۵-پیشنهاد-شد-که-برای-مجازات-توهین-به-پرچم-۶-ماه-تا-۲-سال-حبس-در-نظر-گرفته-شود «سخنگوی قوه قضاییه: درباره مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> و معتقدند میتواند مشمول ماده ۵۱۳ [[قانون مجازات اسلامی]] (توهین به مقدسات) باشد<ref>[https://www.ekhtebar.ir/نقدعلی-آتشزدن-پرچم-مصداق-جرم-توهین-ب/ «نقدعلی: آتشزدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار.]</ref> و برخی دیگر نیز خواستار جرمانگاری مستقل آن از طریق تصویب قانون جدید شدهاند و پیگیر طرح دوفوریتی تصویب آن هستند.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1756361-تهیه-ثبت-طرح-دو-فوریتی-مجازات-علیه-اهانت-کنندگان-به-پرچم-ایران-فرماندهان-شهید «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> | ||
== موارد استفاده از پرچم جمهوری اسلامی ایران == | == موارد استفاده از پرچم جمهوری اسلامی ایران == | ||
| خط ۵۷: | خط ۹۵: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''اماکن و مراسم رسمی''' | | valign="top" |'''اماکن و مراسم رسمی''' | ||
| valign="top" |استفاده از پرچم در اماکن دولتی و وابسته به دولت، نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، محل اقامت رؤسای مأموریتها، کنفرانسها و همایشهای دولتی یا بینالمللی، مسیر عبور مقامات خارجی در سفرهای | | valign="top" |استفاده از پرچم در اماکن دولتی و وابسته به دولت، نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، محل اقامت رؤسای مأموریتها، کنفرانسها و همایشهای دولتی یا بینالمللی، مسیر عبور مقامات خارجی در سفرهای رسمی و تشییعجنازههای رسمی (پوشاندن تابوت) مجاز است. | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''اماکن ورزشی''' | | valign="top" |'''اماکن ورزشی''' | ||
| خط ۶۶: | خط ۱۰۴: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''سفر رئیسجمهور''' | | valign="top" |'''سفر رئیسجمهور''' | ||
| valign="top" |در سفر رسمی رئیسجمهور به خارج از کشور، پرچم در محل اقامت وی برافراشته | | valign="top" |در سفر رسمی رئیسجمهور به خارج از کشور، پرچم در محل اقامت وی برافراشته شده و عرف کشور میزبان رعایت میشود. | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''عزاداری و نیمهافراشتن''' | | valign="top" |'''عزاداری و نیمهافراشتن''' | ||
| valign="top" |در عزای عمومی یا ملی اعلامشده از سوی دولت، پرچم بهمدت مقرر نیمهافراشته میشود؛ نمایندگیهای خارج از کشور نیز در عزای ملی کشور میزبان یا در صورت فوت رئیس مأموریت، مطابق عرف محل اقدام میکنند. نیمهافراشتن با برافراشتن کامل و سپس پایینآوردن پرچم به میزان یکچهارم ارتفاع میله انجام میشود. | | valign="top" |در [[عزای عمومی]] یا ملی اعلامشده از سوی دولت، پرچم بهمدت مقرر نیمهافراشته میشود؛ نمایندگیهای خارج از کشور نیز در [[عزای ملی]] کشور میزبان یا در صورت فوت رئیس مأموریت، مطابق عرف محل اقدام میکنند. نیمهافراشتن با برافراشتن کامل و سپس پایینآوردن پرچم به میزان یکچهارم ارتفاع میله انجام میشود. | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''وسایل نقلیه (داخل کشور)''' | | valign="top" |'''وسایل نقلیه (داخل کشور)''' | ||
| خط ۷۵: | خط ۱۱۳: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''وسایل نقلیه تشریفاتی و دیپلماتیک''' | | valign="top" |'''وسایل نقلیه تشریفاتی و دیپلماتیک''' | ||
| valign="top" |نصب پرچم بر خودروها در تشریفات دیپلماتیک (از جمله تقدیم استوارنامه، ملاقاتهای رسمی و مراسم ملی) و طبق عرف بینالمللی انجام میشود؛ پرچم خودرو در سمت راست راننده نصب | | valign="top" |نصب پرچم بر خودروها در تشریفات دیپلماتیک (از جمله تقدیم استوارنامه، ملاقاتهای رسمی و مراسم ملی) و طبق عرف بینالمللی انجام میشود؛ پرچم خودرو در سمت راست راننده نصب میشود. | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''نمایندگیهای خارج از کشور''' | | valign="top" |'''نمایندگیهای خارج از کشور''' | ||
| خط ۸۱: | خط ۱۱۹: | ||
|- | |- | ||
| valign="top" |'''حدود اختیار استفاده''' | | valign="top" |'''حدود اختیار استفاده''' | ||
| valign="top" |نصب پرچم بر ساختمانها، دفاتر و وسایل نقلیه نمایندگیها منحصراً در اختیار رؤسای مأموریتهای دیپلماتیک و کنسولی | | valign="top" |نصب پرچم بر ساختمانها، دفاتر و وسایل نقلیه نمایندگیها منحصراً در اختیار رؤسای مأموریتهای دیپلماتیک و کنسولی است؛ مگر در غیاب آنان که مسئولیت نمایندگی به فرد دیگری واگذار شده باشد.<ref>[https://noo.rs/bGXdt «رنگهای پرچم ایران به چه معناست؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
|} | |} | ||
| خط ۸۹: | خط ۱۲۷: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* | * «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت پارسه پرچم، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «پرچم ایران در طول تاریخ/ از درفش کاویانی تا سبز و سفید و سرخ»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۲ش. | ||
* | * ««پرچمی» که خود «وطن» است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۴۰۲ش. | |||
* خمینی، روحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ۱۳۸۹ش. | * خمینی، روحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ۱۳۸۹ش. | ||
* | * «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت میرود»، وبسایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | * رضوان قهرخی، مریم، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، پژوهش هنر، شماره ۵، بهار ۱۳۹۳ش. | ||
* | * «رنگهای پرچم ایران به چه معناست؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۸۵ش. | ||
* | * ««روز ملی پرچم» به تقویم کشور اضافه شد»، وبسایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۴ش. | ||
* | * «سخنگوی قوه قضاییه: دربارهٔ مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۴۰۱ش. | ||
* | * صادقی، علی اکبر، «بررسی نقش و جایگاه پرچم بهعنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن»، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، زمستان ۱۳۹۱ش. | ||
* فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، | * فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* قزوینی، عبدالجلیل، نقض، تهران، چاپ جلالالدین محدث ارموی، ۱۳۵۸ش. | * قزوینی، عبدالجلیل، نقض، تهران، چاپ جلالالدین محدث ارموی، ۱۳۵۸ش. | ||
* کسروی، احمد، شیخ صفی و تبارش، تهران، ۱۳۲۳ش. | * کسروی، احمد، شیخ صفی و تبارش، تهران، ۱۳۲۳ش. | ||
* | * «محکومیت اهانت به پرچم؛ از دانشجویان تا وزیر علوم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* موسوی خرد، سیده اعظم، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال ششم، شماره ۳۷، آبان ۱۴۰۰ش. | |||
* «ناموسی به نام پرچم»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مهر ۱۳۹۷ش. | |||
* | * «نقدعلی: آتشزدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار، تاریخ بازدید: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||
* | |||
* | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{ایران-افقی}} | |||
{{نمادهای ملی ایران}} | |||
{{پرچمشناسی}} | |||
[[رده:نمادهای ملی ایران]] | |||
[[رده:پرچم کشورها]] | |||
[[رده:تاریخ ایران]] | |||
[[رده:فرهنگ در ایران]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۲۵
 پرچم ایران | |
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | پرچم ایران |
|---|---|
| شاخه علمی | نمادشناسی، علوم سیاسی، تاریخ ایران |
| نوع مفهوم | نماد ملی |
| معنای اصطلاحی | پارچهای با سه رنگ سبز، سفید و سرخ با نشان «الله» در مرکز که نماد اسلامیت، صلح و هویت ملی ایرانیان است |
| حوزه کاربرد | هویت ملی، مناسبات رسمی و دولتی، رویدادهای اجتماعی |
| مرتبط با | درفش کاویانی، نشان شیر و خورشید، نمادهای ملی |
| اهمیت | نماد هویت ملی، وحدت اجتماعی و بازتابدهنده تاریخ و تحولات سیاسی ایران |
| مورد احترام | ملت ایران |
| زیرنویس عنوان | نماد ملی کشور ایران |
پرچم ایران؛ پارچه یا کاغذ یا پوست متشکل از رنگهای سبز، سفید، قرمز با نشان الله در وسط رنگ سفید، نشاندهنده اسلامیت، صلح و ملیّت ایرانیان.
پرچم ایران نماد ملی کشور ایران است که در دورههای مختلف تاریخی، متناسب با تحولات سیاسی و ساختارهای حکومتی، دستخوش تغییر در رنگ، شکل و نشان شده است. پیشینهٔ نمادهای پرچمی در ایران به دورهٔ باستان بازمیگردد و در متون تاریخی و اساطیری با درفشهایی چون درفش کاویانی شناخته میشود. در دورهٔ اسلامی، نشانها و رنگهای بهکاررفته بر پرچم ایران متأثر از شرایط سیاسی و مذهبی حکومتها تغییر یافت و از دورهٔ میانهٔ اسلامی بهتدریج نقش شیر و خورشید بهعنوان نشان غالب تثبیت شد و تا پایان دورهٔ پهلوی بر پرچم ایران باقی ماند. پرچم کنونی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش به رسمیت رسید و بهشکل مستطیل با سه نوار افقی سبز، سفید و قرمز و نشانه الله در مرکز آن توسط حمید ندیمی طراحی شد.
معرفی پرچم ایران
پرچم ایران بهشکل مستطیل و از سه رنگ افقی سبز، سفید و قرمز تشکیل شده است.[۱] این پرچم در دورههای مختلف تاریخی، بسته به نظامهای سیاسی حاکم، دارای نشانهای متفاوتی بوده و برای مدتی از نقش شیر و خورشید استفاده میشد یا بدون نشان بود. پرچم کنونی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش به رسمیت رسید و در مرکز نوار سفید آن نشان جمهوری اسلامی ایران، متشکل از نماد «الله»، قرار گرفت. همچنین عبارت «اللهاکبر» ۲۲ بار در حاشیهٔ نوارهای سبز و قرمز تکرار شده که به روز ۲۲ بهمن اشاره دارد.[۲] این پرچم با نسبت عرض به طول ۴ به ۷، به طراحی حمید ندیمی، در ۱۵ تیر ۱۳۵۹ش رسمیت یافت.[۳]
تاریخچه پرچم ایران
ایران باستان
پرچم در ایران با دگرگونی سلسلهها و نظامهای سیاسی تغییر یافته و این تغییرات گاه بازتابدهندهٔ باورها و نمادپردازیهای حکومتها و گاه حاصل تحولات فرهنگی جامعه بوده است. دربارهٔ نخستین پرچم ایران باستان دیدگاههای متفاوتی وجود دارد؛ برخی منابع از نقش گاوی بالدار بر درفشهای پیشاهخامنشی یاد کردهاند و برخی دیگر از جایگزینی پرندهای شکاری که در برخی منابع شهباز نامیده شده، در دورهٔ کوروش سخن گفتهاند. در منابع مربوط به دورهٔ هخامنشی، به پرچمی سفید با نقش عقابی زرین منسوب به کوروش بزرگ اشاره شده که بر نیزهای بلند نصب میشد؛ نمادی که در توصیف پرچم اردشیر هخامنشی نیز دیده میشود.[۴]
با این حال، درفش کاویانی شناختهشدهترین نماد پرچم در ایران کهن بهشمار میرود و جایگاهی برجسته در سنت تاریخی و حافظهٔ فرهنگی ایرانیان دارد. بر پایهٔ روایتهای اسطورهای شاهنامه[۵] و تحلیل برخی متون، کاوه پیشبند چرمی خود را بر سر نیزهای افراشت و آن به نمادی برای گردآمدن مردم و شکست ضحاک بدل شد. پس از به پادشاهی رسیدن فریدون، این پیشبند با پارچههای رنگین و جواهر آراسته شد و درفش کاویانی نام گرفت. درفش کاویانی که رنگ زرد، سرخ و بنفش داشت و فاقد نقش مشخص بود، در گذر زمان از یک نماد اساطیری فراتر رفت و در دورههای تاریخی، بهویژه در عصر هخامنشی و ساسانی، بهعنوان پرچم ملی و نظامی ایران شناخته شد. این درفش معمولاً از پوست جانوران ساخته میشد و هر پادشاه با افزودن زیورها، آن را پرشکوهتر میکرد.[۶]
پس از ظهور اسلام در ایران
پس از فتح ایران بهدست اعراب مسلمان، تا حدود دو قرن پرچم واحدی برای ایران وجود نداشت و هر منطقه از نشانههای محلی استفاده میکرد. در برخی نواحی، پرچمهایی با رنگهای تیره یا سرخ رایج بود و بهدلیل پرهیزهای دینی، از نقشپردازی بر روی پرچمها استفاده نمیشد. در دورهٔ غزنویان، برای نخستین بار نقش ماه بر زمینهٔ سیاه پرچمها افزوده شد و اندکی بعد، با فرمان سلطان مسعود، نقش شیر جایگزین آن شد. از آن زمان، تصویر شیر بهعنوان نمادی پایدار بر پرچمهای ایران باقی ماند. در دوران سلجوقیان و خوارزمشاهیان، نقش خورشید نیز به پشت شیر افزوده شد و نشان شیر و خورشید شکل گرفت. این نماد در تفسیرهای مختلف نمایانگر پیوند میان قدرت، شکوه خورشید و نماد برج اسد دانسته شده و همچنین به باور برخی پژوهشگران، از باورهای آیین مهرپرستی در ایران باستان تأثیر پذیرفته است.[۷]
دوران صفویه
در دورهٔ صفوی، رنگ غالب پرچم ایران سبز بود. در آغاز این سلسله، شاهاسماعیل اول از پرچمی سبز با نقش ماه استفاده میکرد و شاهتهماسب اول نیز بهجای شیر و خورشید، نماد برج حمل، گوسفند را بر پرچمها و سکهها نشاند. در ادامهٔ دورهٔ صفوی، نقش شیر و خورشید بهصورت زرددوزی بر پرچمهای سبز تثبیت شد، هرچند حالت و ترکیب این نقش در نمونههای مختلف یکسان نبود. در این دوره، پرچمها اغلب سهگوش و گاه با نمادهای مذهبی همچون برخی آیات قرآن یا شمشیر ذوالفقار امام علی همراه بودند.[۸]
برخی پژوهشگران، شهرت امام علی به لقب شیر خدا را در انتخاب علامت شیر برای پرچم حکومت شیعهمذهب صفوی، اثرگذار دانستهاند.[۹] خورشید نیز بهعنوان مظهر فرّ ایزدی، نمادی از نور الهی امامان شیعه دانسته شده و در پرچم حکومت صفوی استفاده شد تا مشروعیت سیاسی را با انتساب به آموزههای مذهبی، ایجاد کند.[۱۰]
دوران افشاریه
در عهد نادرشاه، تغییرات مهمی در پرچمهای ایران پدید آمد. درفشهای سلطنتی معمولاً از پارچههای سرخ و زرد با نقش شیر و خورشید ساخته میشد و درفشهای ملی و نظامی برای نخستین بار بهصورت سهرنگ سبز، سفید و سرخ درآمدند. نقش شیر و خورشید در این دوره بهصورت منسجمتری به کار رفت.[۱۱] پرچمهای سهرنگ نادری بهعنوان پیشزمینهٔ پرچم کنونی ایران شناخته میشوند، هرچند شکل آنها هنوز سهگوش بود.[۱۲]
دوران قاجاریه
در آغاز دورهٔ قاجار، شکل پرچم از سهگوش به چهارگوش تغییر یافت و رنگ سرخ بهعنوان زمینهٔ اصلی به کار رفت. در این دوره، نقش شیر و خورشید با افزودن شمشیر در دست شیر تثبیت شد. در زمان فتحعلیشاه، استفاده از پرچمهای گوناگون برای امور نظامی، سیاسی و دیپلماتیک رواج یافت و بهتدریج ترکیب رنگهای سبز، سفید و سرخ دوباره مطرح شد. در دورهٔ محمدشاه، برای نخستین بار تاجی بر بالای خورشید افزوده شد.[۱۳] در زمان صدارت امیرکبیر، الگوی پرچم ایران سامان منسجمتری یافت. وی با الهام از پرچمهای دورهٔ نادرشاه، پرچمی مستطیلشکل با زمینهٔ سفید و نوارهای سبز و سرخ در بالا و پایین تعیین کرد و نشان شیر و خورشیدِ شمشیر بهدست را در میانه قرار داد. این طرح، از نظر رنگبندی و ساختار، مبنای اصلی شکلگیری پرچم امروزی ایران به شمار میرود.[۱۴]
با پیروزی نهضت مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی، پرچم ایران بهطور رسمی با سه رنگ سبز، سفید و سرخ و نشان شیر و خورشید در اصل پنجم متمم قانون اساسی تثبیت شد. در توضیح نمادها، رنگ سفید بهعنوان رنگ مورد علاقه زرتشتیان و نشانهٔ صلح، صفا و پاکدامنی، رنگ سبز بهعنوان نماد اسلام و رنگ سرخ بهعنوان نشانهٔ شجاعت و خون شهیدان تفسیر شد. شیر که نماد برج اسد و متناظر با مردادماه است، در خوانش دینی به امام علی و لقب اسدالله او اشاره دارد. در مذاکرات مجلس شورای ملی عنوان شد که از آنجا که مشروطیت در مردادماه به پیروزی رسید، زمانی که خورشید در اوج تابندگی و گرما قرار دارد، نماد خورشید بهعنوان نشانهای از پیروزی، روشنی و نقطهٔ اوج در پرچم ایران قرار گرفت. در نهایت، ترتیب سبز در بالا، سفید در میانه و سرخ در پایین پذیرفته شد و پرچم مستطیلشکل، بهعنوان نماد رسمی دولت مشروطه و استقلال ایران به کار رفت.[۱۵]
دورهٔ پهلوی
در دورۀ پهلوی ساختار اصلی پرچم، یعنی همان سه رنگ سبز و سفید و قرمز با حضور شیر و خورشید، اما با چند تفاوت حفظ شد؛ اول اینکه نشان شیر و خورشید کوچکتر شد، دوم اینکه شیر چهره مردانهتری به خود گرفت و واقعگرایانهتر شد و سوم اینکه چهره زنانه خورشید نیز حذف شد و خورشید بدون صورت طراحی شد.[۱۶] علاوه بر این، طرح و تناسب پرچم بهصورت دقیقتر در قانون اساسی و اسناد رسمی تنظیم شد.[۱۷]
بر اساس منابع تاریخی، مدتی از دوره محمدرضا پهلوی، ایران دارای سه پرچم رسمی بوده است:
- پرچم ملی که فقط دارای سه قسمت مساوی به رنگ سبز، سفید و سرخ بود؛
- پرچم دولتی که تنها تفاوت آن با پرچم ملی در نقش شیر و خورشید آن بود و مخصوص ادارات و دستگاههای دولتی و روابط خارجی بود؛
- پرچم سلطنتی که به رنگ آبی آسمانی بوده و در گوشه سمت چپ آن تاج پهلوی نقش شده بود.[۱۸]
پرچم جمهوری اسلامی ایران
پس از انقلاب اسلامی، امامخمینی دستور تغییر آرم پرچم ایران را صادر کرد[۱۹] و نشان شیر و خورشید از پرچم ایران حذف شد. در سال ۱۳۵۸ش، همزمان با تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پرچم جمهوری اسلامی ایران تعیین شد. این پرچم که توسط حمید ندیمی طراحی شده، از سه رنگ سبز، سفید و سرخ بهصورت افقی تشکیل شده و نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در میانهٔ آن، به رنگ قرمز، ترکیبی نمادین از واژهٔ الله و نمایشگر گل لاله است و به مفاهیم توحید و شهادت اشاره دارد. در حاشیهٔ نوار سفید، عبارت اللهاکبر به خط بنایی یازده بار در بالا و یازده بار در پایین تکرار شده است که در مجموع به عدد ۲۲، اشارهای نمادین به بیستودوم بهمن و روز پیروزی انقلاب دارد. رنگ سبز نماد اسلام، رنگ سفید نشانهٔ صلح و پاکی، و رنگ سرخ نماد ایثار و خون شهیدان تفسیر میشود. این ترکیب و اجزای نمادین آن، از سال ۱۳۵۸ش تاکنون بهعنوان پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به کار میرود.[۲۰]
اهمیت اجتماعی پرچم ایران
پرچم ایران بهعنوان نماد هویت ملی،[۲۱] در طول تاریخ با مفهوم وحدت و همبستگی اجتماعی پیوند داشته و بازتابدهندهٔ تجربهها و رخدادهایی است که جامعه ایران از سر گذرانده است. این نماد، نقشی فراتر از یک نشان مادی دارد و بهعنوان حامل معانی تاریخی و اجتماعی شناخته میشود.[۲۲] اهمیت اجتماعی پرچم ایران محدود به کارکردهای رسمی یا دیپلماتیک نیست و در زندگی روزمرهٔ مردم نیز معنا مییابد. حضور آن در موقعیتهای مختلف اجتماعی نشان میدهد که پرچم میتواند بهعنوان نشانهای از تعلق جمعی و ارتباط افراد با مفهوم وطن درک شود.[۲۳] از این منظر، پرچم نهتنها نمایندهٔ ساختار سیاسی، بلکه بازنمایندهٔ جامعه و مردمان یک سرزمین تلقی میشود. از این رو، احترام به پرچم در این متن بهعنوان شکلی از احترام به ملت و هویت جمعی تفسیر شده است.[۲۴]
روز ملی پرچم
روز ملی پرچم که یکم مهرماه در تقویم رسمی ایران ثبت شده، همزمان با آغاز سال تحصیلی مدارس و دانشگاهها برگزار میشود. بهگفتهٔ مسئولان فرهنگی، انتخاب این زمان با هدف تقویت هویت ملی در میان دانشآموزان و جوانان صورت گرفته و نشاندهندهٔ تلاش برای پیوند دادن نمادهای ملی با مناسبتهای عمومی است.[۲۵]
توهین به پرچم ایران
پرچم ملی در علوم سیاسی و اجتماعی بهعنوان یکی از نمادهای هویت سیاسی جمعی و ابزار شکلدهنده احساس تعلق ملی شناخته میشود. این نماد، فراتر از نمایندگی دولتها، با مفهوم ملت، حافظه تاریخی و سرمایه نمادین جامعه پیوند دارد. از این منظر، رفتارهایی مانند پاره کردن یا آتش زدن پرچم در برخی تجمعات دانشجویی بهمن ۱۴۰۴ش، پیامدهای اجتماعی و سیاسی گستردهتری نسبت به هدف اولیه اعتراض دارد.[۲۶]
در پی این اقدام نهادهای دانشجویی، مسئولان دانشگاهی و مقامات رسمی واکنش نشان دادند. بسیجهای دانشجویی، انجمنهای اسلامی، دانشگاهها، شورایعالی انقلاب فرهنگی، وزیر علوم و برخی نمایندگان مجلس این اقدامات را محکوم کرده و آن را مغایر با هنجارهای دانشگاهی، قوانین کشور و احترام به نمادهای ملی دانستند. همچنین بر لزوم برخورد قانونی با عاملان، حفظ فضای گفتوگو در دانشگاهها و تفکیک اعتراض مدنی از تعرض به نمادهای ملی تأکید شد.[۲۷]
جرمانگاری توهین به پرچم جمهوری اسلامی ایران محل اختلاف نظر حقوقی است. برخی به نبود نص صریح قانونی اشاره کرده[۲۸] و معتقدند میتواند مشمول ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی (توهین به مقدسات) باشد[۲۹] و برخی دیگر نیز خواستار جرمانگاری مستقل آن از طریق تصویب قانون جدید شدهاند و پیگیر طرح دوفوریتی تصویب آن هستند.[۳۰]
موارد استفاده از پرچم جمهوری اسلامی ایران
استفاده رسمی از پرچم جمهوری اسلامی ایران تابع ضوابط و آییننامههای خاصی است و موارد مهم آن عبارتند از:
| موارد استفاده | ضوابط استفاده |
| اماکن و مراسم رسمی | استفاده از پرچم در اماکن دولتی و وابسته به دولت، نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، محل اقامت رؤسای مأموریتها، کنفرانسها و همایشهای دولتی یا بینالمللی، مسیر عبور مقامات خارجی در سفرهای رسمی و تشییعجنازههای رسمی (پوشاندن تابوت) مجاز است. |
| اماکن ورزشی | نصب پرچم صرفاً در مجموعهها و میدانهای ورزشی و فقط در جریان مسابقات رسمی انجام میشود. |
| اعیاد ملی و مذهبی | در اعیاد رسمی، ملی و مذهبی، نصب پرچم در تعداد بیشتر و در محلهای مناسب مجاز است؛ فهرست این اعیاد در آیین تشریفات جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است. |
| سفر رئیسجمهور | در سفر رسمی رئیسجمهور به خارج از کشور، پرچم در محل اقامت وی برافراشته شده و عرف کشور میزبان رعایت میشود. |
| عزاداری و نیمهافراشتن | در عزای عمومی یا ملی اعلامشده از سوی دولت، پرچم بهمدت مقرر نیمهافراشته میشود؛ نمایندگیهای خارج از کشور نیز در عزای ملی کشور میزبان یا در صورت فوت رئیس مأموریت، مطابق عرف محل اقدام میکنند. نیمهافراشتن با برافراشتن کامل و سپس پایینآوردن پرچم به میزان یکچهارم ارتفاع میله انجام میشود. |
| وسایل نقلیه (داخل کشور) | استفاده مستقل از پرچم صرفاً برای خودروی رئیسجمهور مجاز است؛ خودروهای سایر مقامات فقط در همراهی تشریفاتی با مقامات خارجی مجاز به استفاده هستند. |
| وسایل نقلیه تشریفاتی و دیپلماتیک | نصب پرچم بر خودروها در تشریفات دیپلماتیک (از جمله تقدیم استوارنامه، ملاقاتهای رسمی و مراسم ملی) و طبق عرف بینالمللی انجام میشود؛ پرچم خودرو در سمت راست راننده نصب میشود. |
| نمایندگیهای خارج از کشور | رؤسای مأموریت موظف به نصب پرچم رومیزی یا ایستاده در محل کار خود هستند؛ در بازدید رسمی رئیس کشور میزبان، پرچم آن کشور نیز برافراشته میشود. در نصب همزمان چند پرچم، در محل نمایندگی تقدم با پرچم دولت فرستنده و خارج از آن با پرچم دولت پذیرنده است. |
| حدود اختیار استفاده | نصب پرچم بر ساختمانها، دفاتر و وسایل نقلیه نمایندگیها منحصراً در اختیار رؤسای مأموریتهای دیپلماتیک و کنسولی است؛ مگر در غیاب آنان که مسئولیت نمایندگی به فرد دیگری واگذار شده باشد.[۳۱] |
پانویس
- ↑ « تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم.
- ↑ «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت بیتوته.
- ↑ « تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم.
- ↑ «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران.
- ↑ فردوسی، شاهنامه، ضحاک، وبسایت گنجور.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص54.
- ↑ رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص117-118.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص55.
- ↑ قزوینی، نقض، 1358ش، ج۱، ص۴۷۲ و 165.
- ↑ کسروی، شیخ صفی و تبارش، 1323ش، ج۱، ص۳–۴.
- ↑ رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص118.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص56.
- ↑ رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص119.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص56.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.
- ↑ «پرچم ایران در طول تاریخ/ از درفش کاویانی تا سبز و سفید و سرخ»، خبرگزاری مهر.
- ↑ موسوی خرد، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، 1400ش، ص57.
- ↑ «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت پارسه پرچم.
- ↑ خمینی، صحیفه امام، 1389ش، ج12، ص486.
- ↑ رضوان قهرخی، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، 1393ش، ص120.
- ↑ صادقی، «بررسی نقش و جایگاه پرچم بهعنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن»، 1391ش، ص69.
- ↑ «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از 2500 سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران.
- ↑ ««پرچمی» که خود «وطن» است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «ناموسی به نام پرچم»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ ««روز ملی پرچم» به تقویم کشور اضافه شد»، وبسایت اقتصاد آنلاین.
- ↑ «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت میرود»، وبسایت نور نیوز.
- ↑ «محکومیت اهانت به پرچم؛ از دانشجویان تا وزیر علوم»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «سخنگوی قوه قضاییه: درباره مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «نقدعلی: آتشزدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار.
- ↑ «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران.
- ↑ «رنگهای پرچم ایران به چه معناست؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
منابع
- «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت پارسه پرچم، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «تاریخچه پرچم ایران»، وبسایت گروه تبلیغی نماپرچم، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «پرچم ایران در طول تاریخ/ از درفش کاویانی تا سبز و سفید و سرخ»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۲ش.
- ««پرچمی» که خود «وطن» است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «تهیه و ثبت طرح دو فوریتی مجازات علیه اهانت کنندگان به پرچم ایران و فرماندهان شهید»، خبرگزاری کار ایران، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «تغییرات پرچم ایران در طول تاریخ؛ از ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد تا به امروز (+عکس)»، خبرگزاری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۴۰۲ش.
- خمینی، روحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، ۱۳۸۹ش.
- «دودی که از سوزاندن پرچم به چشم ملت میرود»، وبسایت نور نیوز، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- رضوان قهرخی، مریم، «سیر تاریخی استفاده از پرچم در ایران، از دوره اسلامی تا دوران معاصر»، پژوهش هنر، شماره ۵، بهار ۱۳۹۳ش.
- «رنگهای پرچم ایران به چه معناست؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۸۵ش.
- ««روز ملی پرچم» به تقویم کشور اضافه شد»، وبسایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۴ش.
- «سخنگوی قوه قضاییه: دربارهٔ مجازات توهین به پرچم جمهوری اسلامی نص صریحی در قوانین نداریم/ سال ۱۳۹۵ پیشنهاد شد که برای مجازات توهین به پرچم ۶ ماه تا ۲ سال حبس در نظر گرفته شود»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۴۰۱ش.
- صادقی، علی اکبر، «بررسی نقش و جایگاه پرچم بهعنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن»، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، زمستان ۱۳۹۱ش.
- فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، وبسایت گنجور، تاریخ بازدید: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
- قزوینی، عبدالجلیل، نقض، تهران، چاپ جلالالدین محدث ارموی، ۱۳۵۸ش.
- کسروی، احمد، شیخ صفی و تبارش، تهران، ۱۳۲۳ش.
- «محکومیت اهانت به پرچم؛ از دانشجویان تا وزیر علوم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
- موسوی خرد، سیده اعظم، «روند تغییر پرچم ایران از عصو صفوی تا دوران معاصر با بررسی عناصر رنگ، نشان و طراحی پرچم ایران»، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال ششم، شماره ۳۷، آبان ۱۴۰۰ش.
- «ناموسی به نام پرچم»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مهر ۱۳۹۷ش.
- «نقدعلی: آتشزدن پرچم مصداق جرم توهین به مقدسات ماده ۵۱۳ قانون مجازات است»، پایگاه خبری اختبار، تاریخ بازدید: ۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
| گردشگری |
| ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| طبیعت |
| ||||||||||
| شهرها | |||||||||||
| استانها | |||||||||||
| تاریخ |
| ||||||||||
| سیاست | |||||||||||
| جامعه و فرهنگ |
| ||||||||||
| هنر | |||||||||||
| خوارکیها | |||||||||||
| مفاهیم | |
|---|---|
| عناصر طراحی | |
| انواع پرچم | |
| پرچمهای تاریخی و مشهور | |
| نهادها و سازمانها | |
| موضوعات مرتبط | |