| زیرنویس تصویر =تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب تهران، شامگاه دوشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
| image_alt =تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب تهران
| فایل پادکست =تجمعات شبانه.ogg
| حجم فایلپادکست =۹/۲۶
| تاریخ پادکست =۱۹-۲-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان =
| عنوان اصلی =
| عنوان انگلیسی =
| عنوان عربی =
| عنوان علمی =
| شاخه علمی =
| نوع مفهوم =
| معنای اصطلاحی =
| حوزه کاربرد =
| گستره جغرافیایی =
| منشأ تاریخی =
| نخستین کاربرد =
| ریشه واژه =
| مرتبط با =
| اهمیت =
| مبدع =
| مروج =
| مقدس برای =
| مورد احترام =
| آثار مرتبط =
}}
'''{{درشت|تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴–۱۴۰۵ش؛}}''' تجمع و راهپیمایی شبانه مردم ایران در حمایت از نظام جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم.
راهپیماییهای شبانۀ ایرانیان در جریان جنگ رمضان یا جنگ تحمیلی سوم که در نهم اسفند 1404ش با حملات هماهنگ آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری، ترور سیدعلی خامنهای، شماری از اعضای خانوادۀ او و چندین فرمانده نظامی آغاز شد و تا پس از ماه رمضان نیز ادامه یافت، به یکی از مهمترین پدیدههای اجتماعی-سیاسی تاریخ معاصر ایران تبدیل شد. برخلاف تحرکات اعتراضی دیماه ۱۴۰۴ش بهدلیل شرایط اقتصادی، این تجمعات شبانه در هنگام جنگ، در بستر دفاع ملی و حفظ تمامیت ارضی شکل گرفت و توانست برای بیش از چهل شب و حتی پس از اعلام آتشبس دو هفتهای نیز اقشار گوناگون جامعه را زیر یک پرچم گرد آورد. نقش زنان در این رویداد بسیار برجسته و فراتر از حضور نمادین بود. آنها هم پشتیبان لجستیکی و هم خط مقدم مقاومت فرهنگی و اجتماعی بهشمار میرفتند. همزیستی زنان باحجاب و بیحجاب در این تجمعات، نشاندهندۀ اولویت یافتن ایران بر ایدئولوژی در لحظات بحرانی بود. از منظر استراتژیک، این راهپیماییها بهمثابه سپر انسانی ملی عمل کردند، از یک سو از زیرساختهای حیاتی در برابر خرابکاری محافظت کردند و از سوی دیگر اهرم فشاری قدرتمند در برابر دشمن خارجی پدید آوردند.
تجمعات شبانه ایرانیان در [[جنگ تحمیلی سوم]]، مجموعهای از تجمعات خودجوش و مردمی در [[ایران]] است که از [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، در واکنش به [[ترور سید علی خامنهای]]، [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]] و [[شهادت]] جمعی از فرماندهان نظامی در حمله آمریکا و اسرائیل به خاک [[جمهوری اسلامی ایران]]، آغاز شد. این تجمعات که بیش از دو ماه ادامه یافت، با رویکرد سوگواری ملی و نمایش قدرت ایرانیان و [[بیعت]] با [[رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران]] برگزار شد. از ویژگیهای این تجمعات، حضور گستردهٔ [[زنان ایرانی]] از اقشار و سلایق مختلف بود که در کنار یکدیگر، همدلی خود را در دفاع از [[وطن|میهن]] به نمایش گذاشتند. تجمعات شبانه ایرانیان در [[جنگ رمضان]]، بازتابهای گستردهٔ بینالمللی داشت و یکی از پدیدههای مهم اجتماعیسیاسی در [[تاریخ معاصر ایران]] شناخته میشود.
== جرقهٔ اولیه شکلگیری تجمعات ==
== شکلگیری تجمعات ==
آغاز جنگ تحمیلی سوم، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، با حملات هوایی و موشکی گسترده همراه بود، اما نقطهٔ عطفی که تجمعات خودجوش را کلید زد، ترور سیدعلی خامنهای، رهبر وقت و جمعی از فرماندهان ارشد و اعضای خانوادۀ رهبر در این روز بود. نخستین دستههای خودجوش مردمی از مساجد و میادین اصلی شکل گرفت. این رویداد چند ویژگی داشت:
آغاز جنگ رمضان، در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش با [[شهادت سید علی خامنهای]] بههمراه تعدادی از اعضای خانواده و جمعی از اعضای شورای دفاع و حملات هوایی و موشکی گسترده، خاستگاه تجمعات خودجوش مردمی بود.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2123435/آخرین-اخبار-جنگ-ایران-و-آمریکا-اسرائیل-امروز-۱۰-اسفند-۱۴۰۴-دشمن-اکنون-به-کدام-شهرها-حمله-کرده-است «آخرین اخبار جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل امروز 10 اسفند 1404، دشمن تا کنون به کدام شهرها حمله کرده است؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref> نخستین دستههای خودجوش مردمی از مساجد و میدانهای اصلی، از همان شب اول و صبح روز دهم اسفند شکلگرفت که چند ویژگی داشت:<ref>[https://ana.ir/fa/news/1036565/حماسه-ای-از-جنس-مردم-تهران-سوگوار-رهبر-انقلاب-اسلامی-فیلم «حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی+فیلم»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* '''شوک و خشم ملی''': ترور سید علی خامنهای بهعنوان اقدام خلاف انتظار<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1360401/اجتماع-مردم-عزادار-و-سوگوار-رهبر-شهید-انقلابآخرین-تحولات-در-کشور-بروزرسانی-می-شود «اجتماع مردم عزادار و سوگوار رهبر شهید انقلاب/آخرین تحولات در کشور»، وبسایت تابناک.]</ref> باعث برانگیخته شدن خشم مردم ایران و مسلمانان در دیگر کشورها شد. پس از اعلام شهادت سیدعلی خامنهای به صورت رسمی مردم بهصورت خودجوش با طرح شعار خونخواهی رهبر شهید و شهدای دانشآموز [[مدرسه شجره طیبه میناب|مدرسهٔ شجره طیبه]] در [[میناب]]، به خیابان آمدند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/826118/همبستگی-ملی-در-تجمعات-شبانه-مردم-ایران-برای-دفاع-از-کشور-تصاویر «همبستگی ملی در تجمعات شبانه مردم ایران برای دفاع از کشور+ تصاویر»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
* '''تهدید امنیتی داخلی''': [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] و [[اسرائیل]] سعی داشتند با بهرهبرداری از خلأ قدرت پس از ترور سید علی خامنهای و جمعی از اعضای شورای دفاع، بستر فروپاشی و تجزیهٔ ایران را فراهم آورند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86131974/تجمع-های-شبانه-به-۵۰-رسید-جمعیتی-که-هر-روز-بیشتر-می-شود «تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''فراخوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران''': [[سید مجتبی خامنهای]]، در اولین پیام خود در [[۲۱ اسفند]] ۱۴۰۴ش از مردم خواست که به تجمعات شبانه ادامه دهند و میدان را برای دشمن خالی نگذارند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62800 «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref>
* '''مبعوث شدن مردم:''' برخی بر این باورند تجمعات شبانهٔ جنگ رمضان، مصداق عینی [[مبعوث شدن مردم]] و شکلگیری محور دوم دفاع ملی در کنار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86114439/دفاع-ملی-و-بعثت-مردم بنایی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''شوک و خشم ملی''': ترور یک رهبر مذهبی-سیاسی در شبهای ماه رمضان، نوعی تابوی شکستهشده تلقی شد که فراتر از مرزهای سیاسی، احساسات مذهبی و میهنی را برانگیخت؛ از همین رو، انگیزهٔ انتقامخواهی برای امام شهید و نیز شهدای جنایاتی مانند مدرسهٔ شجره طیبه در میناب، به نیروی محرکهٔ اصلی آغاز تجمعات شبانه تبدیل شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1361233/55-%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF «55 ویدیو از حماسه شبانه مردم ایران را ببینید»، وبسایت تابناک.]</ref>
== استمرار تجمعات شبانه ==
* '''تهدید امنیتی داخلی''': بر اساس گزارشها، دشمن قصد داشت با بهرهگیری از خلأ قدرت پس از ترور رهبر و فرماندهان، ضمن تضعیف حاکمیت مرکزی، زمینه را برای فروپاشی سیاسی و تجزیهٔ ارضی ایران فراهم آورد. در چنین شرایطی، حضور شبانهٔ مردم در خیابانها، علاوه بر تأمین امنیت محلهها و مقابله با نفوذ خرابکاران، موجب خنثیسازی توطئهٔ تغییر نظام و تجزیهٔ ایران نیز شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86131974/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%DB%B5%DB%B0-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
بهدلایلی تجمعات شبانه ایرانیان بدون وقفه در طول چهل روز جنگ و دورهٔ آتشبس<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/keyword/4525/تجمع «تجمع»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> استمرار یافت،<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2210606/تصاویر-متفاوتی-از-تجمع-شب-گذشته-در-میدان-انقلاب-طعنه-و-کنایه «تصاویر متفاوتی از تجمع شب گذشته در میدان انقلاب، طعنه و کنایه به دیپلماسی ادامه دارد، اسپایدرمن با پرچم ایران»، خبرآنلاین؛] [https://farsnews.ir/AmiraliJamshidi/1777666432231712541/شصت-و-دومین-شب-سنگر-خیابان-در-مشت-ملت-ایران «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref> ازجمله:
* '''فراخوان رهبر جدید''': رهبر سوم انقلاب، آیتالله سید مجتبی خامنهای، که بلافاصله پس از ترور منصوب شد،<ref>[https://www.aparat.com/v/imsnx01 «اولین گزارش صداوسیما از سومین رهبر انقلاب»، وبسایت آپارات.]</ref> در اولین پیام خود در 21 اسفند 1404ش به مردم، آنها را به حضور شبانه در خیابانها فراخواند و تأکید کرد که میدان را برای دشمن خالی نگذارند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62800 «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref>
* '''تبدیل تهدید به فرصت''': [[جنگ رمضان]]، ایرانیها را ذیل هویت ملی و پرچم ایران متحد کرد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1041778/حملات-واشینگتن-و-تل-آویو-باعث-اتحاد-مردم-ایران-شد «حملات واشینگتن و تلآویو باعث اتحاد مردم ایران شد»، خبرگزاری آنا.]</ref> وحدت ملی و [[تابآوری ایرانی]]، تاکتیک اصلی دشمن مبنی بر استفاده از شکافهای اجتماعی ایران برای دستیابی بههدفشان را بیاثر کرد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308343/6-اشتباه-راهبردی-آمریکا-علیه-ایران «6 اشتباه راهبردی آمریکا علیه ایران»، وبسایت نورنیوز.]</ref>
* '''پاسخ عملی به تهدید نفوذ''': تأمین امنیت محلهها و جلوگیری از بروز [[اغتشاش|اغتشاشات]] داخلی.<ref>[https://www.taghribnews.com/fa/interview/716331 «اشتباه محاسباتی آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران، اتحاد مردم ایران نقشههای دشمن را برملا کرد»، وبسایت تقریب.]</ref>
* پس از اعلام آتشبس دوهفتهای در [[۱۹ فروردین]] ۱۴۰۵ش،<ref>[https://www.varzesh3.com/news/2354423/تمدید-آتش-بس-بین-آمریکا-و-ایران «تمدید آتشبس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش3.]</ref> مقامات عالیرتبهٔ جمهوری اسلامی، ازجمله رهبر،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62808 «پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب اسلامی بهمناسبت چهلمین روز شهادت قائد عظیمالشأن انقلاب و مسائل مهم مربوط به جنگ تحمیلی سوم»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> ستاد کل نیروهای مسلح<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1802506/۴۰-روز-مقاومت-دشمن-را-به-پذیرش-شروط-ایران-وادار-کرد-تنگه-هرمز «بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref> و رؤسای قوای مقننه<ref>[https://www.irna.ir/news/86099918/قالیباف-حضور-مردم-در-خیابان-ها-دشمن-را-گیج-و-عصبانی-کرده-است «قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و قضائیه<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148941/اژه-ای-احسنت-و-مرحبا-به-این-مردم-بصیر-که-خیابان-را-رها-نمی-کنند «اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> خواستار تداوم حضور خیابانی مردم شدند. این حضور، که وظیفهای شرعی و واجب خوانده میشد،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1375406/حضور-مردم-در-خیابان-مصداق-جهاد-است-برائت-از-دشمنان-بالاترین «حضور مردم در خیابان مصداق «جهاد» است، برائت از دشمنان بالاترین مرحله تقوا است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> بهعنوان یک اولویت مستمر حتی در زمان آتشبس نیز مورد تأکید قرار گرفت.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1375546/شرکت-در-تجمعات-شبانه-واجب-عینی-است-نه-کفایی «شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
== انگیزههای ادامه تجمعات شبانه ==
== فضای حاکم بر تجمعات شبانه ==
پس از چندین روز از آغاز جنگ، تجمعات نهتنها فروکش نکرد، بلکه تا پایان جنگ در حدود چهل شب و حتی پس از اعلام آتشبس دو هفتهای و بعد از آن نیز ادامه یافت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/keyword/4525/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9 «تجمع»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> دلایل تداوم این تجمعات عبارت بودند از:
[[پرونده:تجمعات شبانه ایرانیان۱.jpg|جایگزین=حضور زنان ایرانی با پوشش متفاوت در تجمعات شبانه میدان انقلاب|بندانگشتی|حضور زنان ایرانی با پوشش متفاوت در تجمع شبانه میدان انقلاب، ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵]]
میدانها و خیابانهای شهرهای ایران در شبهای جنگ رمضان با حضور مردم که همبستگی اجتماعی و تابآوری ایرانی را به نمایش گذاشتند، فضایی با ویژگیهای خاص را شکل داد، ازجمله:
* '''خونخواهی و اعلام بیعت:''' تجمعات، ترکیبی از سوگواری و اعلام همبستگی ملی بود و شرکتکنندگان خواستار انتقام بودند. آنها همزمان با رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران بیعت و اعلام میکردند که در برابر دشمنان خارجی تا آخر ایستادهاند.<ref>[https://farsnews.ir/AmiraliJamshidi/1777666432231712541/شصت-و-دومین-شب-سنگر-خیابان-در-مشت-ملت-ایران «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس.]</ref>
* '''پیوند میدان و خیابان:''' تأکید مقامات نظامی و سیاسی به حضور مداوم مردم برای تأمین امنیت داخلی و پشتوانهٔ مردمی جبههٔ جنگ،<ref>[https://farsnews.ir/hormozgan/1776601540795534691/ابوالقاسم-جراره-حضور-مردم-در-میدان-بزرگ-ترین-دلگرمی-نیروهای-مسلح-است «ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس.]</ref> شعار خیابان با شما، میدان با ما از [[سید مجید موسوی]]<ref>[https://kashoob.com/audio/EB4wW/نماهنگ-میدان-با-تو-خیابان-با-ما «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب]؛ [https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/16/3533525/پیامی-از-سردارِ-در-میدان-خیابان-با-شما-میدان-با-ما «پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم].</ref> و تأکید [[محمدباقر قالیباف]] بر اولویت خیابان،<ref>[https://www.irna.ir/news/86099918/قالیباف-حضور-مردم-در-خیابان-ها-دشمن-را-گیج-و-عصبانی-کرده-است «قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بازتابدهندهٔ این تقسیمکار بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2204022/۲۰-دستاورد-جمهوری-اسلامی-ایران-در-جنگ-رمضان «۲۰ دستاورد جمهوری اسلامی ایران در جنگ رمضان»، خبرآنلاین.]</ref>
* '''درآمیختگی عبادت و هویت ملی:''' آغاز جنگ در ماه [[رمضان]]، برگزاری مراسم [[شب قدر|شبهای قدر]]، [[افطاری]]های دستهجمعی، برپایی [[موکب]]ها و [[ایستگاه صلواتی|ایستگاههای صلواتی]] و [[سوگواری]] برای کشتهشدگان، به این حضور جنبهای عبادی-ملی داده بود.<ref>[https://farsnews.ir/Haniyehnaseri/1773842539213335973/آتش-پاره-های-جنگ-رمضان «آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس؛] [https://www.irna.ir/amp/86104283/ «سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* '''تنوع شرکتکنندگان:''' طیفهای مختلف جامعه به شمول [[خانواده]]ها به همراه فرزندان، [[سالمندان|افراد مسن]]، گرایشهای سیاسی مختلف و همچنین زنانی با میزان متفاوت پوشش در تجمعات حضور داشتند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5770069/۵۱-شب-پایداری-و-همدلی-در-دفاع-از-وطن-گزارش «۵۱ شب پایداری و همدلی در دفاع از وطن+گزارش»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>
* '''حضور در هنگام تهدید:''' در چندین مورد، هنگام اصابت موشک یا بمب در نزدیکی محل تجمع، جمعیت پراکنده نشدند و به حضور خود ادامه دادند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1379524/فقط-همین-چند-ثانیه-را-از-شجاعت-مردم-تهران-را-ببینید «فقط همین چند ثانیه را از شجاعت مردم تهران را ببینید»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
* [[پرونده:تجمعات شبانه ایرانیان۲.jpg|جایگزین=یک بانوی ایرانی با پلاکارد در تجمع شبانه میدان تجریش تهران|بندانگشتی|یک بانوی پزشک ایرانی با پلاکارد در تجمع شبانه میدان تجریش تهران ۲۶ فروردین]]'''پرچمها و شعارها:''' شرکتکنندگان با آتشزدن پرچمهای آمریکا و اسرائیل،<ref>[https://www.titrebartar.com/fa/news/267729/ «پرچم اسرائیل و آمریکا شبانه در تهران به آتش کشیده شد، تصاویر»، وبسایت تیتر برتر.]</ref> حمل پرچمهای ایران و [[حزبالله لبنان|حزبالله]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/9073899/اهتزاز-پرچم-حزبالله-در-سیونهمین-اجتماع-خونخواهی-رهبر-شهید-انقلاب-فیلم «اهتزاز پرچم حزبالله در سیونهمین اجتماع خونخواهی رهبر شهید انقلاب + فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و سردادن شعارهای<ref>[http://www.mojerasa.ir/khabar/51541/ «رزم پلاکاردی در اجتماعات شبانه زنجان»، پایگاه خبری تحلیلی موج رسا.]</ref> چون [[اللهاکبر]]، «حیدر حیدر»، «[[هیهات من الذله]]»، «خیابان با مردم، میدان با نیروهای مسلح»، «[[مرگ بر آمریکا]]»، «[[مرگ بر اسرائیل]]»، «جنگ! جنگ! تا پیروزی»، «مذاکره نداریم؛ از آمریکا بیزاریم»، «مرگ بر سازشگر»، «مرگ بر منافق»،<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2207661/پلاکاردهای-خاص-با-نوشته-های-خاص-در-تجمعات-شبانه-مرگ-بر-سازشگر «پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه»، خبرآنلاین.]</ref> «مرگ بر وطنفروش خائن» و حمل دستنوشته و پلاکاردهای مختلف ابزار نظر میکردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5752373/شعار-مرگ-بر-وطنفروش-خائن-زیر-بارش-بارانَ «شعار مرگ بر وطنفروش خائن، زیر بارش باران»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>
* '''فعالیتهای هنریرسانهای:''' در کنار تجمعات، نمایشهای خیابانی، مانند میناب مثل میهن در دزفول،<ref>[https://www.chtn.ir/news/1405012901616/اجرای-نمایش-خیابانی-میناب-مثل-میهن-در-دزفول «اجرای نمایش خیابانی میناب مثل میهن در دزفول»، وبسایت میراث آریا.]</ref> ۱۶۸ نیمکت خالی، در ساوه<ref>[https://www.irna.ir/news/86138885/نمایش-۱۶۸-نیمکت-خالی-در-ساوه-بروی-صحنه-رفت «نمایش ۱۶۸ نیمکت خالی در ساوه بروی صحنه رفت»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و نمایش برای ایران در یزد، اجرا شد.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5776223/اجرای-نمایش-خیابانی-برای-ایران-در-یزد «اجرای نمایش خیابانی برای ایران در یزد»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>
* '''کاروانهای خودرویی:''' کاروانهای خودرویی در غروب و شبهای جنگ رمضان در شهرهای مختلف ایران، متشکل از خودروهای شخصی بودند که با [[پرچم ایران]] و عکس [[سید علی خامنهای]] و پلاکاردهای حاوی شعارهای حمایتی، حرکت میکردند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1381583/شیراز-در-قلب-حمایت-راهپیمایی-خودرویی-گسترده-در-محکومیت-توطئههای-دشمن-فیلم «شیراز در قلب حمایت؛ راهپیمایی خودرویی گسترده در محکومیت توطئههای دشمن+ فیلم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
* '''تبدیل تهدید به فرصت برای هویت ملی''': حملات خارجی و ترور رهبر، آمریکا و اسرائیل را به دشمنی همگانی تبدیل کرد. در برابر این دشمن، اختلافات داخلی کمرنگ شد و حس ایرانی بودن بر هر هویت دیگری غلبه یافت.
== گسترهٔ جغرافیایی ==
بر اساس گزارشهای رسانهای، تجمعات شبانه در جنگ رمضان گسترهای سراسری داشت و در حدود ۴۰۰ شهر در تمام استانهای کشور برگزار شده است.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1779370-تجمعات-مردمی-جنگ-ثبت-می-شود «تجمعات مردمی جنگ ثبت میشود»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> این گردهماییها شامل مشارکت جمعیتهای شهری، روستایی و عشایر است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5760219/ادامه-حضور-هوشیارانه-کشاورزان-و-روستائیان-در-میدان «ادامه حضور هوشیارانه کشاورزان و روستائیان در میدان»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> تهران بهعنوان یکی از کانونهای اصلی، شاهد برگزاری مستمر تجمعات در بیش از ۱۳۰ نقطه بود.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5775818/تجمعات-شبانه-مردمی-در-تهران-دربیش-از-۱۳۰-نقطه-برگزار-می-شود «تجمعات شبانه مردمی در تهران دربیش از ۱۳۰ نقطه برگزار میشود»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> میدانهای [[میدان انقلاب اسلامی|انقلاب]]، [[میدان ولیعصر|ولیعصر]] و [[میدان تجریش|تجریش]] از جمله مهمترین این مکانها در پایتخت هستند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/306049/اعلام-برنامه-بیست-و-نهمین-تجمع-شبانه-مردمی-در-میادین-تهران «اعلام برنامه بیستونهمین تجمع شبانه مردمی در میادین تهران»، وبسایت نورنیوز.]</ref>
* '''پاسخ عملی به تهدید نفوذ''': مردم دریافتند که حضور فیزیکی در خیابانها، عملاً امنیت محلهها را تأمین میکند و مانع از نفوذ خرابکاران میشود. این احساس کارآمدی انگیزه را دوچندان کرد.<ref>[https://tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/28/3567757/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%85-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA «معادلات دشمن را حضور شبانه مردم در تجمعات درهم شکست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
== واکنشها ==
دیدگاه برخی از مراجع تقلید در ایران و عراق در ارتباط با تجمعات شبانه به شکل زیر است:
* [[سید علی سیستانی]]، شرکت در تجمعات را برای مقابله با فتنه و آشوبها [[واجب کفایی]] اعلام کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1147838/حکم-مهم-آیت-الله-سیستانی-برای-حضور-میدانی-مردم «حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
* [[ناصر مکارم شیرازی]] با ابراز قدردانی از مردم، این حضور را [[جهاد]] و مقاومت مقدس و تاریخی توصیف کرد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/825458/آیتالله-مکارم-شیرازی-فهمها-از-درک-مقاومت-مقدس-مردم-ناتوانند «آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
* [[حسین نوری همدانی]] این حضور را مایه قدردانی از نیروهای مسلح و عامل به زانو درآوردن دشمن دانست.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6792218/تشکر-آیت-الله-نوری-همدانی-از-مردم-و-نیروهای-مسلح «تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* [[عبدالله جوادی آملی]] از مردم حاضر در صحنه با تعابیری چون فرشتگان خدا در زمین یاد کرد.<ref>[https://esra.ir/fa/web/news/w/8228471?redirect=%2F «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء.]</ref>
* '''فضای آیینی-حماسی رمضان''': همزمانی جنگ با ماه رمضان، به تجمعات بار معنایی مضاعفی بخشید. مراسم شبهای قدر، افطاریهای دستهجمعی، قرائت قرآن، سینهزنی و نوحه برای شهدا، ترس از بمباران را به شبزندهداری عبادی-ملی تبدیل کرد. این فضا، حضور شبانه را نه یک اجبار، بلکه یک افتخار دینی و ملی جلوه میداد.<ref>[https://farsnews.ir/Haniyehnaseri/1773842539213335973/%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86 «آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس؛] [https://www.irna.ir/amp/86104283/ «سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
عدالله جوادی آملی<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2238725/ «اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی درباره شرکت اساتید و فضلا در پویش جان فدای ایران، درس استاد تا اطلاع ثانوی تعطیل است»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> و [[جعفر سبحانی]]، بهدلیل حضور و شرکت گستردهٔ طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی، جلسات درس خود را تعطیل کردند.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2240300/ «تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا.]</ref>
* '''نقش زنان در پایداری تجمعات''': زنان در تمام شبها نهتنها در صفوف راهپیمایی حاضر بودند، بلکه با سازماندهی موکبهای اطعام، پشتیبانی لجستیکی و تشویق خانوادهها، حلقهٔ وصل میان نسلها و اقشار مختلف شدند. حضور زنان باحجاب و بیحجاب در کنار هم، پیام وحدت فراتر از اختلافات را مخابره میکرد که خود عاملی برای جذب طیفهای وسیعتر بود.<ref>[https://www.irna.ir/news/86124524/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%DB%B4%DB%B0-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87 «بازخوانی نقش زنان از انقلاب تا جنگ ۴۰ روزه»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> همچنین در تاریخ ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش و همزمان با روز دختر و ولادت حضرت معصومه، تجمع عظیم دختران جانفدای ایران در میدان انقلاب تهران با حضور هزاران زن و دختر جوان برگزار شد که در فضایی ضدآمریکایی و ضدصهیونیستی، بر بیعت با رهبر جدید و آمادگی برای دفاع از کشور تأکید کردند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2206815/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%AF%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تصاویری از رزمایش دختران جان فدا، از دختر موتورسوار تا دختران مستقر پشت تیربار+عکس»، خبرآنلاین.]</ref>
* '''واکنش به ادعاهای دشمن''': وقتی دونالد ترامپ این تجمعات را ساختگی و تولید هوش مصنوعی خواند،<ref>[https://fararu.com/fa/news/956408/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF «ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو.]</ref> این ادعا به انگیزهای برای اثبات عینی حضور تبدیل شد. مردم با انتشار ویدیوهای زنده و پرچمها، عملاً به یک جنگ روایت علیه رسانههای غربی وارد شدند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/821849/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D9%85%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%88%D8%B4-%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C «فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ درباره تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
== ادامه تجمعات پس از اعلام آتشبس ==
=== واکنش ترامپ ===
پس از اعلام آتشبس دو هفتهای در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش، <ref>[https://www.varzesh3.com/news/2354423/%D8%AA%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%93%D8%AA%D8%B4-%D8%A8%D8%B3-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%93%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تمدید آتش بس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش3.]</ref>تجمعات شبانه نهتنها متوقف نشد، بلکه با انگیزهای جدید و کاملاً مشخص ادامه یافت:<ref>[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-58/1689064-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A8-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%BA%DB%8C%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AC «راهپیمایی شب پنجاهم مردم غیور محمدشهر کرج»، خبرگزاری پانا]؛ [https://farsnews.ir/hashtag/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87 «تجمعات شبانه»، خبرگزاری فارس.]</ref> مطالبهٔ عمومی از تیم مذاکرهکنندهٔ ایرانی برای شفافسازی و تضمین منافع ملی در مفاد آتشبس. از دیگر دلایل ادامۀ حضور مردم در تجمعات شبانه، بیاعتمادی عمیق و تاریخی مردم ایران به طرف مقابل یعنی آمریکا بود. بر اساس گزارشهای متعدد، حتی پس از اعلام آتشبس، اکثر ایرانیان نسبت به پایبندی آمریکا به تعهدات خود ابراز تردید میکردند و معتقد بودند این آتشبس تنها یک مانور تاکتیکی است.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1302890/%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA زارعی، «خیابان، مطالبات، حمایتها و میز مذاکرات»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران.]</ref>
[[دونالد ترامپ]]، تجمعات ایرانیان را تولید [[هوش مصنوعی]] خواند<ref>[https://fararu.com/fa/news/956408/ترامپ-تجمعات-خیابانی-این-روزهای-ایران-را-هوش-مصنوعی-معرفی-کرد «ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو.]</ref> که با واکنش یکپارچه، قاطع و اغلب با لحن تمسخرآمیز از سوی مقامات سیاسی، نظامی<ref>[https://www.pana.ir/بخش-سیاسی-27/1678740-خیابان-ها-پر-از-مردم-است-این-ها-هوش-مصنوعی-نیستند-ملت-ایران-اند «رئیسجمهور پزشکیان: خیابانها پر از مردم است؛ اینها هوش مصنوعی نیستند، ملت ایراناند»، خبرگزاری پانا.]</ref> و مردم ایران در [[فضای مجازی]] و خیابان مواجه شد.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/821849/فیلم-واکنش-مردم-آمل-به-ادعای-ترامپ-درباره-تجمعات-مردمی-و-هوش-مصنوعی «فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ درباره تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس؛] [https://www.hawzahnews.com/news/1374002/فیلم-آیا-تجمعات-هر-شب-مردم-ایران-با-هوش-مصنوعی-ساخته-میشود «فیلم، آیا تجمعات هر شب مردم ایران با هوش مصنوعی ساخته میشود؟»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
== نقش سرودهای حماسی در تجمعات شبانه ایرانیان ==
== کارکردها و نتایج ==
در جریان جنگ تحمیلی سوم یا جنگ رمضان، سرودها و اشعار حماسی نقشی فراتر از یک همراهی ساده ایفا کردند. آنها به سلاحی روانی و رسانهای برای امیدآفرینی، اتحاد ملی، مطالبهگری و نمایش قدرت در برابر دشمن تبدیل شدند و در تداوم راهپیماییهای شبانه نقشی کلیدی داشتند. این سرودها که از طریق صداوسیما پخش میشد و در میان مردم دستبهدست میگشت و ضمن ایجاد حس اتحاد، با نغمههای قدرتمند خود، روحیهٔ جمعی را تقویت میکردند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/828350/%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%90-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86 «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> برخی از معروفترین سرودهایی که در راهپیماییهای شبانه بین مردم همخوانی میشد، عبارتند از:
* کاهش [[استرس]] و [[اضطراب]] ناشی از جنگ؛
* مقابله با انزوای فردی؛
* تقویت شجاعت در برابر تهدیدات؛
* ارتقای روحیه معنوی؛<ref>[https://rahyaftt.ir/بررسی-روانشناختی-اثر-تجمعات-شبانه-در-ا/ زاغیان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
* آموزش [[مسئولیتپذیری]] و اجتماعیسازی فرزندان؛<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1377183/سواد-خانواده-تأثیرات-روانشناختی-و-خانوادگی-شرکت-در-تجمعات-انقلابی «سواد خانواده | تأثیرات روانشناختی و خانوادگی شرکت در تجمعات انقلابی»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>
* تقویت [[همبستگی اجتماعی|همبستگی]] و [[سرمایه اجتماعی|سرمایه اجتماعی؛]]<ref>[https://asrdena.ir/fa/news/33284/حضور-شبانه-مردم-در-میادین-روایت-جنگ-رمضان-از-عمق-سرمایه-اجتماعی-ایران «حضور شبانه مردم در میادین؛ روایت جنگ رمضان از عمق سرمایه اجتماعی ایران»، پایگاه خبری تحلیلی عصر دنا.] [https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1779587-وزیر-ارشاد-افزایش-همدلی-ایثار-اجتماعی-در-میان-طبقات-مختلف-جامعه-از-دستاوردهای-جنگ-رمضان-است «وزیر ارشاد: افزایش همدلی و ایثار اجتماعی در میان طبقات مختلف جامعه از دستاوردهای جنگ رمضان است»، خبرگزاری ایلنا.]</ref>
* ایجاد بستر برای فعالیتهای خیریه و داوطلبانه؛<ref>[https://rahyaftt.ir/بررسی-روانشناختی-اثر-تجمعات-شبانه-در-ا/ زاغیان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
* تبدیل مردم از تماشاگر به کنشگر؛<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827725/تصاویر-کنشگری-میدانی-نوجوانان-پسر-بیرجندی-در-روزها-و-شبهایِ-جنگ-رمضان-و-دفاع-مقدس «وقتی جنگ، فرصتی برای هنرپروری میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
* جریانسازی فرهنگی و هنری؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6811774/برگزاری-بیش-از-۱۹۰۰-تجمع-و-۱۳۵۰-محفل-قرآنی-در-جنگ-رمضان «برگزاری بیش از ۱۹۰۰ تجمع و ۱۳۵۰ محفل قرآنی در جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر.]</ref>
* ترمیم شکافها و بازسازی روانی؛<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2225404/ «عطریانفر: بر خلاف تصورات آمریکا و اسرائیل، در بزنگاهها، اتحاد ایرانیان به اوج میرسد»، خبرگزاری شفقنا.]</ref>
* میراثسازی تاریخی؛<ref>[https://www.irna.ir/amp/86126638/ «حماسه حضور ملت ایران در جنگ رمضان در قالب میراث زنده معاصر ثبت میشود»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* تحکیم [[هویت ملی|هویت]] و [[غرور ملی]] از طریق نمادها.<ref>[https://rahyaftt.ir/بررسی-روانشناختی-اثر-تجمعات-شبانه-در-ا/ زاغیان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت.]</ref>
* «حسبی الله» با صدای محسن چاوشی؛<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/400734/%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref>
حضور گسترده، متنوع و پررنگ زنان که حتی از حضور مردان نیز فزونی دارد، در طیف وسیعی از ردههای سنی از دختران نوجوان تا زنان میانسال و سالخورده و حتی در مواردی زنان [[بارداری|باردار]]، از جمله جلوههای [[همبستگی اجتماعی]] فراتر از تفاوتهای ظاهری و پوششی بهشمار میرود. این حضور، همچنین بیانگر حمایت از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بوده و بهعنوان عاملی در تقویت روحیه عمومی و بازتولید انسجام اجتماعی و ملی مورد اشاره قرار گرفته است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1050769/چرا-زنان-در-تجمعات-شبانه-جنگ-رمضان-پررنگ-تر-دیده-شدند «چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگتر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا؛] [https://www.khabaronline.ir/news/2210627/حجاب-متفاوت-زنان-در-تجمعات-شبانه-تصاویر «حجاب متفاوت زنان در تجمعات شبانه + تصاویر»، خبرآنلاین.]</ref>
* «بزن که خوب میزنی» با صدای مهدی رسولی؛<ref>[https://kashoob.com/audio/yJnrD/%d9%86%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%86%da%af-%d8%a8%d8%b2%d9%86-%da%a9%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a8-%d9%85%db%8c%d8%b2%d9%86%db%8c «نماهنگ بزن که خوب میزنی»، وبسایت کاشوب.]</ref>
* نوحههای حماسی «ذوالفقار حضرت حیدر»<ref>[https://kashoob.com/audio/mwn45/%d9%86%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%86%da%af-%d8%b0%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d8%a7%d8%b1-%d8%ad%d8%b6%d8%b1%d8%aa-%d8%ad%db%8c%d8%af%d8%b1 «نماهنگ ذوالفقار حضرت حیدر»، وبسایت کاشوب.]</ref> و «ای حیدر شهسوار ماشاءالله» با صدای حاج محمود کریمی؛<ref>[https://kashoob.com/audio/ENq1Q/%d8%a7%db%8c-%d8%ad%db%8c%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d9%87%d8%b3%d9%88%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%a7%d8%b4%d8%a7%d8%a1%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87 «ای حیدر شهسوار ماشاءالله»، وبسایت کاشوب.]</ref>
* «میدان با تو، خیابان با ما» با صدای حسین طاهری: این سرود در پاسخ مستقیم به فراخوان راهبردی یکی از فرماندهان ارشد نظامی شکل گرفت.<ref>[https://kashoob.com/audio/EB4wW/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7 «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب.]</ref>
این سرودها و بسیاری دیگر از آثار حماسی، پیوندی ناگسستنی میان حس میهنی و باورهای دینی برقرار کردند. آنها نهتنها به ابزاری برای همبستگی و امید تبدیل شدند، بلکه در عمل، تجمعات شبانه را به صحنهای از یک مراسم آیینی-حماسی تمامعیار تبدیل کردند که هم پاسخگوی نیازهای روانی جامعه بود و هم پیام اتحاد و مقاومت را به دشمن منتقل میکرد.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/400734/%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D9%88%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref>
=== پشتیبانی لجستیکی و اقدامات مردمی ===
از مشارکت زنان در فعالیتهای پشتیبانی و داوطلبانه مانند تهیه غذا، دوخت پرچم، سازماندهی موکبهای شبانه و همکاری در برنامههای مسجدی و فرهنگی نیز گزارش شده است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1352413/زنان-عاشورایی-ایران-یک-دم-میدان-را-ترک-نکردند%C2%A0 «زنان عاشورایی ایران یک دم میدان را ترک نکردند»، جوانآنلاین.]</ref> طبق برخی تحلیلها، نقش زنان در این تجمعات پیشران، هدایتکننده و مؤثر در خنثیسازی عملیات روانی<ref>[https://www.irna.ir/news/86137139/رئیس-فراکسیون-زنان-مجلس-زنان-در-جنگ-رمضان-نقش-پیشران-و-هدایت-کننده «رئیس فراکسیون زنان مجلس: زنان در جنگ رمضان نقش پیشران و هدایتکننده خود را ثابت کردند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و از اجرای طرح «زنان، پای کار ایران»، برای ثبت این فعالیتها گزارش شده است.<ref>[https://www.mojnews.com/بخش-سیاسی-3/698921-فعالیت-های-زنان-در-جنگ-رمضان-ثبت-می-شود «فعالیتهای زنان در جنگ رمضان ثبت میشود»، وبسایت موجنیوز.]</ref>
== فراخوان مسئولین به تجمعات شبانه مردم ==
=== تجمع «دختران جانفدای ایران» ===
علاوه بر فراخوان رهبر سوم ایران، آیتالله سید مجتبی خامنهای،<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62800 «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> دیگر مسئولان هم بر اهمیت حضور مردم در خیابان تأکید داشتند:
[[پرونده:تجمعات شبانه ایرانیان ۳.jpg|جایگزین=دختران جان فدای ایران|بندانگشتی|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش]]
در [[۲۸ فروردین]] ۱۴۰۵ش، همزمان با [[روز دختر]]، تجمع دختران جانفدای ایران، در [[تهران]] برگزار شد که هزاران زن و دختر با [[سید مجتبی خامنهای]]، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، بیعت کرده و حمایت خود را از نیروهای مسلح اعلام کردند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/28/3567986/حضور-زنان-و-دختران-با-اسلحه-های-مختلف-جنگی-در-راهپیمایی-دختران-جانفدا «حضور زنان و دختران با اسلحههای مختلف جنگی در راهپیمایی دختران جانفدا»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
* محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس تیم مذاکرهکنندهٔ ایران در مذاکرات اسلامآباد، در اظهاراتی صریح، سه اولویت اصلی برای مردم را چنین برشمرد: «خیابان، خیابان، خیابان».<ref>[https://www.irna.ir/news/86099918/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%DA%AF%DB%8C%D8%AC-%D9%88-%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
=== نقشآفرینی در روشنگری ===
* غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، نیز از مردم و نیروهای مردمی که هر شب به خیابانها میآمدند تقدیر کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148941/%D8%A7%DA%98%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
برخی تحلیلگران و فعالان حوزهٔ زنان، به نقش بانوان در بصیرتافزایی در تجمعات خیابانی و نیز روشنگری در بسترهای رسانهای، [[فضای مجازی]] و [[شبکههای اجتماعی]] اشاره کردهاند. در برخی برنامههای رسانه ملی، این نقش در چارچوب [[خانواده]]، [[فرهنگ]] و [[مشارکت اجتماعی]] بررسی شده است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1050769/چرا-زنان-در-تجمعات-شبانه-جنگ-رمضان-پررنگ-تر-دیده-شدند «چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگتر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* حدود یک هفته پس از آغاز جنگ در اواسط اسفند ۱۴۰۴ش، سرتیپ پاسدار سید مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، در پستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس خطاب به مردم نوشت: «مردم عزیز ایران: خیابان با شما، میدان با ما».<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/16/3533525/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%90-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7 «پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> سرود «میدان با تو خیابان با ما» که توسط حسین طاهری اجرا شد، بازتاب هنریِ همین فراخوان بود و به یکی از نمادهای همراهی و هماهنگی میان جبهه و مردم در آن شبها تبدیل شد.<ref>[https://kashoob.com/audio/EB4wW/%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%A7 «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب.]</ref> این فراخوانها نشاندهندهٔ یک تقسیمکار ملی در شرایط جنگی بود. بر این اساس نیروهای مسلح وظیفهٔ دفاع مسلحانه در جبهههای نبرد یعنی میدان را بر عهده داشتند و مردم هم با حضور مدنی و مستمر خود در فضاهای عمومی و خیابانها، امنیت داخلی را تأمین کرده و پشتوانهٔ مردمی جبههٔ جنگ را تشکیل میدادند.<ref>[https://farsnews.ir/hormozgan/1776601540795534691/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%84%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس.]</ref>
== واکنش مردم و مسئولان به اصابت موشک در راهپیماییها ==
=== بازتاب بینالمللی ===
یکی از تأثیرگذارترین صحنههای جنگ رمضان، واکنش مردمی بود که درست در لحظۀ اصابت موشک به نزدیکی محل تجمعشان در روز قدس، نهتنها پراکنده نشدند، بلکه با سردادن شعارهای اللهاکبر، مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل به راهپیمایی خود ادامه دادند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1362676/5-%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D9%86 «5 ویدیو از بمباران اطراف راهپیمایی روز قدس و شهادت یک زن»، وبسایت تابناک.]</ref> همچنین در همان روز در نقطۀ دیگری در تهران، انفجار مهیبی در نزدیکی غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، رخ داد؛ اما او با مشتی گرهکرده و فریاد «ایران زیر این باران موشک هرگز عقبنشینی نخواهد کرد»، بدون هیچ اعتنايی به مصاحبۀ خود ادامه داد و نماد صلابت و ایستادگی مسئولان در کنار مردم شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6773624/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B5%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%AF «واکنش رئیس دستگاه قضا به موشکی که در فاصله نزدیکش فرود آمد»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین حضور بیمحافظ رئیسجمهور و دیگر مسئولان در میان مردم، آن هم در حالی که تهدیدات نظامی اسرائیل برای بمباران مسیر راهپیمایی اعلام شده بود و دود انفجارها پشت سرشان به آسمان میرفت، تصویری از صلابت ملی را خلق کرد.<ref>[https://president.ir/fa/163871 «حضور دکتر پزشکیان در خروش میلیونی ملت ایران در روز جهانی قدس»، پایگاه اطلاعرسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
در سطح رسانهای بینالمللی، حضور زنان ایرانی بهعنوان نمادی از [[مشارکت اجتماعی زن|مشارکت اجتماعی]] و هویت جمعی مورد توجه قرار گرفت. این حضور از سوی فعالان زن کشورهای اسلامی، بهمنزلهٔ جلوهای از مقاومت فرهنگی و پاسخی به روایتهای رسانهای غربی توصیف شد.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/410405/روایت-بانوان-خارجی-درباره-رستاخیز-زنان-جنگ-رمضان-تصویر-زن-ایرانی-را-در-جهان-تغییر-داد «روایت بانوان خارجی درباره رستاخیز زنان؛ جنگ رمضان تصویر زن ایرانی را در جهان تغییر داد»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref>
با پخش شدن این فیلمها در فضای مجازی بسیاری از تحلیلگران در رسانههای داخلی و بینالمللی، این واکنش را نماد قدرت ایمان، اراده ملی و شجاعت بینظیر ایرانیان در برابر تهدیدات خارجی توصیف کردند. به عقیدۀ آنها، این صحنهها نشان میداد که ملتی که در برابر مرگ اینچنین ایستاده است، شکستناپذیر است.<ref>[https://president.ir/fa/163871 «حضور دکتر پزشکیان در خروش میلیونی ملت ایران در روز جهانی قدس»، پایگاه اطلاعرسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
== نقش سرودهای حماسی ==
[[پرونده:تجمعات شبانه ایرانیان۴.mp4|بندانگشتی|همخوانی سرود به لاله در خون خفته در تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب تهران، ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵]]
نوحهها و سرودهای مذهبی و حماسی در [[جنگ رمضان]]، فراتر از ابزاری برای ابراز اندوه، به سلاحی روانی و رسانهای برای [[امیدآفرینی]]، اتحاد ملی، [[مطالبهگری]]، تبیین و نمایش قدرت در برابر دشمن تبدیل شدند و در تداوم تجمعات شبانه نقشی کلیدی پیدا کردند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/828350/موسیقیِ-میدان-بازآفرینی-حافظه-جمعی-در-لحظه-بحران «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> مداحان با الگوگیری از تأکید [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] بر [[جهاد تبیین]]، در جمعهای مختلف مردمی، اشعار و الحان تبیینی را اجرا کردند. این سرودها بهسرعت به رجزخوانیهای گروهی در تجمعات شبانهٔ مردم در خیابانها تبدیل شدند و روحیهای قدرتمند، حماسی و مقاومتطلبانه را تزریق کردند که محدود به جغرافیای خاصی نبود؛ از دورافتادهترین نقاط ایران تا تجمعات ایرانیان در [[اروپا]] و [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]].<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/403414/نوحههایی-که-روحیه-مقاومت-را-زنده-نگه-میدارند «نوحههایی که روحیه مقاومت را زنده نگه میدارند»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref>
برخی از معروفترین سرودهایی که پیوندی ناگسستنی میان حس میهنی و باورهای دینی برقرار کردند<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/400734/آهنگهایی-که-در-جنگ-رمضان-برای-اقتدار-و-سوگ-ایران-منتشر-شدند-صوت-فیلم-و-لینک-دانلود «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref> و در تجمعات شبانه همخوانی میشد، عبارتاند از:
* «[[حسبیالله (ترانه)|حسبی الله]]» با صدای [[محسن چاوشی]]؛<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/400734/آهنگهایی-که-در-جنگ-رمضان-برای-اقتدار-و-سوگ-ایران-منتشر-شدند-صوت-فیلم-و-لینک-دانلود «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز.]</ref>
* «[[بزن که خوب میزنی]]» با صدای [[مهدی رسولی]]؛<ref>[https://kashoob.com/audio/yJnrD/نماهنگ-بزن-که-خوب-میزنی «نماهنگ بزن که خوب میزنی»، وبسایت کاشوب.]</ref>
* نوحههای حماسی «ذوالفقار حضرت حیدر»<ref>[https://kashoob.com/audio/mwn45/نماهنگ-ذوالفقار-حضرت-حیدر «نماهنگ ذوالفقار حضرت حیدر»، وبسایت کاشوب.]</ref> و «ای حیدر شهسوار ماشاءالله» با صدای [[محمود کریمی]]؛<ref>[https://kashoob.com/audio/ENq1Q/ای-حیدر-شهسوار-ماشاءالله «ای حیدر شهسوار ماشاءالله»، وبسایت کاشوب.]</ref>
* «میدان با تو، خیابان با ما» با صدای [[حسین طاهری]].<ref>[https://kashoob.com/audio/EB4wW/نماهنگ-میدان-با-تو-خیابان-با-ما «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب.]</ref>
== پیمایش علمی درباره تجمعات شبانه ==
بر پایهٔ نتایج یک پیمایش ملی در ایران که با مشارکت ۴۳ هزار و ۳۹۱ نفر، در بازه زمانی ۷ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش انجام شد؛ تجمعات شبانه در ایران از نگاه شرکتکنندگان بیشتر دارای ویژگیهای مردمی، داوطلبانه و خودجوش بوده و نهادهای مردمی نقش اصلی در سازماندهی آنها داشتهاند. این اجتماعات به تقویت همدلی، نزدیکی قلبی میان مردم، انسجام اجتماعی و توجه به وحدت ملی انجامیده و از طرح مسائل اختلافبرانگیز پرهیز شده است. شرکتکنندگان انگیزهٔ خود را عمدتاً با گرایشهای ایدئولوژیک، مذهبی از جمله احساس وظیفه شرعی و کسب آرامش معنوی و نیز احساسات ملیگرایانه همچون دفاع از کشور و غرور ملی، تبیین کردهاند. افزون بر این، تجمعات، زمینهساز نقشآفرینی اجتماعی، رشد و بلوغ اجتماعی، مراعات حال یکدیگر و کاهش مزاحمتهای شهری ارزیابی شده و ترکیبی از شور و شعور مانند؛ دعا، تبیین مسائل روز و نکات قرآنی را به نمایش گذاشته است.<ref>[https://www.ghalamemandegar.ir/نتایج-پیمایش-ملی-از-نقش-تجمعات-شبانه-در/ «نتایج پیمایش ملی از نقش تجمعات شبانه در افزایش همبستگی اجتماعی»، پایگاه خبری قلم ماندگار.]</ref>
{| class="wikitable"
|+
!سنجهها
!درصد
|-
|مردمی بودن تجمعات: حضور داوطلبانه، محوریت نهادهای مردمی در برگزاری تجمعات، آزادی در بیان مطالبات و خلاقیتها
|۸۸.۱%
|-
|حفظ وحدت ملی و پرهیز از طرح مسائل اختلافبرانگیز
|۸۷.۵%
|-
|ایجاد همدلی و نزدیکی قلوب مردم
|۸۹.۹%
|-
|توأم بودن شور و شعور: با برگزاری دعا و استغاثه، تبیین مسائل و بیان نکات قرآنی
|۷۱.۸%
|-
|مراعات یکدیگر و کاهش آزردگی اجتماعی
|۸۴.۰%
|-
|ایجاد فرصتهای نقشآفرینی اجتماعی و گسترش شبکههای مشارکت اجتماعی
|۷۸.۵%
|-
|ایجاد فرصت رشد و بلوغ اجتماعی: تقویت هویت ملی، افزایش آگاهی اجتماعی و انتقال تجربههای جمعی به نسلهای جوان
|۸۴.۵%
|-
|انگیزههای ایدئولوژیک و مذهبی: حضور در تجمعات وظیفهای شرعی و اخلاقی، ایجاد آرامش معنوی
|۹۰.۹
|-
|انگیزههای ملیگرایانه: احساس دفاع از کشور، غرور ملی
|۹۵.۰%
|}
== چالشها ==
ایجاد توقعات غیرواقعی و اغراقآمیز از توانمندیهای نظامی و دوقطبیسازی داخلی و مصادره جناحی،<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2215569/این-دو-آفت-تجمعات-شبانه-خیابانی-را-تهدید-می-کند «این دو آفت، تجمعات شبانه خیابانی را تهدید میکند»، خبر آنلاین.]</ref> نداشتن محتوای متناسب با تغییر وضعیت از [[جنگ]] به آتشبس،<ref>[https://www.iscanews.ir/news/1304779/فرسایشی-شدن-تجمعات-شبانه-به-دلیل-کم-کاری-در-تبیین-و-تحلیل-محتواها رضایی، «ضرورت بازآفرینی مدل تجمعات مردمی/ محتوا و شعار خیابان باید مبتنی بر مسائل روز باشد»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران.]</ref> به همخوردن آرامش ساکنان، نظم ترافیکی و [[آلودگی صوتی]] بهعنوان چالشهای سیاسی، فرهنگی و [[حقوق شهروندی]] ذکر شده است.<ref>[https://www.pgnews.ir/توصیه-های-مهم-درباره-اجتماعات-شبانه/ «توصیههای مهم درباره اجتماعات شبانه مردمی»، وبسایت خلیج فارس.]</ref>
== نگارخانه ==
<gallery widths="250" heights="250">
پرونده:تجمعات شبانه۵.jpg|جایگزین=تجمع «دختران جانفدای ایران»|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۶.png|جایگزین= تجمع شبانه مردم تهران ۱۳ اردیبهشت|تصویری از تجمع شبانه مردم تهران ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۷.png|جایگزین=تجمع «دختران جانفدای ایران»|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۸.jpg|جایگزین=دختران ایرانی-میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۹.jpg|جایگزین=تجمع دختران جانفدای ایران|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۰.png|جایگزین=دختران جانفدای ایران|دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۱.jpg|جایگزین=موشک بالستیک در تجمع شبانه میدان انقلاب|موشک بالستیک در تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب، ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۲.jpg|جایگزین=کودک ایرانی با نقاشی پرچم ایران بر صورتش|کودک ایرانی با نقاشی پرچم ایران بر صورتش بههمراه مادرش در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۳.jpg|جایگزین=دختر ایرانی در حال احترام نظامی در تجمع شبانه|تصویری از یک دختر ایرانی در حال احترام نظامی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۴.jpg|جایگزین=تجمع شبانه مردم رشت ۱۱ اسفند|تجمع شبانه مردم رشت ۱۱ اسفند ۱۴۰۴
پرونده:تجمعات شبانه۱۵.jpg|جایگزین=زن ایرانی در تجمع شبانه در میدان انقلاب|یک دختر ایرانی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۶.jpg|جایگزین=کودکان ایرانی در تجمعات شبانه|تصویری از کودکان ایرانی در تجمع شبانه، شامگاه دوشنبه (۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵)
پرونده:تجمعات شبانه۱۷.jpg|جایگزین=پلاکارد اعتراض به گرانیها در تجمعات شبانه|پلاکاردهایی در اعتراض به گرانیها در تجمعات شبانه، ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
پرونده:تجمعات شبانه۱۸.jpg|تجمع شبانه مردم تهران در شب چهلوششم
پرونده:تجمعات شبانه۱۹.jpg|جایگزین=کاروان خودرویی مردم زاهدان|کاروان خودرویی مردم زاهدان، شامگاه یک شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
پرونده:تجمعات شبانه۲۰.jpg|جایگزین=تجمع شبانه مردم ارومیه|تجمع شبانه مردم ارومیه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
پرونده:تجمعات شبانه۲۱.jpg|جایگزین=موکب افغانستانیهای مقیم قم - تجمعات شبانه|موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب افغانستانیهای مقیم استان قم
پرونده:تجمعات شبانه۲۲.jpg|جایگزین=موکب هندیهای مقیم قم- تجمعات شبانه|موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب هندیهای مقیم قم
پرونده:تجمعات شبانه۲۳.jpg|جایگزین=موکب رفع اشکالات درسی دانشآموزان در حاشیه تجمع شبانه|موکب رفع اشکالات درسی دانشآموزان در حاشیه تجمع شبانه در خیابان شهید صدوقی قم
پرونده:تجمعات شبانه۲۴.jpg|جایگزین=موکب پزشکی در شیراز|موکب پزشکی در در چهارراه هوابرد شیراز
پرونده:تجمعات شبانه۲۵.jpg|موکب جمعیت هلال احمر شهرستان باشت
پرونده:تجمعات شبانه۲۶.jpg|جایگزین= بازی نبرد تانکها در تجمعات شبانه|اجرای بازی نبرد تانکها ویژه کودکان در تجمعات شبانه
</gallery>
== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۱:
خط ۱۸۰:
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
* «آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 27 اسفند 1404ش.
* «آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: 28 اسفند 1404ش.
* «آخرین اخبار جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل امروز ۱۰ اسفند ۱۴۰۴، دشمن تا کنون به کدام شهرها حمله کرده است؟»، اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
* «آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1404ش.
* «آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «اولین گزارش صداوسیما از سومین رهبر انقلاب»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1404ش.
* «اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «اجتماع مردم عزادار و سوگوار رهبر شهید انقلاب/آخرین تحولات در کشور»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «بازخوانی نقش زنان از انقلاب تا جنگ ۴۰ روزه»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1405ش.
* «اجرای نمایش خیابانی برای ایران در یزد»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1404ش.
* «اجرای نمایش خیابانی میناب مثل میهن در دزفول»، وبسایت میراث آریا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تجمع»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «ادامه حضور هوشیارانه کشاورزان و روستائیان در میدان»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تجمعات شبانه»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «اشتباه محاسباتی آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران، اتحاد مردم ایران نقشههای دشمن را برملا کرد»، وبسایت تقریب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
* «اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی دربارهٔ شرکت اساتید و فضلا در پویش جان فدای ایران، درس استاد تا اطلاع ثانوی تعطیل است»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1404ش.
* «اعلام برنامه بیستونهمین تجمع شبانه مردمی در میادین تهران»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تصاویری از رزمایش دختران جان فدا، از دختر موتورسوار تا دختران مستقر پشت تیربار+عکس»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 29 فروردین 1405ش.
* «اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «تمدید آتش بس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش3، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1405ش.
* «اولین گزارش صداوسیما از سومین رهبر انقلاب»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «راهپیمایی شب پنجاهم مردم غیور محمدشهر کرج»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 31 فروردین 1405ش.
* «این دو آفت، تجمعات شبانه خیابانی را تهدید میکند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* زارعی، «خیابان، مطالبات، حمایتها و میز مذاکرات»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: 29 فروردین 1405ش.
* «برگزاری بیش از ۱۹۰۰ تجمع و ۱۳۵۰ محفل قرآنی در جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 26 اسفند 1404ش.
* بنایی، علی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ درباره تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 3 فروردین 1405ش.
* «بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 20 اسفند 1404ش.
* «پرچم اسرائیل و آمریکا شبانه در تهران به آتش کشیده شد، تصاویر»، وبسایت تیتر برتر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «معادلات دشمن را حضور شبانه مردم در تجمعات درهم شکست»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 28 فروردین 1405ش.
* «پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1405ش.
* «پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب اسلامی بهمناسبت چهلمین روز شهادت قائد عظیمالشأن انقلاب و مسائل مهم مربوط به جنگ تحمیلی سوم»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «نماهنگ بزن که خوب میزنی»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «تجمع»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «نماهنگ ذوالفقار حضرت حیدر»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «تجمعات شبانه مردمی در تهران دربیش از ۱۳۰ نقطه برگزار میشود»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
* «تجمعات مردمی جنگ ثبت میشود»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «واکنش رئیس دستگاه قضا به موشکی که در فاصله نزدیکش فرود آمد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 اسفند 1404ش.
* «تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «5 ویدیو از بمباران اطراف راهپیمایی روز قدس و شهادت یک زن»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 22 اسفند 1404ش.
* «ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «55 ویدیو از حماسه شبانه مردم ایران را ببینید»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 14 اسفند 1404ش.
* «تصاویر متفاوتی از تجمع شب گذشته در میدان انقلاب، طعنه و کنایه به دیپلماسی ادامه دارد، اسپایدرمن با پرچم ایران»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «تمدید آتشبس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش۳، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «توصیههای مهم دربارهٔ اجتماعات شبانه مردمی»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگتر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «حجاب متفاوت زنان در تجمعات شبانه + تصاویر»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «حضور زنان و دختران با اسلحههای مختلف جنگی در راهپیمایی دختران جانفدا»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «حضور شبانه مردم در میادین؛ روایت جنگ رمضان از عمق سرمایه اجتماعی ایران»، پایگاه خبری تحلیلی عصر دنا، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «حضور مردم در خیابان مصداق «جهاد» است، برائت از دشمنان بالاترین مرحله تقوا است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی+فیلم»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «حماسه حضور ملت ایران در جنگ رمضان در قالب میراث زنده معاصر ثبت میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «حملات واشینگتن و تلآویو باعث اتحاد مردم ایران شد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «رزم پلاکاردی در اجتماعات شبانه زنجان»، پایگاه خبری تحلیلی موج رسا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* رضایی، کیانوش، «ضرورت بازآفرینی مدل تجمعات مردمی/ محتوا و شعار خیابان باید مبتنی بر مسائل روز باشد»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «رئیسجمهور پزشکیان: خیابانها پر از مردم است؛ اینها هوش مصنوعی نیستند، ملت ایراناند»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «رئیس فراکسیون زنان مجلس: زنان در جنگ رمضان نقش پیشران و هدایتکننده خود را ثابت کردند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «روایت بانوان خارجی دربارهٔ رستاخیز زنان؛ جنگ رمضان تصویر زن ایرانی را در جهان تغییر داد»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* زاغیان، ایمان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «زنان عاشورایی ایران یک دم میدان را ترک نکردند»، جوانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «سواد خانواده | تأثیرات روانشناختی و خانوادگی شرکت در تجمعات انقلابی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «شعار مرگ بر وطنفروش خائن، زیر بارش باران»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «شیراز در قلب حمایت؛ راهپیمایی خودرویی گسترده در محکومیت توطئههای دشمن+ فیلم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «عطریانفر: بر خلاف تصورات آمریکا و اسرائیل، در بزنگاهها، اتحاد ایرانیان به اوج میرسد»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «فعالیتهای زنان در جنگ رمضان ثبت میشود»، وبسایت موجنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «فقط همین چند ثانیه را از شجاعت مردم تهران را ببینید»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «فیلم، آیا تجمعات هر شب مردم ایران با هوش مصنوعی ساخته میشود؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ دربارهٔ تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
* «مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نتایج پیمایش ملی از نقش تجمعات شبانه در افزایش همبستگی اجتماعی»، پایگاه خبری قلم ماندگار، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
تجمعات شبانه ایرانیان ۱۴۰۴–۱۴۰۵ش؛ تجمع و راهپیمایی شبانه مردم ایران در حمایت از نظام جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم.
تجمعات شبانه ایرانیان در جنگ تحمیلی سوم، مجموعهای از تجمعات خودجوش و مردمی در ایران است که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در واکنش به ترور سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران و شهادت جمعی از فرماندهان نظامی در حمله آمریکا و اسرائیل به خاک جمهوری اسلامی ایران، آغاز شد. این تجمعات که بیش از دو ماه ادامه یافت، با رویکرد سوگواری ملی و نمایش قدرت ایرانیان و بیعت با رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. از ویژگیهای این تجمعات، حضور گستردهٔ زنان ایرانی از اقشار و سلایق مختلف بود که در کنار یکدیگر، همدلی خود را در دفاع از میهن به نمایش گذاشتند. تجمعات شبانه ایرانیان در جنگ رمضان، بازتابهای گستردهٔ بینالمللی داشت و یکی از پدیدههای مهم اجتماعیسیاسی در تاریخ معاصر ایران شناخته میشود.
شکلگیری تجمعات
آغاز جنگ رمضان، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش با شهادت سید علی خامنهای بههمراه تعدادی از اعضای خانواده و جمعی از اعضای شورای دفاع و حملات هوایی و موشکی گسترده، خاستگاه تجمعات خودجوش مردمی بود.[۱] نخستین دستههای خودجوش مردمی از مساجد و میدانهای اصلی، از همان شب اول و صبح روز دهم اسفند شکلگرفت که چند ویژگی داشت:[۲]
شوک و خشم ملی: ترور سید علی خامنهای بهعنوان اقدام خلاف انتظار[۳] باعث برانگیخته شدن خشم مردم ایران و مسلمانان در دیگر کشورها شد. پس از اعلام شهادت سیدعلی خامنهای به صورت رسمی مردم بهصورت خودجوش با طرح شعار خونخواهی رهبر شهید و شهدای دانشآموز مدرسهٔ شجره طیبه در میناب، به خیابان آمدند.[۴]
تهدید امنیتی داخلی: آمریکا و اسرائیل سعی داشتند با بهرهبرداری از خلأ قدرت پس از ترور سید علی خامنهای و جمعی از اعضای شورای دفاع، بستر فروپاشی و تجزیهٔ ایران را فراهم آورند.[۵]
فراخوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران: سید مجتبی خامنهای، در اولین پیام خود در ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش از مردم خواست که به تجمعات شبانه ادامه دهند و میدان را برای دشمن خالی نگذارند.[۶]
مبعوث شدن مردم: برخی بر این باورند تجمعات شبانهٔ جنگ رمضان، مصداق عینی مبعوث شدن مردم و شکلگیری محور دوم دفاع ملی در کنار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است.[۷]
استمرار تجمعات شبانه
بهدلایلی تجمعات شبانه ایرانیان بدون وقفه در طول چهل روز جنگ و دورهٔ آتشبس[۸] استمرار یافت،[۹] ازجمله:
تبدیل تهدید به فرصت: جنگ رمضان، ایرانیها را ذیل هویت ملی و پرچم ایران متحد کرد.[۱۰] وحدت ملی و تابآوری ایرانی، تاکتیک اصلی دشمن مبنی بر استفاده از شکافهای اجتماعی ایران برای دستیابی بههدفشان را بیاثر کرد.[۱۱]
پاسخ عملی به تهدید نفوذ: تأمین امنیت محلهها و جلوگیری از بروز اغتشاشات داخلی.[۱۲]
پس از اعلام آتشبس دوهفتهای در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش،[۱۳] مقامات عالیرتبهٔ جمهوری اسلامی، ازجمله رهبر،[۱۴] ستاد کل نیروهای مسلح[۱۵] و رؤسای قوای مقننه[۱۶] و قضائیه[۱۷] خواستار تداوم حضور خیابانی مردم شدند. این حضور، که وظیفهای شرعی و واجب خوانده میشد،[۱۸] بهعنوان یک اولویت مستمر حتی در زمان آتشبس نیز مورد تأکید قرار گرفت.[۱۹]
فضای حاکم بر تجمعات شبانه
حضور زنان ایرانی با پوشش متفاوت در تجمع شبانه میدان انقلاب، ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
میدانها و خیابانهای شهرهای ایران در شبهای جنگ رمضان با حضور مردم که همبستگی اجتماعی و تابآوری ایرانی را به نمایش گذاشتند، فضایی با ویژگیهای خاص را شکل داد، ازجمله:
خونخواهی و اعلام بیعت: تجمعات، ترکیبی از سوگواری و اعلام همبستگی ملی بود و شرکتکنندگان خواستار انتقام بودند. آنها همزمان با رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران بیعت و اعلام میکردند که در برابر دشمنان خارجی تا آخر ایستادهاند.[۲۰]
پیوند میدان و خیابان: تأکید مقامات نظامی و سیاسی به حضور مداوم مردم برای تأمین امنیت داخلی و پشتوانهٔ مردمی جبههٔ جنگ،[۲۱] شعار خیابان با شما، میدان با ما از سید مجید موسوی[۲۲] و تأکید محمدباقر قالیباف بر اولویت خیابان،[۲۳] بازتابدهندهٔ این تقسیمکار بود.[۲۴]
تنوع شرکتکنندگان: طیفهای مختلف جامعه به شمول خانوادهها به همراه فرزندان، افراد مسن، گرایشهای سیاسی مختلف و همچنین زنانی با میزان متفاوت پوشش در تجمعات حضور داشتند.[۲۶]
حضور در هنگام تهدید: در چندین مورد، هنگام اصابت موشک یا بمب در نزدیکی محل تجمع، جمعیت پراکنده نشدند و به حضور خود ادامه دادند.[۲۷]
یک بانوی پزشک ایرانی با پلاکارد در تجمع شبانه میدان تجریش تهران ۲۶ فروردینپرچمها و شعارها: شرکتکنندگان با آتشزدن پرچمهای آمریکا و اسرائیل،[۲۸] حمل پرچمهای ایران و حزبالله[۲۹] و سردادن شعارهای[۳۰] چون اللهاکبر، «حیدر حیدر»، «هیهات من الذله»، «خیابان با مردم، میدان با نیروهای مسلح»، «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل»، «جنگ! جنگ! تا پیروزی»، «مذاکره نداریم؛ از آمریکا بیزاریم»، «مرگ بر سازشگر»، «مرگ بر منافق»،[۳۱] «مرگ بر وطنفروش خائن» و حمل دستنوشته و پلاکاردهای مختلف ابزار نظر میکردند.[۳۲]
فعالیتهای هنریرسانهای: در کنار تجمعات، نمایشهای خیابانی، مانند میناب مثل میهن در دزفول،[۳۳] ۱۶۸ نیمکت خالی، در ساوه[۳۴] و نمایش برای ایران در یزد، اجرا شد.[۳۵]
کاروانهای خودرویی: کاروانهای خودرویی در غروب و شبهای جنگ رمضان در شهرهای مختلف ایران، متشکل از خودروهای شخصی بودند که با پرچم ایران و عکس سید علی خامنهای و پلاکاردهای حاوی شعارهای حمایتی، حرکت میکردند.[۳۶]
گسترهٔ جغرافیایی
بر اساس گزارشهای رسانهای، تجمعات شبانه در جنگ رمضان گسترهای سراسری داشت و در حدود ۴۰۰ شهر در تمام استانهای کشور برگزار شده است.[۳۷] این گردهماییها شامل مشارکت جمعیتهای شهری، روستایی و عشایر است.[۳۸] تهران بهعنوان یکی از کانونهای اصلی، شاهد برگزاری مستمر تجمعات در بیش از ۱۳۰ نقطه بود.[۳۹] میدانهای انقلاب، ولیعصر و تجریش از جمله مهمترین این مکانها در پایتخت هستند.[۴۰]
واکنشها
دیدگاه برخی از مراجع تقلید در ایران و عراق در ارتباط با تجمعات شبانه به شکل زیر است:
عدالله جوادی آملی[۴۵] و جعفر سبحانی، بهدلیل حضور و شرکت گستردهٔ طلاب و روحانیان در تجمعات مردمی، جلسات درس خود را تعطیل کردند.[۴۶]
واکنش ترامپ
دونالد ترامپ، تجمعات ایرانیان را تولید هوش مصنوعی خواند[۴۷] که با واکنش یکپارچه، قاطع و اغلب با لحن تمسخرآمیز از سوی مقامات سیاسی، نظامی[۴۸] و مردم ایران در فضای مجازی و خیابان مواجه شد.[۴۹]
حضور گسترده، متنوع و پررنگ زنان که حتی از حضور مردان نیز فزونی دارد، در طیف وسیعی از ردههای سنی از دختران نوجوان تا زنان میانسال و سالخورده و حتی در مواردی زنان باردار، از جمله جلوههای همبستگی اجتماعی فراتر از تفاوتهای ظاهری و پوششی بهشمار میرود. این حضور، همچنین بیانگر حمایت از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بوده و بهعنوان عاملی در تقویت روحیه عمومی و بازتولید انسجام اجتماعی و ملی مورد اشاره قرار گرفته است.[۵۹]
پشتیبانی لجستیکی و اقدامات مردمی
از مشارکت زنان در فعالیتهای پشتیبانی و داوطلبانه مانند تهیه غذا، دوخت پرچم، سازماندهی موکبهای شبانه و همکاری در برنامههای مسجدی و فرهنگی نیز گزارش شده است.[۶۰] طبق برخی تحلیلها، نقش زنان در این تجمعات پیشران، هدایتکننده و مؤثر در خنثیسازی عملیات روانی[۶۱] و از اجرای طرح «زنان، پای کار ایران»، برای ثبت این فعالیتها گزارش شده است.[۶۲]
تجمع «دختران جانفدای ایران»
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
در ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش، همزمان با روز دختر، تجمع دختران جانفدای ایران، در تهران برگزار شد که هزاران زن و دختر با سید مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، بیعت کرده و حمایت خود را از نیروهای مسلح اعلام کردند.[۶۳]
نقشآفرینی در روشنگری
برخی تحلیلگران و فعالان حوزهٔ زنان، به نقش بانوان در بصیرتافزایی در تجمعات خیابانی و نیز روشنگری در بسترهای رسانهای، فضای مجازی و شبکههای اجتماعی اشاره کردهاند. در برخی برنامههای رسانه ملی، این نقش در چارچوب خانواده، فرهنگ و مشارکت اجتماعی بررسی شده است.[۶۴]
بازتاب بینالمللی
در سطح رسانهای بینالمللی، حضور زنان ایرانی بهعنوان نمادی از مشارکت اجتماعی و هویت جمعی مورد توجه قرار گرفت. این حضور از سوی فعالان زن کشورهای اسلامی، بهمنزلهٔ جلوهای از مقاومت فرهنگی و پاسخی به روایتهای رسانهای غربی توصیف شد.[۶۵]
نقش سرودهای حماسی
همخوانی سرود به لاله در خون خفته در تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب تهران، ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
نوحهها و سرودهای مذهبی و حماسی در جنگ رمضان، فراتر از ابزاری برای ابراز اندوه، به سلاحی روانی و رسانهای برای امیدآفرینی، اتحاد ملی، مطالبهگری، تبیین و نمایش قدرت در برابر دشمن تبدیل شدند و در تداوم تجمعات شبانه نقشی کلیدی پیدا کردند.[۶۶] مداحان با الگوگیری از تأکید رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران بر جهاد تبیین، در جمعهای مختلف مردمی، اشعار و الحان تبیینی را اجرا کردند. این سرودها بهسرعت به رجزخوانیهای گروهی در تجمعات شبانهٔ مردم در خیابانها تبدیل شدند و روحیهای قدرتمند، حماسی و مقاومتطلبانه را تزریق کردند که محدود به جغرافیای خاصی نبود؛ از دورافتادهترین نقاط ایران تا تجمعات ایرانیان در اروپا و آمریکا.[۶۷]
برخی از معروفترین سرودهایی که پیوندی ناگسستنی میان حس میهنی و باورهای دینی برقرار کردند[۶۸] و در تجمعات شبانه همخوانی میشد، عبارتاند از:
بر پایهٔ نتایج یک پیمایش ملی در ایران که با مشارکت ۴۳ هزار و ۳۹۱ نفر، در بازه زمانی ۷ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش انجام شد؛ تجمعات شبانه در ایران از نگاه شرکتکنندگان بیشتر دارای ویژگیهای مردمی، داوطلبانه و خودجوش بوده و نهادهای مردمی نقش اصلی در سازماندهی آنها داشتهاند. این اجتماعات به تقویت همدلی، نزدیکی قلبی میان مردم، انسجام اجتماعی و توجه به وحدت ملی انجامیده و از طرح مسائل اختلافبرانگیز پرهیز شده است. شرکتکنندگان انگیزهٔ خود را عمدتاً با گرایشهای ایدئولوژیک، مذهبی از جمله احساس وظیفه شرعی و کسب آرامش معنوی و نیز احساسات ملیگرایانه همچون دفاع از کشور و غرور ملی، تبیین کردهاند. افزون بر این، تجمعات، زمینهساز نقشآفرینی اجتماعی، رشد و بلوغ اجتماعی، مراعات حال یکدیگر و کاهش مزاحمتهای شهری ارزیابی شده و ترکیبی از شور و شعور مانند؛ دعا، تبیین مسائل روز و نکات قرآنی را به نمایش گذاشته است.[۷۶]
سنجهها
درصد
مردمی بودن تجمعات: حضور داوطلبانه، محوریت نهادهای مردمی در برگزاری تجمعات، آزادی در بیان مطالبات و خلاقیتها
۸۸.۱%
حفظ وحدت ملی و پرهیز از طرح مسائل اختلافبرانگیز
۸۷.۵%
ایجاد همدلی و نزدیکی قلوب مردم
۸۹.۹%
توأم بودن شور و شعور: با برگزاری دعا و استغاثه، تبیین مسائل و بیان نکات قرآنی
۷۱.۸%
مراعات یکدیگر و کاهش آزردگی اجتماعی
۸۴.۰%
ایجاد فرصتهای نقشآفرینی اجتماعی و گسترش شبکههای مشارکت اجتماعی
۷۸.۵%
ایجاد فرصت رشد و بلوغ اجتماعی: تقویت هویت ملی، افزایش آگاهی اجتماعی و انتقال تجربههای جمعی به نسلهای جوان
۸۴.۵%
انگیزههای ایدئولوژیک و مذهبی: حضور در تجمعات وظیفهای شرعی و اخلاقی، ایجاد آرامش معنوی
۹۰.۹
انگیزههای ملیگرایانه: احساس دفاع از کشور، غرور ملی
۹۵.۰%
چالشها
ایجاد توقعات غیرواقعی و اغراقآمیز از توانمندیهای نظامی و دوقطبیسازی داخلی و مصادره جناحی،[۷۷] نداشتن محتوای متناسب با تغییر وضعیت از جنگ به آتشبس،[۷۸] به همخوردن آرامش ساکنان، نظم ترافیکی و آلودگی صوتی بهعنوان چالشهای سیاسی، فرهنگی و حقوق شهروندی ذکر شده است.[۷۹]
نگارخانه
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
تصویری از تجمع شبانه مردم تهران ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
موشک بالستیک در تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب، ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
کودک ایرانی با نقاشی پرچم ایران بر صورتش بههمراه مادرش در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تصویری از یک دختر ایرانی در حال احترام نظامی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تجمع شبانه مردم رشت ۱۱ اسفند ۱۴۰۴
یک دختر ایرانی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تصویری از کودکان ایرانی در تجمع شبانه، شامگاه دوشنبه (۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵)
پلاکاردهایی در اعتراض به گرانیها در تجمعات شبانه، ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تجمع شبانه مردم تهران در شب چهلوششم
کاروان خودرویی مردم زاهدان، شامگاه یک شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
تجمع شبانه مردم ارومیه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب افغانستانیهای مقیم استان قم
موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب هندیهای مقیم قم
موکب رفع اشکالات درسی دانشآموزان در حاشیه تجمع شبانه در خیابان شهید صدوقی قم
موکب پزشکی در در چهارراه هوابرد شیراز
موکب جمعیت هلال احمر شهرستان باشت
اجرای بازی نبرد تانکها ویژه کودکان در تجمعات شبانه
«آتشپارههای جنگ رمضان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آخرین اخبار جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل امروز ۱۰ اسفند ۱۴۰۴، دشمن تا کنون به کدام شهرها حمله کرده است؟»، اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آهنگهایی که در جنگ رمضان برای اقتدار و سوگ «ایران» منتشر شدند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
«آیتالله مکارم شیرازی: فهمها از درک مقاومت مقدس مردم ناتوانند»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ابوالقاسم جراره: حضور مردم در میدان بزرگترین دلگرمی نیروهای مسلح است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اژهای: احسنت و مرحبا به این مردم بصیر که خیابان را رها نمیکنند»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اجتماع مردم عزادار و سوگوار رهبر شهید انقلاب/آخرین تحولات در کشور»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اجرای نمایش خیابانی برای ایران در یزد»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«اجرای نمایش خیابانی میناب مثل میهن در دزفول»، وبسایت میراث آریا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ادامه حضور هوشیارانه کشاورزان و روستائیان در میدان»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اشتباه محاسباتی آمریکا و اسرائیل در حمله به ایران، اتحاد مردم ایران نقشههای دشمن را برملا کرد»، وبسایت تقریب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اطلاعیه حضرت آیتالله جوادی آملی دربارهٔ شرکت اساتید و فضلا در پویش جان فدای ایران، درس استاد تا اطلاع ثانوی تعطیل است»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اعلام برنامه بیستونهمین تجمع شبانه مردمی در میادین تهران»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اولین پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«اولین گزارش صداوسیما از سومین رهبر انقلاب»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«اهتزاز پرچم حزبالله در سیونهمین اجتماع خونخواهی رهبر شهید انقلاب + فیلم»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«این دو آفت، تجمعات شبانه خیابانی را تهدید میکند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«برگزاری بیش از ۱۹۰۰ تجمع و ۱۳۵۰ محفل قرآنی در جنگ رمضان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
بنایی، علی، «دفاع ملی و بعثت مردم»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پرچم اسرائیل و آمریکا شبانه در تهران به آتش کشیده شد، تصاویر»، وبسایت تیتر برتر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پلاکاردهای خاص با نوشتههای خاص در تجمعات شبانه»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای رهبر معظّم انقلاب اسلامی بهمناسبت چهلمین روز شهادت قائد عظیمالشأن انقلاب و مسائل مهم مربوط به جنگ تحمیلی سوم»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«پیامی از سردارِ در میدان: خیابان با شما میدان با ما»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
«تجمع»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تجمعات شبانه مردمی در تهران دربیش از ۱۳۰ نقطه برگزار میشود»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تجمعات مردمی جنگ ثبت میشود»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تجمعهای شبانه به ۵۰ رسید، جمعیتی که هر روز بیشتر میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«ترامپ تجمعات خیابانی این روزهای ایران را هوش مصنوعی معرفی کرد»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
«تصاویر متفاوتی از تجمع شب گذشته در میدان انقلاب، طعنه و کنایه به دیپلماسی ادامه دارد، اسپایدرمن با پرچم ایران»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تعطیلی دروس حضرت آیت الله سبحانی تا اطلاع ثانوی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تقدیر آیتالله نوری همدانی از مردم و نیروهای مسلح»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
«تمدید آتشبس بین آمریکا و ایران؟»، وبسایت ورزش۳، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
«توصیههای مهم دربارهٔ اجتماعات شبانه مردمی»، وبسایت خلیج فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«تو غلط میکنی»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«چرا زنان در تجمعات شبانه جنگ رمضان پررنگتر دیده شدند؟»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حجاب متفاوت زنان در تجمعات شبانه + تصاویر»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حضور زنان و دختران با اسلحههای مختلف جنگی در راهپیمایی دختران جانفدا»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«حضور شبانه مردم در میادین؛ روایت جنگ رمضان از عمق سرمایه اجتماعی ایران»، پایگاه خبری تحلیلی عصر دنا، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حضور مردم در خیابان مصداق «جهاد» است، برائت از دشمنان بالاترین مرحله تقوا است»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«حکم مهم آیت الله سیستانی برای حضور میدانی مردم»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«حماسهای از جنس مردم؛ تهران سوگوار رهبر انقلاب اسلامی+فیلم»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«حماسه حضور ملت ایران در جنگ رمضان در قالب میراث زنده معاصر ثبت میشود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
«حملات واشینگتن و تلآویو باعث اتحاد مردم ایران شد»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ش.
«رزم پلاکاردی در اجتماعات شبانه زنجان»، پایگاه خبری تحلیلی موج رسا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
رضایی، کیانوش، «ضرورت بازآفرینی مدل تجمعات مردمی/ محتوا و شعار خیابان باید مبتنی بر مسائل روز باشد»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«رئیسجمهور پزشکیان: خیابانها پر از مردم است؛ اینها هوش مصنوعی نیستند، ملت ایراناند»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«رئیس فراکسیون زنان مجلس: زنان در جنگ رمضان نقش پیشران و هدایتکننده خود را ثابت کردند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«روایت بانوان خارجی دربارهٔ رستاخیز زنان؛ جنگ رمضان تصویر زن ایرانی را در جهان تغییر داد»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
زاغیان، ایمان، «بررسی روانشناختی اثر تجمعات شبانه در ایام جنگ رمضان در افزایش تاب آوری اجتماعی»، وبسایت اندیشکده رهیافت، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«زنان عاشورایی ایران یک دم میدان را ترک نکردند»، جوانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«سفرههای افطاری مردم در خیابانهای تبریز/دشمن سوزی در چهارشنبه سوری»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ش.
«سواد خانواده | تأثیرات روانشناختی و خانوادگی شرکت در تجمعات انقلابی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شرکت در تجمعات شبانه، واجب عینی است نه کفایی!»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شصت و دومین شب؛ سنگر خیابان در مشت ملت ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«شعار مرگ بر وطنفروش خائن، زیر بارش باران»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
«شیراز در قلب حمایت؛ راهپیمایی خودرویی گسترده در محکومیت توطئههای دشمن+ فیلم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
«عطریانفر: بر خلاف تصورات آمریکا و اسرائیل، در بزنگاهها، اتحاد ایرانیان به اوج میرسد»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ش.
«فعالیتهای زنان در جنگ رمضان ثبت میشود»، وبسایت موجنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«فقط همین چند ثانیه را از شجاعت مردم تهران را ببینید»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ش.
«فیلم، آیا تجمعات هر شب مردم ایران با هوش مصنوعی ساخته میشود؟»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«فیلم/ واکنش مردم آمل به ادعای ترامپ دربارهٔ تجمعات مردمی و هوش مصنوعی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«قالیباف: حضور مردم در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
«مردم در صحنه، جزء فرشتگان زمیناند»، پایگاه اطلاعرسانی اسراء، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«موسیقیِ میدان؛ بازآفرینی حافظه جمعی در لحظه بحران»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نتایج پیمایش ملی از نقش تجمعات شبانه در افزایش همبستگی اجتماعی»، پایگاه خبری قلم ماندگار، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ آی صهیون»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ بزن که خوب میزنی»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ ذوالفقار حضرت حیدر»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نماهنگ میدان با تو خیابان با ما»، وبسایت کاشوب، تاریخ بازدید: ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
«نمایش ۱۶۸ نیمکت خالی در ساوه بروی صحنه رفت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«نوحههایی که روحیه مقاومت را زنده نگه میدارند»، وبسایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
«وزیر ارشاد: افزایش همدلی و ایثار اجتماعی در میان طبقات مختلف جامعه از دستاوردهای جنگ رمضان است»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«وقتی جنگ، فرصتی برای هنرپروری میشود»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
«همبستگی ملی در تجمعات شبانه مردم ایران برای دفاع از کشور+ تصاویر»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
«۶ اشتباه راهبردی آمریکا علیه ایران»، وبسایت نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
«۵۱ شب پایداری و همدلی در دفاع از وطن+گزارش»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
«۲۰ دستاورد جمهوری اسلامی ایران در جنگ رمضان»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
تصویری از تجمع شبانه مردم تهران ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
دختران ایرانی در تجمع «دختران جانفدای ایران» از میدان امام حسین تا میدان انقلاب تهران، ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش
موشک بالستیک در تجمع شبانه مردم در میدان انقلاب، ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
کودک ایرانی با نقاشی پرچم ایران بر صورتش بههمراه مادرش در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تصویری از یک دختر ایرانی در حال احترام نظامی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تجمع شبانه مردم رشت ۱۱ اسفند ۱۴۰۴
یک دختر ایرانی در تجمع شبانه در میدان انقلاب ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تصویری از کودکان ایرانی در تجمع شبانه، شامگاه دوشنبه (۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵)
پلاکاردهایی در اعتراض به گرانیها در تجمعات شبانه، ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش
تجمع شبانه مردم تهران در شب چهلوششم
کاروان خودرویی مردم زاهدان، شامگاه یک شنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
تجمع شبانه مردم ارومیه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب افغانستانیهای مقیم استان قم
موکبهای غیر ایرانی در تجمعات شبانه قم، موکب هندیهای مقیم قم
موکب رفع اشکالات درسی دانشآموزان در حاشیه تجمع شبانه در خیابان شهید صدوقی قم
موکب پزشکی در در چهارراه هوابرد شیراز
موکب جمعیت هلال احمر شهرستان باشت
اجرای بازی نبرد تانکها ویژه کودکان در تجمعات شبانه
