حجاب بیحجاب (کتاب)؛ کتابی دربارهٔ سیاستگذاری فرهنگی و اجتماعی در حوزهٔ حجاب.
 | |
پادکست مقاله | 🡇
|
حجاب بیحجاب، عنوان کتابی است که مسئلهٔ حجاب را از نظر دلایل مؤثر در پیدایش حجاب مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در این کتاب، از زوایای متفاوتی بحث حجاب را پیش روی سیاستگذاران حوزهٔ حجاب میگشاید. این کتاب را محمدرضا زائری نگاشته است.
معرفی نویسنده
محمدرضا زائری متولد ۱۳۴۹ش، ملبس به لباس روحانیت و استاد دانشگاه است. او در دههٔ ۱۳۷۰ش مسئولیت خانهٔ روزنامهنگاران جوان و هفتهنامهٔ خانه را بر عهده داشت. وی در دورهٔ فعالیت خود گروه جدیدی از روزنامهنگاران ایرانی را معرفی کرد. او هماکنون مدیرمسئول و صاحب امتیاز ماهنامهٔ خیمه است.[۱]
انگیزهٔ نگارنده
مسئلهٔ حجاب، از مباحث مورد نظر نویسندگان و پژوهشگران اسلامی است که بهخاطر ارتباط آن با سایر مسائل اجتماعی و خانوادگی اهمیت ویژهای دارد. با توجه به نقش پررنگ مسئلهٔ حجاب در حوزههای مختلف فردی، اجتماعی و فرهنگی، محمدرضا زائری در این کتاب درصدد تبیین مسئلهٔ حجاب و اهمیت آن بهعنوان معلولی است که باید درصدد جستوجوی علت آن برآمد.[۲] او بهدنبال مطرح کردن فضایی جدید برای بررسی و بحث در مورد زوایای مختلف حجاب است و در همین راستا آسیبشناسی و سیاستگذاری در این حوزه را با رویکردی متفاوت دنبال میکند.[۳]
اهمیت و ضرورت نگارش کتاب
زائری، معتقد است در این کتاب، بیپرده و بیحجاب به مسئلهٔ حجاب پرداخته است. وی بر این باور است که با عملکرد برخی اشخاص حقیقی و حقوقی، مفهوم عمیق و زیبای حجاب پوشانده شده است. از نظر وی رفتارهای نادرست در حوزهٔ حجاب موجب عدم پذیرش و باور به حجاب در برخی افراد شده است. او باور و پایبندی افراد جامعه به حجاب افراد را با مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط میداند. بههمین منظور واقعیت تلخ تصویر بیحجابی زنان در جامعه را با بیحجابی روسری اقتصاد، تنگی و کوتاهی شلوار سیاست و برهنگی سیستم قضایی به تصویر میکشد.[۴]
وضعیت نشر
کتاب حجاب بیحجاب در سال ۱۳۹۱ش چاپ[۵] و با استقبال گستردهای مواجه شد و بهسرعت به چاپ چهارم رسید[۶] و تا سال ۱۳۹۶ش نیز به چاپ یازدهم رسید.[۷]
ساختار کتاب حجاب بیحجاب
مباحث کتاب، در دو دسته یادداشتها و مصاحبهها تنظیم شده است.[۸] زائری ذیل هشت مقاله به بررسی جنبههای مختلف حجاب از لحاظ فرهنگی و اجتماعی پرداخته است و در انتها با انتشار تصاویری از یکی از مؤسسات که در زمینهٔ حجاب فعالیت متناسب با مد روز دارد، تقدیر میکند.[۹]
پیشگفتار کتاب
مهمترین نکاتی که نویسنده در مقدمهٔ کتاب حجاب بیحجاب مورد توجه داشته عبارتند از:
- تأکید بر اهمیت حجاب؛
- اشاره به جایگاه سیاسی و فرهنگی حجاب در کشورهای مختلف؛
- تمایز حجاب با اعمال صرفاً فردی؛
- بیان آثار حجاب در جامعه؛
- تقدیر و تمجید کتاب مسئلهٔ حجاب از مرتضی مطهری و شجاعت و جسارت وی برای مکاتبه با مجلهٔ زن روز برای حل مسائل و مشکلات روز؛[۱۰]
- تمجید از بانوانی که خارج از ایران، حجاب را بهعنوان شیوهٔ آگاهانهٔ زندگی انتخاب میکنند؛
- اشاره به کمکاری و بیتوجهی مسئولین فرهنگی در طول سالهای پس از انقلاب برای اقناع عمومی دربارهٔ حجاب و باورسازی آن؛
- تلاش برای گفتوگوی صریح، روشن و بیحجاب دربارهٔ حجاب برای تقویت بنیانهای علمی و دینی جوانان.[۱۱]
بخشهایی از کتاب حجاب بیحجاب
پس از پیشگفتار عناوین مقالات به ترتیب عبارتند از:
- در مسئلهٔ حجاب هم ضرب عدد دو در دو برابر چهار است: زائری دراین مقاله به سنتهای الهی برای جوامع اشاره میکند.[۱۲] او با مقایسهٔ میان پدیدههای اجتماعی و پدیدههای طبیعی، به آثار وضعی رفتارها و حوادث اجتماعی و پیامدهای طبیعی آنها میپردازد. رفتارها و مشکلات اجتماعی مانند حجاب، فساد، فقر و اعتیاد، نتیجه و محصول علل قبلی هستند و تا زمانی که عامل آن چارهجویی نشود، این مشکلات نیز حل نخواهد شد؛ مانند خودرویی که بدون بنزین است و به چیزی جز بنزین احتیاج ندارد.[۱۳]
- NO PAIN, NO GAIN….: در مقالهٔ دوم کتاب به رمانی زیبا و جذاب دربارهٔ حجاب اشاره شده است. داستان یک دختر مسلمان استرالیایی که از پدر و مادر فلسطینی متولد شده و تصمیم به انتخاب حجاب میگیرد. در این رمان مشهور که در آمریکا به چاپ رسیده است، جزئیات حوادث پیش روی این دختر به تصویر کشیده شده است.[۱۴]
- ...... (مقالهٔ سوم بدون تیتر است): در این یادداشت بدون تیتر، ضمن اشاره به نحوهٔ واکنش سلولهای عصبی در مواجهه با حوادث خارجی، به نحوهٔ واکنش فعالان فرهنگی در مواجههٔ با منکرات مختلف اجتماعی و سطح نگرانی آنان از منکرات بزرگی مانند فقر، بیعدالتی و پارتیبازی اشاره شده است که منطبق با سیرهٔ اهلبیت نیست و واکنشها با نوع منکر و اولویت آن تناسب ندارد.[۱۵]
- اگر رضاخان توانست ما هم میتوانیم!: نویسنده در این یادداشت با اشاره به خاطرات مرتبط خود با قوانین اجباری و تحمیلی چادر در دانشگاه آزاد و انتقاد از این نوع قوانین، مسئلهٔ حجاب را متفاوت از سایر قوانین ارزیابی کرده و آن را مجرد و انتزاعی از سایر مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نمیداند. او بزرگترین اشتباه رضاخان را زور و تحمیل در مسئلهٔ بیحجابی میداند و معتقد است استفاده از خشونت برای ترویج دین روش صحیحی نیست. در مورد حجاب با توجه به گوناگونی و پیچیدگی عوامل مؤثر در بیحجابی، خشونت نهتنها مشکل را حل نمیکند؛ بلکه عمیقتر میکند.[۱۶]
- یک حجاب و چند نقطه: در این یادداشت از سه زاویه دید متفاوت به مسئلهٔ حجاب پرداخته میشود.
- تأثیر حجاب در سلامت و سعادت فردی و اجتماعی انسان؛
- توجه به موضوع حجاب بهعنوان یک مقولهٔ فرهنگی؛
- حرکت منطبق با تعالیم اسلامی برای پیشبرد اهداف فرهنگی از جمله حجاب.[۱۷]
- جشن حجاب: زائری در این مقاله به برگزاری مراسم جشن در لبنان برای دختران در آستانهٔ سن تکلیف اشاره میکند که آغاز پوشش اسلامی برای دختران مسلمان است و تجربهٔ آشنایی خود با این جشن را به تصویر میکشد.[۱۸]
- حجاب، یک انتخاب است!: در این یادداشت به داستان جذاب آمینه سلمی، روزنامهنگار آمریکایی اشاره شده است که بهخاطر مسلمانشدن، فرزندش را از او جدا کردند.[۱۹]
- حجاب زن تکریم زن است: نویسنده در این یادداشت به دیدگاههای آیتالله خامنهای پیرامون حجاب اشاره کرده است. او با دستهبندی سخنرانیهای رهبر دوم انقلاب اسلامی ایران، دربارهٔ حجاب به مباحث نظری و کارکردهای حجاب و نقش بسزای روشنگری وی در این حوزه پرداخته است.[۲۰]
- پیوست۱- مصاحبه با روزنامهٔ خراسان.[۲۱]
- پیوست ۲- حجاب اسلامی مد روز: در این پیوست زائری از مؤسسهٔ لبنانی طراحی و تولید پوشاک اسلامی «دار رُبی» برای بانوان گزارش و تمجید میکند و تصاویری از نمونه فعالیتها و تبلیغات آنان در این حوزه را منتشر میکند. او در پیوست نهایی کتاب، کیفیت حجاب اسلامی در لبنان و تنوع رنگ و پوشش را انگیزهای دانست تا با یک مؤسسهٔ موفق در عرصهٔ تولید و طراحی پوشاک اسلامی مصاحبه کند. حسن حیدر و همسرش اممحمد، در این مصاحبه از تجربهٔ فعالیت خود برای طراحی پوشش اسلامی و مشکلات پیش رو سخن میگویند.[۲۲]
مخاطب کتاب حجاب بیحجاب
فعالان فرهنگی[۲۳] و تمام کسانی که علاقهمند کسب اطلاعات و معرفت دربارهٔ حجاب هستند؛ مخاطب کتاب هستند.[۲۴] مخاطب زائری در این کتاب، بانوان بیحجاب نیستند تا با مطالعهٔ کتاب نسبت به حجاب رغبت کنند؛ بلکه مخاطب اصلی او کسانی هستند که در جایگاه سیاستگذاری و چارهجویی در مسئلهٔ حجاب هستند.[۲۵]
واکنشها به کتاب حجاب بیحجاب
مسعود عالی سخنران مذهبی، ذیل سخنرانی عمومی به نویسندهٔ کتاب حجاب بیحجاب انتقاد کرد. او با اشاره به اینکه زائری در کتاب حجاب بیحجاب، بیحجابی را در زمرهٔ منکرات بزرگ بهشمار نمیآورد تا در اولویت قرار گیرد، بیان داشت که نویسنده کتاب، شناخت درستی از بیحجابی بهعنوان مهمترین نماد فرهنگ غرب ندارد؛ چرا که دشمن از این مسیر درصدد اشاعه فحشا و فساد است.[۲۶]
پانویس
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت ایران کتاب.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت طاقچه.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت گیسوم.
- ↑ «حجاب با حجاب کتابی بیحجاب در باب یک مسئله ساده»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت گیسوم.
- ↑ «حجاب با حجاب کتابی بیحجاب در باب یک مسئله ساده»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت گیسوم.
- ↑ «حجاب بیحجاب (آسیبشناسی بیپرده سیاستگذاری حجاب در ایران)»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، خبرگزاری مهر.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص8-10.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص13.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت طاقچه.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص21.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص27-32.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص35-39.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص53-55.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص59.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص65.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص75.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص85.
- ↑ زائری، حجاب بیحجاب، 1391ش، ص91 و 93.
- ↑ «حجاب بیحجاب»، وبسایت کتابرسان.
- ↑ «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت طاقچه.
- ↑ «حجاب بیحجاب (آسیبشناسی بیپرده سیاستگذاری حجاب در ایران)»، وبسایت پاتوق کتاب فردا.
- ↑ «واکنش استاد عالی به کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت جهاننیوز.
منابع
- «حجاب بیحجاب»، وبسایت کتابرسان، تاریخ بازدید: ۳ اسفند ۱۴۰۲ش.
- «حجاب بیحجاب (آسیبشناسی بیپرده سیاستگذاری حجاب در ایران)»، وبسایت پاتوق کتاب فردا، تاریخ بازدید: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
- زائری، محمدرضا، حجاب بیحجاب، اصفهان، آرما، ۱۳۹۱ش.
- «کتاب حجاب بیحجاب»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۱ش.
- «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت طاقچه، تاریخ بازدید: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
- «کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت گیسوم، تاریخ بازدید: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
- «واکنش استاد عالی به کتاب حجاب بیحجاب»، وبسایت جهاننیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۴۰۱ش.